തേന ദുഃഖേന രാമോഽപി മോഹമഭ്യാഗതസ്തദാ । ഭ്രമന്ജടായുഷമഥോ ദദര്ശ വിഗതായുഷമ്
ആ ദുഃഖത്തിൽ രാമനും വിഷാദത്തിലായി. അലയുമ്പോൾ ജീവൻ വിട്ട ജടായുവിനെ കണ്ടു.
കബംധോ നിഹതഃ പശ്ചാദ്ഭ്രമതാരണ്യമധ്യതഃ । സുഗ്രീവേണ സമം തസ്യ സഖിത്വം സമപദ്യത
ശേഷം, കബന്ധനെ വനമധ്യേ അലയുമ്പോൾ വധിച്ചു. അതിനുശേഷം സുഗ്രീവനോടൊപ്പം സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു.
വാനരാണാമനീകാനി രാമാര്ഥംസംഗതാനി ച । തതോ ഹനുമതാ ദൃഷ്ടാ ലംകോദ്യാനേ തു ജാനകീ
രാമന്റെ കാര്യമെന്നു വാനരസൈന്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു. പിന്നെ ഹനുമാൻ ലങ്കയിലെ തോട്ടത്തിൽ സീതയെ കണ്ടു.
രാമസംജ്ഞാപനം തസ്യൈ ദത്തം കര്മ മഹത്കൃതമ് । പുനഃ സമേത്യ രാമേണ സര്വം തത്ര നിവേദിതമ്
അവള്ക്ക് രാമന്റെ അടയാളം നൽകി, വലിയൊരു കാര്യം പൂർത്തിയാക്കി, പിന്നെ ഹനുമാൻ തിരിച്ചു രാമനോടു കൂടെ ചെന്നു എല്ലാം വിവരിച്ചു.
അഥ ശ്രുത്വാ രാമചംദ്രോ വാക്യം ചൈവ ഹനൂമതഃ । സുഗ്രീവാനുമതേനൈവ പ്രസ്ഥാനം സമരോചയത്
അപ്പോൾ ഹനുമാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, സുഗ്രീവന്റെ സമ്മതത്തോടെ യാത്ര തുടങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു.
സൌമിത്രേകേന പുണ്യേന തീര്യതേ വരുണാലയഃ । അഗാധോ നിതരാമേഷ യാദോഭിശ്ച സമാകുലഃ । ഉപായം നൈവ പശ്യാമി യേനാസൌ സുതരോ ഭവേത്
സുമിത്രയുടെ ധർമ്മപുത്രനോടൊപ്പം നദീനാഥന്റെ ആലയം കടക്കേണ്ടി വരുന്നു. അതു വളരെ ആഴവും ജലജീവികളാൽ നിറഞ്ഞതുമാണ്. അതു കടക്കാൻ എങ്ങനെ സാധിക്കും എന്നു ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
ലക്ഷ്മണ ഉവാച- ആദിദേവസ്ത്വമേവാസി പുരാണപുരുഷോത്തമഃ । ബകദാല്ഭ്യോ മുനിശ്ചാത്ര വര്തതേ ദ്വീപമധ്യതഃ
ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞു: നീയാണല്ലോ ആദിദേവനും പുരാതനപുരുഷോത്തമനും. ഈ ദ്വീപിന്റെ നടുവിൽ ബകദാൽഭ്യ എന്ന മഹർഷി വസിക്കുന്നു.
അസ്മാത്സ്ഥാനാദ്യോജനാര്ദ്ധമാശ്രമസ്തസ്യ രാഘവ । അന്യേ ച ബ്രാഹ്മണാസ്തത്ര ബഹവോ രഘുനംദന
ഇവിടെ നിന്ന് അരയോജന ദൂരത്ത് ആ മഹർഷിയുടെ ആശ്രമം ഉണ്ട്, രഘുനന്ദനാ. അവിടെ അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഉണ്ട്.
തം പൃച്ഛ ഗത്വാ രാജേംദ്ര പുരാണമൃഷിപുംഗവമ് । ഇതി വാക്യം തതഃ ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണസ്യാതിശോഭനമ്
രാജാവേ, നീ അവിടേക്ക് പോയി ആ പുരാതനമഹർഷിയെ ചോദിച്ചറിയണം. ലക്ഷ്മണന്റെ ഈ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം—
ജഗാമ രാഘവോ ദ്രഷ്ടും ബകദാല്ഭ്യം മഹാമുനിമ് । പ്രണനാമ മുനിം മൂര്ധ്നാ രാമോ വിഷ്ണുമിവാമരഃ
രാഘവൻ ബകദാൽഭ്യ മഹർഷിയെ കാണാൻ പോയി. രാമൻ, ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിക്കുന്നതുപോലെ, ആ മഹർഷിയെ തലകുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിച്ചു.
