പൃച്ഛാമി ദേവദേവേശ സംശയോഽസ്തി മഹാന്മമ । ലോകാനാം ച ഹിതാര്ഥായ പാപാനാം ക്ഷയഹേതവേ
ദേവദേവനായ പ്രഭുവേ, എനിക്ക് വലിയൊരു സംശയമുണ്ട്. ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാനുമാണ് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നത്—
മാര്ഗശീര്ഷേസിതേ പക്ഷേ ഭവേദേകാദശീ തു യാ । കിം നാമ കോ വിധിസ്തസ്യാഃ കോ ദേവസ്തത്ര പൂജ്യതേ । ഏതദാചക്ഷ്വ മേ സ്വാമിന്വിസ്തരേണ യഥാതഥമ്
മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസത്തിന് എന്താണ് പേര്, എന്താണ് ആചരണം, ആരെയാണ് ആ ദിവസം ആരാധിക്കേണ്ടത്? ദയവായി ഇതെല്ലാം വിശദമായി എനിക്ക് പറയൂ, സ്വാമി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- സാധു പൃഷ്ടം ത്വയാ രാജന്സാധു തേ വിമലം യശഃ । കഥയിഷ്യാമി രാജേംദ്ര ഹരിവാസരമുത്തമമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നന്നായി ചോദിച്ചു; നിന്റെ ശുദ്ധമായ കീര്ത്തി പ്രശംസനീയമാണ്. ഹരിയുടെ ഉത്തമമായ ദിവസത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
ഉത്പന്നാ ചാസിതേ പക്ഷേ ദ്വാദശീ മമ വല്ലഭാ । മാര്ഗശീര്ഷോത്പത്തിരിതി മമ ദേഹ സമുദ്ഭവാ
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി എന്ന ദിവസം എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്; മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ 'ഉത്പത്തി' എന്ന ഏകാദശി എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
സുരാസുരവധാര്ഥായ ഹ്യുത്പന്നാ ഭരതര്ഷഭ । കഥിതാ ച മയാ സാ വൈ തവാഗ്രേ രാജസത്തമ
ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും സംഹരിക്കാൻ അതാണ് ഉദിച്ചത്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ. അതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ മുമ്പ് നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, രാജശ്രേഷ്ഠാ.
പൂര്വാ ചൈകാദശീ രാജംസ്ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ । മാര്ഗശീര്ഷേ സിതേ പക്ഷേ ഉത്പത്തിരിതി നാമതഃ
മുൻപത്തെ ഏകാദശി, രാജാവേ, ചലനശീലികളായും അചലങ്ങളായും മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും 'ഉത്പത്തി' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലാണ് അത് വരുന്നത്.
അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി മാര്ഗശീര്ഷേ സിതാ തു യാ । യസ്യാഃ ശ്രവണമാത്രേണ വാജപേയഫലം ലഭേത്
ഇനി മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറയും; അതിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിക്കും.
മോക്ഷാ നാമേതി സാ പ്രോക്താ സര്വപാപഹരാ പരാ । ദേവം ദാമോദരം രാജന്പൂജയേച്ച പ്രയത്നതഃ
'മോക്ഷദാ' എന്നാണ് അതിന്റെ പേര്; അതാണ് എല്ലാ വലിയ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നത്. രാജാവേ, ദാമോദരനെ വലിയ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
തുലസ്യാ മംജരീഭിശ്ച ധൂപൈര്ദീപൈഃ പ്രയത്നതഃ । പൂര്വേണ വിധിനാ ചൈവ ദശമ്യേകാദശീ തഥാ
തുളസിയുടെ പൂക്കളാൽ, ധൂപം, ദീപം എന്നിവകൊണ്ടും, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ, ദശമി, ഏകാദശി ദിവസങ്ങളിലും ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തണം.
മോക്ഷാ ചൈകാദശീ നാമ്നാ മഹാപാതകനാശിനീ । രാത്രൌ ജാഗരണം കാര്യം നൃത്യഗീതസ്തവൈര്മമ
'മോക്ഷദാ' എന്ന പേരിലുള്ള ഏകാദശി വലിയ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; ആ രാത്രി ഉണർന്നിരിക്കണം, നൃത്തം, ഗാനങ്ങൾ, സ്തുതികൾ എന്നിവയോടെ എന്നെ സ്മരിക്കണം.
ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ദിവ്യാം പൌരാണികീകഥാമ് । യസ്യാഃ ശ്രവണമാത്രേണ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
രാജാവേ, ഞാൻ ഒരു ദിവ്യമായ പുരാണകഥ പറയാം. അതു കേൾക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും.
അധോയോനിഗതശ്ചൈവ പിതരോ യസ്യ പാപതഃ । അസ്യാശ്ച പുണ്യദാനേന മോക്ഷം യാംതി ന സംശയഃ
പാപം മൂലം താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിൽ വീണുപോയ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഈ കഥയുടെ ഫലമായി ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തോടെ മോക്ഷം ലഭിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ചംപകേ നഗരേ രമ്യേ വൈഷ്ണവൈശ്ച വിഭൂഷിതേ । വൈഖാനസോ നാമ നൃപഃ പുത്രവത്പാലയേത്പ്രജാഃ
ചമ്പക എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ, വിഷ്ണുഭക്തർകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത്, വൈഖാനസൻ എന്ന രാജാവ് തന്റെ ജനങ്ങളെ സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിച്ചു.
വസംതി ബഹവോ വിപ്രാ വേദവേദാംഗപാരഗാഃ । ഋദ്ധിമത്യഃ പ്രജാസ്തസ്യ രാജ്ഞോ വൈഖാനസസ്യ ഹി
അവിടെ വേദവും അതിന്റെ ശാഖകളും പഠിച്ച നിരവധി ബ്രാഹ്മണർ താമസിച്ചു. വൈഖാനസൻ രാജാവിന്റെ ജനങ്ങൾ സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിച്ചു.
ഏവം രാജ്യം പ്രകുര്വാണോ രാത്രൌ സ്വപ്നസ്യ മധ്യതഃ । സ്വകീയപിതരോ ദൃഷ്ട്വാ അധോയോനിഗതാ നൃപ
ഇങ്ങനെ രാജ്യം ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു രാത്രിയിൽ സ്വപ്നത്തിൽ രാജാവിന് തന്റെ പിതാക്കന്മാർ താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിൽ വീണിരിക്കുന്നതു കണ്ടു.
ഏവം ദൃഷ്ട്വാ ച താന്സര്വാന്വിസ്മയാവിഷ്ടമാനസഃ । കഥയാമാസ വൃത്താംതം സ്വപ്നജാതം ദ്വിജാന്പ്രതി
അങ്ങനെ അവരെല്ലാം കണ്ട രാജാവ് അത്ഭുതത്തോടെ, സ്വപ്നത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
രാജോവാച- മയാ സ്വപിതരോ ദൃഷ്ട്വാ നരകോപഗതാ ദ്വിജാഃ । താരയേതി തനൂജത്വമസ്മാന്നിരയസാഗരാത്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ എന്റെ പിതാക്കന്മാർ നരകത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നതു കണ്ടു; മകനായിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഈ നരകസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടേണ്ടത്.
ഏവം ബ്രുവാണാസ്തേ നൂനം രോദമാനാ മുഹുര്മുഹുഃ । മയാ ദൃഷ്ടാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ഏതസ്മാച്ച ന മേ സുഖമ്
അവർ ഇങ്ങനെ പലതവണ കരയിക്കൊണ്ടു പറഞ്ഞു; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ അവരെ കണ്ടു, അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് സന്തോഷമില്ലാത്തത്.
ഏതദ്രാജ്യം മമ മഹത്സുഖദായി ന വിദ്യതേ । അശ്വാ ഗജാസ്തഥാ സര്വേ രോചംതേ മേ ന ഭോ ദ്വിജാഃ
ഈ വലിയ രാജ്യം എനിക്ക് സന്തോഷം തരുന്നില്ല; കുതിരകളും ആനകളും ഒന്നും എനിക്ക് ഇപ്പൊഴൊന്നും ഇഷ്ടമില്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
ന ദാരാ ന സുതാ മഹ്യം രോചംതേ ദ്വിജസത്തമാഃ । കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ഹൃദയം മേഽവരുധ്യതേ
ഭാര്യകളും മക്കളും എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും, എവിടെ പോകും? എന്റെ മനസ്സ് വേദനിക്കുന്നു.
