സിംഹാസനസമാരൂഢഃ സുശ്വേതച്ഛത്രചാമരഃ । കിരീടകുംഡലയുതോ ഹാരകേയൂരഭൂഷിതഃ । സ്തൂയമാനശ്ച ഗംധര്വൈരപ്സരോഗണസേവിതഃ
സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ശുദ്ധവെളുത്ത കുടയും ചാമരവും കൈവശം, കിരീടവും കുണ്ഡലവും ധരിച്ച്, മാലകളും കൈവളകളും അണിഞ്ഞ്, ഗാന്ധർവന്മാരുടെ സ്തുതിയും അപ്സരസുകളുടെ സേവനവും ലഭിച്ചു.
ശോഭനഃ ശോഭതേ യത്ര രാജരാജോപരോ യഥാ । സോമശര്മേതി വിഖ്യാതോ മുചുകുംദപുരേഽഭവത്
അവിടെ ശോഭനൻ രാജാധിരാജനെക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രഭയോടെ തിളങ്ങി; അവൻ മുചുകുന്ദപുരിയിൽ സോമശർമൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.
തീര്ഥയാത്രാപ്രസംഗേന ഭ്രമന്വിപ്രോ ദദര്ശ തമ് । നൃപജാമാതരം ജ്ഞാത്വാ തത്സമീപം ജഗാമ സഃ
തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കിടയിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അവനെ കണ്ടു; അവൻ രാജകുമാരിയുടെ ഭർത്താവാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
ശോഭനോഽപി തദാ ജ്ഞാത്വാ സോമശര്മാണമാഗതമ് । ആസനാദുത്ഥിതഃ ശീഘ്രം നമശ്ചക്രേ ദ്വിജോത്തമമ്
ശോഭനനും സോമശർമൻ എത്തിയതായി അറിഞ്ഞ് ഉടൻ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, ആ മഹാബ്രാഹ്മണനെ ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു.
ചകാര കുശലപ്രശ്നം ശ്വശുരസ്യ നൃപസ്യ ച । കാംതായാശ്ചംദ്രഭാഗായാസ്തഥൈവ നഗരസ്യ ച
അവൻ തന്റെ ശ്വശുരനായ രാജാവിന്റെയും പ്രിയപ്പെട്ട ചന്ദ്രഭാഗയുടെയും നഗരത്തിന്റെയും ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു.
സോമശര്മോവാച- കുശലം വര്ത്തതേ രാജന്ശ്വശുരസ്യ ഗൃഹേ തവ । ചംദ്രഭാഗാ കുശലിനീ സര്വതഃ കുശലം പുരേ
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ശ്വശുരന്റെ വീട്ടിൽ എല്ലാം സുഖമാണ്; ചന്ദ്രഭാഗയും സുഖത്തിലാണ്, നഗരത്തിലും എല്ലായിടത്തും ക്ഷേമം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സ്വവൃത്തം കഥ്യതാം രാജന്നാശ്ചര്യം വിദ്യതേഽദ്ഭുതമ് । പുരം വിചിത്രം രുചിരം ന ദൃഷ്ടം കേനചിത്ക്വചിത്
നിങ്ങളുടെ കഥ പറയൂ രാജാവേ—ഇവിടെ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാര്യം ഉണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നു. ഈ നഗരം അതിമനോഹരവും വിചിത്രവുമായതും, ആരും എവിടെയും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തതുമാണ്.
ഏതദാചക്ഷ്വ നൃപതേ കുതഃ പ്രാപ്തമിദം ത്വയാ । ശോഭന ഉവാച- കാര്തികസ്യാസിതേ പക്ഷേ യാ നാമൈകാദശീ രമാ
ഇത് എങ്ങനെ ലഭിച്ചുവെന്ന് പറയൂ രാജാവേ; ശോഭനൻ പറഞ്ഞു: കാർത്തികമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ രാമാ എന്ന പേരിലുള്ള ഏകാദശി ദിവസമുണ്ട്.
താമുപോഷ്യ മയാ പ്രാപ്തം ദ്വിജേംദ്ര പുരമധ്രുവമ് । ധ്രുവം ഭവതി യേനൈവ തത്കുരുഷ്വ ദ്വിജോത്തമഃ
അത് ഉപവസിച്ച് ഞാൻ ഈ സ്ഥിരമല്ലാത്ത നഗരം ലഭിച്ചു, മഹാബ്രാഹ്മണനേ. അതിനെ സ്ഥിരമാക്കാൻ കഴിയുന്ന കാര്യം ചെയ്യൂ, മഹാബ്രാഹ്മണനേ.
ദ്വിജ ഉവാച- കഥമധ്രുവമേതദ്ധി കഥം ഹി ഭവതി ധ്രുവമ് । തത്ത്വം കഥയ രാജേംദ്ര തത്കരിഷ്യാമി നാന്യഥാ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഇത് എങ്ങനെ സ്ഥിരമല്ലാത്തതാണു, എങ്ങനെ ഇത് സ്ഥിരമാകും? സത്യം പറയൂ രാജാധിരാജാ; ഞാൻ അതു തന്നെ ചെയ്യും, വേറൊന്നും ചെയ്യില്ല.
