കൃതം രാജ്യം തു തേനൈവം വര്ഷാണി ദശപംച ച । മനോദാസ്തസ്യപുത്രാസ്തു ദാരാഃ കൃഷ്ണപ്രസാദതഃ
അവന് അങ്ങനെ പതിനഞ്ചു വര്ഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു; കൃഷ്ണന്റെ കൃപയാല് മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന പോലെ പുത്രന്മാരും ഭാര്യമാരും ലഭിച്ചു.
ആശു രാജ്യം പരിത്യജ്യ പുത്രേ ചൈവ സമര്പ്യ ച । ഗതഃ കൃഷ്ണസ്യ സാംനിധ്യം യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി
വേഗത്തില് രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് പുത്രനു ഏല്പ്പിച്ച്, അവന് കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ചെന്നാല് ആരും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ഏവം യഃ കുരുതേ രാജന്സഫലാവ്രതമുത്തമമ് । ഇഹലോകേ സുഖം പ്രാപ്യ മൃതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത്
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ഉത്തമമായ സഫലാ വ്രതം ആചരിച്ചാല് ഈ ലോകത്ത് സുഖം ലഭിക്കും; മരിച്ചാല് മോക്ഷവും നേടും.
ധന്യാസ്തേ മാനവാ ലോകേ സഫലായാം ച യേ രതാഃ । തേഷാം ച സഫലം ജന്മ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ലോകത്ത് സഫലാ വ്രതത്തില് ഭക്തിയുള്ളവരാണ് ഭാഗ്യശാലികള്; അവരുടെ ജന്മം സഫലമാണ് — ഇതില് സംശയമില്ല.
പഠനാച്ഛ്രവണാച്ചൈവ കരണാച്ച വിശാംപതേ । രാജസൂയസ്യ യജ്ഞസ്യ ഫലമാപ്നോതി മാനവഃ
ഇത് വായിച്ചാലും കേട്ടാലും ആചരിച്ചാലും, രാജാധിരാജാവേ, ഒരാള്ക്ക് രാജസൂയ യാഗത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- കഥിതാ വൈ ത്വയാ കൃഷ്ണ സഫലൈകാദശീ ശുഭാ । കഥയസ്വ പ്രസാദേന ശുക്ലപക്ഷസ്യ യാ ഭവേത്
യുധിഷ്ഠിരന് ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണാ, നീ സഫലാ ഏകാദശി വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു; ദയവായി, ശുക്ലപക്ഷത്തില് വരുന്ന ഏകാദശി ഏതാണ് എന്ന് പറയൂ.
കിന്നാമ കോ വിധിസ്തസ്യാഃ കോ ദേവസ്തത്ര പൂജ്യതേ । കസ്മൈ തുഷ്ടോ ഹൃഷീകേശസ്ത്വമേവ പുരുഷോത്തമഃ
അത് എന്ത് പേരാണ്, എന്താണ് ആചാരങ്ങള്, ആരെയാണ് അവിടെ ആരാധിക്കുന്നത്? ഹൃഷീകേശാ, സന്തോഷം ഉണ്ടാകുമ്പോള് നീയാണല്ലോ പരമപുരുഷന്.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച-। ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ശുക്ലാ പൌഷസ്യ യാ ഭവേത് । കഥയാമി മഹാരാജ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേള്ക്കൂ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പോഷമാസത്തിലെ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയാം; ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാന് വിശദീകരിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ.
പൂര്വേണ വിധിനാ രാജന്കര്ത്തവ്യൈഷാ പ്രയത്നതഃ । പുത്രദാ നാമ നാമ്നാ സാ സര്വപാപഹരാ പരാ
മുന്പ് പറഞ്ഞ രീതിയില് രാജാവേ, ഈ വ്രതം ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം; ഇതിന് പുത്രദാ എന്ന പേരാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കംചെയ്യുന്ന ഉത്തമ വ്രതം.
നാരായണോഽധിദേവോഽസ്യാ കാമദഃ സിദ്ധിദായകഃ । നാതഃ പരതരാ കാചിത്ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ
നാരായണനാണ് ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രധാനദേവന്, ഇഷ്ടഫലവും സിദ്ധിയും നല്കുന്നവന്; ചലനങ്ങളുള്ളവരിലും ഇല്ലാത്തവരിലും മൂന്നു ലോകത്തും ഇതിനേക്കാള് ഉത്തമം ഒന്നുമില്ല.
