ഉപവാസപരോ ഭൂത്വാ രാത്രൌ ജാഗരണം കുരു । ഏവമസ്യാ വ്രതേ ചീര്ണേ തവ പാപക്ഷയോ ധ്രുവമ്
നാളിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച് രാത്രി ജാഗരണമിരിക്കുക. ഇങ്ങനെ ഈ വ്രതം നിർവഹിച്ചാൽ, നിന്റെ പാപങ്ങൾ നിർഭാഗ്യമായി ഇല്ലാതാകും.
തവ പുണ്യപ്രഭാവേണ ചാഗതോഽഹം നൃപോത്തമ । ഇത്യേവം കഥയിത്വാ ച മുനിരംതരധീയത
നിന്റെ പുണ്യശക്തിയാൽ ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയതാണ് രാജാവേ. ഇതു പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹർഷി അപ്രത്യക്ഷനായി.
മുനിവാക്യം നൃപഃ ശ്രുത്വാ ചകാര വ്രതമുത്തമമ് । കൃതേ തസ്മിന്വ്രതേ രാജ്ഞഃ പാപസ്യാംതോഽഭവത്ക്ഷണാത്
മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് അതി ഉത്തമമായ വ്രതം ആചരിച്ചു. വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ രാജാവിന്റെ പാപങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ ഇല്ലാതായി.
ശ്രൂയതാം രാജശാര്ദൂല പ്രഭാവോഽസ്യ വ്രതസ്യ ച । യദ്ദുഃഖംബഹുഭിര്വര്ഷൈര്ഭോക്തവ്യംതത്ക്ഷയോഭവേത്
രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹമേ, ഈ വ്രതത്തിന്റെ ശക്തി കേൾക്കൂ: അനേകം വർഷങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ട ദുഃഖം ഇതിന്റെ ഫലമായി നശിക്കും.
നിസ്തീര്ണദുഃഖോ രാജാസീദ്വ്രതസ്യാസ്യ പ്രഭാവതഃ । പത്ന്യാ സഹ സമായോഗം പുത്രജീവനമാപ സഃ
ഈ വ്രതത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ രാജാവ് ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ഭാര്യയുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു, മകന്റെ ജീവനും തിരിച്ചുപിടിച്ചു.
ദിവി ദുംദുഭയോ നേദുഃ പുഷ്പവര്ഷമഭൂദ്ദിവഃ । ഏകാദശ്യാഃ പ്രഭാവേന പ്രാപ്യരാജ്യമകംടകമ്
ആകാശത്ത് മൃദംഗധ്വനി മുഴങ്ങി, പുഷ്പങ്ങൾ മഴയായി വീണു; ഏകാദശിയുടെ മഹത്വത്തിൽ അവൻ തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത രാജ്യം നേടി.
സ്വര്ഗം ലേഭേ ഹരിശ്ചംദ്രഃ സപുരഃ സപരിച്ഛദഃ । ഈദൃഗ്വിധം വ്രതംരാജന്യേ കുര്വംതി ച മാനവാഃ
ഹരിശ്ചന്ദ്രനും അവന്റെ നഗരം കൂടിയുള്ളവരും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു; രാജാക്കന്മാർ ഈ വിധത്തിലുള്ള വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, മനുഷ്യരും അതേപോലെ ചെയ്യാറുണ്ട്.
സര്വപാപവിനിര്മുക്താസ്ത്രിദിവം യാംതി തേ നൃപ । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്വാപി അശ്വമേധഫലം ലഭേത്
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി, അവർ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, രാജാവേ; ഇതു വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ പോലും അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ ഭാദ്രപദകൃഷ്ണാജൈകാദശീനാമ ഷട്പംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ പദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതിയും നാരദനും നടത്തിയ സംവാദത്തിൽ ഭാദ്രപദ കൃഷ്ണ ഏകാദശി എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച - നഭസ്യസ്യ സിതേ പക്ഷേ കിംനാമൈകാദശീ ഭവേത് । കോ ദേവഃ കോ വിധിസ്തസ്യ ഏതദാഖ്യാഹി കേശവ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: നവസ്യ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ് ഉണ്ടാവുന്നത്? അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദേവത ആരാണ്? ആ വ്രതം എങ്ങനെ ആചരിക്കണം? ദയവായി ഇതെല്ലാം എന്നോട് പറയൂ, കേശവ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- കഥയാമി മഹീപാല കഥാമാശ്ചര്യകാരിണീമ് । കഥയാമാസ യാം ബ്രഹ്മാ നാരദായ മഹാത്മനേ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നോട് അത്ഭുതകരമായ ഒരു കഥ പറയാം; ബ്രഹ്മാവ് മഹാത്മാവായ നാരദനോട് പറഞ്ഞതാണത്.
