അന്യാംശ്ചൈവ ദുരാചാരാനഗമ്യാഗമനേരതാന് । പരദ്രവ്യാപഹാരാംശ്ച പരദാരാഭിഗാമിനഃ
ദുഷ്ചാരമുള്ളവരെയും, നിരോധിതമായ ബന്ധങ്ങളില് ഏർപ്പെടുന്നവരെയും, മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തു മോഷ്ടിക്കുന്നവരെയും, അന്യസ്ത്രീകളെ സമീപിക്കുന്നവരെയും ഒഴിവാക്കണം.
കേശവം പൂജയിത്വാ തു നൈവേദ്യം തത്ര കാരയേത് । ദീപം ദദ്യാദ്ഗൃഹേ തത്ര ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ
കേശവനെ ആരാധിച്ച് അവിടെ നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം. ഭക്തിപൂർവ്വം മനസ്സോടെ വീട്ടിൽ വിളക്ക് കൊടുക്കണം.
തദ്ദിനേ വര്ജയേത്പാര്ഥ നിദ്രാം ചൈവ തു മൈഥുനമ് । ധര്മശാസ്ത്രവിനോദേന ദിനം സര്വം നിവാരയേത്
ആ ദിവസം, പാറ്ഥ, ഉറക്കം കൂടാതെ, ലൈംഗികബന്ധവും ഒഴിവാക്കണം. ധർമശാസ്ത്രങ്ങൾ വായിച്ച് ആ ദിവസം മുഴുവൻ ചെലവഴിക്കണം.
രാത്രൌ ജാഗരണം കൃത്വാ ഭക്തിയുക്തോ നൃപോത്തമ । വിപ്രേഭ്യോ ദക്ഷിണാം ദദ്യാത്പ്രണിപത്യ ക്ഷമാപയേത്
രാത്രിയിൽ ഭക്തിയോടെ ജാഗരണമിരിക്കണം, രാജശ്രേഷ്ഠ. ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകി, വന്ദനം ചെയ്ത് ക്ഷമ ചോദിക്കണം.
യഥാ കൃഷ്ണാ തഥാ ശുക്ലാ വിധിനൈവം പ്രകാരയേത് । ഏകാദശീം ദ്വിജഃ പാര്ഥ വിഭേദം നൈവ കാരയേത്
കൃഷ്ണപക്ഷത്തെയും ശുക്ലപക്ഷത്തെയും ഒരുപോലെ ആചാരം അനുഷ്ഠിക്കണം. പാറ്ഥ, ദ്വിജന് ഏകാദശിയിൽ വ്യത്യാസം കാണിക്കരുത്.
ഏവം ഹി കുരുതേ യസ്തു ശൃണു തസ്യ ഹി യത്ഫലമ് । ശംഖോദ്ധാരേ നരഃ സ്നാത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം കേൾക്കൂ. ശംഖോദ്ധാരത്തിൽ കുളിച്ച്, ഗദാധരനെ കണ്ടാൽ അതു ലഭിക്കും.
ഏകാദശ്യുപവാസസ്യ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് । സംക്രാംതിഷു ചതുര്ലക്ഷം യോ ദദാതി നൃപോത്തമ
സങ്ക്രാന്തിക്കാലത്ത് നാലുലക്ഷം ദാനം ചെയ്താലും, ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും അതിന് സമം വരില്ല.
ഏകാദശ്യുപവാസസ്യ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ് । പ്രഭാസക്ഷേത്രേ യത്പുണ്യം ഗ്രഹണേ ചംദ്ര സൂര്യയോഃ
പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണ സമയത്ത് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം പോലും ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും തുല്യമല്ല.
തത്ഫലം ജായതേ നൂനമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । കേദാരേ ചോദകം പീത്വാ പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ
എകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് ആ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും. കെദാരത്തിൽ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
തഥാ ചൈകാദശീ പാര്ഥ ഗര്ഭവാസക്ഷയംകരീ । അശ്വമേധസ്യ യജ്ഞസ്യ പൃഥിവ്യാം യത്ഫലം ലഭേത്
അങ്ങനെ, പാറ്ഥ, ഏകാദശി ഗർഭവാസം നശിപ്പിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം അതിലൂടെ ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । തപസ്വിനോ ഗൃഹേ യസ്യ ഭുംജതേ ച ദ്വിജോത്തമാഃ
അതിനാൽ, ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവരുടെ പുണ്യം, തപസ്സുകരന്മാരുടെ വീട്ടിൽ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി കൂടുതലാണ്.
തത്ഫലം ജായതേ നൂനമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । ഗോസഹസ്രേണ യത്പുണ്യം ദത്വാ വേദാംതപാരഗേ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന്, വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവനു ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്നതുല്യമായ പുണ്യഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണം പുണ്യമേകാദശ്യുപവാസിനഃ । യേഷാം ദേഹേ ത്രയോ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നീ മൂന്നു ദേവന്മാർ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നവർക്കുള്ളതിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി പുണ്യം ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവർക്കാണ്.
വസംതി തേഷാം തേ തുല്യാ ഏകാദശ്യുപവാസിനഃ । തേ നരാഃ പുണ്യകര്മാണോ യേ ഭക്താ ഹരിപൂജകാഃ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവർക്ക് അവരോടു തുല്യമായ മഹത്വം ഉണ്ട്; ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്ന, പുണ്യപ്രവൃത്തികളുള്ള മനുഷ്യരാണ് അവർ.
ഏകാദശീവ്രതസ്യാപി പുണ്യസംഖ്യാ ന വിദ്യതേ । ഏതത്പുണ്യം ഭവേത്തസ്യ യത്സുരൈരപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഏകാദശി വ്രതത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് അറിയാൻ കഴിയില്ല; ഈ പുണ്യം ദേവന്മാർക്കുപോലും പ്രാപിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
ഏതസ്മാദര്ദ്ധപുണ്യം തു പ്രാപ്യതേ നക്തഭോജനാത് । നക്തസ്യാര്ദ്ധം ഭവേത്പുണ്യമേകഭക്തേന ദേഹിനാമ്
രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക് ഈ പുണ്യത്തിന്റെ പകുതി ലഭിക്കും; ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക്, രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന്റെ പകുതി മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
താവദ്ഗര്ജംതി തീര്ഥാനി ദാനാനി നിയമാനി ച । യാവന്നോപോഷയേജ്ജംതുര്വാസരം വിഷ്ണുവല്ലഭമ്
വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ ഈ ദിനം ഒരാൾ ഉപവാസം ആചരിക്കാത്തവരെ വരെ തീർത്ഥയാത്രകളും ദാനങ്ങളും വ്രതങ്ങളും ഫലപ്രദമാകുന്നില്ല.
തസ്മാത്ത്വം പാംഡവശ്രേഷ്ഠ വ്രതമേതത്സമാചര । പുണ്യസംഖ്യാം ന ജാനാമി യത്ത്വം പൃച്ഛസി പാംഡവ
അതിനാൽ, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം; അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് നീ ചോദിച്ചാൽ പോലും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
ഏതദ്ധി കഥിതം പാര്ഥ യദ്ഗോപ്യം വ്രതമുത്തമമ് । ഏകാദശീസമം നാസ്തി കൃത്വാ യജ്ഞസഹസ്രകമ്
പാർഥാ, രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ട ഈ ഉത്തമ വ്രതം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു; ആയിരം യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താലും ഏകാദശിക്ക് തുല്യമായ ഒന്നുമില്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉത്പന്നാ സാ കഥം ദേവ പുണ്യാ ചൈകാദശീ തിഥിഃ । കഥം പവിത്രാ വിശ്വേഽസ്മിന്കഥം വൈ ദേവതാപ്രിയാ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ദേവാ, ആ പുണ്യപ്രദമായ ഏകാദശി തിഥി എങ്ങനെ ഉദിച്ചു? ഈ ലോകത്ത് എങ്ങനെ ശുദ്ധിയായി? എങ്ങനെ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായി?
ശ്രീഭഗവാനുവാച - പുരാ കൃതയുഗേ പാര്ഥ മുരനാമേതി ദാനവഃ । അത്യദ്ഭുതോ മഹാരൌദ്ര സര്വദേവഭയംകരഃ 6.38.
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: പാർഥാ, പുരാതനകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിൽ, മുരനാമമുള്ള ഒരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും ഭയാനകവുമായിരുന്നു അവൻ, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ഭയത്തിന്റെ കാരണമായിരുന്നു.
ഇംദ്രോഽപി നിര്ജിതസ്തേന സര്വദേവാസ്തഥാ നൃപ । മഹാസുരേണ തേനൈവ മൃത്യുനാ ച ദുരാത്മനാ
രാജാവേ, ആ മഹാസുരൻ, അത്യന്തം ദുഷ്ടനും മരണസമാനനുമായ അവൻ, ഇന്ദ്രനെയും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തോൽപ്പിച്ചു.
സ്വര്ഗാന്നിരാകൃതാസ്തേന വിചരംതി മഹീതലേ । സശംകാ ഭയഭീതാശ്ച സര്വേ ഗത്വാ മഹേശ്വരമ്
അവനാൽ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഭൂമിയിൽ സംശയത്തിലും ഭയത്തിലും നിറഞ്ഞ് അലയുകയായിരുന്നു; അവർ മഹേശ്വരനോടു ചെന്നു.
ഇംദ്രേണ കഥിതം സര്വമീശ്വരസ്യാപി ചാഗ്രതഃ । സ്വര്ഗലോകപരിഭ്രഷ്ടാ വിചരംതി മഹീതലേ
ഇന്ദ്രൻ എല്ലാം ഈശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പറഞ്ഞു; സ്വർഗലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായ അവർ ഭൂമിയിൽ അലയുകയായിരുന്നു.
മര്ത്യേഷു സംസ്ഥിതാ ദേവാ ന ശോഭംതേ മഹേശ്വര । ഉപായം ബ്രൂഹി മേ ദേവ ഹ്യമരാ യാംതി കാം ഗതിമ്
മഹേശ്വരാ, മരണന്മാരുടെ ഇടയിൽ താമസിക്കുന്ന ദേവന്മാർക്ക് യാതൊരു മഹത്വവുമില്ല; ദേവാ, അമരന്മാർക്ക് അവരുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുകിട്ടാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച- ദേവരാജസുരശ്രേഷ്ഠയത്രാസ്തേഗരുഡധ്വജഃ । ശരണ്യശ്ച ജഗന്നാഥഃ പരിത്രാതാ പരായണഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഗരുഡധ്വജനായ, ലോകനാഥനായ, ശരണം നൽകുന്ന, രക്ഷിക്കുന്ന, പരമഗതിയായ ആ മഹാനായവൻ എവിടെയാണോ, ദേവന്മാരുടെ ഉത്തമന്മാരും അസുരന്മാരുടെ പ്രധാനികളും അവിടെ പോകണം.
തത്ര ഗച്ഛ സുരശ്രേഷ്ഠ സ വോ രക്ഷാം വിധാസ്യതി । ഈശ്വരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവരാജോ മഹാമതിഃ
ദേവന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠാ, അവിടേക്ക് നീ പോകൂ; അവൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും. ഈശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവരാജാവ്, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവൻ,
ത്രിദശൈഃ സഹിതോ യത്ര ഗതസ്തത്ര യുധിഷ്ഠിര । ജലമധ്യേ പ്രസുപ്തം തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവം ഗദാധരമ്
യുധിഷ്ഠിരാ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവിടേക്ക് പോയി, ജലം നിറഞ്ഞിടത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഗദാധാരിയായ ദേവനെ കണ്ടു.
കൃതാംജലിപുടോ ഭൂത്വാ ഇംദ്രഃ സ്തോത്രമുദീരയത്
ഇന്ദ്രൻ കൈകൾ കൂട്ടി ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തോത്രം പാടാൻ തുടങ്ങി.
ഇംദ്ര ഉവാച- ഓംനമോ ദേവദേവേശ ദേവദാനവവംദിത । ദൈത്യാരേ പുംഡരീകാക്ഷ ത്രാഹി നോ മധുസൂദന
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഓം, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും വന്ദ്യനായ ദേവദേവേശാ, ദൈത്യന്മാരുടെ ശത്രുവും കമലനയനനുമായ മധുസൂദനാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.