കുരുക്ഷേത്രേഷു യദ്ദത്തം നിഷ്ഫലം നൈവ ജായതേ । തദ്വച്ച ദ്വാദശീദത്തം ഭവേദ്ദേവര്ഷിസത്തമ
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നൽകുന്നതൊന്നും ഫലരഹിതമാകുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, ദ്വാദശിയിൽ നൽകുന്നതും അതേ ഫലം നൽകുന്നു, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനേ.
മഹാദേവ ഉവാച- ഏകസ്മിന്സമയേ പുത്ര ഗതോഽഹം വിഷ്ണുസന്നിധൌ । തത്ര പൃഷ്ടം മയാ പൂര്വം മാഹാത്മ്യം ദ്വാദശീഭവമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, ഒരിക്കൽ ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പോയി; അവിടെ ഞാൻ മുമ്പ് ദ്വാദശിയുടെ ഉത്ഭവമഹത്വം ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച കീദൃശീ സ്യാന്മഹാദേവ മഹാദ്വാദശികാ പരാ । തസ്യാ വ്രതേ ഫലം കീദൃഗ്വദ സര്വേശ്വര പ്രഭോ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാദേവനേ, പരമമായ മഹാദ്വാദശി എങ്ങനെയാണ്? അതിന്റെ വ്രതഫലം എങ്ങനെയാണെന്ന് സർവ്വേശ്വരനേ, പറയൂ.
ശിവ ഉവാച- ഇയമേകാദശീ ബ്രഹ്മന്മഹാപുണ്യഫലപ്രദാ । ഋക്ഷയോഗൈശ്ച സംയുക്താ കര്ത്തവ്യാ മുനിസത്തമൈഃ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ ഏകാദശി മഹാപുണ്യഫലം നൽകുന്നവളാണ്; യുക്തമായ നക്ഷത്രയോഗങ്ങളോടുകൂടി മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ അതു അനുഷ്ഠിക്കണം.
ജയാ ച വിജയാ ചൈവ ജയംതീ പാപനാശിനീ । സര്വപാപഹരാശ്ചൈതാഃ കര്ത്തവ്യാഃ ഫലകാംക്ഷിഭിഃ
ജയ, വിജയ, ജയന്തി എന്നിങ്ങനെയുള്ള പാപനാശിനികൾ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നതായി പ്രശസ്തമാണ്. ഫലത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവ ആചരിക്കണം.
ഏകാദശ്യാം യദാ ഋക്ഷം ശുക്ലപക്ഷേ പുനര്വസുഃ । നാമ്നാ സാ ച ജയാ ഖ്യാതാ തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം, ചന്ദ്രൻ പുനർവസു നക്ഷത്രത്തിൽ ഉള്ളപ്പോൾ, ആ ദിവസം ജയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതാണ് തിഥികളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം.
താമുപോഷ്യ നരഃ പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । യദാ ച ശുക്ലദ്വാദശ്യാം നക്ഷത്രം ശ്രവണം ഭവേത്
ആ ദിവസം ഉപവാസം ആചരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, ശ്രവണ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ,
വിജയാ സാ സമാഖ്യാതാ തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ । സഹസ്രഗുണിതം ദാനം യസ്യാം വൈ വിപ്ര ഭോജനമ്
ആ ദിവസം വിജയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; തിഥികളിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. ആ ദിവസം ദാനം ചെയ്യുകയോ ബ്രാഹ്മണരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ആയിരം ഗുണം ഫലം ലഭിക്കും.