വിദ്യാവംതം യശസ്വംതം കരോതി ച നരം ഹരിഃ । ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി കഥാം പാപഹരാം പരാമ്
ഹരി മനുഷ്യനെ ജ്ഞാനിയും പ്രശസ്തനും ആക്കുന്നു; രാജാവേ, പാപം നീക്കുന്ന ഉത്തമമായൊരു കഥ ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ഭദ്രാവത്യാം പുരാ ഹ്യാസീത്പുര്യാം രാജാ സുകേതുമാന് । തസ്യ രാജ്ഞസ്തഥാരാജ്ഞീ ചംപകാ നാമ വര്ത്തതേ
പണ്ടൊരു കാലത്ത് ഭദ്രാവതിയെന്ന നഗരത്തിൽ സുകേതുമാൻ എന്നൊരു രാജാവും, ചമ്പക എന്ന രാജ്ഞിയും ജീവിച്ചിരുന്നതാണ്.
പുത്രഹീനേന രാജ്ഞാ ച കാലേ നീതോ മനോരഥൈഃ । നൈവാത്മജം നൃപോ ലേഭേ വംശകര്ത്താരമേവ ച
മകനില്ലാതെ ആ രാജാവ് കാലം കടന്നുപോയി, പല ആഗ്രഹങ്ങളിലുമായിരുന്നു; എങ്കിലും അവനു ഒരു മകനോ വംശം തുടരാനാരൊരാളോ ലഭിച്ചില്ല.
തേനൈവ രാജ്ഞാ ധര്മേണ ചിംതിതം ബഹുകാലതഃ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി സുതപ്രാപ്തിഃ കഥം ഭവേത്
ആ രാജാവ് ധർമ്മപഥത്തിൽ നിന്നു ദീർഘകാലം ആലോചിച്ചു: 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? എങ്ങനെ മകൻ ലഭിക്കും?' എന്നു.
ന രാഷ്ട്രേ ന പുരേ സൌഖ്യം ലേഭേ രാജാ സുകേതുമാന് । സാധ്വ്യ സ്വകാംതയാ സാര്ദ്ധം പ്രത്യഹം ദുഃഖിതോഽഭവത്
സുകേതുമാൻ രാജാവിന് തന്റെ രാജ്യത്തോ നഗരത്തിലോ സന്തോഷം ഒന്നും ഉണ്ടായില്ല; നല്ല ഭാര്യയോടൊപ്പം അവൻ ദിവസേന ദുഃഖിതനായിരുന്നു.
താവുഭൌ ദംപതീ നിത്യം ചിംതാശോകപരായണൌ । പിതരോഽസ്യ ജലം ദത്തം കവോഷ്ണമുപഭുംജതേ
ആ dampതികൾ ഇരുവരും എപ്പോഴും ചിന്തയിലും ദുഃഖത്തിലും മുഴുകിയിരുന്നു; അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ അവനു വെള്ളം നൽകി, അതു ചൂടായി കുടിച്ചു.
രാജ്ഞഃ പശ്ചാന്ന പശ്യാമോ യോഽസ്മാന്സംതര്പയിഷ്യതി । ഇത്യേവം സംസ്മരംതോഽസ്യ ദുഃഖിതാഃ പിതരോഽഭവന്
'രാജാവിനു ശേഷം ഞങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കാനാരുമില്ല' എന്ന ചിന്തയിൽ അവന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ദുഃഖിതരായി.
ന ബാംധവാ ന മിത്രാണി നാമാത്യാഃ സുഹൃദസ്തഥാ । രോചയംത്യസ്യ ഭൂപസ്യ ന ഗജാശ്വാഃ പദാതയഃ
ബന്ധുക്കളോ സുഹൃത്തുക്കളോ മന്ത്രിമാരോ കൂട്ടുകാരോ, ആനകളോ കുതിരകളോ പടയാളികളോ, ആരും ആ രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചില്ല.
നൈരാശ്യം ഭൂപതേസ്തസ്യ നിത്യം മനസി വര്ത്തതേ । നരസ്യ പുത്രഹീനസ്യ നാസ്തി വൈ ജന്മനഃ ഫലമ്
ആ രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിരാശ എപ്പോഴും വസിച്ചു; മകനില്ലാത്ത മനുഷ്യന് ജന്മത്തിന് യാതൊരു ഫലവും ഇല്ല.
അപുത്രസ്യ ഗൃഹം ശൂന്യം ഹൃദയം ദുഃഖിതം സദാ । പിതൃദേവമനുഷ്യാണാം നാനൃണത്വം സുതം വിനാ
മകനില്ലാത്തവന്റെ വീട് ശൂന്യമാണ്, ഹൃദയം എപ്പോഴും ദുഃഖിതമാണ്; മകനില്ലാതെ പിതൃദേവന്മാരോടും ദൈവങ്ങളോടും മനുഷ്യരോടും കടം തീരില്ല.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന സുതമുത്പാദയേന്നരഃ । ഇഹ ലോകേ യശസ്തേഷാം പരലോകേ ശുഭാ ഗതിഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ മകനുണ്ടാക്കണം; ഈ ലോകത്ത് അവർക്കു പ്രശസ്തിയും പരലോകത്ത് നല്ല ഗതിയും ലഭിക്കും.
