ഇംഗുദീ കകുഭാംശ്ചൈവ ശ്ലേഷ്മാതകനഗാംസ്തഥാ । ശല്ലകാന്കരമര്ദാംശ്ച പാടലാന്ബദരാനപി
ഇംഗുടി, കകുഭം, ശ്ലേഷ്മാതകവൃക്ഷം, ശല്ലകി, കരമർദം, പാടലമരം, ഇലന്തി എന്നിവയും രാജാവ് അവിടെ കണ്ടു.
അശോകാംശ്ച പലാശാംശ്ച ശൃഗാലാഞ്ശശകാനപി । വനമാര്ജാരമഹിഷാന്ശല്ലകാംശ്ചമരാനപി
അശോകമരങ്ങളും പലാശവൃക്ഷങ്ങളും, നരിക്കളും മുയലുകളും കാട്ടുപൂച്ചകളും കാട്ടുമഹിഷികളും ശല്ലകിമൃഗങ്ങളും ചാമരങ്ങളും രാജാവ് കണ്ടു.
ദദര്ശ ഭുജഗാന്രാജാ വല്മീകാദര്ദ്ധനിഃസൃതാന് । തഥാ വനഗജാന് മത്താന് കലഭൈഃ സഹ സംഗതാന്
വാൽമീകങ്ങളിൽനിന്ന് പകുതി പുറത്തേക്കു വന്ന പാമ്പുകളെയും, കാട്ടാനകളെയും, മദംപിടിച്ച കുഞ്ഞാനകളോടുകൂടി കൂട്ടമായി നിൽക്കുന്ന കാട്ടാനകളെയും രാജാവ് കണ്ടു.
യൂഥപാംശ്ച ചതുര്ദംതാന്കരിണീയൂഥമധ്യഗാന് । താന്ദൃഷ്ട്വാ ചിംതയാമാസ ആത്മനഃ സ ഗജാന്നൃപഃ
ആനക്കൂട്ടങ്ങളുടെ നായകരെയും, നാലു ദന്തമുള്ള വലിയ ആനകളെയും, ആനക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുന്ന ആനകളെയും കണ്ടപ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ ആനകളെ ഓർത്ത് ചിന്തിച്ചു.
തേഷാം സ വിചരന്മധ്യേ രാജാ ശോഭാമവാപ ഹ । മഹദാശ്ചര്യസംയുക്തം ദദൃശേ വിപിനം നൃപഃ
അവരുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ രാജാവിന് കൂടുതൽ ഭംഗിയും മഹിമയും ലഭിച്ചു. കാട് അത്ഭുതങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായും മനോഹരമായതായും അവൻ കണ്ടു.
മാര്ഗേ ശിവാരുതാന്ശൃണ്വന്നുലൂകവിരുതം തഥാ । താംസ്താനൃക്ഷമൃഗാന്പശ്യന്ബഭ്രാമ വനമധ്യതഃ
വഴിയിൽ നരികളുടെ കൂക്കളും ആണ്ടിപ്പക്ഷികളുടെ ശബ്ദവും കേട്ട്, കരടികളും മാൻമൃഗങ്ങളും കണ്ടുകൊണ്ട്, കാട്ടിന്റെ നടുവിലൂടെ രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
ഏവം ദദര്ശ ഗഹനം നൃപോ മധ്യഗതേ രവൌ । ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം പീഡിതോ രാജാ ഇതശ്ചേതശ്ച ധാവതി
ഇങ്ങനെ രാജാവ് കാട്ടിന്റെ കനിഞ്ഞുള്ള ഭാഗം സൂര്യൻ മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ കണ്ടു. വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് വലഞ്ഞ് അവൻ ഇവിടെകൂടി, അവിടെകൂടി ഓടി.
നൃപതിശ്ചിംതയാമാസ സംശുഷ്കഗലകംധരഃ । മയാ തു കിം കൃതം കര്മ പ്രാപ്തം ദുഃഖം യദീദൃശമ്
തലയും കഴുത്തും ഉണങ്ങിയ രാജാവ് ചിന്തിച്ചു: 'എന്താണ് ഞാൻ ചെയ്ത പാപം, ഇത്രയും വലിയ ദു:ഖം എനിക്ക് വന്നതെന്ത്?'
മയാ വൈ തോഷിതാ ദേവാ യജ്ഞൈഃ പൂജാഭിരേവ ച । തഥൈവ ബ്രാഹ്മണാ ദാനൈസ്തോഷിതാ മിഷ്ടഭോജനൈഃ
'യാഗങ്ങളാലും പൂജകളാലും ഞാൻ ദേവന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ തന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ദാനത്തിലും രുചികരമായ ഭക്ഷണത്തിലും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.'
പ്രജാശ്ചൈവ സദാ കാലം പുത്രവത്പാലിതാ ഭൃശമ് । കസ്മാദ്ദുഃഖം മയാ പ്രാപ്തമീദൃശം ദാരുണം മഹത്
'എല്ലാ സമയത്തും ഞാൻ എന്റെ പ്രജകളെ മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. എങ്കിൽ എനിക്ക് ഇത്രയും വലിയ ദു:ഖം എന്തുകൊണ്ട് വന്നിരിക്കുന്നു?'