ജ്ഞാത്വാ മുനിസ്തതോ രാമം പുരാണം പുരുഷോത്തമമ് । കേനാപി കാരണേനൈവ പ്രവിഷ്ടോ മാനുഷീം തനുമ്
അപ്പോൾ മഹർഷി മനസ്സിൽ അറിഞ്ഞു: രാമൻ പുരാതനപുരുഷനാണ്, ഏതോ കാരണത്താൽ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചവൻ.
ഉവാച സ ഋഷിസ്തുഷ്ടഃ കുതോ രാമ തവാഗമഃ
അനന്ദം നിറഞ്ഞ ആ മഹർഷി ചോദിച്ചു: 'രാമാ, നീ എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്?
രാമ ഉവാച- ത്വത്പ്രസാദാദഹം വിപ്ര തീരം നദനദീപതേഃ । ആഗതോഽസ്മി സസൈന്യോഽത്ര ലംകാം ജേതും സരാക്ഷസാമ്
രാമൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ എന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം നദീനാഥന്റെ തീരത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ലങ്കയും അതിലെ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും ജയിക്കാൻ ഞാൻ വന്നതാണ്.
ഭവതശ്ചാനുകൂലത്വാത്തീര്യതേഽബ്ധിര്യഥാ മയാ । തമുപായം വദ മുനേ പ്രസാദം കുരു സാംപ്രതമ്
നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ സമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയും. മഹർഷേ, ആ മാർഗ്ഗം എനിക്കു പറഞ്ഞുതരികയും അനുഗ്രഹം നൽകുകയും ചെയ്യണം.
ഏതസ്മാത്കാരണാദേവ ദ്രഷ്ടും ത്വാഹമിഹാഗതഃ । രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ബകദാല്ഭ്യോ മഹാമുനിഃ
ഇതെല്ലാം അറിയാൻ തന്നെയാണ് ഞാൻ നിങ്ങളെ കാണാൻ വന്നത്. രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബകദാൽഭ്യ മഹർഷി—
ഉവാച സുപ്രസന്നാത്മാ രാമം രാജീവലോചനമ് । കര്തവ്യമദ്യ തേ രാമ വ്രതാനാം വ്രതമുത്തമമ്
മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ്, അദ്ദേഹം കമലനയനനായ രാമനോട് പറഞ്ഞു: 'രാമാ, ഇന്ന് നീ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വ്രതം ആചരിക്കണം.'
കൃതേന യേന സഹസാ വിജയസ്തേ ഭവിഷ്യതി । ലംകാം ജിത്വാ രാക്ഷസാംശ്ച സ്വച്ഛാം കീര്തിമവാപ്സ്യസി
അത് ആചരിച്ചാൽ ഉടൻ തന്നെ വിജയമുണ്ടാകും. ലങ്കയും രാക്ഷസന്മാരെയും ജയിച്ച്, നീ ശുദ്ധമായ കീർത്തി നേടും.
ഏകാഗ്രമാനസോ ഭൂത്വാ വ്രതമേതത്സമാചര । ഫാല്ഗുനസ്യാസിതേ പക്ഷേ വിജയൈകാദശീ ഭവേത്
മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം. ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വിജയ ഏകാദശി വരും.
തസ്യാ വ്രതേന ഹേ രാമ വിജയസ്തേ ഭവിഷ്യതി । നിഃസംശയം സമുദ്രം ത്വം തരിഷ്യസി സവാനരഃ
രാമാ, ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ നിനക്ക് നിർഭാഗ്യമായി വിജയം ലഭിക്കും. സംശയമില്ലാതെ നീ വാനരന്മാരോടൊപ്പം സമുദ്രം കടക്കും.
വിധിസ്തു ശ്രൂയതാം രാജന്വ്രതസ്യാസ്യ ഫലപ്രദഃ । ദശമ്യാം ദിവസേ പ്രാപ്തേ കുംഭമേകം തു കാരയേത്
രാജാവേ, ഈ വ്രതത്തിന്റെ ഫലം നൽകുന്ന വിധി കേൾക്കൂ: ദശമി തിഥി വന്നാൽ ഒരു കുമ്പം ഒരുക്കണം.
