ഇംദ്രോഽന്യോ രോപിതസ്തേന വാതശ്ചൈവ ഹുതാശനഃ । ചംദ്രസൂര്യോ കൃതൌ ചാന്യൌ വായുര്വരുണ ഏവ ച
അവൻ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെയും, വായുവിനെയും, അഗ്നിയെയും സ്ഥാനത്തിരുത്തി; മറ്റൊരു ചന്ദ്രനും സൂര്യനും സൃഷ്ടിച്ചു, വായുവിനെയും വരുണനെയും കൂടി.
സര്വമാത്മകൃതം തേന സത്യം സത്യം ജനാര്ദന । ദേവലോകഃ കൃതസ്തേന സര്വസ്ഥാനവിവര്ജിതഃ
ജനാർദ്ദനാ, ഈ എല്ലാം അവൻ തന്നെയാണ് ചെയ്തത്, സത്യമാണ്, സത്യമാണ്; ദേവലോകം അവൻ മുഴുവനും ശൂന്യമാക്കി.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കോപമാനോ ജനാര്ദനഃ । ഹനിഷ്യേ ദാനവം ദുഷ്ടം ദേവതാനാം ഭയംകരമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജനാർദ്ദനൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായ ആ ദുഷ്ടദാനവനെ ഞാൻ കൊല്ലും.
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ ദേവോ ഗതശ്ചംദ്രാവതീം പുരീമ് । ദൃഷ്ടോ ദേവൈസ്തു ദൈത്യേംദ്രോ ഗര്ജമാനഃ പുനഃ പുനഃ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഭഗവാൻ ചന്ദ്രാവതി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ദേവന്മാർ ദാനവാധിപനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ച് നിൽക്കുന്നവനായി കണ്ടു.
തേന സര്വേ ജിതാ ദേവ ഗതാശ്ചൈവ ദിശോ ദശ । ഹരിം നിരീക്ഷ്യ പ്രോവാച തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ദാനവഃ
അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു, അവർ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി; ഹരിയെ കണ്ടപ്പോൾ ദാനവൻ പറഞ്ഞു: 'നില്ക്കു, നില്ക്കു!'
ഭഗവാനബ്രവീത്തം ച ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ശ്രീഭഗവാനുവാച- രേ ദാനവ ദുരാചാര മമ ബാഹും നിരീക്ഷയ
ഭഗവാൻ കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവനായി അവനോട് പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ദുഷ്ടദാനവാ, എന്റെ ഭുജം നോക്കു!'
തതസ്തേ സമ്മുഖാഃ സര്വേ വിഷ്ണുനാ ദുഷ്ടദാനവാഃ । ഹതാ ബാണൈഃ പുനര്ദിവ്യൈര്ജാതാശ്ച ഭയവിഹ്വലാഃ
അതിനുശേഷം, വിഷ്ണുവിനെ നേരിട്ട് കണ്ട എല്ലാ ദുഷ്ട ദാനവന്മാരും അവന്റെ ദിവ്യമായ അമ്പുകളാൽ വീണു, ഭയത്തിൽ ആകുലരായി.
ചക്രം മുക്തം ച കൃഷ്ണേന ദൈത്യസൈന്യേഷു പാംഡവ । തേനച്ഛിന്നാസ്തു ശതശോ ബഹവോ നിധനം ഗതാഃ
പാണ്ഡവാ, കൃഷ്ണൻ തന്റെ ചക്രം ദൈത്യസൈന്യത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞപ്പോൾ, അതിനാൽ നൂറുകണക്കിന് ദാനവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഏകോപി ദാനവസ്തത്ര യുധ്യമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ । നഷ്ടാഃ സര്വേ സുരാസ്തേന നിര്ജിതോ മധുസൂദനഃ
അവിടെ, ഒരൊറ്റ ദാനവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്തു; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു, മധുസൂദനനും അവനാൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
നിര്ജിതം തേന ദൈത്യേന ബാഹുയുദ്ധമജായത । ബാഹുയുദ്ധം കൃതം തേന ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ്
ആ ദൈത്യന്റെ ശക്തിയാൽ വിഷ്ണു തോറ്റു; അപ്പോൾ കൈയേറ്റയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ആ കൈയേറ്റയുദ്ധം തുടർന്നു.
