പ്രത്യക്ഷാ വാ നൃപശ്രേഷ്ഠ ഘൃതധേനുരഥാപി വാ । ദക്ഷിണാഭിഃ സുപുഷ്ടാഭിര്മിഷ്ടാന്നൈശ്ച പൃഥഗ്വിധൈഃ
രാജാവേ, നേരിട്ട് പശുവോ, നെയ്യാൽ നിർമ്മിച്ച പശുവോ, ധാരാളം ദാനങ്ങളും പലവിധ മധുരഭക്ഷണങ്ങളും ചേർത്ത് ദാനം ചെയ്യാം.
തോഷണീയാഃ പ്രയത്നേന ദ്വിജാ ധര്മഭൃതാം വര । തുഷ്ടാ ഭവംതി വൈ വിപ്രാസ്തൈസ്തുഷ്ടൈര്മോക്ഷദോ ഹരിഃ
ധർമ്മശീലന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ മനസ്സോടെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം; അവർ സന്തോഷിച്ചാൽ മോക്ഷം നൽകുന്ന ഹരിയും സന്തോഷിക്കും.
ആത്മദ്രോഹഃ കൃതസ്തൈര്ഹി യൈരേഷാ ന ഹ്യുപോഷിതാ । പാപാത്മാനോ ദുരാചാരാ മുഷ്ടാസ്തേ നാത്ര സംശയഃ 6.51.
ഈ ഉപവാസം ആചരിക്കാത്തവർ സ്വയം ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നവരാണ്; അവർ പാപികൾ, ദുഷ്പ്രവർത്തകർ, കഞ്ചാക്കന്മാർ—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കുലാനാം ശതമാഗാമി അതീതാനാം തഥാ ശതമ് । ആത്മനാ സഹ തൈര്നീതം വാസുദേവസ്യ മംദിരമ്
ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുടുംബത്തിലെ നൂറു തലമുറയും, കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും, താനുമൊത്ത്, വാസുദേവന്റെ ലോകത്ത് എത്തിക്കും.
ശാംതൈര്ദാംതൈര്ദാനപരൈരര്ചയദ്ഭിസ്തഥാ ഹരിമ് । കുര്വദ്ഭിര്ജാഗരം രാത്രൌ യൈരേഷാ സമുപോഷിതാ
ശാന്തരും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരും, ദാനപ്രവൃത്തിയുള്ളവരും, ഹരിയെ ആരാധിക്കുകയും രാത്രിയിൽ ജാഗരണമിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാണ് ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നത്.
അന്നം വസ്ത്രം തഥാ ഗാവോ ജലം ശയ്യാസനം ശുഭമ് । കമംഡലും തഥാ ഛത്രം ദാതവ്യം നിര്ജലാ ദിനേ
നിർജല ദിവസത്തിൽ അന്നം, വസ്ത്രം, പശു, വെള്ളം, നല്ല കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും, കമണ്ഡലും, കുടയും ദാനം ചെയ്യണം.
ഉപാനഹൌ യോ ദദാതി പാത്രഭൂതേ ദ്വിജോത്തമേ । സ സൌവര്ണേന യാനേന സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
യോഗ്യനായ ഉത്തമനായ ദ്വിജന് ചപ്പലുകൾ നൽകുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ പൊന്നിൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്ന് ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
യശ്ചേമാം ശൃണുയാദ്ഭക്ത്യാ യശ്ചാപി പരികീര്തയേത് । ഉഭൌ തൌ സ്വര്ഗമാപ്നോതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഇത് ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവനും ഉച്ചരിക്കുന്നവനും ഇരുവരും തന്നെ സ്വർഗം നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല.
യത്ഫലം സംനിഹത്യായാം രാഹുഗ്രസ്തേ ദിവാകരേ । കൃത്വാ ശ്രാദ്ധം ലഭേന്മര്ത്യസ്തദസ്യാഃ ശ്രവണാദപി
രാഹു ഗ്രസിച്ച സൂര്യനിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഇതു കേൾക്കുന്നതിനാലും മനുഷ്യന് ലഭിക്കും.
നിയമം ച പ്രകര്ത്തവ്യം ദംതധാവനപൂര്വകമ് । ഏകാദശ്യാം നിരാഹാരോ വര്ജയിഷ്യാമി വൈ ജലമ്
പല്ലുതേയ്ക്കുന്നതോടെ ആരംഭിച്ച്, ഒരാൾ വ്രതം പാലിക്കണം; ഏകാദശിയിൽ വെള്ളം പോലും ഒഴിവാക്കി ഉപവാസം ചെയ്യണം.