ഇതി ചിംതാപരോ രാജാ ജഗാമൈവാഗ്രതോ വനമ് । സുകൃതസ്യ പ്രഭാവേന സരോ ദൃഷ്ടമനുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ആലോചനയിൽ മുഴുകി രാജാവ് കാട്ടിനകത്തേക്ക് മുന്നോട്ട് നടന്നു. തന്റെ പുണ്യശക്തിയാൽ അവൻ അതിമനോഹരമായ ഒരു തടാകം കണ്ടു.
മീനസംസ്പര്ശമാനം ച പദ്മൈശ്ചാപരശോഭിതമ് । കാരംഡൈശ്ചക്രവാകൈശ്ച രാജഹംസൈശ്ച ശോഭിതമ്
ആ തടാകം മീനുകൾ തൊട്ടു, താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, കാറണ്ടികളും ചക്രവാകകളും രാജഹംസകളും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
മകരൈര്ബഹുഭിര്മത്സ്യൈരന്യൈര്ജലചരൈര്യുതമ് । സമീപേ സരസസ്തസ്യ മുനീനാമാശ്രമാന്ബഹൂന്
മുതലകളും അനവധി മീനുകളും മറ്റു ജലജീവികളും ആ തടാകത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ സമീപത്ത് നിരവധി മുനികളുടെ ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദദര്ശ രാജാ ലക്ഷ്മീവാന്ശകുനൈഃ ശുഭശംസിഭിഃ । ദക്ഷിണം പ്രാസ്ഫുരന്നേത്രമഥ സവ്യേതരഃ കരഃ
ശ്രീമാനായ രാജാവ് നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള പക്ഷികളെ കണ്ടു. അവന്റെ വലതുകണ്ണ് ചലിച്ചു, പിന്നെ ഇടതുകൈയും അങ്ങനെ നടന്നു.
പ്രാസ്ഫുരന്നൃപതേസ്തസ്യ കഥയഞ്ശോഭനം ഫലമ് । തസ്യ തീരേ മുനീന്ദൃഷ്ട്വാ കുര്വാണന്നൈഗമം ജപമ്
രാജാവിന്റെ അവയവചലനം നല്ല ഫലം സൂചിപ്പിച്ചു. ആ തടാകത്തീരത്ത് വേദപാരായണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന മുനികളെ അവൻ കണ്ടു.
ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടോ ബഭൂവ നൃപനംദനഃ । അവതീര്യ ഹയാത്തസ്മാന്മുനീനാമഗ്രതഃ സ്ഥിതഃ
വലിയ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ രാജകുമാരൻ കുതിരയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, മുനികളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു.
പൃഥക്പൃഥഗ്വവംദേഽസൌ മുനീംസ്താന്ശംസിതവ്രതാന് । കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ദംഡവച്ച പുനഃ പുനഃ
അവൻ ഓരോ മുനിയെയും വേർതിരിച്ച്, അവരുടെ വ്രതങ്ങൾ പ്രശസ്തമായവരായ മുനിമാരെ, കയ്യുകൂപ്പി, നിലത്തു വീണു വീണ്ടും വീണ്ടും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
പ്രത്യൂചുസ്തേഽപി മുനയഃ പ്രസന്നാ നൃപതേ വയമ് । രാജോവാച- കേ ഭവംതോഽത്ര കഥ്യംതാം കാ ചാഖ്യാ ഭവതാമപി । കിമര്ഥം സംഗതാ യൂയം സത്യം വദത മേഽഗ്രതഃ
അന്നേരം സന്തോഷത്തോടെ മുനിമാർ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാണ്.' രാജാവ് ചോദിച്ചു: 'ഇവിടെ ഉള്ള നിങ്ങൾ ആരാണ്? നിങ്ങളുടെ പേരുകളും പറയൂ. നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് ഒന്നിച്ചു വന്നത്? സത്യമായി എന്റെ മുന്നിൽ പറയൂ.'
മുനയ ഊചുഃ- വിശ്വേദേവാ വയം രാജന്സ്നാനാര്ഥമിഹ ചാഗതാഃ । മാഘോ നികടമായാത ഏതസ്മാത്പംചമേഽഹനി
മുനിമാർ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾ വിശ്വദേവന്മാരാണ്. സ്നാനത്തിനായി ഇവിടെ എത്തിയതാണ്. മാഘം അടുത്തെത്തുകയാണ്; ഇനി അഞ്ചാം ദിവസം അത് വരും.'
അദ്യ ചൈകാദശീ രാജന്പുത്രദാ നാമ നാമതഃ । പുത്രം ദദാത്യസൌ വിഷ്ണുഃ പുത്രദാ കാരിണാം നൃണാമ്
'ഇന്നാണ് പുത്രദാ എന്ന പേരിലുള്ള ഏകാദശി, രാജാവേ. പുത്രദാ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവർക്കു വിഷ്ണു പുത്രനെ അനുഗ്രഹിക്കും.'
