സര്വം തദ്ഭസ്മതാം യാതി ഏകാദശ്യാഃ പ്രഭാവതഃ । ന ശക്നുവംതി യേ ദാതും ജലധേനും നരാധിപ
എക്കാദശിയുടെ ശക്തിയാൽ അവയെല്ലാം ചിതലായി നശിക്കും; രാജാവേ, വെള്ളം ചേർത്ത് പശു ദാനം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവർ—
സകാംചനഃ പ്രദാതവ്യോ ഘടകോ വസ്ത്രസംയുതഃ । തോയസ്യ നിയമം യോഽസ്യാ കുരുതേ വൈ സ പുണ്യഭാക്
പണം ചേർത്ത ഒരു പാത്രം വെള്ളവും വസ്ത്രവും കൂടി ദാനം ചെയ്യണം; ഈ വ്രതത്തിൽ വെള്ളം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർക്ക് മഹത്തായ പുണ്യം ലഭിക്കും.
ഫലം കോടിസുവര്ണസ്യ യാമേയാമേ ശ്രുതം ഫലമ് । സ്നാനം ദാനം ജപം ഹോമം യദസ്യാം കുരുതേ നരഃ
ഈ ദിവസം സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം എന്നിവ ചെയ്യുന്നതിന്, യാമയാമത്തിൽ കോടിസുവർണ്ണം ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.
തത്സര്വം ചാക്ഷയം പ്രാപ്തമേതത്കൃഷ്ണപ്രഭാഷിതമ് । കിം വാപരേണ ധര്മേണ നിര്ജലൈകാദശീം വിനാ
കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ആ ഫലങ്ങൾ എല്ലാം ക്ഷയിക്കാത്തതായിരിക്കും; നിർജല എക്കാദശി ആചരിക്കാതെ മറ്റേതെങ്കിലും ധർമ്മം എന്തിനാണ്?
ഉപോഷ്യ സമ്യഗ്വിധിവദ്വൈഷ്ണവം പദമാപ്നുയാത് । സുവര്ണമന്നം വാസോ വാ യദസ്യാം സംപ്രദീയതേ
ശുദ്ധമായ വിധിയിൽ ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ, വൈഷ്ണവലോകം ലഭിക്കും; ഈ ദിവസം സ്വർണം, അന്നം, വസ്ത്രം എന്നിവ ദാനം ചെയ്താൽ—
തദസ്യ കുരുശാര്ദൂല സര്വം ചാപ്യക്ഷയം ഭവേത് । ഏകാദശ്യാം ദിനേ യോഽന്നം ഭുംക്തേ പാപം ഭുനക്തി സഃ
കുരുവംശത്തിലെ സിംഹമേ, അവയെല്ലാം ക്ഷയിക്കാത്തതായിരിക്കും; എക്കാദശി ദിവസത്തിൽ അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ പാപം അനുഭവിക്കും.
ഇഹലോകേ സ ചാംഡാലോ മൃതഃ പ്രാപ്നോതി ദുര്ഗതിമ് । യേ ച ദാസ്യംതി ദാനാനി ദ്വാദശ്യാം സമുപോഷിതാഃ
ഈ ലോകത്ത് അവൻ ചാണ്ഡാളനാകും, മരിച്ചാൽ ദുർഗതിയിൽ എത്തും; എന്നാൽ, ദ്വാദശിയിൽ ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് ദാനം ചെയ്യുന്നവർ—
ജ്യേഷ്ഠമാസേ സിതേ പക്ഷേ പ്രാപ്സ്യംതി പരമം പദമ് । ബ്രഹ്മഹാ മദ്യപഃ സ്തേനോ ഗുരുദ്വേഷീ സദാനൃതീ
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, അവർ പരമപദം നേടും; ബ്രാഹ്മണഹന്താവോ, മദ്യം കുടിക്കുന്നവനോ, കള്ളനോ, ഗുരുവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവനോ, സതതം കള്ളം പറയുന്നവനോ—even—
മുച്യംതേ പാതകൈഃ സര്വൈര്നിര്ജലായൈരുപോഷിതാ । വിശേഷം ശൃണു കൌംതേയ നിര്ജലൈകാദശീ ദിനേ
നിർജല ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ, അവർക്കും എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; കൌന്തേയ, നിർജല എക്കാദശി ദിവസം പ്രത്യേകമായി ചെയ്യേണ്ടതെന്തെന്ന് കേൾക്കു.
യത്കര്ത്തവ്യം നരൈഃ സ്ത്രീഭിര്ദാനം ശ്രദ്ധാസമന്വിതൈഃ । ജലശായീ ച സംപൂജ്യോ ദേയാ ധേനുസ്തഥാമ്മയീ
പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും വിശ്വാസത്തോടെ ദാനം ചെയ്യണം; വെള്ളത്തിൽ ശയിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ആരാധിക്കണം, മണ്ണാൽ നിർമ്മിച്ച പശു ദാനം ചെയ്യണം.
