രാത്രൌ ജാഗരണം കുര്യാദാദൌ ഹോമം ച കാരയേത് । അര്ചയേദ്ദേവദേവേശം ദ്വിതീയേഽഹ്നി പുനര്ഹരിമ്
രാത്രിയിൽ ഉണർന്നിരിക്കുക, ആദ്യം ഹോമം നടത്തണം, ദേവദേവനേ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം; രണ്ടാം ദിവസം വീണ്ടും ഹരിയെ ആരാധിക്കണം.
ചംദനാഗുരുകര്പൂരൈര്നൈവേദ്യം കൃസരം തഥാ । സംസ്മൃത്യ നാമ്നാ ച തതഃ കൃഷ്ണാഖ്യേന പുനഃ പുനഃ
ചന്ദനം, അഗരു, കർപ്പൂരം, കഞ്ഞി എന്നിവയാൽ നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ച്, കൃഷ്ണനെന്ന നാമം വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്ത് പൂജിക്കണം.
കൂഷ്മാംഡൈര്നാരികേരൈശ്ച ഹ്യഥവാ ബീജപൂരകൈഃ । സര്വാഭാവേഽപി വിപ്രേംദ്ര ശസ്തപൂഗഫലൈര്വൃതമ് । അര്ഘം ദദ്യാദ്വിധാനേന പൂജയിത്വാ ജനാര്ദനമ്
കൂഷ്മാണ്ഡം, തേങ്ങ, അല്ലെങ്കിൽ വിത്തുകൾ നിറച്ചത് ഉപയോഗിച്ച്, ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ നല്ല പാകം ചെയ്ത പാനുകൾകൊണ്ട് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം, ജനാർദ്ദനനെ പൂജിച്ച ശേഷം.
കൃഷ്ണകൃഷ്ണ കൃപാലുസ്ത്വമഗതീനാം ഗതിര്ഭവ । സംസാരാര്ണവ മഗ്നാനാം പ്രസീദ പുരുഷോത്തമ
'കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, ദയാനിധിയേ, ആശ്രയം ഇല്ലാത്തവർക്ക് നീ രക്ഷയാകണം; സാംസാരിക സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ രക്ഷിക്കണം, പുരുഷോത്തമനേ, ദയചെയ്യണം.'
നമസ്തേ പുംഡരീകാക്ഷ നമസ്തേ വിശ്വഭാവന । സുബ്രഹ്മണ്യ നമസ്തേഽസ്തു മഹാപുരുഷപൂര്വജ । ഗൃഹാണാര്ഘ്യം മയാ ദത്തം ലക്ഷ്മ്യാ സഹ ജഗത്പതേ
'പുണ്ടരീകാക്ഷനേ, നമസ്കാരം; വിശ്വസൃഷ്ടാവേ, നമസ്കാരം; സുബ്രഹ്മണ്യനേ, മഹാപുരുഷന്മാരിൽ പ്രാചീനനേ, നമസ്കാരം; ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്ന അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണം, ലോകപാലനേ.'
ഇത്യര്ഘമംത്രഃ । തതസ്തു പൂജയേദ്വിപ്രമുദകുംഭം പ്രദാപയേത് । ഛത്രോപാനഹവസ്ത്രൈശ്ച കൃഷ്ണോ മേ പ്രീയതാമിതി
ഇതാണ് അർഘമന്ത്രം. പിന്നെ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പൂജിച്ച്, വെള്ളം നിറച്ച കുംഭം, കുട, ചെരിപ്പ്, വസ്ത്രം എന്നിവ നൽകി, 'കൃഷ്ണൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ' എന്നു പറയണം.
കൃഷ്ണാ ധേനുഃ പ്രദാതവ്യാ യഥാശക്തി ദ്വിജോത്തമേ । തിലപാത്രം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ദദ്യാത്പാത്രവിചക്ഷണഃ
കറുത്ത പശുവിനെ, കഴിവനുസരിച്ച്, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം; ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനേ, യോഗ്യനായവർക്കു എള്ള് നിറച്ച പാത്രം നൽകണം.