രാജോവാച- ഏഷ വൈ സംശയോ മഹ്യം പുത്രസ്യോത്പാദനേ മഹാന് । യദി തുഷ്ടാ ഭവംതോ വൈ പുത്രം മേ ദീയതാം തദാ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് പുത്രപ്രാപ്തിയിൽ വലിയ സംശയമുണ്ട്. നിങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാണെങ്കിൽ, ദയവായി എനിക്ക് ഒരു പുത്രനെ അനുഗ്രഹിക്കൂ.'
മുനിരുവാച- അദ്യൈവ ദിവസേ രാജന്പുത്രദാ നാമ വര്തതേ । ഏകാദശീതി വിഖ്യാതം ക്രിയതാം വ്രതമുത്തമമ്
മുനി പറഞ്ഞു: 'ഇന്നാണ് പുത്രദാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഏകാദശി, രാജാവേ. ഈ ഉത്തമ വ്രതം നിർവഹിക്കണം.'
അഭിഷേകാത്തതോഽസ്മാകം കേശവസ്യ പ്രസാദതഃ । അവശ്യം തവ രാജേംദ്ര പുത്രപ്രാപ്തിര്ഭവിഷ്യതി
'ഞങ്ങളുടെ അഭിഷേകം കൊണ്ടും കേശവന്റെ കൃപയാലും, രാജാവേ, നിനക്ക് നിർബന്ധമായും പുത്രപ്രാപ്തി ഉണ്ടാകും.'
ഇത്യേവം വചനാത്തേഷാം കൃതം രാജ്ഞാ വ്രതോത്തമമ് । മുനീനാമുപദേശേന പുത്രദാ യാ വിധാനതഃ
അങ്ങനെ, അവരുടെ വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, രാജാവ് മുനിമാർ ഉപദേശിച്ച വിധത്തിൽ പുത്രദാ എന്ന ഉത്തമ വ്രതം ആചരിച്ചു.
ദ്വാദശ്യാം പാരണം കൃത്വാ മുനീന്നത്വാ പുനഃ പുനഃ । ആജഗാമ ഗൃഹം രാജാ രാജ്ഞീ ഗര്ഭമഥാദധൌ 6.41.
പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ച്, മുനിമാർക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു രാജാവ് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. പിന്നീട് രാജ്ഞിക്ക് ഗർഭം ധരിച്ചു.
പുത്രോ ജാതഃ സൂതികാലേ തേജസ്വീ പുണ്യകര്മണാ । പിതരം തോഷയാമാസ പ്രജാപാലോ ബഭൂവ സഃ
സമയത്ത് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ തേജസ്സും പുണ്യകർമ്മങ്ങളും ഉള്ളവനായിരുന്നു. അവൻ തന്റെ പിതാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി വളർന്നു.
തസ്മാദ്രാജന്പ്രകര്ത്തവ്യം പുത്രദാ വ്രതമുത്തമമ് । ലോകാനാം തു ഹിതാര്ഥായ തവാഗ്രേ കഥിതം മയാ
അതിനാൽ, രാജാവേ, പുത്രദാ എന്ന ഉത്തമ വ്രതം നിർവഹിക്കണം. ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഞാൻ ഇത് നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഏകചിത്താസ്തു യേ മര്ത്യാഃ കുര്വംതി പുത്രദാ വ്രതമ് । പുത്രാന്പ്രാപ്യേഹ ലോകേ തു മൃതാസ്തേ സ്വര്ഗഗാമിനഃ । പഠനാച്ഛ്രവണാദ്രാജന്നഗ്നിഷ്ടോമഫലം ലഭേത്
ഏകാഗ്രതയോടെ പുത്രദാ വ്രതം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ഈ ലോകത്ത് പുത്രന്മാർ ലഭിക്കും; മരിച്ചശേഷം അവർ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോകും. രാജാവേ, ഇത് വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- സാധു കൃഷ്ണ ജഗന്നാഥ ആദിദേവ ജഗത്പതേ । കഥയസ്വ പ്രസാദേന കൃപാം കുരു മമോപരി
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: 'കൃഷ്ണാ, ലോകനാഥാ, ആദിദേവാ, ലോകപാലകാ, അതിമനോഹരമാണ്. ദയവായി, കൃപയോടെ എനിക്കു വിശദമായി പറയൂ; എന്നോടു കരുണ കാണിക്കൂ.'
മാഘസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു കാ വാ ചൈകാദശീ ഭവേത് । കിം നാമ കോ വിധിസ്തസ്യാ ഏതദ്വിസ്തരതോ വദ
'മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഏത് ഏകാദശിയാണ് വരുന്നത്? അതിന്റെ പേര് എന്താണ്, ആചരിക്കേണ്ട വിധി എന്താണ്? ദയവായി അതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.'