പ്രത്യക്ഷാ വാ നൃപശ്രേഷ്ഠ ഘൃതധേനുരഥാപി വാ । ദക്ഷിണാഭിഃ സുപുഷ്ടാഭിര്മിഷ്ടാന്നൈശ്ച പൃഥഗ്വിധൈഃ
രാജാവേ, നേരിട്ട് പശുവോ, നെയ്യാൽ നിർമ്മിച്ച പശുവോ, ധാരാളം ദാനങ്ങളും പലവിധ മധുരഭക്ഷണങ്ങളും ചേർത്ത് ദാനം ചെയ്യാം.
തോഷണീയാഃ പ്രയത്നേന ദ്വിജാ ധര്മഭൃതാം വര । തുഷ്ടാ ഭവംതി വൈ വിപ്രാസ്തൈസ്തുഷ്ടൈര്മോക്ഷദോ ഹരിഃ
ധർമ്മശീലന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ മനസ്സോടെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം; അവർ സന്തോഷിച്ചാൽ മോക്ഷം നൽകുന്ന ഹരിയും സന്തോഷിക്കും.
ആത്മദ്രോഹഃ കൃതസ്തൈര്ഹി യൈരേഷാ ന ഹ്യുപോഷിതാ । പാപാത്മാനോ ദുരാചാരാ മുഷ്ടാസ്തേ നാത്ര സംശയഃ 6.51.
ഈ ഉപവാസം ആചരിക്കാത്തവർ സ്വയം ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നവരാണ്; അവർ പാപികൾ, ദുഷ്പ്രവർത്തകർ, കഞ്ചാക്കന്മാർ—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കുലാനാം ശതമാഗാമി അതീതാനാം തഥാ ശതമ് । ആത്മനാ സഹ തൈര്നീതം വാസുദേവസ്യ മംദിരമ്
ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുടുംബത്തിലെ നൂറു തലമുറയും, കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും, താനുമൊത്ത്, വാസുദേവന്റെ ലോകത്ത് എത്തിക്കും.
ശാംതൈര്ദാംതൈര്ദാനപരൈരര്ചയദ്ഭിസ്തഥാ ഹരിമ് । കുര്വദ്ഭിര്ജാഗരം രാത്രൌ യൈരേഷാ സമുപോഷിതാ
ശാന്തരും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരും, ദാനപ്രവൃത്തിയുള്ളവരും, ഹരിയെ ആരാധിക്കുകയും രാത്രിയിൽ ജാഗരണമിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരാണ് ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നത്.
അന്നം വസ്ത്രം തഥാ ഗാവോ ജലം ശയ്യാസനം ശുഭമ് । കമംഡലും തഥാ ഛത്രം ദാതവ്യം നിര്ജലാ ദിനേ
നിർജല ദിവസത്തിൽ അന്നം, വസ്ത്രം, പശു, വെള്ളം, നല്ല കിടക്കയും ഇരിപ്പിടവും, കമണ്ഡലും, കുടയും ദാനം ചെയ്യണം.
ഉപാനഹൌ യോ ദദാതി പാത്രഭൂതേ ദ്വിജോത്തമേ । സ സൌവര്ണേന യാനേന സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
യോഗ്യനായ ഉത്തമനായ ദ്വിജന് ചപ്പലുകൾ നൽകുന്നവൻ സ്വർഗത്തിൽ പൊന്നിൻ രഥത്തിൽ ഇരുന്ന് ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
യശ്ചേമാം ശൃണുയാദ്ഭക്ത്യാ യശ്ചാപി പരികീര്തയേത് । ഉഭൌ തൌ സ്വര്ഗമാപ്നോതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഇത് ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവനും ഉച്ചരിക്കുന്നവനും ഇരുവരും തന്നെ സ്വർഗം നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല.
യത്ഫലം സംനിഹത്യായാം രാഹുഗ്രസ്തേ ദിവാകരേ । കൃത്വാ ശ്രാദ്ധം ലഭേന്മര്ത്യസ്തദസ്യാഃ ശ്രവണാദപി
രാഹു ഗ്രസിച്ച സൂര്യനിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഇതു കേൾക്കുന്നതിനാലും മനുഷ്യന് ലഭിക്കും.