സ്നാനേ പ്രാശനകേ ശസ്താസ്തഥാ കൃഷ്ണതിലാ മുനേ । താന്പ്രദദ്യാത്പ്രയത്നേന യഥാശക്തി ദ്വിജോത്തമേ । തിലപ്രരോഹജാഃ ക്ഷത്രേ യാവത്സംഖ്യാസ്തിലാ ദ്വിജ
സ്നാനത്തിനും ഭക്ഷണത്തിനും കറുത്ത എള്ള് ഏറ്റവും ഉത്തമം, മഹർഷേ; അവ കഴിവനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ നൽകണം, ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനേ; വയലിൽ മുളക്കുന്നത്ര എള്ള്, ബ്രാഹ്മണനേ,
താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । തിലസ്നായീ തിലോദ്വര്തീ തിലഹോമീ തിലോദകീ
അത്രയേറെ ആയിരം വർഷങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കും; എള്ള് കൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്യുന്നവനും, എള്ള് പുരട്ടുന്നവനും, എള്ള് ഹോമം ചെയ്യുന്നവനും, എള്ള് വെള്ളം നൽകുന്നവനും—
തിലദാതാ ച ഭോക്താ ച ഷട്തിലാഃ പാപനാശനാഃ । നാരദ ഉവാച- കൃഷ്ണകൃഷ്ണ മഹാബാഹോ നമസ്തേ വിശ്വഭാവന
എള്ള് ദാനം ചെയ്യുന്നവനും, എള്ള് ഭക്ഷിക്കുന്നവനും—ഈ ആറു രീതിയിലും എള്ള് ഉപയോഗിക്കുന്നത് പാപം നശിപ്പിക്കും. നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹാബാഹുവേ, നമസ്കാരം; വിശ്വസൃഷ്ടാവേ, നമസ്കാരം.'
ഷട്തിലൈകാദശീഭൂതം കീദൃശം ഫലമസ്തി വൈ । സോപാഖ്യാനം മമ ബ്രൂഹി യദി തുഷ്ടോഽസി യാദവ । ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ശൃണു രാജന്യഥാവൃത്തം ദൃഷ്ടം തത്കഥയാമി തേ । മര്ത്യലോകേ പുരാ ഹ്യാസീദ്ബ്രാഹ്മണ്യേകാ ച നാരദ । വ്രതചര്യാരതാ നിത്യം ദേവപൂജാരതാ സദാ
മാസോപവാസനിരതാ മമ ഭക്താ ച സര്വദാ । കൃഷ്ണോപവാസസംയുക്താ മമ പൂജാപരായണാ
ആ സ്ത്രീ എല്ലാ മാസവും ഉപവാസം ആചരിച്ചവളായിരുന്നു; എപ്പോഴും എന്റെ ഭക്തയായിരുന്നു; കൃഷ്ണോപവാസം പാലിച്ചവളും, എന്റെ പൂജയിൽ മുഴുകിയവളുമായിരുന്നു.
ശരീരം ക്ലേശിതം ചൈവ ഉപവാസൈര്ദ്വിജോത്തമ । ദേവാനാം ബ്രാഹ്മണാനാം ച കുമാരീണാം ച ഭക്തിതഃ
നല്ല ജന്മം പ്രാപിച്ചവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഉപവാസങ്ങൾ കൊണ്ടു അവളുടെ ശരീരം ക്ഷയിച്ചു. ഭക്തിപൂർവ്വം അവൾ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും കന്യകളെയും സേവിച്ചു.
ഗൃഹാദികം പ്രയച്ഛംതീ സര്വകാലം മഹാസതീ । അതികൃച്ഛ്രരതാ സാ തു സര്വകാലം തു വൈ ദ്വിജ
ആ മഹാസതിയായ സ്ത്രീ എല്ലായ്പ്പോഴും തന്റെ വീടും സമ്പത്തും ദാനം ചെയ്തു. അവൾ എല്ലായ്പ്പോഴും കഠിന വ്രതങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നത്, ബ്രാഹ്മണനേ.
