യജ്ഞാദിതീര്ഥദാനാനി കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ് । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്ഗോസഹസ്ര ഫലം ലഭേത്
യാഗങ്ങൾ, തീർത്ഥയാത്രകൾ, ദാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പോലും ഇതിന്റെ പതിനാറിൽ ഒന്നിന്റെ തുല്യവും ഇല്ല; ഇത് വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ ആയിരം പശു ദാനഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ വൈശാഖശുക്ലേ മോഹന്യേകാദശീനാമ ഏകോനപംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, പത്തിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതി-നാരദ സംവാദത്തിൽ, വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മോഹിനി ഏകാദശി എന്ന പേരിലുള്ള ഒൻപത്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ജ്യേഷ്ഠസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു കിം നാമൈകാദശീ ഭവേത് । ശ്രോതുമിച്ഛാമി മാഹാത്മ്യം തദ്വദസ്വ ജനാര്ദന
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: 'ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഏകാദശിക്ക് എന്താണ് പേര്? അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി പറയൂ ജനാർദ്ദനാ.'
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം ത്വയാ രാജന്ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ । ബഹുപുണ്യപ്രദാ ഹ്യേഷാ മഹാപാതകനാശിനീ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി നീ ചോദിച്ചതു വളരെ നല്ലതാണ്. ഈ ഏകാദശി വലിയ പുണ്യവും മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.'
അപരാ നാമ രാജേംദ്ര അപരാ പുത്രദായിനീ । ലോകേ പ്രസിദ്ധിതാം യാതി അപരാം യസ്തു സേവതേ
രാജാവേ, അപ്പറാ എന്നൊരു വ്രതം ഉണ്ട്. ഇത് പുത്രപ്രദായകമെന്നു ലോകത്ത് പ്രശസ്തമാണ്. ആരെങ്കിലും അപ്പറാ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, അവന് ലോകത്തിൽ മഹത്തായ കീര്ത്തി ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മഹത്യാഭിഭൂതോഽപി ഗോത്രഹാ ഭ്രൂണഹാ തഥാ । പരാപവാദവാദീ ച പരസ്ത്രീ രസികോഽപി ച
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനും, വംശം നശിപ്പിച്ചവനും, ഗർഭസ്ഥശിശുവിനെ കൊന്നവനും, മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം പറഞ്ഞവനും, പരസ്ത്രീയിലേയ്ക്ക് ആസ്വാദനം കാണിക്കുന്നവനും,
അപരാ സേവനാദ്രാജന്വിപാപ്മാ ഭവതി ധ്രുവമ് । കൂടസാക്ഷ്യം കൂടമാനം തുലാകൂടം കരോതി യഃ
രാജാവേ, അപ്പറാ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ എത്ര വലിയ പാപിയാണെങ്കിലും നിർമലനാകും. കള്ളസാക്ഷ്യം പറയുന്നവനും, തൂക്കം കബളിപ്പിക്കുന്നവനും, തുലാസൂത്രത്തിൽ വഞ്ചന ചെയ്യുന്നവനും,
കൂടവേദം പഠേദ്യസ്തു കൂടശാസ്ത്രം തഥൈവ ച । ജ്യോതിഷീ ഗണകഃ കൂടഃ കൂടായുര്വൈദികോ ഭിഷക്
കള്ളവേദം വായിക്കുന്നവനും, കള്ളശാസ്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നവനും, കപടമായ ജ്യോതിഷിയും, കണക്കുകാരനും, വൈദ്യനും, പുരോഹിതനും,
കൂടസാക്ഷ്യ സമായുക്തോ വിജ്ഞേയാ നരകൌകസഃ । അപരാ സേവനാദ്രാജന്പാപൈര്മുക്താ ഭവംതി തേ
കള്ളസാക്ഷികളുമായി ബന്ധമുള്ളവർ നരകവാസികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, രാജാവേ, അപ്പറാ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ അവർ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവും.
ക്ഷത്ത്രിയഃ ക്ഷാത്രധര്മം യസ്ത്യക്ത്വാ യുദ്ധാത്പലായതേ । സ യാതി നരകം ഘോരം സ്വീയധര്മബഹിഷ്കൃതഃ
ക്ഷത്രിയൻ തന്റെ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടിപ്പോകുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വീഴും, കാരണം അവൻ സ്വന്തം ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
അപരാ സേവനാത്സോഽപി പാപം ത്യക്ത്വാ ദിവം വ്രജേത് । വിദ്യാവാന്യഃ സ്വയം ശിഷ്യോ ഗുരുനിംദാം കരോതി ച
അവനുമത്രേ അപ്പറാ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ പാപം വിട്ട് സ്വർഗത്തിൽ എത്തും. അതുപോലെ, വിദ്യാഭ്യാസം ഉള്ളവൻ തന്നെ ഗുരുവിനെ അപമാനിച്ചാൽ,
സ മഹാപാതകൈര്യുക്തോ നിരയം യാതി ദാരുണമ് । അപരാ സേവനാത്സോഽപി സദ്ഗതിം പ്രാപ്നുയാന്നരഃ
അവൻ വലിയ പാപങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയവനായി ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ പോകും. എങ്കിലും അപ്പറാ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, അവനും നല്ല ഗതിയിലേക്ക് എത്തും.
മഹിമാനമപരായാഃ ശൃണു രാജന്വദാമ്യഹമ് । മകരസ്ഥേ രവൌ മാഘേ പ്രയാഗേ യത്ഫലം നൃണാമ്
രാജാവേ, അപ്പറായുടെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ. മകരത്തിൽ രവി പ്രവേശിക്കുന്ന മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗയിൽ നേടുന്ന ഫലം,
കാശ്യാം യത്പ്രാപ്യതേ പുണ്യമുപരാഗേ നിമജ്ജനാത് । ഗയായാം പിംഡദാനേന പിതൄണാം തൃപ്തിദോ യഥാ
കാശിയിൽ ഗ്രഹണസമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഗയയിൽ പിതൃകർമ്മം നടത്തി പിതാക്കളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം,
സിംഹസ്ഥിതേ ദേവഗുരൌ ഗൌതമ്യാം സ്നാതകോ നരഃ । കന്യാഗതേ ഗുരൌ രാജന്കൃഷ്ണവേണീ നിമജ്ജനാത്
സിംഹരാശിയിൽ ഗുരു സ്ഥിതിചെയ്യുമ്പോൾ ഗോദാവരിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, കന്യാരാശിയിൽ ഗുരു സ്ഥിതിചെയ്യുമ്പോൾ കൃഷ്ണവേണിയിൽ മുങ്ങുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം,
യത്ഫലം സമവാപ്നോതി കുംഭകേദാര ദര്ശനാത് । ബദര്യാശ്രമയാത്രായാം തത്തീര്ഥസേവനാദപി
കുംഭകേദാരം ദർശനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, ബദര്യാശ്രമയാത്രയിലൂടെ, അത്തരം തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം,
യത്ഫലം സമവാപ്നോതി കുരുക്ഷേത്രേ രവിഗ്രഹേ । ഗജാശ്വ ഹേമദാനേന യജ്ഞം കൃത്വാ സദക്ഷിണമ്
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സൂര്യഗ്രഹണസമയത്ത്, ആന, കുതിര, പൊന്നു ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, യജ്ഞം നടത്തി ദക്ഷിണ നൽകുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം,
താദൃശം ഫലമാപ്നോതി അപരാ വ്രതസേവനാത് । അര്ധപ്രസൂതാം ഗാം ദത്വാ സുവര്ണം വസുധാം തഥാ
അത്തരം ഫലങ്ങൾ അപ്പറാ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവന് ലഭിക്കും. പ്രസവിക്കാൻ പോകുന്ന പശുവും, പൊന്നും, ഭൂമിയും ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഫലം.
നരോ യത്ഫലമാപ്നോതി അപരായാ വ്രതേന തത് । പാപദ്രുമകുഠാരീയം പാപേംധന ദവാനലഃ
മനുഷ്യൻ ഈ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം അപ്പറാ വ്രതം ആചരിച്ചാലും ലഭിക്കും. ഇത് പാപവൃക്ഷത്തിന് വെട്ടിക്കൊയ്ത്തുകാരൻ പോലെയും, ദുഷ്കർമ്മങ്ങൾക്ക് കാടുതീ പോലെയും പ്രവർത്തിക്കും.