നാരദ ഉവാച- കഥയസ്വ പ്രസാദേന ചതുര്മുഖ നമോഽസ്തു തേ । നഭസ്യ ശുക്ലപക്ഷേ തു കിം നാമൈകാദശീ ഭവേത് । ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വിഷ്ണോരാരാധനായ വൈ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: കൃപയാൽ ദയവായി എന്നോട് പറയൂ, നാലുമുഖനായവനേ, ഞാൻ നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു; നവസ്യ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ് ഉണ്ടാവുന്നത്? വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കാൻ ഇതറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മോവാച- വൈഷ്ണവോഽസി മുനിശ്രേഷ്ഠ സാധുപൃഷ്ടം കില ത്വയാ । നാതഃ പരതരാ ലോകേ പവിത്രാ ഹരിവാസരാത്
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തനാണ്; നീ നല്ലതാണു ചോദിച്ചത്. ഹരിയുടെ ദിനത്തേക്കാൾ വിശുദ്ധമായത് ലോകത്ത് ഒന്നുമില്ല.
പദ്മാ നാമേതി വിഖ്യാതാ നഭസ്യൈകാദശീ സിതാ । ഹൃഷീകേശഃ പൂജ്യതേഽസ്യാം കര്ത്തവ്യം വ്രതമുത്തമമ്
പദ്മാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന നവസ്യ മാസത്തിലെ ശുക്ല ഏകാദശിയാണ് ഇത്; ഈ ദിവസം ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിക്കണം, ഉത്തമമായ വ്രതം ആചരിക്കണം.
കഥയാമി തവാഗ്രേഽഹം കഥാം പൌരാണികീം ശുഭാമ് । യസ്യാഃ ശ്രവണമാത്രേണ മഹാപാപം പ്രണശ്യതി
നിന്റെ മുമ്പിൽ ഞാൻ ഒരു പുരാതനവും മംഗളകരവുമായ കഥ പറയുന്നു; അതു കേൾക്കുമ്പോഴേ വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.
മാംധാതാ നാമ രാജര്ഷിര്വിവസ്വദ്വംശസംഭവഃ । ബഭൂവ ചക്രവര്തീ സ സത്യസംധഃ പ്രതാപവാന്
മാന്ധാതാ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു രാജർഷി, വിവസ്വാന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു; അവൻ സത്യനിഷ്ഠയിലും ശക്തിയിലും പ്രശസ്തനായ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു.
ധര്മതഃ പാലയാമാസ പ്രജാഃ പുത്രാനിവൌരസാന് । ന തസ്യ രാജ്യേ ദുര്ഭിക്ഷം നാധയോ വ്യാധയസ്തഥാ
അവൻ തന്റെ പ്രജകളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ ധർമ്മപരമായി സംരക്ഷിച്ചു; അവന്റെ രാജ്യത്ത് ക്ഷാമമോ രോഗങ്ങളോ ദുരിതങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
നിരാതംകാഃ പ്രജാസ്തസ്യ ധനധാന്യസമേധിതാഃ । ന്യായേനോപാര്ജിതം വിത്തം തസ്യ കോശേ മഹീപതേ
അവന്റെ പ്രജകൾ ഭയമില്ലാതെ ധനധാന്യ സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിച്ചു; രാജാവിന്റെ ഭണ്ഡാരം നീതിപൂർവ്വം സമ്പാദിച്ച ധനത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
സ്വസ്വധര്മേ പ്രവര്ത്തംതേ സര്വേ വര്ണാശ്രമാസ്തഥാ । കാമധേനുസമാഭൂമിസ്തസ്യ രാജ്യേ മഹീപതേഃ
എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമങ്ങളും തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു; അവന്റെ രാജ്യത്ത് ഭൂമി കാമധേനുവിനെപ്പോലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവയായിരുന്നു.
തസ്യൈവം കുര്വതോ രാജ്യം ബഹുവര്ഷഗണാ ഗതാഃ । അഥൈകസ്മിംശ്ച സംപ്രാപ്തേ വിപാകഃ കര്മണഃ ഖലു
അവൻ ഇങ്ങനെ രാജ്യം ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അനേകം വർഷങ്ങൾ കടന്നു; പിന്നെ ഒരു സമയത്ത്, അവന്റെ കർമ്മഫലം പ്രകടമായി.
വര്ഷത്രയം തദ്വിഷയേ ന വവര്ഷ ബലാഹകഃ । തേന ഭഗ്നാഃ പ്രജാസ്തസ്യ ബഭൂവുഃ ക്ഷുധയാര്ദിതാഃ
അവന്റെ രാജ്യത്ത് മൂന്നു വർഷം മേഘങ്ങൾ മഴപെയ്യില്ലായിരുന്നു; അതിനാൽ അവന്റെ പ്രജകൾ ക്ഷുഭിതരായി, വിശപ്പുകൊണ്ട് ദുരിതം അനുഭവിച്ചു.
