ശ്രീഭഗവാനുവാച - പുരാ കൃതയുഗേ പാര്ഥ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യദ്ഭുതോ മഹാരൌദ്ര സര്വദേവഭയംകരഃ 6.38.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ, മുരനാമമുള്ള ഒരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു അവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ഭയത്തിന്റെ കാരണമായിരുന്നു.
ഇംദ്രോഽപി നിര്ജിതസ്തേന സര്വദേവാസ്തഥാ നൃപ । മഹാസുരേണ തേനൈവ മൃത്യുനാ ച ദുരാത്മനാ
രാജാവേ, ആ മഹാസുരൻ, അത്യന്തം ദുഷ്ടനും മരണസമാനനുമായ അവൻ, ഇന്ദ്രനെയും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു.
സ്വര്ഗാന്നിരാകൃതാസ്തേന വിചരംതി മഹീതലേ । സശംകാ ഭയഭീതാശ്ച സര്വേ ഗത്വാ മഹേശ്വരമ്
അവനാൽ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഭൂമിയിൽ സംശയത്തിലും ഭയത്തിലും നിറഞ്ഞ് അലയുകയായിരുന്നു; അവർ മഹേശ്വരനോടു ചെന്നു.
ഇംദ്രേണ കഥിതം സര്വമീശ്വരസ്യാപി ചാഗ്രതഃ । സ്വര്ഗലോകപരിഭ്രഷ്ടാ വിചരംതി മഹീതലേ
ഇന്ദ്രൻ എല്ലാം ഈശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പറഞ്ഞു; സ്വർഗലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായ അവർ ഭൂമിയിൽ അലയുകയായിരുന്നു.
മര്ത്യേഷു സംസ്ഥിതാ ദേവാ ന ശോഭംതേ മഹേശ്വര । ഉപായം ബ്രൂഹി മേ ദേവ ഹ്യമരാ യാംതി കാം ഗതിമ്
മഹേശ്വരാ, മരണന്മാരുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കുന്ന ദേവന്മാർക്ക് യാതൊരു മഹത്വവുമില്ല; ദേവാ, അമരന്മാർക്ക് അവരുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുകിട്ടാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച- ദേവരാജസുരശ്രേഷ്ഠയത്രാസ്തേഗരുഡധ്വജഃ । ശരണ്യശ്ച ജഗന്നാഥഃ പരിത്രാതാ പരായണഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗരുഡധ്വജനായ, ലോകനാഥനായ, ശരണം നൽകുന്ന, രക്ഷിക്കുന്ന, പരമഗതിയായ ആ മഹാനായവൻ എവിടെയാണോ, ദേവന്മാരുടെ ഉത്തമന്മാരും അസുരന്മാരുടെ പ്രധാനികളും അവിടെ പോകണം.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ സ വോ രക്ഷാം വിധാസ്യതി । ഈശ്വരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവരാജോ മഹാമതിഃ
ദേവന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠാ, അവിടേക്ക് നീ പോകൂ; അവൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഈശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവരാജാവ്, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവൻ,
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ യത്ര ഗതസ്തത്ര യുധിഷ്ഠിര । ജലമധ്യേ പ്രസുപ്തം തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
യുധിഷ്ഠിരാ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടേക്ക് പോയി, ജലം നിറഞ്ഞിടത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഗദാധാരിയായ ദേവനെ കണ്ടു.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഇംദ്രഃ സ്തോത്രമുദീരയത്
ഇന്ദ്രൻ കൈകൾ കൂട്ടി ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തോത്രം പാടാൻ തുടങ്ങി.
ഇംദ്ര ഉവാച- ഓംനമോ ദേവദേവേശ ദേവദാനവവംദിത । ദൈത്യാരേ പുംഡരീകാക്ഷ ത്രാഹി നോ മധുസൂദന
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഓം, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും വന്ദ്യനായ ദേവദേവേശാ, ദൈത്യന്മാരുടെ ശത്രുവും കമലനയനനുമായ മധുസൂദനാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
സുരാഃ സര്വേ സമായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദാനവാത് । ശരണം ത്വാം ജഗന്നാഥ ത്രാഹി മാം ഭക്തവത്സല
ദാനവന്റെ ഭയത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു വന്നു, ഭഗവാനേ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ത്രാഹി നോ ദേവദേവേശ ത്രാഹി ത്രാഹി ജനാര്ദന । ത്രാഹി വൈ പുംഡരീകാക്ഷ ദാനവാനാം വിനാശക
ദേവദേവേശാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ജനാർദ്ദനാ, രക്ഷിക്കണം, രക്ഷിക്കണം; കമലനയനാ, ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, സത്യമായി രക്ഷിക്കണം.
