ജീവഘാതരതോ നിത്യം സ്തേയദ്യൂതകലാനിധിഃ । സര്വം ച നഗരം തേന മുഷിതം പാപകര്മണാ
ജീവഹത്യയിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ളവനും, മോഷണത്തിലും ചതിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആയ ലുംപകൻ, പാപം ചെയ്തുകൊണ്ട് നഗരമൊക്കെയും കവർന്നു.
സ്തേയാഭിഗാമീ നഗരേ ഗൃഹീതഃ സ നിശാചരൈഃ । ഉവാച താന്സുതോഽഹം വൈ രാജ്ഞോ മാഹിഷ്മതസ്യ ച
മോഷണത്തിനിടെ നഗരത്തിൽ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ രാജാവ് മാഹിഷ്മതന്റെ മകനാണ്.'
സ തൈര്മുക്തഃ പാപകര്മാ ചാഗതോ വിപിനം പുനഃ । ആമിഷാഭിരതോ നിത്യം തരോര്വൈ ഫലഭക്ഷണേ
അവർ അവനെ വിട്ടയച്ചു; ആ പാപി വീണ്ടും കാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, എപ്പോഴും മാംസഭക്ഷണത്തിലും വൃക്ഷഫലങ്ങൾ തിന്നുന്നതിലും താൽപര്യം കാണിച്ചു.
ആശ്രമസ്തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ വാസുദേവസ്യ സംനിധൌ । അശ്വത്ഥോ വര്ത്തതേ തത്ര ജീര്ണശ്ച ബഹുവാര്ഷികഃ
ആ ദുഷ്ടന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം, വാസുദേവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, വളരെ പഴക്കമുള്ള ഒരു അശ്വത്ത്വൃക്ഷം അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ദേവത്വം തസ്യ വൃക്ഷസ്യ വിപിനേ വര്തതേ മഹത് । തത്രൈവ നിവസംശ്ചൈവ ലുംപകഃ പാപബുദ്ധിമാന്
ആ വൃക്ഷത്തിന് കാട്ടിൽ വലിയ ദൈവികതയുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ തന്നെയാണ് പാപബുദ്ധിയുള്ള ലുംപകൻ താമസിച്ചത്.
ഗതേ ബഹുതിഥേ കാലേ കസ്യചിത്പുണ്യസംചയാത് । പൌഷസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു ദശമ്യാം ദിവസേ തഥാ
ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ്, ഏതോ പുണ്യഫലത്താൽ, പൗഷമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പത്താം ദിവസം...
ഫലാനി ഭുക്ത്വാ വൃക്ഷാണാം രാത്രൌ ശീതേന പീഡിതഃ । ലുംപകോ നാമ പാപിഷ്ഠോ വസ്ത്രഹീനോ ഗതേക്ഷണഃ
വൃക്ഷഫലങ്ങൾ കഴിച്ച ശേഷം, രാത്രിയിൽ കനത്തതണുപ്പിൽ വലഞ്ഞ്, വസ്ത്രം ഇല്ലാതെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ട അവസ്ഥയിൽ, അത്യന്തം പാപിയായ ലുംപകൻ...
പീഡ്യമാനോഽതിശീതേന ഹരിവൃക്ഷസമീപതഃ । ന നിദ്രാ ന സുഖം തസ്യ ഗതപ്രാണ ഇവാഭവത്
ഹരിയുടെ വൃക്ഷത്തിന് സമീപം കനത്തതണുപ്പിൽ വലഞ്ഞ്, അവനു ഉറക്കമോ സുഖമോ ഒന്നുമില്ലാതെ, ജീവൻ പോയവനെപ്പോലെ ആയി.
ആഛാദ്യ ദശനൈരാസ്യമേവം നീതാ നിശാഖിലാ । ഭാനൂദയേഽപി പാപിഷ്ഠോ ന ലേഭേ ചേതനാം തദാ
പല്ലുകൾ കൊണ്ട് വായ് മൂടി, അങ്ങനെ മുഴുവൻ രാത്രി കടന്നു; സൂര്യോദയത്തിലും ആ പാപി ബോധം തിരിച്ചുകിട്ടിയില്ല.
ലുംപകോ ഗതസംജ്ഞസ്തു സഫലായാ ദിനേ തഥാ । രവൌ മധ്യംഗതേ ചൈവ സംജ്ഞാം ലേഭേ സ ലുംപകഃ
സംജ്ഞ നഷ്ടപ്പെട്ട ലുംപകൻ ആ ഫലപ്രദമായ ദിവസത്തിൽ, സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, ബോധം വീണ്ടെടുത്തു.