ന ദത്താ ഭിക്ഷുകേ ഭിക്ഷാ ബ്രാഹ്മണാ ന ച തര്പിതാഃ
അവൾ ഭിക്ഷക്കാരന് ഭിക്ഷ കൊടുത്തില്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല.
തതഃ കാലേന മഹതാ മയാ വൈ ചിംതിതം ദ്വിജ । ശുദ്ധമസ്യാഃ ശരീരം ഹി വ്രതൈഃ കൃച്ഛ്രൈര്ന സംശയഃ
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ ആലോചിച്ചു, ബ്രാഹ്മണനേ. അവളുടെ ശരീരം വ്രതങ്ങളാൽ, കഠിനതയാൽ ശുദ്ധമായതിൽ സംശയമില്ല.
അര്ചിതോ വൈഷ്ണവോ ലോകഃ കായക്ലേശേന വൈ തയാ । ന ദത്തമന്നദാനം ഹി യേന തൃപ്തിഃ പരാ ഭവേത്
അവൾ ശരീരശ്രമംകൊണ്ടു വൈഷ്ണവലോകത്തെ ആരാധിച്ചു. എന്നാൽ പരമതൃപ്തി നൽകുന്ന അന്നദാനം അവൾ നൽകിയില്ല.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ അഹം ബ്രഹ്മന്മര്ത്യലോകമുപാഗതഃ । കാപാലം രൂപമാസ്ഥായ ഭിക്ഷാപാത്രേ ച യാചിതാ
ഇത് അറിഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ മനുഷ്യലോകത്ത് എത്തി. കാപാലികന്റെ രൂപം ധരിച്ച് ഭിക്ഷപാത്രം കൈയിൽ പിടിച്ച് ഭിക്ഷ ചോദിച്ചു.
കസ്മാത്ത്വമാഗതോ ബ്രഹ്മന്ക്വ യാസി വദ മേഽഗ്രതഃ । പുനരേവ മയാ പ്രോക്തം ദേഹി ഭിക്ഷാം ച സുംദരി
ഞാൻ അവളോട് ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എന്തിനാണ് വന്നത്? എവിടേക്ക് പോകുന്നു? എനിക്കു മുന്നിൽ പറയണം.' വീണ്ടും ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയേ, ഭിക്ഷ തരിക.'
തയാ കോപേന മഹതാ മൃത്പിംഡസ്താമ്രഭാജനേ । ക്ഷിപ്തോ യാവദഹം ബ്രഹ്മന്പുനഃ സ്വര്ഗം ഗതോ ദ്വിജ
വലിയ കോപത്തോടെ അവൾ ചെമ്പ് പാത്രത്തിൽ ഒരു മണ്ണു കഷണം എറിയിച്ചു. ബ്രാഹ്മണനേ, അപ്പോൾ ഞാൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതഃ കാലേന മഹതാ താപസീ സുമഹാവ്രതാ । സദേഹാ സ്വര്ഗമായാതാ വ്രതചര്യാ പ്രഭാവതഃ
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, ആ മഹാവ്രതയുള്ള തപസ്വിനി തന്റെ വ്രതശക്തിയാൽ ശരീരത്തോടുകൂടി സ്വർഗത്തിലേക്ക് എത്തി.
മൃത്പിംഡികാപ്രദാനേന ഗൃഹം പ്രാപ്തം മനോരമമ് । സംജാതം ചൈവ വിപ്രര്ഷേ ധാന്യരാശി വിവര്ജിതമ്
മണ്ണു കഷണം ദാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് അവൾ മനോഹരമായ ഒരു വീട് ലഭിച്ചു. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവിടെ ധാന്യത്തിന്റെ കൂമ്പാരം ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഗൃഹം യാവന്നിരീക്ഷേത ന കിംചിത്തത്ര പശ്യതി । താവദ്ഗൃഹാദ്വിനിഷ്ക്രാംതാ മമാംതേ ചാഗതാ ദ്വിജ
അവൾ ആ വീട് നോക്കിയിരിക്കുമ്പോൾ അവിടെ ഒന്നും കാണാനായില്ല. പിന്നെ അവൾ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു വന്നു, എന്നെ സമീപിച്ചു, ബ്രാഹ്മണനേ.
