രാജോവാച- നാഹമേനം വധിഷ്യാമി തപസ്യംതമനാഗസമ് । ധര്മോപദേശം കഥയ ഉപസര്ഗവിനാശനമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: അവൻ നിരപരാധിയാണും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവനുമാണ്, അതിനാൽ ഞാൻ അവനെ കൊല്ലില്ല. ദുരിതം അകറ്റാൻ ധർമ്മപൂർവ്വമായ മാർഗ്ഗം ദയവായി പഠിപ്പിക്കണം.
ഋഷിരുവാച- യദ്യേവം തര്ഹി നൃപതേ കുരുഷ്വൈകാദശീവ്രതമ് । നഭസ്യസ്യ സിതേ പക്ഷേ പദ്മാ നാമേതി വിശ്രുതാ
മുനി പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, മഹാരാജാവേ, നീ ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. നവസ്യ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ പദ്മാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന വ്രതം ആചരിക്കണം.
തസ്യാ വ്രതപ്രഭാവേന സുവൃഷ്ടിര്ഭവിതാ ധ്രുവമ് । സര്വസിദ്ധിപ്രദാ ഹ്യേഷാ സര്വോപദ്രവനാശിനീ
അവളുടെ വ്രതശക്തിയാൽ നല്ല മഴ ഉറപ്പായും പെയ്യും; ഈ വ്രതം എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും അകറ്റുന്നു.
അസ്യാ വ്രതം കുരു നൃപ സപ്രജഃ സപരിച്ഛദഃ । ഇതി വാക്യമൃഷേഃ ശ്രുത്വാ രാജാ സ്വഗൃഹമാഗതഃ
രാജാവേ, നീ നിന്റെ പ്രജകളോടും അനുചരങ്ങളോടും കൂടി ഈ വ്രതം ആചരിക്കൂ എന്ന് മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഭാദ്രമാസേ സിതേ പക്ഷേ പദ്മാവ്രതമഥാകരോത് । പ്രജാഭിഃ സഹ സര്വാഭിശ്ചാതുര്വര്ണ്യസമന്വിതഃ
ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, രാജാവ് എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളിലെയും ജനങ്ങളോടൊപ്പം പദ്മവ്രതം ആചരിച്ചു.
ഏവം വ്രതേ കൃതേ രാജന്പ്രവവര്ഷ ബലാഹകഃ । ജലേന പ്ലാവിതാ ഭൂമിരഭവത്സസ്യശാലിനീ
രാജാവേ, അങ്ങനെ വ്രതം ചെയ്തപ്പോൾ, മേഘങ്ങൾ നല്ല മഴ പെയ്യിച്ചു; ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി ധാന്യസമൃദ്ധിയായി.
ഋഷീശ്വരപ്രഭാവേന ലോകാഃ സൌഖ്യം പ്രപേദിരേ । ഏതസ്മാത്കാരണാദേവം കര്ത്തവ്യം വ്രതമുത്തമമ്
മഹർഷിയുടെ ശക്തിയാൽ ജനങ്ങൾ സന്തോഷം നേടി; അതുകൊണ്ട് ഈ ഉത്തമവ്രതം നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം.
ദധ്യോദനയുതം തസ്യാം ജലപൂര്ണം ഘടം ദ്വിജേ । വസ്ത്രസംവേഷ്ടിതം ദത്ത്വാ ഛത്രോപാനഹമേവ ച
ആ ദിവസം, തൈര് ചോറ് ചേർത്ത വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കലശം, വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ്, കൂടാതെ ഒരു കുടയും ചെരുപ്പും ചേർത്ത്, ഒരു ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.
നമോ നമസ്തേ ഗോവിംദ ബുധശ്രവണസംജ്ഞക । അഘൌഘസംക്ഷയം കൃത്വാ സര്വസൌഖ്യപ്രദോ ഭവ
ഗോവിന്ദാ, ബുദ്ധശ്രവണ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം, വന്ദനം; പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം നശിപ്പിച്ച് എല്ലാ സുഖവും നൽകണമേ.