ഹോമസ്തഥോപവാസശ്ച സഹസ്രാധിഫലപ്രദഃ । യദാ ച ശുക്ലദ്വാദശ്യാം പ്രാജാപത്യം ഹി ജായതേ
ഹോമം നടത്തുകയും ഉപവാസം ആചരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതിലും ആയിരം ഗുണം ഫലം ലഭിക്കും. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, പ്രജാപത്യ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ,
ജയംതീ നാമ സാ പ്രോക്താ സര്വപാപഹരാ തിഥിഃ । സപ്തജന്മകൃതം പാപം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു
ആ ദിവസം ജയന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന തിഥിയാണ് അത്. ഏത് പാപമായാലും, ചെറിയതോ വലിയതോ, ഏഴു ജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ചതായാലും,
പ്രക്ഷാലയതി ഗോവിംദസ്തസ്യാമഭ്യര്ചിതോ ധ്രുവമ് । യദാ വൈ ശുക്ലദ്വാദശ്യാം പുഷ്യം ഭവതി കര്ഹിചിത്
ആ ദിവസം ഗോവിന്ദനെ ആരാധിച്ചാൽ, ആ പാപം തീർത്ത് കളയുന്നു; ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, പുഷ്യ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ,
തദാ തു സാ മഹാപുണ്യാ ഭവിതാ പാപനാശിനീ । യോ ദദാതി തിലപ്രസ്ഥം നിത്യം സംവത്സരം പ്രതി
ആ ദിവസം മഹാപുണ്യവും പാപനാശിനിയും ആയിരിക്കും. ഒരാൾ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ദിവസവും ഒരു പ്രസ്ഥം തിലം ദാനം ചെയ്താൽ,
ഉപവാസം ച യസ്തസ്യാം കരോത്യേതത്സമം സ്മൃതമ് । തസ്യാം ജഗത്പതിര്ദേവസ്തുഷ്ടഃ സര്വേശ്വരോ ഹരിഃ
അല്ലെങ്കിൽ ആ ദിവസം ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ, അതിന് സമാനമായ ഫലമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ആ ദിവസം ലോകത്തിന്റെ അധിപൻ ഹരി സന്തോഷിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷതാം പ്രയാത്യേവ തത്രാനംതഫലം സ്മൃതമ് । സഗരേണ കകുത്സ്ഥേന നഹുഷേണ ച സാധിതഃ
അവൻ ഭക്തന്റെ മുമ്പിൽ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതിന് അനന്തമായ ഫലമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. സഗരൻ, കകുത്സ്ഥൻ, നഹുഷൻ എന്നിവരും ഇതിലൂടെ വിജയിച്ചവരാണ്.
തസ്യാമാരാധിതഃ കൃഷ്ണോ ദത്തവാനഖിലം ഭുവി । വാചികാന്മാനസാദ്വാപി കായജാച്ച വിശേഷതഃ
ആ ദിവസം കൃഷ്ണനെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഭൂമിയിൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നൽകുകയും ചെയ്തു; വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ശരീരത്തിൽ ചെയ്ത പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ,
സപ്തജന്മകൃതാത്പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । താമേകാം സമുപോഷ്യാഥ പുണ്യനക്ഷത്രസംയുതാമ്
ഏഴു ജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആ ദിവസം, ഉത്തമ നക്ഷത്രം കൂടിയതിൽ, ഒരു ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ,
ഏകാദശീസഹസ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ । സ്നാനം ദാനം ജപോ ഹോമഃ സ്വാധ്യായോ ദേവതാര്ചനമ്
ഒരു മനുഷ്യൻ ആയിരം ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ ഫലം നേടും. സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാരാധന എന്നിവ,
യത്തസ്യാം ക്രിയതേ കിംചിത്തദക്ഷയഫലം സ്മൃതമ് । തസ്മാദേഷാ പ്രകര്തവ്യാ യത്നേന ഫലകാംക്ഷിഭിഃ
ആ ദിവസം എന്തെങ്കിലും ചെയ്താൽ, അതിന് അക്ഷയഫലമാണ് ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ഫലത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇത് ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം.
