തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । തപസ്വിനോ ഗൃഹേ യസ്യ ഭുംജതേ ച ദ്വിജോത്തമാഃ
അതിനാൽ, ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവരുടെ പുണ്യം, തപസ്സുകരന്മാരുടെ വീട്ടിൽ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി കൂടുതലാണ്.
തത്ഫലം ജായതേ നൂനമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । ഗോസഹസ്രേണ യത്പുണ്യം ദത്വാ വേദാംതപാരഗേ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന്, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവനു ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്നതുല്യമായ പുണ്യഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । യേഷാം ദേഹേ ത്രയോ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നീ മൂന്നു ദേവന്മാർ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നവർക്കുള്ളതിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി പുണ്യം ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവർക്കാണ്.
വസംതി തേഷാം തേ തുല്യാ ഏകാദശ്യുപവാസിനഃ । തേ നരാഃ പുണ്യകര്മാണോ യേ ഭക്താ ഹരിപൂജകാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവർക്ക് അവരോടു തുല്യമായ മഹത്വം ഉണ്ട്; ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന, പുണ്യപ്രവൃത്തികളുള്ള മനുഷ്യരാണ് അവർ.
ഏകാദശീവ്രതസ്യാപി പുണ്യസംഖ്യാ ന വിദ്യതേ । ഏതത്പുണ്യം ഭവേത്തസ്യ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഏകാദശി വ്രതത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് അറിയാൻ കഴിയില്ല; ഈ പുണ്യം ദേവന്മാർക്കുപോലും പ്രാപിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
ഏതസ്മാദര്ദ്ധപുണ്യം തു പ്രാപ്യതേ നക്തഭോജനാത് । നക്തസ്യാര്ദ്ധം ഭവേത്പുണ്യമേകഭക്തേന ദേഹിനാമ്
രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക് ഈ പുണ്യത്തിന്റെ പകുതി ലഭിക്കും; ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക്, രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന്റെ പകുതി മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
താവദ്ഗര്ജംതി തീര്ഥാനി ദാനാനി നിയമാനി ച । യാവന്നോപോഷയേജ്ജംതുര്വാസരം വിഷ്ണുവല്ലഭമ്
വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ ഈ ദിനം ഒരാൾ ഉപവാസം ആചരിക്കാത്തവരെ വരെ തീർത്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും വ്രതങ്ങളും ഫലപ്രദമാകുന്നില്ല.
തസ്മാത്ത്വം പാംഡവശ്രേഷ്ഠ വ്രതമേതത്സമാചര । പുണ്യസംഖ്യാം ന ജാനാമി യത്ത്വം പൃച്ഛസി പാംഡവ
അതിനാൽ, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം; അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് നീ ചോദിച്ചാൽ പോലും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
ഏതദ്ധി കഥിതം പാര്ഥ യദ്ഗോപ്യം വ്രതമുത്തമമ് । ഏകാദശീസമം നാസ്തി കൃത്വാ യജ്ഞസഹസ്രകമ്
പാർഥാ, രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട ഈ ഉത്തമ വ്രതം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു; ആയിരം യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താലും ഏകാദശിക്ക് തുല്യമായ ഒന്നുമില്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉത്പന്നാ സാ കഥം ദേവ പുണ്യാ ചൈകാദശീ തിഥിഃ । കഥം പവിത്രാ വിശ്വേഽസ്മിന്കഥം വൈ ദേവതാപ്രിയാ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ദേവാ, ആ പുണ്യപ്രദമായ ഏകാദശി തിഥി എങ്ങനെ ഉദിച്ചു? ഈ ലോകത്ത് എങ്ങനെ ശുദ്ധിയായി? എങ്ങനെ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായി?
ശ്രീഭഗവാനുവാച - പുരാ കൃതയുഗേ പാര്ഥ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യദ്ഭുതോ മഹാരൌദ്ര സര്വദേവഭയംകരഃ 6.38.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ, മുരനാമമുള്ള ഒരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു അവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ഭയത്തിന്റെ കാരണമായിരുന്നു.