കേശവപ്രീണനാര്ഥായ അന്യദാചമനാദൃതേ । ദ്വാദശ്യാം ദേവദേവേശഃ പൂജനീയസ്ത്രിവിക്രമഃ
കേശവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ, ആചമനം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും കഴിക്കാതെ, ദ്വാദശിയിൽ ദേവദേവനായ ത്രിവിക്രമനെ ആരാധിക്കണം.
ഗംധൈര്ധൂപൈസ്തഥാ പുഷ്പൈര്വാസോഭിഃ പ്രിയദര്ശനൈഃ । പൂജയിത്വാ വിധാനേന മംത്രമേതമുദീരയേത്
സുഗന്ധങ്ങൾ, ധൂപം, പുഷ്പങ്ങൾ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ശരിയായ വിധത്തിൽ ആരാധിച്ച ശേഷം ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം:
ദേവദേവ ഹൃഷീകേശ സംസാരാര്ണവതാരക । ഉദകുംഭപ്രദാനേന നയ മാം പരമാം ഗതിമ്
ദേവദേവനേ, ഹൃഷീകേശാ, സംസാരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവനേ, ജലകുംഭം ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലത്തിൽ എന്നെ പരമഗതിയിലേക്കു നയിക്കണമേ.
ജ്യേഷ്ഠേ മാസി തു വൈ ഭീമ യാ ശുക്ലൈകാദശീ ശുഭാ । നിര്ജലാ സമുപോഷ്യാത്ര ജലകുംഭാന്സശര്കരാന്
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ, ഭീമാ, ശുഭമായ ശുക്ല ഏകാദശിയായ നിർജലാ ഇവിടെ പൂർണ്ണമായി പാലിക്കണം; പഞ്ചസാരയോടുകൂടിയ ജലകുംഭങ്ങൾ ഒരുക്കണം.
പ്രദായ വിപ്രമുഖ്യേഭ്യോ മോദതേ വിഷ്ണുസന്നിധൌ । തതഃ കുംഭാഃ പ്രദാതവ്യാ ബ്രാഹ്മണാനാം ച ഭക്തിതഃ
അവയെ പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ചാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആനന്ദം ലഭിക്കും; പിന്നെ ഭക്തിയോടെ ജലകുംഭങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം.
ഭോജയിത്വാ തതോ വിപ്രാന്സ്വയം ഭുംജീത തത്പരഃ । ഏവം യഃ കുരുതേ പൂര്ണാം ദ്വാദശീം പാപനാശിനീമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കഴിപ്പിച്ചശേഷം, സ്വയം ആ ഭാവത്തോടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണമായ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ദ്വാദശി ആചരിക്കുന്നവൻ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ പദം ഗച്ഛത്യനാമയമ് । തതഃ പ്രഭൃതി ഭീമേന കൃതാ ഹ്യേകാദശീ ശുഭാ । പാംഡവദ്വാദശീ നാമ്നാ ലോകേ ഖ്യാതാ ബഭൂവ ഹ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, അവൻ നിർമലമായ സ്ഥിതിയിലേക്കു എത്തുന്നു. അതിനുശേഷം, ഭീമാ, നിന്റെ 의해 ആചരിച്ച ശുഭമായ ഏകാദശി ലോകത്ത് പാണ്ഡവദ്വാദശി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.
യുധിഷ്ഠിരഉവാച- ആഷാഢകൃഷ്ണപക്ഷേ തു കിം വൈ ഏകാദശീ ഭവേത് । കഥയസ്വ പ്രസാദേന വാസുദേവ മമാഗ്രതഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ആശാഢമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ്, വാസുദേവാ? ദയവായി എനിക്കു വിശദമായി പറയണം.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- വ്രതാനാമുത്തമം രാജന്കഥയാമി തവാഗ്രതഃ । സര്വപാപക്ഷയകരം സര്വമുക്തിപ്രദായകമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എല്ലാ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഉത്തമമായ വ്രതം ഞാൻ നിന്റെ സന്നിധിയിൽ പറയാം.
ആഷാഢസ്യാസിതേ പക്ഷേ യോഗിനീ നാമ നാമതഃ । ഏകാദശീ നൃപശ്രേഷ്ഠ മഹാപാതകനാശിനീ
ആശാഢമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ യോഗിനി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഏകാദശിയാണ്, രാജശ്രേഷ്ഠാ, വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കുന്നതാണിത്.
