നാലപേത്പതിതാംശ്ചൌരാംസ്തഥാ പാഷംഡിനോ നരാന് । ദുര്വൃത്താന്ഭിന്നമര്യാദാന്ഗുരുദാരപ്രധര്ഷകാന്
'പതിതന്മാരുമായി, കള്ളന്മാരുമായി, മതഭ്രഷ്ടന്മാരുമായി, ദുഷ്ടന്മാരുമായി, ആചാരലംഘകരുമായി, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കുന്നവരുമായി സംസാരിക്കരുത്.'
അപരാഹ്ണേ തതഃ സ്നാനം വിധിനാ കാരയേദ്ബുധഃ । നദ്യാം തഡാഗേ കൂപേ വാ ഗൃഹേ വാ നിയതാത്മവാന്
'ഉച്ച കഴിഞ്ഞ്, ജ്ഞാനികൾ നിയമപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം—നദിയിലോ, കുളത്തിലോ, കിണറ്റിലോ, വീട്ടിലോ, ആത്മനിയന്ത്രണമോടെ.'
മൃത്തികാലംഭനം പൂര്വം തതഃ സ്നാനം ച കാരയേത് । അശ്വക്രാംതേ രഥക്രാംതേ വിഷ്ണുക്രാംതേ വസുംധരേ
'ആദ്യം മണ്ണ് എടുത്ത ശേഷം, സ്നാനം ചെയ്യണം—കുതിരകളും രഥങ്ങളും വിഷ്ണുവും നടന്ന ഈ ഭൂമിയേ—'
മൃത്തികേ ഹര മേ പാപം യന്മയാ ദുഷ്കൃതം കൃതമ്
'മണ്ണേ, ഞാൻ ചെയ്ത എല്ലാ പാപങ്ങളും നീ നീക്കം ചെയ്യണം.'
ഇതി മൃത്തികാമംത്രഃ । ത്വമംബു സര്വഭൂതാനാം ജീവനം തനുരക്ഷകമ് । സ്വേദജോദ്ഭിജ്ജജാതീനാം രസാനാം പതയേ നമഃ
ഇതാ മണ്ണിനുള്ള മന്ത്രം: നീയാണ് ജലമായ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ജീവൻ നൽകുന്നവളും ശരീരങ്ങളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവളും. വിയർപ്പിൽ നിന്നോ, മുട്ടിൽ നിന്നോ, മുളപ്പിൽ നിന്നോ ജനിക്കുന്നവരുടെ സാരങ്ങൾക്കു അധിപതിയായ് നിന്നെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
സ്നാതോഽഹം സര്വതീര്ഥേഷു ഹ്രദപ്രസ്രവണേഷു ച । നദീഷു ദേവഖാതേഷു ഇദം സ്നാനം തു മേ ഭവേത്
എനിക്ക് എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും, തടാകങ്ങളിലും, ഉറവുകളിലും, നദികളിലും, ദൈവിക കുളങ്ങളിലുമൊക്കെ സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയാകട്ടെ ഈ സ്നാനം.
ഇതി സ്നാനമംത്രഃ । ജാമദഗ്ന്യം മുനിം ചൈവ കാരയിത്വാ ഹിരണ്മയമ് । മാഷകസ്യ സുവര്ണസ്യ തദര്ദ്ധാര്ദ്ധേന വാ പുനഃ
ഇതാ സ്നാനമന്ത്രം: ജാമദഗ്നി എന്ന മുനിയുടെ സ്വർണ്ണത്തിൽനിന്നൊരു പ്രതിമ, ഒരു മാഷക തൂക്കത്തിൽ, അതിന്റെ പാതി തൂക്കത്തിൽപോലും ഉണ്ടാക്കണം.
ഗൃഹമാഗത്യ പൂജായാഃ പൂജാഹോമം തു കാരയേത് । തതശ്ചാമലകീം ഗച്ഛേത്സര്വോപസ്കരസംയുതഃ
അത് വീട്ടിലെത്തിച്ച ശേഷം, പൂജയും ഹോമവും നടത്തണം. പിന്നെ എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളുമായി ആമലകി വൃക്ഷത്തേക്കു പോകണം.
ആമലകീം തതോ ഗത്വാ പരിശോധ്യ സമംതതഃ । സ്ഥാപയേത്സതതം കുംഭമവ്രണം മംത്രപൂര്വകമ്
ആമലകി വൃക്ഷത്തിങ്കൽ ചെന്നു, ചുറ്റുമുള്ള സ്ഥലം നന്നായി വൃത്തിയാക്കി, മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഒരു മുറിവില്ലാത്ത കലശം അവിടെ സ്ഥിരമായി വെക്കണം.
