തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന സുതമുത്പാദയേന്നരഃ । ഇഹ ലോകേ യശസ്തേഷാം പരലോകേ ശുഭാ ഗതിഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ മകനുണ്ടാക്കണം; ഈ ലോകത്ത് അവർക്കു പ്രശസ്തിയും പരലോകത്ത് നല്ല ഗതിയും ലഭിക്കും.
യേഷാം തു പുണ്യകര്തൄണാം പുത്രജന്മഗൃഹേ ഭവേത് । ആയുരാരോഗ്യസംപത്തിസ്തേഷാം ഗേഹേ പ്രവര്തതേ
പുണ്യം ചെയ്യുന്നവരുടെ വീട്ടിൽ മകന്റെ ജനനം ഉണ്ടായാൽ, ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും സമ്പത്തും ആ വീട്ടിൽ നിലനിൽക്കും.
പുത്രജന്മ ഗൃഹേ യേഷാം ലോകാനാം പുണ്യകാരിണാമ് । പുണ്യം വിനാ ന ച പ്രാപ്തിര്വിഷ്ണുഭക്തിം വിനാ നൃപ
പുണ്യശാലികളുടെ വീട്ടിൽ മകൻ ജനിച്ചാൽ, പുണ്യവും വിഷ്ണുഭക്തിയും ഇല്ലാതെ ലഭ്യമാവില്ല, രാജാവേ.
പുത്രാശ്ച സംപദോ വാപി നിശ്ചയാദിതി മേ മതിഃ । ഏവം വിചിംത്യമാനോഽസൌ ന ശര്മ ലഭതേ നൃപഃ
മക്കളോ സമ്പത്തോ ഉറപ്പാണെന്നു ഞാൻ വിചാരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിട്ടും ആ രാജാവിന് സന്തോഷം ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല.
പ്രത്യൂഷേ ചിംതയദ്രാജാ നിശീഥേ ചിംതയത്തതഃ । സ്വയമാത്മവിനാശം ച ചിംതയാമാസ കേതുമാന്
പ്രഭാതത്തിൽ രാജാവ് ചിന്തിച്ചു, അർദ്ധരാത്രിയിൽ വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു; സുകേതുമാൻ സ്വയം ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ പോലും ആലോചിച്ചു.
ആത്മഘാതേ ദുര്ഗതിം ച ചിംതയിത്വാ തദാ നൃപഃ । ദൃഷ്ട്വാത്മദേഹം പതിതമപുത്രത്വം തഥൈവ ച
ആത്മഹത്യയും ദുർഗതിയും ചിന്തിച്ച ശേഷം, രാജാവ് തന്റെ ശരീരം വീണുപോയതും മകനില്ലായ്മയും മനസ്സിൽ കണ്ടു.
പുനര്വിചാര്യാത്മബുദ്ധ്യാ ആത്മനോ ഹിതകാരണമ് । അശ്വാരൂഢസ്തതോ രാജാ ജഗാമ ഗഹനം വനമ്
വീണ്ടും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് തനിക്കു നല്ലതു ചെയ്യാനായി, രാജാവ് കുതിരയിൽ കയറി കാടിനകത്തേക്ക് പോയി.
പുരോഹിതാദയഃ സര്വേ ന ജാനംതി ഗതം നൃപമ് । ഗംഭീരേ വിപിനേ രാജാ മൃഗപക്ഷിനിഷേവിതേ
പൂജാരിമാരും മറ്റുള്ളവരും രാജാവ് പോയതറിഞ്ഞില്ല; മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞ ആ ഗഹനവനത്തിൽ രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
വിചചാര തദാ രാജാ വനവൃക്ഷാന്വിലോകയന് । വടാനശ്വത്ഥബില്വാംശ്ച ഖര്ജൂരാന്പനസാംസ്തഥാ
അന്നേരം രാജാവ് കാട്ടിലെ വൃക്ഷങ്ങളെ നോക്കി നടക്കുകയായിരുന്നു. വടവൃക്ഷങ്ങൾ, അശ്വത്ത്വം, ബില്വം, അതുപോലെ തന്നെ ഈന്തപ്പനയും ചക്കമരങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
ബകുലാന്സപ്തപര്ണാംശ്ച തിംദുകാംസ്തിലകാനപി । ശാലാംസ്താലാംസ്തമാലാംശ്ച ദദര്ശ സരലാന്നൃപഃ
ബകുലം, സപ്തപർണ്ണം, തിണ്ടുകം, തിലകം, ശാലമരം, താളപ്പന, തമാലമരം, ചില്ലച്ചെടി എന്നിവയും രാജാവ് അവിടെ കണ്ടു.
ഇംഗുദീ കകുഭാംശ്ചൈവ ശ്ലേഷ്മാതകനഗാംസ്തഥാ । ശല്ലകാന്കരമര്ദാംശ്ച പാടലാന്ബദരാനപി
ഇംഗുടി, കകുഭം, ശ്ലേഷ്മാതകവൃക്ഷം, ശല്ലകി, കരമർദം, പാടലമരം, ഇലന്തി എന്നിവയും രാജാവ് അവിടെ കണ്ടു.