വിഷ്ണുശ്ചിംതാം പ്രപന്നശ്ച നഷ്ടാഃ സര്വാശ്ച ദേവതാഃ । വിഷ്ണുശ്ച നിര്ജിതസ്തേന ഗതോ ബദരികാശ്രമമ്
വിഷ്ണു വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുകയും, എല്ലാ ദേവന്മാരും നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആ ദൈത്യനാൽ തോറ്റ വിഷ്ണു ബദരികാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗുഹാ സിംഹാവതീ നാമ തത്ര സുപ്തോ ജനാര്ദനഃ । യോജനദ്വാദശവതീ ഏകദ്വാരാ ച പാംഡവ
അവിടെ സിംഹാവതീ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ഗുഹയിൽ ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു. ആ ഗുഹയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടു യോജന ദൈർഘ്യവും ഒരു വാതിലുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്, പാണ്ഡവാ.
തസ്യാം വിഷ്ടഃ പ്രസുപ്തശ്ച ദാനവോ ഹംതുമുദ്യതഃ । മഹായുദ്ധേന തേനൈവ ശ്രാംതോഽസൌ യോഗമായയാ
ആ ഗുഹയിൽ വിഷ്ണു ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ദാനവൻ അവനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി. ആ വലിയ യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച അവൻ യോഗമായയാൽ മൂടപ്പെട്ടു.
ദാനവഃ പൃഷ്ഠതോ ലഗ്നോ പ്രവിഷ്ടഃ സ തദാ ഗുഹാമ് । പ്രസുപ്തം തത്ര മാം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവോ ഹര്ഷമാഗതഃ
ദാനവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് കയറി ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ എന്നെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ ദാനവൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഇത്ഥം മാം നിര്ജിതം മത്വാ പ്രവിഷ്ടം ശംകയാ ഹരിമ് । നിഃസംദേഹം ഹനിഷ്യാമി ദാനവാനാം ഭയംകരമ്
എന്നെ തോറ്റതായി കരുതി ഹരിയെ അകത്ത് കണ്ടപ്പോൾ, 'ദാനവന്മാർക്ക് ഭയമായ ഈയാളെ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ കൊല്ലും' എന്ന് ദാനവൻ മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.
നിര്ഗതാ കന്യകാ തത്ര വിഷ്ണുദേഹാദ്യുധിഷ്ഠിര । രൂപവതീ സുസൌഭാഗ്യാ ദിവ്യപ്രഹരണായുധാ
അപ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരാ, വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു കന്യക പുറത്ത് വന്നു—അവൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയും ഭാഗ്യശാലിയും ദിവ്യായുധങ്ങൾ ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.
തസ്യ തേജോംഽശസംഭൂതാ മഹാബലപരാക്രമാ । ദൃഷ്ടാ സാ ദാനവേംദ്രേണ മുരനാമ്നാ ധനംജയ
വിഷ്ണുവിന്റെ തേജസ്സിന്റെ ഒരു അംശത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അവൾ മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവളായിരുന്നു. ധനഞ്ജയാ, ദാനവാധിപൻ മുരൻ അവളെ കണ്ടു.
യുദ്ധം സമാഹിതം തേന സ്ത്രിയാ ചൈവ പ്രയാചിതമ് । കന്യകാ യുധ്യതേ തത്ര സര്വയുദ്ധവിശാരദാ
അവൻ യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി, കന്യകയും അവനെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു. അവിടെ, എല്ലാ യുദ്ധകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള അവൾ യുദ്ധം ചെയ്തു.
ഹുംകാരൈര്ഭസ്മസാജ്ജാതോ മുര നാമാ മഹാസുരഃ । നിഹതേ ദാനവേ തസ്മിംസ്തത്ര ദേവസ്ത്വബുധ്യത
അവളുടെ ഹുങ്കാരത്തിൽ മഹാസുരനായ മുരൻ ചിതഭസ്മമായി. ആ ദാനവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവൻ അവിടെ ഉണർന്നു.
പതിതം ദാനവം ദൃഷ്ട്വാ തതോ വിസ്മയമാഗതഃ । കേനായം ച ഹതോ രൌദ്രോ ഹ്യത്യുഗ്രോ മമ ശാത്രവഃ
ദാനവൻ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ദേവൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി: 'എൻ്റെ ഈ ഭയങ്കരമായ ശത്രുവിനെ ആരാണ് കൊല്ലിയത്?'