സ്വാഹാ സ്വധാ വഷട്കാര വേദാധ്യയനവര്ജിതാഃ । ബഭൂവ വിഷയസ്തസ്യാ ഭാഗ്യേന ദൈവപീഡിതഃ । അഥ പ്രജാഃ സമാഗമ്യ രാജാനമിദമബ്രുവന്
ദേവതകൾക്കും പിതൃകൾക്കും ഹവികൾ അർപ്പിക്കുന്നതും വേദപഠനവും അവസാനിച്ചു; ദൈവദോഷത്താൽ അവന്റെ ദേശം ദുർഭാഗ്യത്തിലായി. പിന്നെ ജനങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രജാ ഊചുഃ - ശ്രോതവ്യം നൃപശാര്ദൂല പ്രജാനാം വചനം ത്വയാ । ആപോ നാരാ ഇതി പ്രോക്താഃ പുരാണേഷു മനീഷിഭിഃ
പ്രജകൾ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിന്റെ ജനങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ നീ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്; പുരാണങ്ങളിൽ ജലത്തെ 'നാര' എന്ന് ജ്ഞാനികൾ വിളിച്ചിരിക്കുന്നു.
അയനം ഭഗവതസ്തസ്മാന്നാരായണ ഇതി സ്മൃതഃ । പര്ജന്യരൂപോ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ സര്വഗതഃ സ്ഥിതഃ
അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഭഗവാന്റെ വാസസ്ഥലമെന്നർത്ഥത്തിൽ നാരായണൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണു മേഘത്തിന്റെ രൂപത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
സ ഏവം കുരുതേ വൃഷ്ടിം വൃഷ്ടേരന്നം തതഃ പ്രജാഃ । തദഭാവേ നൃപശ്രേഷ്ഠ ക്ഷയം ഗച്ഛംതി വൈ പ്രജാഃ । തഥാ കുരു നൃപശ്രേഷ്ഠ യോഗഃ ക്ഷേമോ യഥാ ഭവേത്
അവൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു, മഴയാൽ അന്നം ഉണ്ടാകുന്നു, അന്നത്തിൽ നിന്നാണ് ജനങ്ങൾ ഉരുത്തിരിയുന്നത്. അതില്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, ജനങ്ങൾ നശിച്ചുപോകും. അതിനാൽ, മഹാരാജാവേ, ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള പ്രവർത്തനം നീ ചെയ്യണം.
രാജോവാച-। സത്യമുക്തം ഭവദ്ഭിശ്ച ന മിഥ്യാഭിഹിതം ക്വചിത് । അന്നം ബ്രഹ്മ യതഃ പ്രോക്തമന്നേ സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, ഒരിക്കലും അസത്യം അല്ല. അന്നം ബ്രഹ്മം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, കാരണം എല്ലാം അന്നത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
അന്നാദ്ഭവംതി ഭൂതാനി ജഗദന്നേന വര്തതേ । ഇത്യേവം ശ്രൂയതേ ലോകേ പുരാണേ ബഹുവിസ്തരേ
അന്നത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജീവികളും ജനിക്കുന്നത്, ലോകം അന്നം കൊണ്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ലോകത്തും പുരാണങ്ങളിലും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
നൃപാണാമപചാരേണ പ്രജാനാം പീഡനം ഭവേത് । നാഹം പശ്യാമ്യാത്മകൃതമേവം ബുദ്ധ്യാ വിചാരയന്
രാജാക്കന്മാരുടെ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ മൂലമാണ് ജനങ്ങൾ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നത്. ഞാൻ ആലോചിച്ചപ്പോൾ, അങ്ങനെ ഞാൻ ചെയ്തതായി എനിക്ക് തോന്നുന്നില്ല.
തഥാപി പ്രയതിഷ്യാമി പ്രജാനാം ഹിതകാമ്യയാ । ഇതി കൃത്വാ മതിം രാജാ പരിമേയപരിച്ഛദഃ
എന്നിരുന്നാലും, ജനങ്ങളുടെ ഭാവി മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കും. ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച് രാജാവ് തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
നമസ്കൃത്യ വിധാതാരം ജഗാമ ഗഹനം വനമ് । ചചാര മുനിമുഖ്യാംശ്ച ആശ്രമാന്താപസൈഃ ശ്രിതാന്
സ്രഷ്ടാവിനോട് നമസ്കരിച്ചു, അവൻ കാടിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ആശ്രമങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന പ്രധാനമുനിമാരെ സന്ദർശിച്ചു.