ഭുക്തിമുക്തിപ്രദശ്ചൈവ ലോകാനാം സുഖദായകഃ । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവനും ലോകങ്ങൾക്ക് സുഖം നൽകുന്നവനും നീയാണു; രാജാവേ, ഇതു വായിച്ചും കേട്ടും എല്ലാവരും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ ഭാദ്രപദശുക്ലാ പദ്മൈകാദശീനാമ സപ്തപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ഉമാപതിയും നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമായ ഭാദ്രപദ ശുക്ല പദ്മ ഏകാദശി എന്ന അദ്ധ്യായം മഹാപുരാണമായ ശ്രീപദ്മത്തിൽ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ, അയ്യായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി അഞ്ഞൂറ് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, എഴുപത്തിയഞ്ചാമത് അദ്ധ്യായമായി സമാപിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- കഥയസ്വ പ്രസാദേന മമാഗ്രേ മധുസൂദന । ഇഷസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു കിംനാമൈകാദശീഭവേത്
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: മധുസൂദനാ, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ, ഈഷ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഏകാദശിക്ക് എന്ത് പേരാണ്?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- ആശ്വിനേ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു ഇംദിരാ നാമ നാമതഃ । തസ്യാ വ്രതപ്രഭാവേന മഹാപാപം പ്രണശ്യതി
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ആശ്വിന മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ അതിന് 'ഇന്ദിരാ' എന്ന പേരാണ്; അതിന്റെ വ്രതശക്തിയാൽ വലിയ പാപങ്ങൾ നശിക്കും.
അധോയോനി ഗതാനാം ച പിതൄണാം ഗതിദായിനീ । ശൃണുഷ്വാവഹിതോ രാജന്കഥാം പാപഹരാം പരാമ്
താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിൽ പോയ പിതാക്കന്മാർക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നവളാണ്; രാജാവേ, പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന ഈ ഉത്തമകഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
യസ്യാഃ ശ്രവണമാത്രേണ വാജപേയഫലം ലഭേത് । പുരാ കൃതയുഗേ രാജന്ബഭൂവ നൃപനംദനഃ
അത് കേൾക്കുന്നതു മാത്രം കൊണ്ട് വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിക്കും; പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ, രാജാവേ, ഒരു രാജകുമാരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇംദ്രസേന ഇതി ഖ്യാതഃ പുരാ മാഹിഷ്മതീപതിഃ । സ രാജാ പാലയാമാസ ധര്മേണ യശസാന്വിതഃ
ഇന്ദ്രസേനൻ എന്നറിയപ്പെട്ട മാഹിഷ്മതിയുടെ രാജാവായിരുന്നു അവൻ; ആ രാജാവ് ധർമ്മത്തോടെ, പ്രശസ്തിയോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
പുത്രപൌത്രസമായുക്തോ ധനധാന്യസമന്വിതഃ । മാഹിഷ്മത്യധിപോ രാജാ വിഷ്ണുഭക്തിപരായണഃ
മക്കളും മുമ്മക്കളും സമൃദ്ധമായ ധനവും ധാന്യവും ഉണ്ടായിരുന്ന മാഹിഷ്മതി രാജാവ് വിഷ്ണുഭക്തനായിരുന്നു.
ജപന്ഗോവിംദനാമാനി മുക്തിദാനി നരാധിപഃ । കാലം നയതി വിധിവദധ്യാത്മധ്യാനചിംതകഃ
നരാധിപൻ മോക്ഷം നൽകുന്ന ഗോവിന്ദനാമങ്ങൾ ജപിച്ച്, ആത്മധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി, വിധിപരമായി കാലം കഴിച്ചു.
ഏകസ്മിന്ദിവസേ രാജ്ഞി സുഖാസീനേ സദോ ഗതേ । അവതീര്യാഗമത്തത്ര ഹ്യംബരാന്നാരദോ മുനിഃ
ഒരു ദിവസം രാജാവ് സഭയിൽ സുഖമായി ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് നാരദമുനി അവിടെ എത്തി.
തമാഗതമഭിപ്രേക്ഷ്യ പ്രത്യുത്ഥായ കൃതാംജലി । പൂജയിത്വാഥ വിധിനാ ചാസനേ സംന്യവേശയത്
അവനെ വന്നത് കണ്ട രാജാവ് എഴുന്നേറ്റ് കൈകൂപ്പി, വിധിപരമായി പൂജ ചെയ്ത്, സ്നേഹത്തോടെ അസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
സുഖോപവിഷ്ടം സ മുനിം പ്രത്യുവാച നൃപോത്തമഃ । രാജോവാച-। ത്വത്പ്രസാദാന്മുനിശ്രേഷ്ഠ സര്വം ച കുശലം മമ
സുഖമായി ഇരുന്നിരുന്ന മുനിയെ രാജാവിന്റെ ശ്രേഷ്ഠൻ അഭിമുഖീകരിച്ചു പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹാമുനിവര്യ, എനിക്ക് എല്ലാം നല്ലതാണ്.
അദ്യ ക്രതുക്രിയാഃ സര്വാഃ സഫലാസ്തവ ദര്ശനാത് । പ്രസാദം കുരു ദേവര്ഷേ ബ്രൂഹ്യാഗമനകാരണമ്
ഇന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളെ കണ്ടതുകൊണ്ട് എന്റെ എല്ലാ യാഗങ്ങളും ഫലപ്രദമായി. ദൈവമുനിവരേ, ദയവായി അനുഗ്രഹം കാണിച്ച് നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ കാരണം പറയൂ.
നാരദ ഉവാച- ശ്രൂയതാം നൃപശാര്ദൂല മദ്വചോ വിസ്മയപ്രദമ് । ബ്രഹ്മലോകാദഹം പ്രാപ്തോ യമലോകം നൃപോത്തമ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരിൽ ശൂരനായവനേ, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഞാൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് യമലോകത്തേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ.
ശമനേനാര്ചിതോ ഭക്ത്യാ ഉപവിഷ്ടോ വരാസനേ । ധര്മശീലഃ സത്യവാംസ്തു ഭാസ്കരിം സമുപാസതേ
ശമനൻ ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ച ശേഷം, ഞാൻ ഉത്തമാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. അവിടെ ധർമ്മനിഷ്ഠനും സത്യവാനുമായവൻ ഭാസ്കരനെ ആരാധിക്കുന്നു.
ബഹുപുണ്യപ്രകര്ത്താ ച വ്രതവൈകല്യദോഷതഃ । സഭായാം ശ്രാദ്ധദേവസ്യ മയാ ദൃഷ്ടഃ പിതാ തവ
നിന്റെ അച്ഛൻ, അനേകം പുണ്യങ്ങൾ ചെയ്തവൻ, വ്രതത്തിൽ ഒരു പിഴവു വന്നതുകൊണ്ട് പിതൃദേവന്റെ സഭയിൽ ഞാൻ കണ്ടു.
കഥിതസ്തേന സംദേശസ്തം നിബോധ ജനേശ്വര । ഇംദ്രസേന ഇതി ഖ്യാതോ രാജാ മാഹിഷ്മതീപതിഃ
അവൻ എന്നോട് ഒരു സന്ദേശം നൽകി—ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, അത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ: 'ഇന്ദ്രസേനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ മാഹിഷ്മതിയുടെ രാജാവാണ്.'
തസ്യാഗ്രേ കഥയബ്രഹ്മന്സ്ഥിതം മാം യമസംനിധൌ । കേനാപി ചാംതരായേണ പൂര്വജന്മോദ്ഭവേന ച
ബ്രാഹ്മണനേ, യമന്റെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു. അതിന് ഒരു മുൻജന്മത്തിലെ തടസ്സം കാരണമായിരുന്നു.
സ്വര്ഗം പ്രേഷയ മാം പുത്ര ഇംദിരാ പുണ്യ ദാനതഃ । ഇത്യുക്തോഽഹം സമായാതഃ സമീപം തവ പാര്ഥിവ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മകനേ, ഇന്ദ്രാവ്രതത്തിന്റെ പുണ്യവും ദാനവും കൊണ്ട് എന്നെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കണം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ അടുത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു.
പിതുഃ സ്വര്ഗകൃതേ രാജന്നിംദിരാ വ്രതമാചര । തേന വ്രതപ്രഭാവേന സ്വര്ഗം യാസ്യതി തേ പിതാ
രാജാവേ, അച്ഛന്റെ സ്വർഗപ്രാപ്തിക്കായി നീ ഇന്ദ്രാവ്രതം ആചരിക്കണം; ആ വ്രതത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ നിന്റെ അച്ഛൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തും.
രാജോവാച- കഥയസ്വ പ്രസാദേന ഭഗവന്നിംദിരാ വ്രതമ് । വിധിനാ കേന കര്ത്തവ്യം കസ്മിന്പക്ഷേ തിഥൌ തഥാ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: അനുഗ്രഹത്തോടെ, ഭഗവൻ, ഇന്ദ്രാവ്രതത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ. ഏത് വിധിയിൽ, ഏത് പക്ഷത്തിൽ, ഏത് തിഥിയിലാണ് ആചരിക്കേണ്ടത്?