വിഷ്ണുശ്ചിംതാം പ്രപന്നശ്ച നഷ്ടാഃ സര്വാശ്ച ദേവതാഃ । വിഷ്ണുശ്ച നിര്ജിതസ്തേന ഗതോ ബദരികാശ്രമമ്
വിഷ്ണു വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുകയും, എല്ലാ ദേവന്മാരും നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ ദൈത്യനാൽ തോറ്റ വിഷ്ണു ബദരികാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗുഹാ സിംഹാവതീ നാമ തത്ര സുപ്തോ ജനാര്ദനഃ । യോജനദ്വാദശവതീ ഏകദ്വാരാ ച പാംഡവ
അവിടെ സിംഹാവതീ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ഗുഹയിൽ ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. ആ ഗുഹയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടു യോജന ദൈർഘ്യവും ഒരു വാതിലുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്, പാണ്ഡവാ.
തസ്യാം വിഷ്ടഃ പ്രസുപ്തശ്ച ദാനവോ ഹംതുമുദ്യതഃ । മഹായുദ്ധേന തേനൈവ ശ്രാംതോഽസൌ യോഗമായയാ
ആ ഗുഹയിൽ വിഷ്ണു ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ദാനവൻ അവനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി. ആ വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച അവൻ യോഗമായയാൽ മൂടപ്പെട്ടു.
ദാനവഃ പൃഷ്ഠതോ ലഗ്നോ പ്രവിഷ്ടഃ സ തദാ ഗുഹാമ് । പ്രസുപ്തം തത്ര മാം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവോ ഹര്ഷമാഗതഃ
ദാനവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് കയറി ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ എന്നെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ ദാനവൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഇത്ഥം മാം നിര്ജിതം മത്വാ പ്രവിഷ്ടം ശംകയാ ഹരിമ് । നിഃസംദേഹം ഹനിഷ്യാമി ദാനവാനാം ഭയംകരമ്
എന്നെ തോറ്റതായി കരുതി ഹരിയെ അകത്ത് കണ്ടപ്പോൾ, 'ദാനവന്മാർക്ക് ഭയമായ ഈയാളെ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ കൊല്ലും' എന്ന് ദാനവൻ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.
നിര്ഗതാ കന്യകാ തത്ര വിഷ്ണുദേഹാദ്യുധിഷ്ഠിര । രൂപവതീ സുസൌഭാഗ്യാ ദിവ്യപ്രഹരണായുധാ
അപ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരാ, വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കന്യക പുറത്ത് വന്നു—അവൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയും ഭാഗ്യശാലിയും ദിവ്യായുധങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.
തസ്യ തേജോംഽശസംഭൂതാ മഹാബലപരാക്രമാ । ദൃഷ്ടാ സാ ദാനവേംദ്രേണ മുരനാമ്നാ ധനംജയ
വിഷ്ണുവിന്റെ തേജസ്സിന്റെ ഒരു അംശത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അവൾ മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവളായിരുന്നു. ധനഞ്ജയാ, ദാനവാധിപൻ മുരൻ അവളെ കണ്ടു.
യുദ്ധം സമാഹിതം തേന സ്ത്രിയാ ചൈവ പ്രയാചിതമ് । കന്യകാ യുധ്യതേ തത്ര സര്വയുദ്ധവിശാരദാ
അവൻ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി, കന്യകയും അവനെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു. അവിടെ, എല്ലാ യുദ്ധകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള അവൾ യുദ്ധം ചെയ്തു.
ഹുംകാരൈര്ഭസ്മസാജ്ജാതോ മുര നാമാ മഹാസുരഃ । നിഹതേ ദാനവേ തസ്മിംസ്തത്ര ദേവസ്ത്വബുധ്യത
അവളുടെ ഹുങ്കാരത്തിൽ മഹാസുരനായ മുരൻ ചിതഭസ്മമായി. ആ ദാനവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവൻ അവിടെ ഉണർന്നു.
പതിതം ദാനവം ദൃഷ്ട്വാ തതോ വിസ്മയമാഗതഃ । കേനായം ച ഹതോ രൌദ്രോ ഹ്യത്യുഗ്രോ മമ ശാത്രവഃ
ദാനവൻ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ദേവൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി: 'എൻ്റെ ഈ ഭയങ്കരമായ ശത്രുവിനെ ആരാണ് കൊല്ലിയത്?'
അത്യുഗ്രം ച കൃതം കര്മ മമ കാരുണ്യതഃ കൃതമ് । കന്യോവാച- തേന ദേവാശ്ച ഗംധര്വാ സയക്ഷോരഗരാക്ഷസാഃ
ഇത്രയും ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തി എന്റെ കാരുണ്യത്താൽ ചെയ്തതാണെന്ന് ദേവൻ പറഞ്ഞു. കന്യക പറഞ്ഞു: 'അവൻ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും സർപ്പന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും—'
ഇംദ്രാദ്യാഃ സകലാ ജിത്വാ സ്വര്ഗാച്ചൈവ നിരാകൃതാഃ । ഹരിഃ സുപ്തോ മയാ ദൃഷ്ടോ മുരഃ പൃഷ്ഠേ സമാഗതഃ
'ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാം ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി; ഹരി ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഞാൻ മുരനെ പിന്നിൽ നിന്ന് വരുന്നത് കണ്ടു.'
സംഹരിഷ്യതി ത്രൈലോക്യം സുപ്തേ ചൈവ ജര്നാദനേ । തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
'ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവൻ മൂന്നു ലോകവും നശിപ്പിച്ചേനെ; അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു പറഞ്ഞു.'
അഹം ച നിര്ജിതോ യേന കഥം സോഽപി ത്വയാ ജിതഃ । ഏകാദശ്യുവാച- ത്വത്പ്രസാദാച്ച ഭോ സ്വാമിന്മഹാദൈത്യോ മയാ ഹതഃ
'എന്നെ തോൽപ്പിച്ചവനെ നീ എങ്ങനെ ജയിച്ചു?' എകാദശി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ആ മഹാദൈത്യനെ തോൽപ്പിച്ചു.'
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ആനംദം ത്രിഷു ലോകേഷു മുനയോ ദേവതാ ഗതാഃ । ബ്രൂഹി ത്വം ച മയാ ഭദ്രേ യത്തേ മനസി രോചതേ । ദദാമി ച ന സംദേഹോ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മുനികൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ആനന്ദം ലഭിച്ചു. ഭദ്രേ, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഇഷ്ടമായത് എനിക്ക് പറയൂ. ഞാൻ അതു നിനക്ക് നൽകും. ദേവന്മാർക്കും അപൂർവമായതും ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നിനക്ക് നൽകും.
ഏകാദശ്യുവാച- യദി തുഷ്ടോഽസി മേ ദേവ സത്യമുക്തം ജനാര്ദന । വരമേകം തു വാംച്ഛാമി ഹൃദയേ ച ജഗത്പതേ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവാ, നീ എന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമായാൽ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു വരം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രാര്ഥയാമി ച ദേവേശ ഈപ്സിതം ച മയാ പ്രഭോ । യദി സത്യം ജഗന്നാഥ തിസ്രോ വാചോ ദദാസി മേ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, പ്രഭോ. ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, സത്യമാണെങ്കിൽ, മൂന്നു വരങ്ങൾ എന്നെ നൽകേണമേ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- സത്യം സത്യം മയാ പ്രോക്തം അവശ്യം തവ സുവ്രതേ । തിസ്രോ വാചോ മയാ ദത്താ ന ചാവാക്യം ഭവേദിഹ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സത്യം, സത്യം, ഞാൻ പറഞ്ഞത് ഉറപ്പാണ്, സുവ്രതേ, നിനക്ക് ഞാൻ തീർച്ചയായും മൂന്നു വരങ്ങൾ നൽകും. ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു, ഇവിടെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കപ്പെടാതെ പോകില്ല.
ഏകാദശ്യുവാച- ത്രിഭുവനേഷു ച ദേവേശ ചതുര്യുഗേഷു സാംപ്രതമ് । ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വത്ര താദൃശം കുരു മേ പ്രഭോ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നാലു യുഗങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും, പ്രഭോ, അങ്ങനെ ഒരു വരം എനിക്ക് നൽകേണമേ.
സര്വതീര്ഥപ്രധാനം ഹി സര്വവിഘ്നവിനാശിനീ । സര്വസിദ്ധികരീ ദേവീ ത്വത്പ്രസാദാദ്ഭവാമ്യഹമ്
നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രധാനമായതും, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നവളും, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന ദേവിയായും ആകട്ടെ.
മാമുപോഷ്യംതി യേ ഭക്ത്യാ തവ ഭക്ത്യാ ജനാര്ദന । സര്വസിദ്ധിര്ഭവേത്തേഷാം യദി തുഷ്ടോഽസി മേ പ്രഭോ 6.38.
എന്നെ ഭക്തിയോടെ ഉപാസിക്കുന്നവരും നിന്നെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവരും, ജനാർദ്ദനാ, നീ എന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, അവർക്കെല്ലാം എല്ലാ സിദ്ധികളും ലഭിക്കട്ടെ.
ഉപവാസം ച നക്തം ച ഏകഭക്തം കരോതി ച । തസ്യ വിത്തം ച ധര്മം ച മോക്ഷം വൈ ദേഹി മാധവ
ആരെങ്കിലും ഉപവാസം പാലിച്ചാലോ, രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷിച്ചാലോ, ഒരുതവണ മാത്രം ഭക്ഷിച്ചാലോ, മാധവാ, അവർക്കു സമ്പത്തും ധർമ്മവും മോക്ഷവും നൽകേണമേ.
വിഷ്ണുരുവാച-। യത്ത്വം വദസി കല്യാണി തത്സര്വം ച ഭവിഷ്യതി । സര്വാന്മനോരഥാന്ഭദ്രേ ദാസ്യസി ത്വം ച നാന്യഥാ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: കല്യാണിയേ, നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം സംഭവിക്കും. ഭദ്രേ, നീ എല്ലാവരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റും; അതിൽ യാതൊരു മാറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല.
മമ ഭക്താശ്ച യേ ലോകേ യേ ച ഭക്താസ്തു കാര്ത്തികേ । ചതുര്യുഗേഷു വിഖ്യാതാസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വൈ പ്രഭോ
ലോകത്തിൽ എന്റെ ഭക്തരും കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഭക്തരായവരും, നാലു യുഗങ്ങളിലും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധരാകും, പ്രഭോ.
ത്വാം ച ശക്തിമഹം മന്യേ ഏകാദശീവ്രതസ്ഥിതാഃ । മമ പൂജാം കരിഷ്യംതി മോക്ഷഗാസ്തേ ന സംശയഃ
ഏകാദശി വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്ന ശക്തിയുള്ളവളായി ഞാൻ നിന്നെ കരുതുന്നു. എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും; അതിൽ സംശയമില്ല.
തൃതീയാ ചാഷ്ടമീ ചൈവ നവമീ ച ചതുര്ദശീ । ഏകാദശീ വിശേഷേണ തിഥിരേഷാ ഹരിപ്രിയാ । സര്വതീര്ഥാധികം പുണ്യം സത്യം സത്യം ന സംശയഃ
തൃതീയ, അഷ്ടമി, നവമി, ചതുർദശി, പ്രത്യേകിച്ച് ഏകാദശി—ഈ തിഥിയാണ് ഹരിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം. അതിന്റെ പുണ്യം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളെയും മറികടക്കുന്നു; സത്യം, സത്യം, സംശയമില്ല.
ഇദം ദത്ത്വാ വരം തസ്യൈ തിസ്രോ വാചോ ന സംശയഃ । ഹൃഷ്ടാ പുഷ്ടാ ച സംജാതാ ഏകാദശീമഹാവ്രതാ
ഈ മൂന്നു വരങ്ങൾ അവളെക്കു നൽകി, സംശയമില്ലാതെ, ഏകാദശി സന്തോഷവും പുഷ്ടിയും നിറഞ്ഞവളായി മഹാവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരമായി.
ശത്രും ഹംസി പരാം തസ്യ ദദാസി പരമാം ഗതിമ് । ത്വം ഹംസി സര്വവിഘ്നാനി സര്വസിദ്ധിവരപ്രദാ
നീ ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കുകയും അതിനുള്ളവന് പരമഗതി നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. നീ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കി, പരമമായ സിദ്ധിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
ഉഭയോഃ പക്ഷയോഃ പാര്ഥ തുല്യാ ഏകാദശീ ശുഭാ । ന ശുക്ലാ നൈവ കൃഷ്ണാ ച വിഭേദം നൈവ കാരയേത്
പാർഥാ, ഇരുവിധ പക്ഷങ്ങളിലും ശുഭമായ ഏകാദശി തുല്യമാണ്; ശുക്ലപക്ഷമോ കൃഷ്ണപക്ഷമോ എന്ന വ്യത്യാസം ഉണ്ടാക്കേണ്ടതില്ല.
വിഭേദോ നൈവ കര്ത്തവ്യഃ സമസ്തവ്രതകാരിഭിഃ । ദിവാ വാ യദി വാ രാത്രൌ ശൃണോതി ഭക്തിതത്പരഃ
എല്ലാ വ്രതങ്ങളും പാലിക്കുന്നവർക്ക് വ്യത്യാസം ചെയ്യേണ്ടതില്ല. പകൽ ആയാലും രാത്രിയായാലും, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവർക്ക്—