ത്വത്സമീപം ഗതാഃ സര്വേ ത്വമേവ ശരണം പ്രഭോ । ചശരണാഗതാനാം ദേവാനാം സഹായം കുരു വൈ പ്രഭോ
എല്ലാവരും നിന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഭഗവാനേ, നീയല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു ആശ്രയവുമില്ല; ശരണം തേടിയ ദേവന്മാർക്ക് സഹായം നൽകണമേ, പ്രഭോ.
ത്വം പതിസ്ത്വം മതിര്ദേവ ത്വം കര്താ ത്വം ച കാരണമ് । ത്വം മാതാ സര്വലോകാനാം ത്വമേവ ജഗതഃ പിതാ
ദേവാ, നീയാണു രക്ഷകനും, മനസ്സും, സ്രഷ്ടാവും, കാരണം; നീയാണു എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അമ്മയും, ഈ ലോകത്തിന്റെ അച്ഛനും നീയാണു.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ ശരണാഗതവത്സല । ശരണം തവ ചായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദേവതാഃ
ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ, ശരണം തേടുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ഭയത്താൽ വിറയുന്ന ദേവന്മാർ നിന്റെ സംരക്ഷണം തേടിയാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്.
ദേവതാ നിര്ജിതാഃ സര്വാഃ സ്വര്ഗഭ്രഷ്ടാഃ കൃതാഃ പ്രഭോ । അത്യുഗ്രേണ ഹി ദൈത്യേന മുരനാമ്നാ മഹൌജസാ । ഇംദ്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
പ്രഭോ, മഹാശക്തിയുള്ള മുര എന്ന പേരിലുള്ള അതി ഭയങ്കരനായ ദാനവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- കീദൃശോ ദാനവഃ ശക്ര കിം രൂപം കീദൃശം ബലമ് । ക്വ സ്ഥാനം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ കിം വീര്യം കഃ പരാക്രമഃ । കിം വരം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ മമാഖ്യാഹി മഹാമതേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ആ ദാനവൻ എങ്ങനെയാണു? അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്, ശക്തി എത്രയുണ്ട്? ആ ദുഷ്ടന്റെ വാസസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അവന്റെ വീര്യം, ധൈര്യം എത്രയുണ്ട്? ആ ദുഷ്ടന് കിട്ടിയ വരം എന്താണ്? മഹാമതിയായ നീ എന്നോട് പറയൂ.
ഇംദ്ര ഉവാച- പൂര്വം ബഭൂവ ദേവേശ ബ്രഹ്മവംശസമുദ്ഭവഃ । താലജംഘസ്തു നാമ്നാ ച അത്യുഗ്രോഽപി മഹാസുരഃ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവേശാ, മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്ന് അതി ഭയങ്കരനായ താലജംഘൻ എന്ന മഹാസുരൻ ജനിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ ഹി വിഖ്യാതോ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യുത്കടോ മഹാവീര്യോ ദേവതാനാം ഭയംകരഃ
അവന്റെ മകൻ മുര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ ആണ്; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും മഹാശക്തിയുമുള്ളവൻ, ദേവന്മാർക്ക് ഭീതിയാകുന്നവൻ.
പുരീ ചംദ്രാവതീ നാമ്നാ തത്ര സ്ഥാനേ വസത്യസൌ । നിര്ജിതാ ദേവതാഃ സര്വാ സ്വര്ഗാത്തേന വിവാസിതാഃ
അവൻ ചന്ദ്രാവതി എന്ന പേരിലുള്ള നഗരത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നത്; അവിടെ ദേവന്മാരെ എല്ലാം അവൻ തോൽപ്പിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
ഇംദ്രോഽന്യോ രോപിതസ്തേന വാതശ്ചൈവ ഹുതാശനഃ । ചംദ്രസൂര്യോ കൃതൌ ചാന്യൌ വായുര്വരുണ ഏവ ച
അവൻ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെയും, വായുവിനെയും, അഗ്നിയെയും സ്ഥാനത്തിരുത്തി; മറ്റൊരു ചന്ദ്രനും സൂര്യനും സൃഷ്ടിച്ചു, വായുവിനെയും വരുണനെയും കൂടി.