ഇംദ്രോഽപി നിര്ജിതസ്തേന സര്വദേവാസ്തഥാ നൃപ । മഹാസുരേണ തേനൈവ മൃത്യുനാ ച ദുരാത്മനാ
രാജാവേ, ആ മഹാസുരൻ, അത്യന്തം ദുഷ്ടനും മരണസമാനനുമായ അവൻ, ഇന്ദ്രനെയും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു.
സ്വര്ഗാന്നിരാകൃതാസ്തേന വിചരംതി മഹീതലേ । സശംകാ ഭയഭീതാശ്ച സര്വേ ഗത്വാ മഹേശ്വരമ്
അവനാൽ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഭൂമിയിൽ സംശയത്തിലും ഭയത്തിലും നിറഞ്ഞ് അലയുകയായിരുന്നു; അവർ മഹേശ്വരനോടു ചെന്നു.
ഇംദ്രേണ കഥിതം സര്വമീശ്വരസ്യാപി ചാഗ്രതഃ । സ്വര്ഗലോകപരിഭ്രഷ്ടാ വിചരംതി മഹീതലേ
ഇന്ദ്രൻ എല്ലാം ഈശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പറഞ്ഞു; സ്വർഗലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായ അവർ ഭൂമിയിൽ അലയുകയായിരുന്നു.
മര്ത്യേഷു സംസ്ഥിതാ ദേവാ ന ശോഭംതേ മഹേശ്വര । ഉപായം ബ്രൂഹി മേ ദേവ ഹ്യമരാ യാംതി കാം ഗതിമ്
മഹേശ്വരാ, മരണന്മാരുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കുന്ന ദേവന്മാർക്ക് യാതൊരു മഹത്വവുമില്ല; ദേവാ, അമരന്മാർക്ക് അവരുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുകിട്ടാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച- ദേവരാജസുരശ്രേഷ്ഠയത്രാസ്തേഗരുഡധ്വജഃ । ശരണ്യശ്ച ജഗന്നാഥഃ പരിത്രാതാ പരായണഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗരുഡധ്വജനായ, ലോകനാഥനായ, ശരണം നൽകുന്ന, രക്ഷിക്കുന്ന, പരമഗതിയായ ആ മഹാനായവൻ എവിടെയാണോ, ദേവന്മാരുടെ ഉത്തമന്മാരും അസുരന്മാരുടെ പ്രധാനികളും അവിടെ പോകണം.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ സ വോ രക്ഷാം വിധാസ്യതി । ഈശ്വരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവരാജോ മഹാമതിഃ
ദേവന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠാ, അവിടേക്ക് നീ പോകൂ; അവൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഈശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവരാജാവ്, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവൻ,
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ യത്ര ഗതസ്തത്ര യുധിഷ്ഠിര । ജലമധ്യേ പ്രസുപ്തം തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
യുധിഷ്ഠിരാ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടേക്ക് പോയി, ജലം നിറഞ്ഞിടത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഗദാധാരിയായ ദേവനെ കണ്ടു.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഇംദ്രഃ സ്തോത്രമുദീരയത്
ഇന്ദ്രൻ കൈകൾ കൂട്ടി ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തോത്രം പാടാൻ തുടങ്ങി.
ഇംദ്ര ഉവാച- ഓംനമോ ദേവദേവേശ ദേവദാനവവംദിത । ദൈത്യാരേ പുംഡരീകാക്ഷ ത്രാഹി നോ മധുസൂദന
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഓം, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും വന്ദ്യനായ ദേവദേവേശാ, ദൈത്യന്മാരുടെ ശത്രുവും കമലനയനനുമായ മധുസൂദനാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.
സുരാഃ സര്വേ സമായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദാനവാത് । ശരണം ത്വാം ജഗന്നാഥ ത്രാഹി മാം ഭക്തവത്സല
ദാനവന്റെ ഭയത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു വന്നു, ഭഗവാനേ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭക്തന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ത്രാഹി നോ ദേവദേവേശ ത്രാഹി ത്രാഹി ജനാര്ദന । ത്രാഹി വൈ പുംഡരീകാക്ഷ ദാനവാനാം വിനാശക
ദേവദേവേശാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ജനാർദ്ദനാ, രക്ഷിക്കണം, രക്ഷിക്കണം; കമലനയനാ, ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനേ, സത്യമായി രക്ഷിക്കണം.
ത്വത്സമീപം ഗതാഃ സര്വേ ത്വമേവ ശരണം പ്രഭോ । ചശരണാഗതാനാം ദേവാനാം സഹായം കുരു വൈ പ്രഭോ
എല്ലാവരും നിന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഭഗവാനേ, നീയല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരു ആശ്രയവുമില്ല; ശരണം തേടിയ ദേവന്മാർക്ക് സഹായം നൽകണമേ, പ്രഭോ.
ത്വം പതിസ്ത്വം മതിര്ദേവ ത്വം കര്താ ത്വം ച കാരണമ് । ത്വം മാതാ സര്വലോകാനാം ത്വമേവ ജഗതഃ പിതാ
ദേവാ, നീയാണു രക്ഷകനും, മനസ്സും, സ്രഷ്ടാവും, കാരണം; നീയാണു എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അമ്മയും, ഈ ലോകത്തിന്റെ അച്ഛനും നീയാണു.
ഭഗവന്ദേവദേവേശ ശരണാഗതവത്സല । ശരണം തവ ചായാതാ ഭയഭീതാശ്ച ദേവതാഃ
ഭഗവാനേ, ദേവദേവേശാ, ശരണം തേടുന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, ഭയത്താൽ വിറയുന്ന ദേവന്മാർ നിന്റെ സംരക്ഷണം തേടിയാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്.
ദേവതാ നിര്ജിതാഃ സര്വാഃ സ്വര്ഗഭ്രഷ്ടാഃ കൃതാഃ പ്രഭോ । അത്യുഗ്രേണ ഹി ദൈത്യേന മുരനാമ്നാ മഹൌജസാ । ഇംദ്രസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വിഷ്ണുര്വചനമബ്രവീത്
പ്രഭോ, മഹാശക്തിയുള്ള മുര എന്ന പേരിലുള്ള അതി ഭയങ്കരനായ ദാനവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി. ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- കീദൃശോ ദാനവഃ ശക്ര കിം രൂപം കീദൃശം ബലമ് । ക്വ സ്ഥാനം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ കിം വീര്യം കഃ പരാക്രമഃ । കിം വരം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ മമാഖ്യാഹി മഹാമതേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശക്രാ, ആ ദാനവൻ എങ്ങനെയാണു? അവന്റെ രൂപം എങ്ങനെയാണ്, ശക്തി എത്രയുണ്ട്? ആ ദുഷ്ടന്റെ വാസസ്ഥലം എവിടെയാണ്? അവന്റെ വീര്യം, ധൈര്യം എത്രയുണ്ട്? ആ ദുഷ്ടന് കിട്ടിയ വരം എന്താണ്? മഹാമതിയായ നീ എന്നോട് പറയൂ.
ഇംദ്ര ഉവാച- പൂര്വം ബഭൂവ ദേവേശ ബ്രഹ്മവംശസമുദ്ഭവഃ । താലജംഘസ്തു നാമ്നാ ച അത്യുഗ്രോഽപി മഹാസുരഃ
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവേശാ, മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ വംശത്തിൽ നിന്ന് അതി ഭയങ്കരനായ താലജംഘൻ എന്ന മഹാസുരൻ ജനിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ ഹി വിഖ്യാതോ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യുത്കടോ മഹാവീര്യോ ദേവതാനാം ഭയംകരഃ
അവന്റെ മകൻ മുര എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ദാനവൻ ആണ്; അത്യന്തം ഭയങ്കരനും മഹാശക്തിയുമുള്ളവൻ, ദേവന്മാർക്ക് ഭീതിയാകുന്നവൻ.
പുരീ ചംദ്രാവതീ നാമ്നാ തത്ര സ്ഥാനേ വസത്യസൌ । നിര്ജിതാ ദേവതാഃ സര്വാ സ്വര്ഗാത്തേന വിവാസിതാഃ
അവൻ ചന്ദ്രാവതി എന്ന പേരിലുള്ള നഗരത്തിലാണ് താമസിക്കുന്നത്; അവിടെ ദേവന്മാരെ എല്ലാം അവൻ തോൽപ്പിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.