ക്രോധേന മഹതാവിഷ്ടമിദം വചനമബ്രവീത് । മയാ വ്രതൈശ്ച കൃച്ഛ്രൈശ്ച ഉപവാസൈരനേകശഃ
വലിയ കോപത്തിൽ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വ്രതങ്ങൾകൊണ്ടും കഠിനതകളും അനേകം ഉപവാസങ്ങളും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.'
പൂജയാരാധിതോ ദേവഃ സര്വലോകസ്യ പാലകഃ । ന തത്ര ദൃശ്യതേ കിംചിദ്ഗൃഹേ മമ ജനാര്ദന
'സകലലോകത്തിന്റെയും രക്ഷകനായ ദേവനെ ഞാൻ ആരാധിച്ചു, പൂജിച്ചു. എന്നാലും എന്റെ വീട്ടിൽ ഒന്നും കാണുന്നില്ല, ജനാർദ്ദനാ.'
തതശ്ചോക്തം മയാ തസ്യൈ ഗൃഹം ഗച്ഛ മഹാവ്രതേ । ആഗമിഷ്യംതി സുതരാം കൌതൂഹല സമന്വിതാഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാവ്രതയുള്ളവളേ, വീട്ടിലേക്ക് പോകൂ. അതിനുശേഷം, അത്ഭുതംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ് പലരും വരും.'
ദേവപത്ന്യോ ഹി ദ്രഷ്ടും ത്വാം വിസ്മയാഭിസമന്വിതാഃ । ദ്വാരം നോദ്ഘാടയ വിനാ ഷട്തിലാപുണ്യവാചനാത്
'ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാർ നിന്നെ കാണാൻ അത്ഭുതത്തോടെ വരും. ആറു എള്ള് വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ വാതിൽ തുറക്കരുത്.'
ഏവമുക്താ മയാ സാ തു ഗതാ വൈ മാനുഷീ തദാ । അത്രാംതരേ സമായാതാ ദേവപത്ന്യശ്ച വാഡവ
ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവൾ അന്ന് മനുഷ്യയായി വീട്ടിലേക്ക് പോയി. അതിനിടയിൽ, ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാർ അവിടെ എത്തി, വാഡവേ.
താഭിശ്ച കഥിതം തത്ര ത്വാം ദ്രഷ്ടും ഹി സമാഗതാഃ । ദ്വാരമുദ്ഘാടയസ്വാദ്യ ത്വാം പ്രപശ്യാമ ശോഭനേ
അവിടെ അവർ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളെ കാണാനാണ് ഞങ്ങൾ വന്നത്. സുന്ദരിയേ, വാതിൽ തുറക്കൂ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ കാണട്ടെ.'
മാനുഷ്യുവാച- യദി മദ്ദര്ശനം കാര്യം സത്യം വാച്യം വിശേഷതഃ । ഷട്തിലായാ വ്രതം പുണ്യം ദ്വാരോദ്ഘാടനകാരണാത്
മനുഷ്യസ്ത്രീ പറഞ്ഞു: 'എന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, സത്യം പറയണം. ആറു എള്ള് വ്രതത്തിന്റെ ഫലമാണ് വാതിൽ തുറക്കാനുള്ള കാരണം.'
'ഷട്ടില ഏകാദശി വ്രതം ആചരിച്ചാൽ എങ്ങനെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കും? അതിന്റെ കഥയോടുകൂടി പറയൂ, യാദവകുലജാതനേ, നീ സന്തോഷവാനാണെങ്കിൽ.' ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ സംഭവിച്ചതു ഞാൻ പറയുന്നു. പുരാതനകാലത്ത്, നാരദേ, ഭൂമിയിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായും, ദേവപൂജയിൽ എപ്പോഴും താല്പര്യത്തോടെ ആയിരുന്നു.'