ഇതസ്തതോ വിലോക്യാഥ വ്യഥിതശ്ച തദാസനാത് । സ്ഖലത്പദ്ഭ്യാം പ്രചലിതഃ ഖംജന്നിവ മുഹുര്മുഹുഃ
ഇവിടെയും അവിടെയും നോക്കി, വേദനയോടെ, അവൻ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, കാലുകൾ തളർന്നു, ഇടറിനടന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും തളർന്നു.
വനമധ്യേ ഗതസ്തത്ര ക്ഷുത്ക്ഷാമഃ പീഡിതോഽഭവത് । ന ശക്തിര്ജീവഘാതേ തു ലുംപകസ്യ ദുരാത്മനഃ
കാട്ടിന്റെ നടുവിലേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ, വിശപ്പിൽ ക്ഷീണിച്ച് വലഞ്ഞു; ജീവഹത്യ ചെയ്യാൻ ഇനി ശക്തിയില്ലായിരുന്നു ആ ദുഷ്ടൻ ലുംപകനിന്.
ഫലാനി ച തദാ രാജന്നാജഹാര സ ലുംപകഃ । യാവത്സമാഗതസ്തത്ര താവദസ്തം ഗതോ രവിഃ
അന്നേരം, രാജാവേ, ആ കള്ളന് പഴങ്ങള് എടുക്കാതെ അവിടെ തന്നെ നിന്നു; അതുവരെ സൂര്യന് അസ്തമിച്ചു.
കിം ഭവിഷ്യതി താതേതി സ വിലാപം ചകാര ഹ । ഫലാനി തത്ര ഭൂരീണി വൃക്ഷമൂലേ ന്യവേശയത്
എന്ത് സംഭവിക്കും അച്ഛാ എന്ന് അവന് ദുഃഖത്തോടെ പറഞ്ഞു; പിന്നെ ആ പഴങ്ങള് എല്ലാം വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടില് വച്ചു.
ഇത്യുവാച ഫലൈരേഭിഃ ശ്രീപതിസ്തുഷ്യതാം ഹരിഃ । ഇത്യുക്ത്വാ ലുംപകശ്ചൈവ നിദ്രാം ലേഭേ ന വൈ നിശി
ഈ പഴങ്ങള് കൊണ്ടു ശ്രീപതിയായ ഹരിക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാകട്ടെ എന്നു പറഞ്ഞു; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ കള്ളന് ആ രാത്രി ഉറങ്ങിയില്ല.
രാത്രൌ ജാഗരണം മേനേ വിഷ്ണുസ്തസ്യ ദുരാത്മനഃ । ഫലൈസ്തു പൂജനം മേനേ സഫലായാസ്തഥാനഘ
രാജാവേ, ആ കള്ളന് രാത്രി ഉറക്കമില്ലാതെ ഇരുന്നത് വിഷ്ണു ഒരു വ്രതമായി കണക്കാക്കി; പഴങ്ങള് സമര്പ്പിച്ചത് ഉത്തമമായ ആരാധനയായി കണക്കാക്കി.
അകസ്മാദ്വ്രതമേവൈതത്കൃതവാന്വൈ സ ലുംപകഃ । തേന പുണ്യപ്രഭാവേന പ്രാപ്തം രാജ്യമകംടകമ്
അപ്രതീക്ഷിതമായി ആ കള്ളന് ഈ വ്രതം ചെയ്തു; അതിന്റെ പുണ്യശക്തിയാല് അവന് തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു രാജ്യം ലഭിച്ചു.
സൂര്യസ്യോദയനം യാവത്താവദ്വിഷ്ണുര്ജഗാമ ഹ । ദിവി തത്കാലമുത്പന്നാ വാഗുവാചാശരീരിണീ
സൂര്യന് ഉദയിക്കുമ്പോള് വിഷ്ണു അവിടെ നിന്ന് പോയി; അപ്പോള് ആകാശത്ത് ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു.
രാജ്യം പ്രാപ്സ്യസി പുത്രത്വം സഫലായാഃ പ്രസാദതഃ। തഥേത്യുക്തേ തു വചസി ദിവ്യരൂപധരോഽഭവത്
നീ സഫലാ വ്രതത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് രാജ്യംയും പുത്രത്വവും നേടും. അങ്ങനെ ശബ്ദം മുഴങ്ങിയപ്പോള് അവന് ദിവ്യരൂപം കൈവരിച്ചു.
മതിരാസീത്തതസ്തസ്യ പരമാ വൈഷ്ണവീ നൃപ । ദിവ്യാഭരണശോഭാഢ്യോ ലേഭേ രാജ്യമകംടകമ്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, അവന്റെ മനസ്സ് പരമമായ വിഷ്ണുഭക്തിയായി; ദിവ്യാഭരണങ്ങള് ധരിച്ച് അവന് തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത രാജ്യം നേടി.