പാപാംധകാരതരണിഃ പാപസാരംഗ കേസരീ । ബുദ്ബുദാ ഇവ തോയേഷു പുത്തികാ ഇവ ജംതുഷു
പാപത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം അകറ്റുന്ന സൂര്യൻപോലെയും, പാപമൃഗങ്ങളിൽ സിംഹംപോലെയും, ജലത്തിൽ ബുബ്ബുടങ്ങൾപോലെയും, ജീവികളിൽ പുഴുക്കൾപോലെയും അപ്പറാ വ്രതം പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
ജായംതേ മരണായൈവ ഏകാദശ്യാ വ്രതം വിനാ । അപരാം സമുപോഷ്യൈവ പൂജയിത്വാ ത്രിവിക്രമമ്
ഏകാദശി വ്രതം ആചരിക്കാത്തവർ ജനനം വെറും മരണം നേരിടാനാണ്. അപ്പറാ വ്രതം ആചരിച്ചു ത്രിവിക്രമനെ പൂജിച്ചാൽ,
സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ । ലോകാനാം ച ഹിതാര്ഥായ തവാഗ്രേ കഥിതം മയാ । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും. ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ ഇതെല്ലാം നിനക്കു മുന്നിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാജാവേ. ഇതു വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ ജ്യേഷ്ഠകൃഷ്ണാപരൈകാദശീനാമ പംചാശത്തമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാപുരാണമായ ശ്രീപദ്മത്തിൽ, ഉത്തരഖണ്ഡത്തിലെ ഉമാപതി-നാരദരുടെ സംഭാഷണത്തിൽ, ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ എകാദശി എന്ന അധ്യായം അമ്പതാമത്തേത് സമാപിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- അപരായാശ്ച മാഹാത്മ്യം ശ്രുതം സര്വം ജനാര്ദന । ജ്യേഷ്ഠസ്യ ശുക്ലപക്ഷേ തു സ്യാദ്യാ താം വദ മാനദ
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: ജനാർദ്ദനാ, മുമ്പത്തെ എകാദശിയുടെ മഹത്വം ഞാൻ മുഴുവൻ കേട്ടു. ഇപ്പോൾ, ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ആദ്യ എകാദശിയെക്കുറിച്ച് ദയവായി പറയൂ, മഹാനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനേ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- ഏനാം വക്ഷ്യതി ധര്മാത്മാ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ । സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ വേദവേദാംഗപാരഗഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സത്യവതിയുടെ മകനായ ധാർമ്മികനായ വ്യാസൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥവും വേദങ്ങളുടെയും അതിന്റെ ശാഖകളുടെയും സാരവും അറിയുന്നവൻ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ശ്രുതാ മേ മാനവാ ധര്മാ വാസിഷ്ഠാശ്ച ശ്രുതാ മയാ । ദ്വൈപായന യഥാവത്ത്വം വൈഷ്ണവാന്വക്തുമര്ഹസി
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: മാനവധർമ്മവും വസിഷ്ഠരുടെ നിയമങ്ങളും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ദ്വൈപായനാ, നിങ്ങൾ വൈഷ്ണവവ്രതങ്ങൾ ശരിയായി വിശദീകരിക്കണം.
ശ്രീവേദവ്യാസ ഉവാച - ശ്രുതാസ്തു മാനവാ ധര്മാ വൈദികാശ്ച ശ്രുതാസ്ത്വയാ । കലൌ യുഗേ ന ശക്യംതേ തേ വൈ കര്തും നരാധിപ
ശ്രീവേദവ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മാനവധർമ്മവും വേദനിയമങ്ങളും നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ, രാജാവേ, അവ പാലിക്കാൻ മനുഷ്യർക്കു കഴിയില്ല.
സുഖോപായമല്പധനമല്പക്ലേശം മഹാഫലമ് । പുരാണാനാം ച സര്വേഷാം സാരഭൂതം മഹാമതേ
ബുദ്ധിമാനേ, വളരെ എളുപ്പത്തിൽ, കുറച്ച് ധനം മാത്രം ചെലവാക്കി, കുറച്ച് കഷ്ടപ്പാടിൽ, വലിയ ഫലം ലഭിക്കുന്ന ഒരു മാർഗം ഉണ്ട്. അതാണ് എല്ലാ പുരാണങ്ങളുടെയും സാരം.
ഏകാദശ്യാം ന ഭുംജീത പക്ഷയോരുഭയോരപി । ദ്വാദശ്യാം തു ശുചിര്ഭൂത്വാ പുഷ്പൈഃ സംപൂജ്യ കേശവമ്
രണ്ടു പക്ഷങ്ങളിലും എകാദശി ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. ദ്വാദശി ദിവസം ശുദ്ധനായിട്ട്, പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് കേശവനെ ആരാധിക്കണം.
അന്നം ഭുംജീത സത്കൃത്യ പശ്ചാദ്വിപ്രപുരഃസരമ് । സൂതകേഽപി ന ഭോക്തവ്യം നാശൌചേ ച ജനാധിപ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരപൂർവ്വം ആദ്യം ആഹ്വാനിച്ചശേഷം മാത്രമേ ഭക്ഷണം കഴിക്കാവൂ, രാജാവേ. ജനനമോ മരണമോ മൂലം അശുദ്ധി ഉള്ളപ്പോൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.