സംസാരാര്ണവമഗ്നാനാം പോതഭൂതാ സനാതനീ । ജഗത്ത്രയേ സാരഭൂതാ യോഗിനീ വ്രതകാരിണാമ്
സംസാരസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയവർക്കു നിത്യമായൊരു തോണിപോലെയാണ് ഇത്; മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അതിന്റെ സാരമാണ്, വ്രതങ്ങൾക്കിടയിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
കഥയാമി തവാഗ്രേഽഹം കഥാം പൌരാണികീം ശുഭാമ് । അലകായാം രാജരാജഃ ശിവഭക്തിപരായണഃ
നിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ ഒരു പൗരാണികമായ ശുഭകഥ പറയുന്നു: അലകാ നഗരത്തിൽ ശിവഭക്തനായ ഒരു രാജാധിരാജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യാസീത്പുഷ്പബടുകോ ഹേമമാലീതി നാമതഃ । തസ്യ പത്നീ സുരൂപാ ച വിശാലാക്ഷീതി നാമതഃ
അവനു പുഷ്പബടുക എന്ന പേരിൽ ഹേമമാലി എന്നൊരു ദാസൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ, സുന്ദരിയും വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളുമായ, വിശാലാക്ഷി എന്നായിരുന്നു പേര്.
സ തസ്യാം ചാസക്തമനാ കാമപാശവശം ഗതഃ । മാനസാത്പുഷ്പനിചയമാനീയ സ്വഗൃഹേ സ്ഥിതഃ
അവൻ അവളിൽ ആസ്വാദനത്തോടെ ആകൃഷ്ടനായി, കാമത്തിന്റെ ബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങി, മനസ്സിൽ പുഷ്പങ്ങൾ ചുരണ്ടി വീട്ടിൽ തന്നെ ഇരുന്നു.
പത്നീപ്രേമരസാസക്തോ ന കുബേരാലയം ഗതഃ । കുബേരോ ദേവസദനേ കരോതി ശിവപൂജനമ്
ഭാര്യയുടെ സ്നേഹസുഖത്തില് മുഴുകിയിരുന്ന അവന് കുബേരന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോയില്ല; കുബേരന് ദേവസഭയില് ശിവനെ ആരാധിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.
മധ്യാഹ്നസമയേ രാജന്പുഷ്പാഗമസമീക്ഷകഃ । ഹേമമാലീ സ്വഭവനേ രമതേ കാംതയാ സഹ
മധ്യാഹ്ന സമയത്ത്, രാജാവേ, പുഷ്പങ്ങള് എത്തുമോ എന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നതിനിടയില്, ഹേമമാലി തന്റെ വീട്ടില് ഭാര്യയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സമയം ചെലവഴിച്ചു.
യക്ഷരാട്പ്രത്യുവാചാഥ കാലാതിക്രമകോപിതഃ । കസ്മാന്നായാതി ഭോ യക്ഷാ ഹേമമാലീ ദുരാത്മവാന് । നിശ്ചയഃ ക്രിയതാമസ്യ ഇത്യുവാച പുനഃ പുനഃ
അപ്പോള് യക്ഷരാജാവ് കാലം വൈകിയതില് കോപംകൊണ്ടു പറഞ്ഞു: "ആ ദുഷ്ടന് ഹേമമാലി എന്തുകൊണ്ട് വരുന്നില്ല? അവനെ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിക്കൂ," എന്നും വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
യക്ഷാ ഊചുഃ - വനിതാകാമുകോ ഗേഹേ രമതേ സ്വേച്ഛയാ നൃപ । തേഷാം വാക്യം സമാകര്ണ്യ കുബേരഃ കോപപൂരിതഃ
യക്ഷന്മാര് പറഞ്ഞു: "അവന് ഭാര്യയെ സ്നേഹിച്ച് വീട്ടില് ഇഷ്ടം പോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു, രാജാവേ." അവരുടേത് കേട്ട കുബേരന് കഠിനമായ കോപംകൊണ്ടു.
ആഹ്വയാമാസ തം തൂര്ണം ബടുകം ഹേമമാലിനമ് । ജ്ഞാത്വാ കാലാത്യയം സോഽപി ഭയവ്യാകുലലോചനഃ
അവന് ഉടനെ ആ സേവകനായ ഹേമമാലിയെ വിളിച്ചു. സമയം വൈകിയതറിയുന്ന ഹേമമാലി ഭയത്താല് കണ്ണുകള് ഉണങ്ങിയ നിലയില് അവിടെ എത്തി.
അസ്നാത ഏവ ആഗത്യ കുബേരസ്യാഗ്രതഃ സ്ഥിതഃ । തം ദൃഷ്ട്വാ ധനദഃ ക്രുദ്ധഃ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ
കുളിക്കാതെ തന്നെ അവന് കുബേരന്റെ മുന്നില് നിന്നു. അവനെ കണ്ട ധനദന് കോപത്തില് കണ്ണുകള് ചുവപ്പിച്ച് അത്യന്തം കോപിച്ചു.