പംചരത്നസമോപേതം ദിവ്യഗംധാധിവാസിതമ് । ഛത്രോപാനദ്യുഗോപേതം സിതചംദനചര്ചിതമ്
അത് അഞ്ചു വിധ രത്നങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കണം, ദിവ്യഗന്ധങ്ങൾ പുരട്ടി, കുടയും ചപ്പലുകളും ഒരുക്കി, വെള്ള ചന്ദനത്തിൽ പുരട്ടണം.
സ്രഗ്ദാമലംബിതഗ്രീവം സര്വധൂപവിധൂപിതമ് । ദീപമാലാകുലം കുര്യാത്സര്വതഃ സുമനോഹരമ്
താഴ്വരയിൽ പുതിയ പുഷ്പമാല ചാർത്തി, എല്ലാ ധൂപങ്ങളാലും സുഗന്ധമാക്കണം. ചുറ്റും വിളക്കുകളുടെ നിരയാൽ അതിനെ മനോഹരമാക്കണം.
തസ്യോപരി ന്യസേത്പാത്രം ദിവ്യലാജൈഃ പ്രപൂരിതമ് । പാത്രോപരി ന്യസേദ്ദേവം ജാമദഗ്ന്യം മഹാപ്രഭമ്
അതിന്മേൽ ദിവ്യമായ ലാജകൾ നിറച്ച ഒരു പാത്രം വെക്കണം. ആ പാത്രത്തിന്മേൽ പ്രകാശമുള്ള ജാമദഗ്നി പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണം.
വിശോകായ നമഃ പാദൌ ജാനുനീ വിശ്വരൂപിണേ । ഉഗ്രായ ച തതോഽപ്യൂരൂ കടീ ദാമോദരായ ച
കാൽക്കൽ വിഷോകനായവനേ, നമസ്കാരം. മുട്ടിന്മേൽ വിശ്വരൂപിയായവനേ, നമസ്കാരം. ഉരുക്കൾക്ക് ഉഗ്രനായവനേ, കട്ടിക്ക് ദാമോദരനായവനേ, നമസ്കാരം.
ഉദരം പദ്മനാഭായ ഉരഃ ശ്രീവത്സധാരിണേ । ചക്രിണേ വാമബാഹും ച ദക്ഷിണം ഗദിനേ നമഃ 6.45.
ഉദരത്തിൽ പദ്മനാഭനേ, നെഞ്ചിൽ ശ്രീവത്സധാരിയായവനേ, ഇടതുകൈയിൽ ചക്രധാരിയായവനേ, വലതുകൈയിൽ ഗദാധാരിയായവനേ, നമസ്കാരം.
വൈകുംഠായ നമഃ കംഠമാസ്യം യജ്ഞമുഖായ വൈ । നാസാം വിശോകനിധയേ വാസുദേവായ ചാക്ഷിണീ
കഴുത്തിൽ വൈകുണ്ഠനായവനേ, വായിൽ യജ്ഞമുഖനായവനേ, മൂക്കിൽ വിഷോകനിധിയായവനേ, കണ്ണുകളിൽ വാസുദേവനായവനേ, നമസ്കാരം.
ലലാടം വാമനായേതി രാമായേതി ഭ്രുവൌ നമഃ । സര്വാത്മനേ തു തച്ഛീര്ഷം നമ ഇത്യഭിപൂജയേത്
ലലാടത്തിൽ വാമനനേ, ക眉കളിൽ രാമനേ, തലയിൽ സർവാത്മാവായവനേ, ഇങ്ങനെ നമസ്കരിച്ച് പൂജിക്കണം.
ഇതി പൂജാമംത്രഃ । തതോ ദേവാധിദേവായ അര്ഘം ചൈവ പ്രദാപയേത് । ഫലേന ചൈവ ശുഭ്രേണ ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ
ഇതാ പൂജാമന്ത്രം: പിന്നെ ദേവാദിദേവനു അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം, ശുദ്ധമായ ഫലവും ഭക്തിപൂർവമായ മനസ്സുംകൊണ്ട്.
തതോ ജാഗരണം കുര്യാദ്ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ । നൃത്യൈര്ഗീതൈശ്ച വാദിത്രൈര്ദ്ധര്മാഖ്യാനൈഃ സ്തവൈരപി
ശേഷം ഭക്തിയോടെ ജാഗരണം നടത്തണം; നൃത്തം, പാട്ട്, വാദ്യങ്ങൾ, ധർമ്മകഥകൾ, സ്തോത്രങ്ങൾ എന്നിവയോടെ.
വൈഷ്ണവൈശ്ച തഥാഖ്യാനൈഃ ക്ഷപയേത്സര്വശര്വരീമ് । പ്രദക്ഷിണാം തതഃ കുര്യാദ്ധാത്ര്യാ വൈ വിഷ്ണുനാമഭിഃ
വൈഷ്ണവകഥകളും കൂടി പറഞ്ഞ് മുഴുവൻ രാത്രിയും കഴിക്കണം. ശേഷം ആ വൃക്ഷം വിഷ്ണുനാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
അഷ്ടാധികം ശതം ചൈവ അഷ്ടാവിംശതിരേവ വാ । തതഃ പ്രഭാതേ സമയേ കൃത്വാ നീരാജനം ഹരേഃ
നൂറും എട്ടോ, അമ്പതിയെട്ടോ പ്രദക്ഷിണം നടത്തണം. ശേഷം പുലർച്ചെ ഹരിക്ക് ദീപാരാധന നടത്തണം.
ബ്രാഹ്മണം പൂജയിത്വാ തു സര്വം തസ്മൈ നിവേദയേത് । ജാമദഗ്ന്യ ഘടേ തത്ര വസ്ത്രയുഗ്മമുപാനഹൌ
ബ്രാഹ്മണനെ പൂജിച്ച ശേഷം, ജാമദഗ്നി കലശവും, വസ്ത്രജോടിയും, ചപ്പലുകളും എല്ലാം അവനു സമർപ്പിക്കണം.
ജാമദഗ്ന്യസ്വരൂപേണ പ്രീയതാം മമ കേശവഃ । തതശ്ചാമലകീം സ്പൃഷ്ട്വാ കൃത്വാ ചൈവ പ്രദക്ഷിണാമ്
ജാമദഗ്നിയുടെ രൂപത്തിൽ കേശവൻ എനിക്ക് പ്രസന്നനാകട്ടെ. പിന്നെ ആമലകിവൃക്ഷത്തെ സ്പർശിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
സ്നാനം കൃത്വാ വിധാനേന ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയേത്തതഃ । തതശ്ച സ്വയമശ്നീയാത്കുടുംബേന സമാവൃതഃ
ശുദ്ധമായ രീതിയിൽ സ്നാനം കഴിച്ച ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരപൂർവം ഭക്ഷണം നൽകണം. അതിനുശേഷം കുടുംബത്തോടൊപ്പം സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിക്കാം.
ഏവം കൃതേന യത്പുണ്യം തത്സര്വം കഥയാമി തേ । സര്വതീര്ഥേഷു യത്പുണ്യം സര്വദാനേഷു യത്ഫലമ്
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം ഞാൻ നിനക്കു പറയാം. എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിച്ചാൽ കിട്ടുന്ന പുണ്യവും എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും ഇതിൽ ലഭിക്കും.
സര്വയജ്ഞാധികം ചൈവ ലഭതേ നാത്ര സംശയഃ । ഏതദ്വഃ സര്വമാഖ്യാതം വ്രതാനാമുത്തമം വ്രതമ്
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങൾക്കുമപ്പുറം ഫലം ഇതിൽ ലഭിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. എല്ലാ വ്രതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതം ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഏതാവദുക്ത്വാ ദേവേശസ്തത്രൈവാംതരധീയത । തേ ചാപി ഋഷയഃ സര്വേ ചക്രുഃ സര്വമശേഷതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ അവിടത്തെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി. അതിനുശേഷം എല്ലാ ഋഷിമാരും ആ കാര്യങ്ങൾ മുഴുവൻ നിർവഹിച്ചു.
തഥാ ത്വമപി രാജേന്ദ്ര കര്തുമര്ഹസി സത്തമ । വ്രതമേതദ്ദുരാധര്ഷം സര്വപാപപ്രമോചനമ്
അതുപോലെ തന്നെ, രാജാവേ, നീയും ഈ ദുഷ്കരമായ, എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഫാല്ഗുനസ്യ സിതേ പക്ഷേ ശ്രുതാ ചാമലകീ തഥാ । ചൈത്രസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു കിം നാമൈകാദശീ ഭവേത്
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ഫാൽഗുണ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ അമലകി വ്രതം കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ചൈത്ര മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ്?
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- ശൃണു രാജേംദ്ര വക്ഷ്യാമി ആഖ്യാനം പാപനാശനമ് । യല്ലോമശോഽബ്രവീത്പൃഷ്ടോ മാംധാത്രാ ചക്രവര്തിനാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കഥ പറയാം. അതു ലോമശൻ, ചക്രവർത്തിയായ മാംധാതയോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
മാംധാതോവാച - ഭഗവന്ശ്രോതുമിച്ഛാമി ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ । ചൈത്രസ്യ പ്രഥമേ പക്ഷേ കാ നാമൈകാദശീ ഭവേത് । കോ വിധിഃ കിം ഫലം തസ്യാഃ കഥയസ്വ പ്രസാദതഃ
മാംധാതാവ് ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ചൈത്ര മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ്? അതിന്റെ നിയമവും ഫലവും ദയവായി പറയൂ.