അശോകാംശ്ച പലാശാംശ്ച ശൃഗാലാഞ്ശശകാനപി । വനമാര്ജാരമഹിഷാന്ശല്ലകാംശ്ചമരാനപി
അശോകമരങ്ങളും പലാശവൃക്ഷങ്ങളും, നരിക്കളും മുയലുകളും കാട്ടുപൂച്ചകളും കാട്ടുമഹിഷികളും ശല്ലകിമൃഗങ്ങളും ചാമരങ്ങളും രാജാവ് കണ്ടു.
ദദര്ശ ഭുജഗാന്രാജാ വല്മീകാദര്ദ്ധനിഃസൃതാന് । തഥാ വനഗജാന് മത്താന് കലഭൈഃ സഹ സംഗതാന്
വാൽമീകങ്ങളിൽനിന്ന് പകുതി പുറത്തേക്കു വന്ന പാമ്പുകളെയും, കാട്ടാനകളെയും, മദംപിടിച്ച കുഞ്ഞാനകളോടുകൂടി കൂട്ടമായി നിൽക്കുന്ന കാട്ടാനകളെയും രാജാവ് കണ്ടു.
യൂഥപാംശ്ച ചതുര്ദംതാന്കരിണീയൂഥമധ്യഗാന് । താന്ദൃഷ്ട്വാ ചിംതയാമാസ ആത്മനഃ സ ഗജാന്നൃപഃ
ആനക്കൂട്ടങ്ങളുടെ നായകരെയും, നാലു ദന്തമുള്ള വലിയ ആനകളെയും, ആനക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇരിക്കുന്ന ആനകളെയും കണ്ടപ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ ആനകളെ ഓർത്ത് ചിന്തിച്ചു.
തേഷാം സ വിചരന്മധ്യേ രാജാ ശോഭാമവാപ ഹ । മഹദാശ്ചര്യസംയുക്തം ദദൃശേ വിപിനം നൃപഃ
അവരുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ രാജാവിന് കൂടുതൽ ഭംഗിയും മഹിമയും ലഭിച്ചു. കാട് അത്ഭുതങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായും മനോഹരമായതായും അവൻ കണ്ടു.
മാര്ഗേ ശിവാരുതാന്ശൃണ്വന്നുലൂകവിരുതം തഥാ । താംസ്താനൃക്ഷമൃഗാന്പശ്യന്ബഭ്രാമ വനമധ്യതഃ
വഴിയിൽ നരികളുടെ കൂക്കളും ആണ്ടിപ്പക്ഷികളുടെ ശബ്ദവും കേട്ട്, കരടികളും മാൻമൃഗങ്ങളും കണ്ടുകൊണ്ട്, കാട്ടിന്റെ നടുവിലൂടെ രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
ഏവം ദദര്ശ ഗഹനം നൃപോ മധ്യഗതേ രവൌ । ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം പീഡിതോ രാജാ ഇതശ്ചേതശ്ച ധാവതി
ഇങ്ങനെ രാജാവ് കാട്ടിന്റെ കനിഞ്ഞുള്ള ഭാഗം സൂര്യൻ മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ കണ്ടു. വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് വലഞ്ഞ് അവൻ ഇവിടെകൂടി, അവിടെകൂടി ഓടി.
നൃപതിശ്ചിംതയാമാസ സംശുഷ്കഗലകംധരഃ । മയാ തു കിം കൃതം കര്മ പ്രാപ്തം ദുഃഖം യദീദൃശമ്
തലയും കഴുത്തും ഉണങ്ങിയ രാജാവ് ചിന്തിച്ചു: 'എന്താണ് ഞാൻ ചെയ്ത പാപം, ഇത്രയും വലിയ ദു:ഖം എനിക്ക് വന്നതെന്ത്?'
മയാ വൈ തോഷിതാ ദേവാ യജ്ഞൈഃ പൂജാഭിരേവ ച । തഥൈവ ബ്രാഹ്മണാ ദാനൈസ്തോഷിതാ മിഷ്ടഭോജനൈഃ
'യാഗങ്ങളാലും പൂജകളാലും ഞാൻ ദേവന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അങ്ങനെ തന്നെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ദാനത്തിലും രുചികരമായ ഭക്ഷണത്തിലും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.'
പ്രജാശ്ചൈവ സദാ കാലം പുത്രവത്പാലിതാ ഭൃശമ് । കസ്മാദ്ദുഃഖം മയാ പ്രാപ്തമീദൃശം ദാരുണം മഹത്
'എല്ലാ സമയത്തും ഞാൻ എന്റെ പ്രജകളെ മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. എങ്കിൽ എനിക്ക് ഇത്രയും വലിയ ദു:ഖം എന്തുകൊണ്ട് വന്നിരിക്കുന്നു?'