ഹൈമം വാ രാജതം വാപി താമ്രം വാപ്യഥ മൃന്മയമ് । സ്ഥാപയേച്ഛോഭിതം ചൈവ ജലപൂര്ണം സപല്ലവമ്
സ്വർണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളി, ചെമ്പ്, അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണ് കൊണ്ടുള്ള ഒരു കലശം അലങ്കരിച്ച്, വെള്ളം നിറച്ച്, പുതിയ ഇലകളും ചേർത്ത് സ്ഥാപിക്കണം.
സപ്തധാന്യാന്യധസ്തസ്യ യവാനുപരി വിന്യസേത് । തസ്യോപരി ന്യസേദ്ദേവം ഹൈമം നാരായണം പ്രഭുമ്
ആ കലശത്തിന്റെ കീഴിൽ ഏഴ് തരത്തിലുള്ള ധാന്യങ്ങൾ വയ്ക്കണം, അതിന്റെ മുകളിൽ യവം ഇടണം. അതിന്റെ മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച നാരായണപ്രതിമയും സ്ഥാപിക്കണം.
ഏകാദശീദിനേ പ്രാപ്തേ പ്രാതഃ സ്നാനം സമാചരേത് । നിശ്ചലം സ്ഥാപയേത്കുംഭം കംഠമാല്യാനുലേപനൈഃ
പതിനൊന്നാം ദിവസം രാവിലെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ആ കലശം ഉറപ്പോടെ സ്ഥാപിച്ച്, കണ്ഠമാലയും സുഗന്ധതൈലങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അലങ്കരിക്കണം.
പൂഗീഫലൈര്നാലികേരൈഃ പൂജയേച്ച വിശേഷതഃ । ഗംധൈര്ധൂപൈശ്ചദീപൈശ്ച നൈവേദ്യൈര്വിവിധൈരപി
പൂവരിയിലുകളും തേങ്ങയും ഉപയോഗിച്ച് പ്രത്യേകമായി പൂജിക്കണം. സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ, ധൂപം, വിളക്ക്, വിവിധവിധം ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം.
കുംഭാഗ്രേ തദ്ദിനം രാമ നീയതേ സത്കഥാദിഭിഃ । രാത്രൌ ജാഗരണം ചൈവ തസ്യാഗ്രേ കാരയേദ്ബുധഃ
രാമാ, ആ ദിവസം കലശത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ഇരുന്ന് സത്കഥകൾ വായിച്ച്, രാത്രി അതിന്റെ മുന്നിൽ ജാഗരണം നടത്തണം.
പ്രകാശയേദ്ഘൃതദീപമഖംഡവ്രതഹേതവേ । ദ്വാദശീദിവസേ പ്രാപ്തേ മാര്തംഡസ്യോദയേ സതി
വ്രതത്തിനായി നിത്യവും നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിക്കണം. പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം സൂര്യോദയത്തിൽ—
നീത്വാ കുംഭം ജലോദ്ദേശേ നദ്യാഃ പ്രസ്രവണേ തഥാ । തഡാഗേ സ്ഥാപയിത്വാ തം പൂജയിത്വാ യഥാവിധി
കലശം നദിയുടെ ഉത്ഭവത്തിലോ ഒരു കുളത്തിലോ കൊണ്ടുപോയി, അവിടെ ശരിയായ വിധിയിൽ സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം.
ദദ്യാത്സദേവം തം കുംഭം ബ്രാഹ്മണേ വേദപാരഗേ । കുംഭേന സഹ രാജേംദ്ര മഹാദാനാനി ദാപയേത്
ആ കലശവും അതിലെ ദേവപ്രതിമയുംVEDം പഠിച്ച ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം. കലശത്തോടൊപ്പം മഹാദാനങ്ങളും നൽകണം, രാജാവേ.
അനേനവിധിനാ രാമ യൂഥപൈഃ സഹ സംഗതഃ । കുരു വ്രതം പ്രയത്നേന വിജയസ്തേ ഭവിഷ്യതി
രാമാ, കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം ഈ വിധം ശ്രദ്ധയോടെ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, വിജയം നിശ്ചയമായെത്തും.
ഇതി ശ്രുത്വാ തതോ രാമോ യഥോക്തമകരോത്തദാ । കൃതേ വ്രതേ സ വിജയീ ബഭൂവ രഘുനംദനഃ
ഇങ്ങനെ കേട്ട രാമൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ചെയ്തു. വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം രഘുവംശത്തിൽ പിറന്നവൻ വിജയിയായി.