ശോഭന ഉവാച- മയൈതദ്വിഹിതം വിപ്ര ശ്രദ്ധാഹീനം വ്രതോത്തമമ് । തേനാഹമധ്രുവം മന്യേ ധ്രുവം ഭവതി തച്ഛൃണു
ശോഭനൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഈ ഉത്തമ വ്രതം വിശ്വാസമില്ലാതെ ആചരിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ അതിനെ സ്ഥിരമല്ലെന്ന് കരുതുന്നത്. എന്നാൽ അത് സ്ഥിരമാകാൻ കഴിയും, അതു കേൾക്കൂ.
മുചുകുംദസ്യ ദുഹിതാ ചംദ്രഭാഗാ സുശോഭനാ । തസ്യൈ കഥയ വൃത്താംതം ധ്രുവമേതദ്ഭവിഷ്യതി
മുചുകുന്ദന്റെ മകൾ ചന്ദ്രഭാഗ, അതീവ സുന്ദരിയായവൾക്കു, ഈ സംഭവങ്ങൾ നീ പറഞ്ഞാൽ അതു ഉറപ്പായും സ്ഥിരമാകും.
കൃഷ്ണ ഉവാച- സ ശ്രുത്വാ വചനം തസ്യ മുചുകുംദപുരം ഗതഃ । ഉവാച സര്വം വൃത്താംത്തം ചംദ്രഭാഗാഗ്രതോ ദ്വിജഃ
കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ബ്രാഹ്മണൻ മുചുകുന്ദന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. അവൻ മുഴുവൻ സംഭവവും ചന്ദ്രഭാഗയുടെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞു.
സോമശര്മോവാച - പ്രത്യക്ഷം ദയിതഃ കാംതസ്തവ ദൃഷ്ടോ മയാ ശുഭേ । ഇംദ്രതുല്യമനാധൃഷ്യം ദൃഷ്ടം തസ്യ പുരം മയാ । അധ്രുവം തേന തത്പ്രോക്തം ധ്രുവം ഭവതി തത്കുരു
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: ഭഗ്യവതിയായേ, നിന്റെ പ്രിയഭർത്താവിനെ ഞാൻ നേരിട്ട് കണ്ടു. ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തോട് തുല്യമായ, ആരാലും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത നഗരവും ഞാൻ കണ്ടു. അവൻ അതിനെ സ്ഥിരമല്ലെന്ന് പറഞ്ഞു; നീ അതിനെ സ്ഥിരമാക്കണം.
ചംദ്രഭാഗോവാച- തത്ര മാം നയ വിപ്രര്ഷേ പതിദര്ശനലാലസാമ് । ആത്മനോ വ്രതപുണ്യേന കരിഷ്യാമി പുരം ധ്രുവമ്
ചന്ദ്രഭാഗ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ഭർത്താവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹമുള്ള എന്നെ അവിടെ കൊണ്ടുപോകൂ. എന്റെ വ്രതഫലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ആ നഗരം ഞാൻ സ്ഥിരമാക്കും.
ആവയോര്ദ്വിജസംയോഗോ യഥാ ഭവതി തത്കുരു । പ്രാപ്യതേ ഹി മഹത്പുണ്യം കൃത്വാ യോഗം വിയുക്തയോഃ
നമ്മുടെ സംഗമം യഥാവിധി നടക്കട്ടെ, ബ്രാഹ്മണനേ. വേർപെട്ടവരെ ഒന്നിപ്പിച്ചാൽ വലിയ പുണ്യം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രുത്വാ സഹ തയാ സോമശര്മാ ജഗാമ ഹ । ആശ്രമം വാമദേവസ്യ മംദരാചലസംനിധൌ
ഇങ്ങനെ അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സോമശർമൻ, അവളോടൊപ്പം മന്ദരപർവ്വതത്തിനടുത്ത് വാമദേവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
വാമദേവോഽശൃണോത്സര്വം വൃത്താംതം കഥിതം തയോഃ । അഭ്യഷിഞ്ചച്ചന്ദ്രഭാഗാം വേദമംത്രൈരഥോജ്ജ്വലാമ്
വാമദേവൻ അവരിൽ നിന്നു മുഴുവൻ സംഭവവും ശ്രദ്ധിച്ചു കേട്ടു. ശേഷം, വേദമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി, പ്രകാശമുള്ള ചന്ദ്രഭാഗയെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ഋഷിമംത്രപ്രഭാവേന വിഷ്ണുവാസരസേവനാത് । ദിവ്യദേഹാ ബഭൂവാസൌ ദിവ്യാം ഗതിമവാപ ഹ
മഹർഷിയുടെ മന്ത്രശക്തിയാൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ വിശേഷദിനത്തിൽ സേവനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി, അവൾ ദിവ്യമായ ശരീരം നേടി, ദിവ്യഗതിയും ലഭിച്ചു.