അത്യുഗ്രം ച കൃതം കര്മ മമ കാരുണ്യതഃ കൃതമ് । കന്യോവാച- തേന ദേവാശ്ച ഗംധര്വാ സയക്ഷോരഗരാക്ഷസാഃ
ഇത്രയും ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തി എന്റെ കാരുണ്യത്താൽ ചെയ്തതാണെന്ന് ദേവൻ പറഞ്ഞു. കന്യക പറഞ്ഞു: 'അവൻ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും സർപ്പന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും—'
ഇംദ്രാദ്യാഃ സകലാ ജിത്വാ സ്വര്ഗാച്ചൈവ നിരാകൃതാഃ । ഹരിഃ സുപ്തോ മയാ ദൃഷ്ടോ മുരഃ പൃഷ്ഠേ സമാഗതഃ
'ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാം ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി; ഹരി ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഞാൻ മുരനെ പിന്നിൽ നിന്ന് വരുന്നത് കണ്ടു.'
സംഹരിഷ്യതി ത്രൈലോക്യം സുപ്തേ ചൈവ ജര്നാദനേ । തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
'ജനാർദ്ദനൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവൻ മൂന്നു ലോകവും നശിപ്പിച്ചേനെ; അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു പറഞ്ഞു.'
അഹം ച നിര്ജിതോ യേന കഥം സോഽപി ത്വയാ ജിതഃ । ഏകാദശ്യുവാച- ത്വത്പ്രസാദാച്ച ഭോ സ്വാമിന്മഹാദൈത്യോ മയാ ഹതഃ
'എന്നെ തോൽപ്പിച്ചവനെ നീ എങ്ങനെ ജയിച്ചു?' എകാദശി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ആ മഹാദൈത്യനെ തോൽപ്പിച്ചു.'
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ആനംദം ത്രിഷു ലോകേഷു മുനയോ ദേവതാ ഗതാഃ । ബ്രൂഹി ത്വം ച മയാ ഭദ്രേ യത്തേ മനസി രോചതേ । ദദാമി ച ന സംദേഹോ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മുനികൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ആനന്ദം ലഭിച്ചു. ഭദ്രേ, നിന്റെ മനസ്സിൽ ഇഷ്ടമായത് എനിക്ക് പറയൂ. ഞാൻ അതു നിനക്ക് നൽകും. ദേവന്മാർക്കും അപൂർവമായതും ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നിനക്ക് നൽകും.
ഏകാദശ്യുവാച- യദി തുഷ്ടോഽസി മേ ദേവ സത്യമുക്തം ജനാര്ദന । വരമേകം തു വാംച്ഛാമി ഹൃദയേ ച ജഗത്പതേ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവാ, നീ എന്നിൽ സന്തുഷ്ടനാണെങ്കിൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമായാൽ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു വരം ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രാര്ഥയാമി ച ദേവേശ ഈപ്സിതം ച മയാ പ്രഭോ । യദി സത്യം ജഗന്നാഥ തിസ്രോ വാചോ ദദാസി മേ
ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, പ്രഭോ. ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, സത്യമാണെങ്കിൽ, മൂന്നു വരങ്ങൾ എന്നെ നൽകേണമേ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- സത്യം സത്യം മയാ പ്രോക്തം അവശ്യം തവ സുവ്രതേ । തിസ്രോ വാചോ മയാ ദത്താ ന ചാവാക്യം ഭവേദിഹ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: സത്യം, സത്യം, ഞാൻ പറഞ്ഞത് ഉറപ്പാണ്, സുവ്രതേ, നിനക്ക് ഞാൻ തീർച്ചയായും മൂന്നു വരങ്ങൾ നൽകും. ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു, ഇവിടെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കപ്പെടാതെ പോകില്ല.
ഏകാദശ്യുവാച- ത്രിഭുവനേഷു ച ദേവേശ ചതുര്യുഗേഷു സാംപ്രതമ് । ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വത്ര താദൃശം കുരു മേ പ്രഭോ
ഏകാദശി പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നാലു യുഗങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും, പ്രഭോ, അങ്ങനെ ഒരു വരം എനിക്ക് നൽകേണമേ.
സര്വതീര്ഥപ്രധാനം ഹി സര്വവിഘ്നവിനാശിനീ । സര്വസിദ്ധികരീ ദേവീ ത്വത്പ്രസാദാദ്ഭവാമ്യഹമ്
നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രധാനമായതും, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നവളും, എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന ദേവിയായും ആകട്ടെ.