മുനേര്വാക്യേന തത്കൃത്വാ വ്രതം വൈഖാനസോ നൃപഃ । അദദത്പുണ്യമഖിലൈഃ സാര്ദ്ധം പിത്രേ സ ഭൂമിപഃ
മഹർഷിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം, വൈഖാനസ രാജാവ് ആ വ്രതം ആചരിച്ചു; എല്ലാവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് പിതാവിന് പുണ്യം അർപ്പിച്ചു.
ദത്തേ പുണ്യക്ഷണേനൈവ പുഷ്പവൃഷ്ടിരഭൂദ്ദിവി । വൈഖാനസസ്യ താതോ വൈ പിതൃഭിര്മോക്ഷമാവിശത്
പുണ്യം അർപ്പിച്ച ഉടനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി. വൈഖാനസന്റെ അച്ഛനും പിതാക്കന്മാരും മോക്ഷം നേടി.
രാജാനം ചാംതരിക്ഷേ സ ഗിരം പുണ്യാമുവാച ഹ । സ്വസ്തിസ്വസ്തീതി തേ പുത്ര പ്രോച്യ ചൈവം ദിവം ഗതഃ
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അച്ഛൻ രാജാവിനോട് അനുഗ്രഹവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, മകനേ' എന്ന് പറഞ്ഞ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ഏവം യഃ കുരുതേ രാജന്മോക്ഷാമേകാദശീം ശുഭാമ് । തസ്യ പാപാനി നശ്യംതി മൃതോ മോക്ഷമവാപ്നുയാത്
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ആരെങ്കിലും ശുഭമായ മോക്ഷാ ഏകാദശി ആചരിച്ചാൽ, അവന്റെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിക്കും; മരിച്ചശേഷം അവൻ മോക്ഷം നേടും.
നാതഃ പരതരാ കാചിത്മോക്ഷദൈകാദശീ ഭവേത് । പുണ്യസംഖ്യാം ന ജാനാമി രാജന്മേ പ്രിയകൃദ്വ്രതമ്
ഇതിനെക്കാൾ വലിയ മോക്ഷം നൽകുന്ന ഏകാദശി വേറൊന്നുമില്ല. ഇതിന്റെ പുണ്യഫലം എത്രയാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല, രാജാവേ; ഈ വ്രതം എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമാണ്.
ചിംതാമണിസമാ ഹ്യേഷാ നൃണാം മോക്ഷപ്രദായിനീ । പഠനാച്ഛ്രവണാദസ്യാ വാജപേയഫലം ലഭേത്
ഇത് ചിന്താമണിപോലെയാണ്, മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്നവളാണ്. ഇതു വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- പൌഷസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ തു കിം നാമൈകാദശീ ഭവേത് । കിം നാമ കോ വിധിസ്തസ്യാ ഏതദ്വിസ്തരതോ വദ । ഏതദാഖ്യാഹി ഭോ സ്വാമിന്കോ ദേവസ്തത്ര പൂജ്യതേ
യുദിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: പോഷമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഏകാദശിക്ക് എന്താണ് പേര്? അതിന്റെ ആചാരങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? ആ ദിവസം ആരെയാണ് ആരാധിക്കേണ്ടത്? ദയവായി ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ, പ്രഭോ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- കഥയിഷ്യാമി രാജേംദ്ര ഭവതഃ സ്നേഹബംധനാത് । തുഷ്ടിര്മേ ന തഥാ രാജന്യജ്ഞൈര്ബഹുലദക്ഷിണൈഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹബന്ധം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇതെല്ലാം പറയുന്നത്. രാജസൂയയാഗങ്ങൾക്കും വലിയ ദാനങ്ങൾക്കും എനിക്കുള്ള സന്തോഷം ഇത്രയില്ല.
യഥാ മേ തുഷ്ടിരായാതി ഹ്യേകാദശീവ്രതേന വൈ । തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന കര്ത്തവ്യോ ഹരിവാസരഃ
എനിക്ക് ഏറ്റവും സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നത് ഏകാദശിവ്രതം ആചരിക്കുന്നവരിൽ നിന്നാണ്. അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി ഹരിദിനം ആചരിക്കണം.
സത്യമേതന്ന വൈ മിഥ്യാ ധര്മിഷ്ഠാനാം വിശാരദ । പൌഷസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷേ യാ സഫലാ നാമ നാമതഃ
ഇത് സത്യമാണ്, കപടമല്ല, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ. പോഷമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിക്ക് 'സഫല' എന്നാണ് പേര്.