നിയമം ച പ്രകര്ത്തവ്യം ദംതധാവനപൂര്വകമ് । ഏകാദശ്യാം നിരാഹാരോ വര്ജയിഷ്യാമി വൈ ജലമ്
പല്ലുതേയ്ക്കുന്നതോടെ ആരംഭിച്ച്, ഒരാൾ വ്രതം പാലിക്കണം; ഏകാദശിയിൽ വെള്ളം പോലും ഒഴിവാക്കി ഉപവാസം ചെയ്യണം.
കേശവപ്രീണനാര്ഥായ അന്യദാചമനാദൃതേ । ദ്വാദശ്യാം ദേവദേവേശഃ പൂജനീയസ്ത്രിവിക്രമഃ
കേശവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ, ആചമനം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും കഴിക്കാതെ, ദ്വാദശിയിൽ ദേവദേവനായ ത്രിവിക്രമനെ ആരാധിക്കണം.
ഗംധൈര്ധൂപൈസ്തഥാ പുഷ്പൈര്വാസോഭിഃ പ്രിയദര്ശനൈഃ । പൂജയിത്വാ വിധാനേന മംത്രമേതമുദീരയേത്
സുഗന്ധങ്ങൾ, ധൂപം, പുഷ്പങ്ങൾ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ശരിയായ വിധത്തിൽ ആരാധിച്ച ശേഷം ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം:
ദേവദേവ ഹൃഷീകേശ സംസാരാര്ണവതാരക । ഉദകുംഭപ്രദാനേന നയ മാം പരമാം ഗതിമ്
ദേവദേവനേ, ഹൃഷീകേശാ, സംസാരസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവനേ, ജലകുംഭം ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലത്തിൽ എന്നെ പരമഗതിയിലേക്കു നയിക്കണമേ.
ജ്യേഷ്ഠേ മാസി തു വൈ ഭീമ യാ ശുക്ലൈകാദശീ ശുഭാ । നിര്ജലാ സമുപോഷ്യാത്ര ജലകുംഭാന്സശര്കരാന്
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ, ഭീമാ, ശുഭമായ ശുക്ല ഏകാദശിയായ നിർജലാ ഇവിടെ പൂർണ്ണമായി പാലിക്കണം; പഞ്ചസാരയോടുകൂടിയ ജലകുംഭങ്ങൾ ഒരുക്കണം.
പ്രദായ വിപ്രമുഖ്യേഭ്യോ മോദതേ വിഷ്ണുസന്നിധൌ । തതഃ കുംഭാഃ പ്രദാതവ്യാ ബ്രാഹ്മണാനാം ച ഭക്തിതഃ
അവയെ പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ചാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആനന്ദം ലഭിക്കും; പിന്നെ ഭക്തിയോടെ ജലകുംഭങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകണം.
ഭോജയിത്വാ തതോ വിപ്രാന്സ്വയം ഭുംജീത തത്പരഃ । ഏവം യഃ കുരുതേ പൂര്ണാം ദ്വാദശീം പാപനാശിനീമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കഴിപ്പിച്ചശേഷം, സ്വയം ആ ഭാവത്തോടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണമായ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ദ്വാദശി ആചരിക്കുന്നവൻ—
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ പദം ഗച്ഛത്യനാമയമ് । തതഃ പ്രഭൃതി ഭീമേന കൃതാ ഹ്യേകാദശീ ശുഭാ । പാംഡവദ്വാദശീ നാമ്നാ ലോകേ ഖ്യാതാ ബഭൂവ ഹ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, അവൻ നിർമലമായ സ്ഥിതിയിലേക്കു എത്തുന്നു. അതിനുശേഷം, ഭീമാ, നിന്റെ 의해 ആചരിച്ച ശുഭമായ ഏകാദശി ലോകത്ത് പാണ്ഡവദ്വാദശി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.
യുധിഷ്ഠിരഉവാച- ആഷാഢകൃഷ്ണപക്ഷേ തു കിം വൈ ഏകാദശീ ഭവേത് । കഥയസ്വ പ്രസാദേന വാസുദേവ മമാഗ്രതഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ആശാഢമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ്, വാസുദേവാ? ദയവായി എനിക്കു വിശദമായി പറയണം.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- വ്രതാനാമുത്തമം രാജന്കഥയാമി തവാഗ്രതഃ । സര്വപാപക്ഷയകരം സര്വമുക്തിപ്രദായകമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എല്ലാ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഉത്തമമായ വ്രതം ഞാൻ നിന്റെ സന്നിധിയിൽ പറയാം.
ആഷാഢസ്യാസിതേ പക്ഷേ യോഗിനീ നാമ നാമതഃ । ഏകാദശീ നൃപശ്രേഷ്ഠ മഹാപാതകനാശിനീ
ആശാഢമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ യോഗിനി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഏകാദശിയാണ്, രാജശ്രേഷ്ഠാ, വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കുന്നതാണിത്.