പത്യുഃ സമീപമഗമത്പ്രഹര്ഷോത്ഫുല്ലലോചനാ । ജഹര്ഷ ശോഭനോഽതീവ ദൃഷ്ട്വാ കാംതാം സമാഗതാമ്
കഴുത്തു നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ അവൾ ഭർത്താവിന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി. പ്രിയപ്പെട്ടവളെ കണ്ടപ്പോൾ ശോഭനൻ അതീവ ആനന്ദിച്ചു.
സമാഹൂയ സ്വകേ വാമേ പാര്ശ്വേതാം സംന്യവേശയത് । അഥോവാച പ്രിയം ഹര്ഷാച്ചംദ്രഭാഗാ പ്രിയം വചഃ
അവളെ തന്റെ ഇടതുവശത്ത് ഇരുത്തി, സന്തോഷത്തോടെ പ്രിയവാക്കുകൾ ചന്ദ്രഭാഗയോട് പറഞ്ഞു.
ശൃണു കാംത ഹിതം വാക്യം യത്പുണ്യം വിദ്യതേ മയി । അഷ്ടവര്ഷാധികാ ജാതാ യദാഹം പിതൃവേശ്മനി
പ്രിയേ, എന്റെ ഉള്ളിൽ ഉള്ള പുണ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഞാൻ എട്ടുവയസ്സായിരുന്നപ്പോൾ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ—
തതഃ പ്രഭൃതി യച്ചീര്ണം മയാ ചൈകാദശീവ്രതമ് । യഥോക്തവിധിസംയുക്തം ശ്രദ്ധായുക്തേന ചേതസാ । തേന പുണ്യപ്രഭാവേന ഭവിഷ്യതി പുരം ധ്രുവമ്
അപ്പോൾ മുതൽ ഞാൻ വിശ്വാസപൂർവ്വം, വിധിപ്രകാരം ഏകാദശി വ്രതം ആചരിച്ചു. ആ പുണ്യശക്തിയാൽ ഈ നഗരം സ്ഥിരമായിരിക്കും.
സര്വകാമസമൃദ്ധം ച യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് । ഏവം സാ നൃപശാര്ദൂല രമതേ പതിനാ സഹ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ നഗരം സൃഷ്ടി നശിക്കുന്നതുവരെ നിലനിൽക്കും. രാജാവേ, അങ്ങനെ അവൾ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
ദിവ്യഭോഗാ ദിവ്യരൂപാ ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ । ശോഭനോഽപി തയാ സാര്ദ്ധം രമതേ ദിവ്യവിഗ്രഹഃ
ദിവ്യസുഖങ്ങളും, ദിവ്യരൂപവും, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ചന്ദ്രഭാഗയോടൊപ്പം ദിവ്യശരീരമുള്ള ശോഭനനും ആനന്ദത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
രമാവ്രതപ്രഭാവേന മംദരാചലസാനുനി । ചിംതാമണിസമാ ഹ്യേഷാ കാമധേനുസമാഥ വാ
രമാ വ്രതത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ അവൾ ചിന്താമണിക്കോ, കാമധേനുവിനോ തുല്യയാകുന്നു.
രമാഭിധാനാ നൃപതേ തവാഗ്രേ കഥിതാ മയാ । തസ്യാ മാഹാത്മ്യമനഘ ശ്രുതം സര്വം ത്വയാ നൃപ 6.60.
രാജാവേ, രമാ എന്ന പേരിൽ ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവളുടെ മഹത്വം നീ മുഴുവനായി കേട്ടു, പാപരഹിതനായവനേ.
മയാ തവാഗ്രേ കഥിതം മാഹാത്മ്യം പാപനാശനമ് । ഏകാദശീവ്രതാനാം ച പക്ഷയോരുഭയോരപി
രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിലും ഏകാദശി വ്രതങ്ങളുടെ പാപനാശകമായ മഹത്വം ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ കൃഷ്ണാ തഥാ ശുക്ലാ വിഭേദം നൈവ കാരയേത് । സേവിതൈകാദശീ നൄണാം ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായിനീ
പച്ചയും വെള്ളയും ഒരുപോലെയാണെന്നപോലെ, ഇവ തമ്മിൽ വ്യത്യാസം കാണിക്കേണ്ടതില്ല. മനുഷ്യർ ആചരിക്കുന്ന ഏകാദശി ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
ധേനുഃ ശ്വേതാ യഥാ കൃഷ്ണാ ഉഭയോഃ സദൃശം പയഃ । തഥൈവ തുല്യഫലദം സ്മൃതമേകാദശീദ്വയമ്
വെള്ളയിടയുടെയും കറുത്തിടയുടെയും പാൽ ഒരുപോലെയാണെന്നപോലെ, ഇരുവിധ ഏകാദശികളും ഒരുപോലെ ഫലം നൽകുന്നതായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.