തസ്യാം നാരായണം ദേവം പൂജയേച്ച യഥാവിധി । പൂര്വേണൈവ വിധാനേന കര്ത്തവ്യൈകാദശീ ശുഭാ
ആ ദിവസം നാരായണനെ യഥാവിധി ആരാധിക്കണം. മുമ്പ് പറഞ്ഞ രീതിയിൽ തന്നെ ഈ പുണ്യ ഏകാദശി ആചരിക്കണം.
നാഗാനാം ച യഥാ ശേഷോ പക്ഷിണാം പന്നഗാശനഃ । ദേവാനാം ച യഥാ വിഷ്ണുര്ദ്വിപദാനാം യഥാ ദ്വിജഃ
പാമ്പുകളിൽ ശേഷൻപോലെയും, പക്ഷികളിൽ ഗരുഡൻപോലെയും, ദേവന്മാരിൽ വിഷ്ണുവിനെയും, മനുഷ്യരിൽ ദ്വിജന്മാരെപ്പോലെയും,
വ്രതാനാം ച യഥാ രാജന്ശ്രേഷ്ഠാ ചൈകാദശീ തിഥിഃ । തേ ജനാശ്ചൈവ ഭോ രാജന്പൂജ്യാ വൈ സര്വദാ മമ
വ്രതങ്ങളിൽ ഏകാദശി ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്, രാജാവേ. ഈ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവരെ ഞാൻ എപ്പോഴും ആരാധ്യരായി കണക്കാക്കുന്നു.
ഹരിവാസരസംലീനാഃ കുര്വംത്യേകാദശീവ്രതമ് । ഇഹൈവ ധനസംയുക്താ മൃതാ മോക്ഷം ലഭംതി തേ
ഹരിദിനത്തിൽ ലയിച്ച് ഏകാദശിവ്രതം ആചരിക്കുന്നവർ ഈ ലോകത്തുതന്നെ ധന്യരായി ജീവിച്ച് മരിച്ചാൽ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സഫലായാം ഫലൈ രാജന്പൂജയേന്നാമതോ ഹരിമ് । നാരികേലഫലൈശ്ചൈവ ക്രമുകൈര്ബീജപൂരകൈഃ
സഫല ഏകാദശിയിൽ, രാജാവേ, നാരികേരം, പാന്സു, വിത്തുള്ള പഴങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഹരിയെ ആരാധിക്കണം.
ജംബീരൈര്ദാഡിമൈശ്ചൈവ തഥാ ധാത്രീഫലൈഃ ശുഭൈഃ । ലവംഗൈര്ബദരീഭിശ്ച തഥാമ്രൈശ്ച വിശേഷതഃ
നാരങ്ങ, മാതളനാരങ്ങ, നെല്ലിക്ക, ഗ്രാമ്പൂ, ഇലന്തപ്പഴം, പ്രത്യേകിച്ച് മാവുപഴം എന്നിവകൊണ്ടും ആരാധിക്കണം.
പൂജയേദ്ദേവദേവേശം ധൂപദീപൈസ്തഥൈവ ച । സഫലായാം വിശേഷേണ ദീപദാനം തു കാരയേത്
ദേവദേവനായി ഉള്ളവനെ ധൂപവും ദീപവുംകൊണ്ട് ആരാധിക്കണം. സഫല ഏകാദശിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദീപം ദാനം ചെയ്യണം.
രാത്രൌ ജാഗരണം ചൈവ കര്ത്തവ്യം സഹ വൈഷ്ണവൈഃ । യാവന്നിമേഷോ നേത്രസ്യ താവജ്ജാഗര്തി യോ നിശി
രാത്രിയിൽ വൈഷ്ണവരോടൊപ്പം ജാഗരണമിരിക്കണം. കണ്ണ് മടക്കുന്നത് വരെ പോലും ആരെങ്കിലും ജാഗരിച്ചാൽ,
ഏകാഗ്രമനസോ രാജന്തസ്യ പുണ്യം ശൃണുഷ്വ ഹി । തത്സമോ നാസ്തി യജ്ഞോ വൈ തീര്ഥം വാ തത്സമം നഹി
ഏകാഗ്രമായ മനസ്സോടെ, രാജാവേ, അത്തരക്കാരുടെ പുണ്യം കേൾക്കൂ. അതിനോട് തുല്യമായ യാഗമോ തീർത്ഥയാത്രയോ ഇല്ല.
സര്വവ്രതാനി രാജേംദ്ര കലാം നാര്ഹംതി ഷോഡശീമ് । ഏവം വര്ഷസഹസ്രാണി തപസാ നൈവ യത്ഫലമ്
രാജാവേ, എല്ലാ വ്രതങ്ങളും ഇതിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒന്നിനും തുല്യമല്ല. ആയിരം വർഷം തപസ്സു ചെയ്താലും അത്ര ഫലം ലഭിക്കില്ല.