സര്വമാത്മകൃതം തേന സത്യം സത്യം ജനാര്ദന । ദേവലോകഃ കൃതസ്തേന സര്വസ്ഥാനവിവര്ജിതഃ
ജനാർദ്ദനാ, ഈ എല്ലാം അവൻ തന്നെയാണ് ചെയ്തത്, സത്യമാണ്, സത്യമാണ്; ദേവലോകം അവൻ മുഴുവനും ശൂന്യമാക്കി.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കോപമാനോ ജനാര്ദനഃ । ഹനിഷ്യേ ദാനവം ദുഷ്ടം ദേവതാനാം ഭയംകരമ്
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജനാർദ്ദനൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർക്ക് ഭയമായ ആ ദുഷ്ടദാനവനെ ഞാൻ കൊല്ലും.
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ ദേവോ ഗതശ്ചംദ്രാവതീം പുരീമ് । ദൃഷ്ടോ ദേവൈസ്തു ദൈത്യേംദ്രോ ഗര്ജമാനഃ പുനഃ പുനഃ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഭഗവാൻ ചന്ദ്രാവതി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ദേവന്മാർ ദാനവാധിപനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ച് നിൽക്കുന്നവനായി കണ്ടു.
തേന സര്വേ ജിതാ ദേവ ഗതാശ്ചൈവ ദിശോ ദശ । ഹരിം നിരീക്ഷ്യ പ്രോവാച തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി ദാനവഃ
അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു, അവർ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി; ഹരിയെ കണ്ടപ്പോൾ ദാനവൻ പറഞ്ഞു: 'നില്ക്കു, നില്ക്കു!'
ഭഗവാനബ്രവീത്തം ച ക്രോധസംരക്തലോചനഃ । ശ്രീഭഗവാനുവാച- രേ ദാനവ ദുരാചാര മമ ബാഹും നിരീക്ഷയ
ഭഗവാൻ കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നവനായി അവനോട് പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'ദുഷ്ടദാനവാ, എന്റെ ഭുജം നോക്കു!'
തതസ്തേ സമ്മുഖാഃ സര്വേ വിഷ്ണുനാ ദുഷ്ടദാനവാഃ । ഹതാ ബാണൈഃ പുനര്ദിവ്യൈര്ജാതാശ്ച ഭയവിഹ്വലാഃ
അതിനുശേഷം, വിഷ്ണുവിനെ നേരിട്ട് കണ്ട എല്ലാ ദുഷ്ട ദാനവന്മാരും അവന്റെ ദിവ്യമായ അമ്പുകളാൽ വീണു, ഭയത്തിൽ ആകുലരായി.
ചക്രം മുക്തം ച കൃഷ്ണേന ദൈത്യസൈന്യേഷു പാംഡവ । തേനച്ഛിന്നാസ്തു ശതശോ ബഹവോ നിധനം ഗതാഃ
പാണ്ഡവാ, കൃഷ്ണൻ തന്റെ ചക്രം ദൈത്യസൈന്യത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞപ്പോൾ, അതിനാൽ നൂറുകണക്കിന് ദാനവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഏകോപി ദാനവസ്തത്ര യുധ്യമാനോ മുഹുര്മുഹുഃ । നഷ്ടാഃ സര്വേ സുരാസ്തേന നിര്ജിതോ മധുസൂദനഃ
അവിടെ, ഒരൊറ്റ ദാനവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്തു; അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു, മധുസൂദനനും അവനാൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
നിര്ജിതം തേന ദൈത്യേന ബാഹുയുദ്ധമജായത । ബാഹുയുദ്ധം കൃതം തേന ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ്
ആ ദൈത്യന്റെ ശക്തിയാൽ വിഷ്ണു തോറ്റു; അപ്പോൾ കൈയേറ്റയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ആ കൈയേറ്റയുദ്ധം തുടർന്നു.