യേഷാം തു പുണ്യകര്തൄണാം പുത്രജന്മഗൃഹേ ഭവേത് । ആയുരാരോഗ്യസംപത്തിസ്തേഷാം ഗേഹേ പ്രവര്തതേ
പുണ്യം ചെയ്യുന്നവരുടെ വീട്ടിൽ മകന്റെ ജനനം ഉണ്ടായാൽ, ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും സമ്പത്തും ആ വീട്ടിൽ നിലനിൽക്കും.
പുത്രജന്മ ഗൃഹേ യേഷാം ലോകാനാം പുണ്യകാരിണാമ് । പുണ്യം വിനാ ന ച പ്രാപ്തിര്വിഷ്ണുഭക്തിം വിനാ നൃപ
പുണ്യശാലികളുടെ വീട്ടിൽ മകൻ ജനിച്ചാൽ, പുണ്യവും വിഷ്ണുഭക്തിയും ഇല്ലാതെ ലഭ്യമാവില്ല, രാജാവേ.
പുത്രാശ്ച സംപദോ വാപി നിശ്ചയാദിതി മേ മതിഃ । ഏവം വിചിംത്യമാനോഽസൌ ന ശര്മ ലഭതേ നൃപഃ
മക്കളോ സമ്പത്തോ ഉറപ്പാണെന്നു ഞാൻ വിചാരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിട്ടും ആ രാജാവിന് സന്തോഷം ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല.
പ്രത്യൂഷേ ചിംതയദ്രാജാ നിശീഥേ ചിംതയത്തതഃ । സ്വയമാത്മവിനാശം ച ചിംതയാമാസ കേതുമാന്
പ്രഭാതത്തിൽ രാജാവ് ചിന്തിച്ചു, അർദ്ധരാത്രിയിൽ വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു; സുകേതുമാൻ സ്വയം ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ പോലും ആലോചിച്ചു.
ആത്മഘാതേ ദുര്ഗതിം ച ചിംതയിത്വാ തദാ നൃപഃ । ദൃഷ്ട്വാത്മദേഹം പതിതമപുത്രത്വം തഥൈവ ച
ആത്മഹത്യയും ദുർഗതിയും ചിന്തിച്ച ശേഷം, രാജാവ് തന്റെ ശരീരം വീണുപോയതും മകനില്ലായ്മയും മനസ്സിൽ കണ്ടു.
പുനര്വിചാര്യാത്മബുദ്ധ്യാ ആത്മനോ ഹിതകാരണമ് । അശ്വാരൂഢസ്തതോ രാജാ ജഗാമ ഗഹനം വനമ്
വീണ്ടും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് തനിക്കു നല്ലതു ചെയ്യാനായി, രാജാവ് കുതിരയിൽ കയറി കാടിനകത്തേക്ക് പോയി.
പുരോഹിതാദയഃ സര്വേ ന ജാനംതി ഗതം നൃപമ് । ഗംഭീരേ വിപിനേ രാജാ മൃഗപക്ഷിനിഷേവിതേ
പൂജാരിമാരും മറ്റുള്ളവരും രാജാവ് പോയതറിഞ്ഞില്ല; മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞ ആ ഗഹനവനത്തിൽ രാജാവ് സഞ്ചരിച്ചു.
വിചചാര തദാ രാജാ വനവൃക്ഷാന്വിലോകയന് । വടാനശ്വത്ഥബില്വാംശ്ച ഖര്ജൂരാന്പനസാംസ്തഥാ
അന്നേരം രാജാവ് കാട്ടിലെ വൃക്ഷങ്ങളെ നോക്കി നടക്കുകയായിരുന്നു. വടവൃക്ഷങ്ങൾ, അശ്വത്ത്വം, ബില്വം, അതുപോലെ തന്നെ ഈന്തപ്പനയും ചക്കമരങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
ബകുലാന്സപ്തപര്ണാംശ്ച തിംദുകാംസ്തിലകാനപി । ശാലാംസ്താലാംസ്തമാലാംശ്ച ദദര്ശ സരലാന്നൃപഃ
ബകുലം, സപ്തപർണ്ണം, തിണ്ടുകം, തിലകം, ശാലമരം, താളപ്പന, തമാലമരം, ചില്ലച്ചെടി എന്നിവയും രാജാവ് അവിടെ കണ്ടു.