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി യഃ കരോതി ഹി ജാഗരമ് । ശ്രൂയതാം രാജശാര്ദൂല സഫലായാഃ കഥാ ശുഭാ
ജാഗരണമിരിക്കുന്നവൻ ആ ഫലം നേടുന്നു. രാജശാർദൂല, സഫല ഏകാദശിയുടെ പുണ്യകഥ കേൾക്കൂ.
ചംപാവതീതി വിഖ്യാതാ പുരീ മാഹിഷ്മതസ്യ ച । ബഭൂവുസ്തസ്യ രാജര്ഷേഃ പുത്രാഃ പംച കുമാരകാഃ
ചംപാവതി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു നഗരം മാഹിഷ്മതിയുടെ കീഴിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ രാജാവിന് അഞ്ച് രാജകുമാരന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാം മധ്യേ തു ജ്യേഷ്ഠോ വൈ മഹാപാപരതഃ സദാ । പരദാരാഭിചാരീ ച വേശ്യാസക്തശ്ച മദ്യപഃ
അവരിൽ മൂത്തവൻ എപ്പോഴും വലിയ പാപങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പരസ്യസ്ത്രീസംഗം, വേശ്യാസംഗം, മദ്യപാനം എന്നിവയിൽ ആസക്തൻ.
പിതുര്ദ്രവ്യം തു തേനൈവ ഗമിതം പാപകര്മണാ । അസദ്വൃത്തിരതോ നിത്യം ഭൂസുരാണാം തു നിംദകഃ
അവൻ പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്ത് പിതാവിന്റെ സമ്പത്ത് നശിപ്പിച്ചു. ദുഷ്പ്രവൃത്തിയാൽ ബ്രാഹ്മണരെ നിരന്തരം അപമാനിച്ചു.
വൈഷ്ണവാനാം ച ദേവാനാം നിത്യം നിംദാം കരോതി സഃ । ഈദൃശം തു തതോ ദൃഷ്ട്വാ പുത്രം മാഹിഷ്മതോ നൃപഃ
വൈഷ്ണവന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും അപമാനിച്ചു; അങ്ങനെയുള്ള മകനെ കണ്ടപ്പോൾ, മാഹിഷ്മതൻ എന്ന രാജാവ്...
നാമ്നാ തു ലുംപക ഇതി രാജപുത്രേഷു ചാപഠത് । രാജ്യാന്നിഷ്കാസിതസ്തേന പിത്രാ ചൈവ തു ബംധുഭിഃ
അവൻ രാജകുമാരന്മാരിൽ 'ലുംപകൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് തന്നെ പിതാവും ബന്ധുക്കളും അവനെ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
സ ചൈവം പരിവാരൈസ്തു ത്യക്തശ്ച പരിപംഥിവത് । ലുംപകോഽപി തഥാ ത്യക്തശ്ചിംതയാമാസ വൈ തദാ
അങ്ങനെ കുടുംബം ഉപേക്ഷിച്ചവനായി, വഴിതെറ്റിയവരെപ്പോലെ, ലുംപകനും ഒറ്റപ്പെടുകയും ആ സമയത്ത് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.
ത്യക്തോഽഹം ബാംധവൈഃ പിത്രാ രാജ്യാന്നിഷ്കാസിതഃ കില । ഇതി സംചിംത്യമാനോഽസൌ മതിം പാപേ തദാകരോത്
ബന്ധുക്കളും പിതാവും എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു, രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി; അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, അവൻ പാപകരമായ ഒരു തീരുമാനം എടുത്തു.
മയാ ഗംതവ്യമേവാസ്തു ദാരുണേ ഗഹനേ വനേ । തസ്മാച്ചൈവ പുരം സര്വം ലുംപയിഷ്യാമി വൈ പിതുഃ
ഇനി ഞാൻ ഭയങ്കരമായ കാട്ടിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ നിന്ന് പിതാവിന്റെ നഗരമൊക്കെയും ഞാൻ കവർന്നെടുക്കും.
ഇത്യേവം സ മതിം കൃത്വാ ലുംപകോ ദൈവയോഗതഃ । നിര്ജഗാമ പുരാത്തസ്മാദ്ഗതോഽസൌ ഗഹനേ വനേ
അങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കിയ ശേഷം, ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, ലുംപകൻ ആ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, കാട്ടിലേക്ക് ചെന്നു.