കൃതം രാജ്യം തു തേനൈവം വര്ഷാണി ദശപംച ച । മനോദാസ്തസ്യപുത്രാസ്തു ദാരാഃ കൃഷ്ണപ്രസാദതഃ
അവന് അങ്ങനെ പതിനഞ്ചു വര്ഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു; കൃഷ്ണന്റെ കൃപയാല് മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന പോലെ പുത്രന്മാരും ഭാര്യമാരും ലഭിച്ചു.
ആശു രാജ്യം പരിത്യജ്യ പുത്രേ ചൈവ സമര്പ്യ ച । ഗതഃ കൃഷ്ണസ്യ സാംനിധ്യം യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി
വേഗത്തില് രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് പുത്രനു ഏല്പ്പിച്ച്, അവന് കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ചെന്നാല് ആരും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
ഏവം യഃ കുരുതേ രാജന്സഫലാവ്രതമുത്തമമ് । ഇഹലോകേ സുഖം പ്രാപ്യ മൃതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത്
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ഉത്തമമായ സഫലാ വ്രതം ആചരിച്ചാല് ഈ ലോകത്ത് സുഖം ലഭിക്കും; മരിച്ചാല് മോക്ഷവും നേടും.
ധന്യാസ്തേ മാനവാ ലോകേ സഫലായാം ച യേ രതാഃ । തേഷാം ച സഫലം ജന്മ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ലോകത്ത് സഫലാ വ്രതത്തില് ഭക്തിയുള്ളവരാണ് ഭാഗ്യശാലികള്; അവരുടെ ജന്മം സഫലമാണ് — ഇതില് സംശയമില്ല.
പഠനാച്ഛ്രവണാച്ചൈവ കരണാച്ച വിശാംപതേ । രാജസൂയസ്യ യജ്ഞസ്യ ഫലമാപ്നോതി മാനവഃ
ഇത് വായിച്ചാലും കേട്ടാലും ആചരിച്ചാലും, രാജാധിരാജാവേ, ഒരാള്ക്ക് രാജസൂയ യാഗത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- കഥിതാ വൈ ത്വയാ കൃഷ്ണ സഫലൈകാദശീ ശുഭാ । കഥയസ്വ പ്രസാദേന ശുക്ലപക്ഷസ്യ യാ ഭവേത്
യുധിഷ്ഠിരന് ചോദിച്ചു: കൃഷ്ണാ, നീ സഫലാ ഏകാദശി വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു; ദയവായി, ശുക്ലപക്ഷത്തില് വരുന്ന ഏകാദശി ഏതാണ് എന്ന് പറയൂ.
കിന്നാമ കോ വിധിസ്തസ്യാഃ കോ ദേവസ്തത്ര പൂജ്യതേ । കസ്മൈ തുഷ്ടോ ഹൃഷീകേശസ്ത്വമേവ പുരുഷോത്തമഃ
അത് എന്ത് പേരാണ്, എന്താണ് ആചാരങ്ങള്, ആരെയാണ് അവിടെ ആരാധിക്കുന്നത്? ഹൃഷീകേശാ, സന്തോഷം ഉണ്ടാകുമ്പോള് നീയാണല്ലോ പരമപുരുഷന്.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച-। ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ശുക്ലാ പൌഷസ്യ യാ ഭവേത് । കഥയാമി മഹാരാജ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, കേള്ക്കൂ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പോഷമാസത്തിലെ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച് ഞാന് പറയാം; ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാന് വിശദീകരിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ.
പൂര്വേണ വിധിനാ രാജന്കര്ത്തവ്യൈഷാ പ്രയത്നതഃ । പുത്രദാ നാമ നാമ്നാ സാ സര്വപാപഹരാ പരാ
മുന്പ് പറഞ്ഞ രീതിയില് രാജാവേ, ഈ വ്രതം ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം; ഇതിന് പുത്രദാ എന്ന പേരാണ്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കംചെയ്യുന്ന ഉത്തമ വ്രതം.
നാരായണോഽധിദേവോഽസ്യാ കാമദഃ സിദ്ധിദായകഃ । നാതഃ പരതരാ കാചിത്ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ
നാരായണനാണ് ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രധാനദേവന്, ഇഷ്ടഫലവും സിദ്ധിയും നല്കുന്നവന്; ചലനങ്ങളുള്ളവരിലും ഇല്ലാത്തവരിലും മൂന്നു ലോകത്തും ഇതിനേക്കാള് ഉത്തമം ഒന്നുമില്ല.