തദ്വ്രതം തം തപോയോഗം യേനൈവ മമ പൂര്വജാഃ । മോക്ഷം പ്രയാംതി സദ്യോ വൈ കഥ്യതാം ച ദ്വിജോത്തമാഃ
എന്റെ പിതാക്കന്മാർക്ക് ഉടനെ മോക്ഷം കിട്ടാൻ ഏത് വ്രതം അല്ലെങ്കിൽ തപസ്സ് ചെയ്യണം എന്ന് ദയവായി പറഞ്ഞു തരിക, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
പുത്രേ തു ജീവിതപ്രായേ ബലീയസി മഹാത്മനി । പിതാസ്തി നരകേ ഘോരേ തസ്യ പുത്രസ്യ കിം ഫലമ്
മകൻ വലിയവനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനുമാണെങ്കിലും, അച്ഛൻ ഭയങ്കര നരകത്തിൽ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ അങ്ങനെയുള്ള മകന്റെ എന്ത് പ്രയോജനം?
ബ്രാഹ്മണാ ഊചുഃ - പര്വതസ്യ മുനേ രാജന്നികടേ ചാശ്രമോ മഹാന് । ഗമ്യതാം രാജശാര്ദൂല ഭൂതം ഭവ്യം വിജാനതഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പർവ്വതത്തിന് സമീപം ഒരു വലിയ ആശ്രമമുണ്ട്; രാജശാർദൂളാ, നീ അവിടെ പോകണം, ഭൂതഭവ്യങ്ങളെ അറിയുന്നവനേ.
തേഷാം ശ്രുത്വാ തതോ വാക്യം രാജാ വൈഖാനസോ മഹാന് । ജഗാമ ചാശു തത്രൈവ ചാശ്രമം പര്വതസ്യ ച
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട വൈഖാനസൻ മഹാരാജാവ് അതിവേഗം ആ പർവ്വതത്തിന് സമീപമുള്ള ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ബ്രാഹ്മണൈര്വേഷ്ടിതോ രാജാ രാജഭിശ്ച സമന്വിതഃ । ആശ്രമം വിപുലം തസ്യ സംപ്രാപ്തോ രാജസത്തമഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും മറ്റു രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം കൂടി രാജശ്രേഷ്ഠൻ ആ വിശാലമായ ആശ്രമത്തിലെത്തി.
തത്രര്ഗ്വേദ യജുര്വേദ സാമാധ്യയനകോവിദൈഃ । വേഷ്ടിതം മുനിഭിശ്ചൈവ ദ്വിതീയം ബ്രഹ്മണോ യഥാ
അവിടെ ഋഗ്വേദം, യജുര്വേദം, സാമവേദം എന്നിവ പഠിച്ച മഹർഷിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, അത് രണ്ടാമത്തെ ബ്രഹ്മലോകംപോലെയായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തം മുനിശാര്ദൂലം രാജാ വൈഖാനസസ്തഥാ । ദംഡവത്പ്രണതിം കൃത്വാ പസ്പര്ശ ചരണൌ മുനേഃ
ആ മഹർഷിയെ കണ്ട രാജാവ് വൈഖാനസൻ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത്, മഹർഷിയുടെ കാലുകൾ സ്പർശിച്ചു.
പപ്രച്ഛ കുശലം തസ്യ സപ്തസ്വംഗേഷ്വസൌ മുനിഃ । രാജ്യേ നിഷ്കംടകത്വം ച രാജ്ഞഃ സൌഖ്യസമന്വിതമ്
ആ മഹർഷി രാജാവിനോട് ഏഴു ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ക്ഷേമം ചോദിച്ചു; രാജ്യം സുഖത്തോടെ, തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ നടക്കുന്നതാണോ എന്നും രാജാവിന്റെ സന്തോഷവും അന്വേഷിച്ചു.
രാജോവാച - തവ പ്രസാദാദ്ഭോ സ്വാമിന്കുശലം മേഽങ്ഗസപ്തസു । ഭക്താ യേ വിഷ്ണുവിപ്രേഷു കഥം തേഷാം ച വിഘ്നതാ
രാജാവു പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ഏഴു അവയവങ്ങളിലും സുഖമാണ്. വിഷ്ണുവിനും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഭക്തിയുള്ളവർക്കു എങ്ങനെയാണ് തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക?
മയാ സ്വപിതരോ ദൃഷ്ടാഃ സ്വപ്നേ ച നരകേ സ്ഥിതാഃ । കസ്യ പുണ്യസ്യ സാമര്ഥ്യാന്മോക്ഷം യാംതി ദ്വിജോത്തമ
ഞാൻ സ്വപ്നത്തിൽ എന്റെ പിതാക്കന്മാർ നരകത്തിൽ വസിക്കുന്നതു കണ്ടു. ഏത് പുണ്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അവർ മോക്ഷം നേടുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ?