ഷട്തിലൈകാദശീഭൂതം കീദൃശം ഫലമസ്തി വൈ । സോപാഖ്യാനം മമ ബ്രൂഹി യദി തുഷ്ടോഽസി യാദവ । ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ശൃണു രാജന്യഥാവൃത്തം ദൃഷ്ടം തത്കഥയാമി തേ । മര്ത്യലോകേ പുരാ ഹ്യാസീദ്ബ്രാഹ്മണ്യേകാ ച നാരദ । വ്രതചര്യാരതാ നിത്യം ദേവപൂജാരതാ സദാ
'ഷട്ടില ഏകാദശി വ്രതം ആചരിച്ചാൽ എങ്ങനെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും? അതിന്റെ കഥയോടുകൂടി പറയൂ, യാദവകുലജാതനേ, നീ സന്തോഷവാനാണെങ്കിൽ.' ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ സംഭവിച്ചതു ഞാൻ പറയുന്നു. പുരാതനകാലത്ത്, നാരദേ, ഭൂമിയിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായും, ദേവപൂജയിൽ എപ്പോഴും താല്പര്യത്തോടെ ആയിരുന്നു.'
മാസോപവാസനിരതാ മമ ഭക്താ ച സര്വദാ । കൃഷ്ണോപവാസസംയുക്താ മമ പൂജാപരായണാ
ആ സ്ത്രീ എല്ലാ മാസവും ഉപവാസം ആചരിച്ചവളായിരുന്നു; എപ്പോഴും എന്റെ ഭക്തയായിരുന്നു; കൃഷ്ണോപവാസം പാലിച്ചവളും, എന്റെ പൂജയിൽ മുഴുകിയവളുമായിരുന്നു.
ശരീരം ക്ലേശിതം ചൈവ ഉപവാസൈര്ദ്വിജോത്തമ । ദേവാനാം ബ്രാഹ്മണാനാം ച കുമാരീണാം ച ഭക്തിതഃ
നല്ല ജന്മം പ്രാപിച്ചവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഉപവാസങ്ങൾ കൊണ്ടു അവളുടെ ശരീരം ക്ഷയിച്ചു. ഭക്തിപൂർവ്വം അവൾ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും കന്യകളെയും സേവിച്ചു.
ഗൃഹാദികം പ്രയച്ഛംതീ സര്വകാലം മഹാസതീ । അതികൃച്ഛ്രരതാ സാ തു സര്വകാലം തു വൈ ദ്വിജ
ആ മഹാസതിയായ സ്ത്രീ എല്ലായ്പ്പോഴും തന്റെ വീടും സമ്പത്തും ദാനം ചെയ്തു. അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും കഠിന വ്രതങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത്, ബ്രാഹ്മണനേ.
ന ദത്താ ഭിക്ഷുകേ ഭിക്ഷാ ബ്രാഹ്മണാ ന ച തര്പിതാഃ
അവൾ ഭിക്ഷക്കാരന് ഭിക്ഷ കൊടുത്തില്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
തതഃ കാലേന മഹതാ മയാ വൈ ചിംതിതം ദ്വിജ । ശുദ്ധമസ്യാഃ ശരീരം ഹി വ്രതൈഃ കൃച്ഛ്രൈര്ന സംശയഃ
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ ആലോചിച്ചു, ബ്രാഹ്മണനേ. അവളുടെ ശരീരം വ്രതങ്ങളാൽ, കഠിനതയാൽ ശുദ്ധമായതിൽ സംശയമില്ല.
അര്ചിതോ വൈഷ്ണവോ ലോകഃ കായക്ലേശേന വൈ തയാ । ന ദത്തമന്നദാനം ഹി യേന തൃപ്തിഃ പരാ ഭവേത്
അവൾ ശരീരശ്രമംകൊണ്ടു വൈഷ്ണവലോകത്തെ ആരാധിച്ചു. എന്നാൽ പരമതൃപ്തി നൽകുന്ന അന്നദാനം അവൾ നൽകിയില്ല.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ അഹം ബ്രഹ്മന്മര്ത്യലോകമുപാഗതഃ । കാപാലം രൂപമാസ്ഥായ ഭിക്ഷാപാത്രേ ച യാചിതാ
ഇത് അറിഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ മനുഷ്യലോകത്ത് എത്തി. കാപാലികന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഭിക്ഷപാത്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭിക്ഷ ചോദിച്ചു.
കസ്മാത്ത്വമാഗതോ ബ്രഹ്മന്ക്വ യാസി വദ മേഽഗ്രതഃ । പുനരേവ മയാ പ്രോക്തം ദേഹി ഭിക്ഷാം ച സുംദരി
ഞാൻ അവളോട് ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എന്തിനാണ് വന്നത്? എവിടേക്ക് പോകുന്നു? എനിക്കു മുന്നിൽ പറയണം.' വീണ്ടും ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയേ, ഭിക്ഷ തരിക.'