ഇതി ചിംതാപരോ രാജാ ജഗാമൈവാഗ്രതോ വനമ് । സുകൃതസ്യ പ്രഭാവേന സരോ ദൃഷ്ടമനുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ആലോചനയിൽ മുഴുകി രാജാവ് കാട്ടിനകത്തേക്ക് മുന്നോട്ട് നടന്നു. തന്റെ പുണ്യശക്തിയാൽ അവൻ അതിമനോഹരമായ ഒരു തടാകം കണ്ടു.
മീനസംസ്പര്ശമാനം ച പദ്മൈശ്ചാപരശോഭിതമ് । കാരംഡൈശ്ചക്രവാകൈശ്ച രാജഹംസൈശ്ച ശോഭിതമ്
ആ തടാകം മീനുകൾ തൊട്ടു, താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, കാറണ്ടികളും ചക്രവാകകളും രാജഹംസകളും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു.
മകരൈര്ബഹുഭിര്മത്സ്യൈരന്യൈര്ജലചരൈര്യുതമ് । സമീപേ സരസസ്തസ്യ മുനീനാമാശ്രമാന്ബഹൂന്
മുതലകളും അനവധി മീനുകളും മറ്റു ജലജീവികളും ആ തടാകത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ സമീപത്ത് നിരവധി മുനികളുടെ ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദദര്ശ രാജാ ലക്ഷ്മീവാന്ശകുനൈഃ ശുഭശംസിഭിഃ । ദക്ഷിണം പ്രാസ്ഫുരന്നേത്രമഥ സവ്യേതരഃ കരഃ
ശ്രീമാനായ രാജാവ് നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള പക്ഷികളെ കണ്ടു. അവന്റെ വലതുകണ്ണ് ചലിച്ചു, പിന്നെ ഇടതുകൈയും അങ്ങനെ നടന്നു.
പ്രാസ്ഫുരന്നൃപതേസ്തസ്യ കഥയഞ്ശോഭനം ഫലമ് । തസ്യ തീരേ മുനീന്ദൃഷ്ട്വാ കുര്വാണന്നൈഗമം ജപമ്
രാജാവിന്റെ അവയവചലനം നല്ല ഫലം സൂചിപ്പിച്ചു. ആ തടാകത്തീരത്ത് വേദപാരായണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന മുനികളെ അവൻ കണ്ടു.
ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടോ ബഭൂവ നൃപനംദനഃ । അവതീര്യ ഹയാത്തസ്മാന്മുനീനാമഗ്രതഃ സ്ഥിതഃ
വലിയ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ രാജകുമാരൻ കുതിരയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, മുനികളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു.
പൃഥക്പൃഥഗ്വവംദേഽസൌ മുനീംസ്താന്ശംസിതവ്രതാന് । കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ദംഡവച്ച പുനഃ പുനഃ
അവൻ ഓരോ മുനിയെയും വേർതിരിച്ച്, അവരുടെ വ്രതങ്ങൾ പ്രശസ്തമായവരായ മുനിമാരെ, കയ്യുകൂപ്പി, നിലത്തു വീണു വീണ്ടും വീണ്ടും വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
പ്രത്യൂചുസ്തേഽപി മുനയഃ പ്രസന്നാ നൃപതേ വയമ് । രാജോവാച- കേ ഭവംതോഽത്ര കഥ്യംതാം കാ ചാഖ്യാ ഭവതാമപി । കിമര്ഥം സംഗതാ യൂയം സത്യം വദത മേഽഗ്രതഃ
അന്നേരം സന്തോഷത്തോടെ മുനിമാർ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാണ്.' രാജാവ് ചോദിച്ചു: 'ഇവിടെ ഉള്ള നിങ്ങൾ ആരാണ്? നിങ്ങളുടെ പേരുകളും പറയൂ. നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് ഒന്നിച്ചു വന്നത്? സത്യമായി എന്റെ മുന്നിൽ പറയൂ.'
മുനയ ഊചുഃ- വിശ്വേദേവാ വയം രാജന്സ്നാനാര്ഥമിഹ ചാഗതാഃ । മാഘോ നികടമായാത ഏതസ്മാത്പംചമേഽഹനി
മുനിമാർ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞങ്ങൾ വിശ്വദേവന്മാരാണ്. സ്നാനത്തിനായി ഇവിടെ എത്തിയതാണ്. മാഘം അടുത്തെത്തുകയാണ്; ഇനി അഞ്ചാം ദിവസം അത് വരും.'
അദ്യ ചൈകാദശീ രാജന്പുത്രദാ നാമ നാമതഃ । പുത്രം ദദാത്യസൌ വിഷ്ണുഃ പുത്രദാ കാരിണാം നൃണാമ്
'ഇന്നാണ് പുത്രദാ എന്ന പേരിലുള്ള ഏകാദശി, രാജാവേ. പുത്രദാ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവർക്കു വിഷ്ണു പുത്രനെ അനുഗ്രഹിക്കും.'