തയാ കോപേന മഹതാ മൃത്പിംഡസ്താമ്രഭാജനേ । ക്ഷിപ്തോ യാവദഹം ബ്രഹ്മന്പുനഃ സ്വര്ഗം ഗതോ ദ്വിജ
വലിയ കോപത്തോടെ അവൾ ചെമ്പ് പാത്രത്തിൽ ഒരു മണ്ണു കഷണം എറിയിച്ചു. ബ്രാഹ്മണനേ, അപ്പോൾ ഞാൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതഃ കാലേന മഹതാ താപസീ സുമഹാവ്രതാ । സദേഹാ സ്വര്ഗമായാതാ വ്രതചര്യാ പ്രഭാവതഃ
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ മഹാവ്രതയുള്ള തപസ്വിനി തന്റെ വ്രതശക്തിയാൽ ശരീരത്തോടുകൂടി സ്വർഗത്തിലേക്ക് എത്തി.
മൃത്പിംഡികാപ്രദാനേന ഗൃഹം പ്രാപ്തം മനോരമമ് । സംജാതം ചൈവ വിപ്രര്ഷേ ധാന്യരാശി വിവര്ജിതമ്
മണ്ണു കഷണം ദാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് അവൾ മനോഹരമായ ഒരു വീട് ലഭിച്ചു. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവിടെ ധാന്യത്തിന്റെ കൂമ്പാരം ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഗൃഹം യാവന്നിരീക്ഷേത ന കിംചിത്തത്ര പശ്യതി । താവദ്ഗൃഹാദ്വിനിഷ്ക്രാംതാ മമാംതേ ചാഗതാ ദ്വിജ
അവൾ ആ വീട് നോക്കിയിരിക്കുമ്പോൾ അവിടെ ഒന്നും കാണാനായില്ല. പിന്നെ അവൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു വന്നു, എന്നെ സമീപിച്ചു, ബ്രാഹ്മണനേ.
ക്രോധേന മഹതാവിഷ്ടമിദം വചനമബ്രവീത് । മയാ വ്രതൈശ്ച കൃച്ഛ്രൈശ്ച ഉപവാസൈരനേകശഃ
വലിയ കോപത്തിൽ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വ്രതങ്ങൾകൊണ്ടും കഠിനതകളും അനേകം ഉപവാസങ്ങളും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.'
പൂജയാരാധിതോ ദേവഃ സര്വലോകസ്യ പാലകഃ । ന തത്ര ദൃശ്യതേ കിംചിദ്ഗൃഹേ മമ ജനാര്ദന
'സകലലോകത്തിന്റെയും രക്ഷകനായ ദേവനെ ഞാൻ ആരാധിച്ചു, പൂജിച്ചു. എന്നാലും എന്റെ വീട്ടിൽ ഒന്നും കാണുന്നില്ല, ജനാർദ്ദനാ.'
തതശ്ചോക്തം മയാ തസ്യൈ ഗൃഹം ഗച്ഛ മഹാവ്രതേ । ആഗമിഷ്യംതി സുതരാം കൌതൂഹല സമന്വിതാഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാവ്രതയുള്ളവളേ, വീട്ടിലേക്ക് പോകൂ. അതിനുശേഷം, അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ് പലരും വരും.'
ദേവപത്ന്യോ ഹി ദ്രഷ്ടും ത്വാം വിസ്മയാഭിസമന്വിതാഃ । ദ്വാരം നോദ്ഘാടയ വിനാ ഷട്തിലാപുണ്യവാചനാത്
'ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാർ നിന്നെ കാണാൻ അത്ഭുതത്തോടെ വരും. ആറു എള്ള് വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ വാതിൽ തുറക്കരുത്.'
ഏവമുക്താ മയാ സാ തു ഗതാ വൈ മാനുഷീ തദാ । അത്രാംതരേ സമായാതാ ദേവപത്ന്യശ്ച വാഡവ
ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവൾ അന്ന് മനുഷ്യയായി വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അതിനിടയിൽ, ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാർ അവിടെ എത്തി, വാഡവേ.
താഭിശ്ച കഥിതം തത്ര ത്വാം ദ്രഷ്ടും ഹി സമാഗതാഃ । ദ്വാരമുദ്ഘാടയസ്വാദ്യ ത്വാം പ്രപശ്യാമ ശോഭനേ
അവിടെ അവർ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളെ കാണാനാണ് ഞങ്ങൾ വന്നത്. സുന്ദരിയേ, വാതിൽ തുറക്കൂ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ കാണട്ടെ.'
മാനുഷ്യുവാച- യദി മദ്ദര്ശനം കാര്യം സത്യം വാച്യം വിശേഷതഃ । ഷട്തിലായാ വ്രതം പുണ്യം ദ്വാരോദ്ഘാടനകാരണാത്
മനുഷ്യസ്ത്രീ പറഞ്ഞു: 'എന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, സത്യം പറയണം. ആറു എള്ള് വ്രതത്തിന്റെ ഫലമാണ് വാതിൽ തുറക്കാനുള്ള കാരണം.'
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച-। ഏകാപിനാവദത്തത്ര ഷട്തിലൈകാദശീവ്രതമ് । അന്യയാ കഥിതം തത്ര ദ്രഷ്ടവ്യാ മാനുഷീ മയാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ ഒരു സ്ത്രീ മാത്രം ഷട്ടിലാ ഏകാദശി വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചില്ല; ബാക്കി എല്ലാവരും അതിന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. ഞാൻ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ അവളെ ശ്രദ്ധിച്ചു.
തതോ ദ്വാരം സമുദ്ഘാട്യ ദൃഷ്ടാ താഭിശ്ച മാനുഷീ । ന ദേവീ ന ച ഗംധര്വീ നാസുരീ ന ച പന്നഗീ
അതിനുശേഷം വാതിൽ തുറന്ന് ആ സ്ത്രീയെ അവർ കണ്ടു; അവൾ ദേവതയുമല്ല, ഗാന്ധർവ്വ സ്ത്രീയുമല്ല, അസുര സ്ത്രീയുമല്ല, പാമ്പ് സ്ത്രീയുമല്ല.
ദൃഷ്ടാ പൂര്വം തഥാ നാരീ യാദൃശീയം ദ്വിജര്ഷഭ । ദേവീനാമുപദേശേന ഷട്തിലായാ വ്രതം കൃതമ്
ഇതുപോലൊരു സ്ത്രീയെ മുമ്പ് ആരും കണ്ടിട്ടില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ; ദേവതകളുടെ ഉപദേശപ്രകാരം അവൾ ഷട്ടിലാ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.
മാനുഷ്യാ സത്യവ്രതയാ ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദമ് । രൂപകാംതിസമായുക്താ ക്ഷണേന സമവാപ സാ
മനുഷ്യയായും സത്യവ്രതയുമായ അവൾ ഭോഗവും മോക്ഷവും ഫലമായി നേടി, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൾ മനോഹരമായ കാന്തിയോടെ ഭസിച്ചുപോയി.
ധനം ധാന്യം ച വസ്ത്രാദി സുവര്ണം രൌപ്യമേവ ച । ഭവനം സര്വസംപന്നം ഷട്തിലായാഃ പ്രഭാവതഃ
ഷട്ടിലയുടെ ശക്തിയാൽ അവൾ ധനം, ധാന്യം, വസ്ത്രങ്ങൾ, പൊന്നു, വെള്ളി, എല്ലാ ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ ഭവനം എന്നിവയും നേടി.
രൂപകാംതിസമായുക്താ ക്ഷണേന സമപദ്യത
കാന്തിയും ഭംഗിയും നിറഞ്ഞ അവൾ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അത്ഭുതകരമായി മാറി.
അതിതൃഷ്ണാ ന കര്ത്തവ്യാ വിത്തശാഠ്യം വിവര്ജയേത് । ആത്മവിത്താനുസാരേണ തിലാന്വസ്ത്രാണി ദാപയേത്
അതിർത്തിയില്ലാത്ത തൃശ്യയും ധനത്തിനായി വഞ്ചനയും ചെയ്യരുത്; സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് എള്ളും വസ്ത്രവും ദാനം ചെയ്യണം.
ലഭതേ ചൈവമാരോഗ്യം നരോ ജന്മനി ജന്മനി । ന ദാരിദ്ര്യം ന കഷ്ടത്വം ന ച ദൌര്ഭാഗ്യമേവ ച 6.42.
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഓരോ ജന്മത്തിലും ആരോഗ്യം ലഭിക്കും; ദാരിദ്ര്യവും കഷ്ടതയും ദുർഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകില്ല.
സംഭവേദ്വൈ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ഷട്തിലാസമുപോഷണാത് । അനേന വിധിനാ ഭൂപ തിലദാതാ ന സംശയഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഷട്ടിലാ വ്രതം ഈ വിധത്തിൽ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, എള്ള് ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ഇതെല്ലാം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
മുച്യതേ പാതകൈഃ സര്വൈരനായാസേന മാനവഃ । ദാനം ച വിധിവത്പാത്രേ സര്വപാതകനാശനമ് । നാനര്ഥഃ കശ്ചിന്നായാസഃ ശരീരേ നൃപസത്തമ
മനുഷ്യൻ എളുപ്പത്തിൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും; യോഗ്യനായവർക്കു വിധിപ്രകാരം ദാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും. രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഇതിൽ ശരീരത്തിന് യാതൊരു ദോഷവും കഷ്ടതയും ഇല്ല.