പംചമേനാശ്വമേധേന യദി സ്നാതോ യുധിഷ്ഠിരഃ । പര്യപൃച്ഛത ധര്മാത്മാ കൃഷ്ണം യദുകുലോദ്വഹമ്
അഞ്ചാമത്തെ അശ്വമേധം പൂർത്തിയാക്കി സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം, ധർമ്മാത്മാവായ യുദിഷ്ഠിരൻ യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ച കൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉപവാസസ്യ നക്തസ്യ ത്വേകഭുക്തസ്യ മേ പ്രഭോ । കിം പുണ്യം കിം ഫലം തസ്യ ബ്രൂഹി സര്വം ജനാര്ദന
യുദിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ഉപവാസം, രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം, ഒരേ ഒരു ഭക്ഷണം—ഇവയിൽ ഏത് പുണ്യവും ഫലവും ലഭിക്കുന്നു? എല്ലാം പറയൂ ജനാർദന.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- ഹേമംതേ ചൈവ സംപ്രാപ്തേ മാസേ മാര്ഗേ ച ശോഭനേ । കൃഷ്ണപക്ഷേ ച യാ പാര്ഥ ദ്വാദശീ താമുപോഷയേത് । ദശമ്യാം ചൈകഭക്തശ്ച ശുദ്ധചിത്തോ ദൃഢവ്രതഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ശീതകാലം എത്തുമ്പോൾ, മാര്ഗശീർഷം എന്ന ഉത്തമ മാസത്തിൽ, പാർഥാ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം ഉപവാസം ആചരിക്കണം. ദശമി ദിവസം, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, ദൃഢവ്രതത്തോടെ, ഒരേ ഒരു ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കണം.
നക്തം ചൈവ തഥാ ജ്ഞാത്വാ ദശമ്യാം നിയതഃ സദാ । ദിവസസ്യാഷ്ടമേ ഭാഗേ മംദീഭൂതേ ദിവാകരേ
ദശമി ദിവസം, രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്നും, എപ്പോഴും നിയന്ത്രിതനായി ഇരിക്കണമെന്നും അറിയണം. ദിവസം എട്ടാം ഭാഗം കഴിഞ്ഞ്, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ.
നക്തം ച തദ്വിജാനീയാന്ന നക്തം നിശിഭോജനമ് । നക്ഷത്രദര്ശനാന്നക്തം ഗൃഹസ്ഥസ്യ വിധീയതേ
രാത്രി എന്നു പറയുമ്പോള് രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതല്ല. ഗൃഹസ്ഥന് വേണ്ടി, നക്ഷത്രങ്ങള് കാണുന്ന സമയമാണ് രാത്രി എന്നത്.
യതേര്ദിനാഷ്ടമേ ഭാഗേ രാത്രൌ തസ്യ നിഷേധനമ് । തതഃ പ്രഭാതസമയേ കൃത്വാ ച നിയമം വ്രതീ
യതിക്ക്, പകലിന്റെ എട്ടാം ഭാഗം കഴിഞ്ഞ് രാത്രിയില് ഭക്ഷണം വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, പ്രഭാതസമയത്ത് വ്രതം പാലിക്കുന്നവന് ആചാരം നടത്തണം.
മധ്യാഹ്നേ ച തഥാ പാര്ഥ സ്നാനം ശുചിഃ സമാചരേത് । അധമം കൂപകേ സ്നാനം വാപ്യാം സ്നാനം ച മധ്യമമ്
മധ്യാഹ്നത്തില് ശുദ്ധനായവന് കുളിക്കണം, പാറ്ഥ. കിണറ്റില് കുളിക്കുന്നത് ഏറ്റവും താഴ്ന്നതാണ്, കുളം അല്ലെങ്കില് തടാകത്തില് കുളിക്കുന്നത് മധ്യസ്ഥമാണ്.
തഡാഗേ ചോത്തമം സ്നാനം നദ്യാം സ്നാനം തതഃ പരമ് । പീഡ്യംതേ ജംതവോ യത്ര ജലമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതേ
തടാകത്തില് കുളിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്, നദിയില് കുളിക്കുന്നത് അതിലും ഉന്നതമാണ്. ജലത്തിനുള്ളില് ജീവികള് കൂടിച്ചേരുന്നിടത്താണ് ഇത്.
തത്ര സ്നാനേ കൃതേ പാര്ഥ പാപം പുണ്യം സമം ഭവേത് । ഗൃഹേ ചൈവോത്തമം സ്നാനം ജലം ചൈവ വിശോധയേത്
അവിടെ കുളിച്ചാല് പാപവും പുണ്യവും ഒന്ന് തന്നെയാകും, പാറ്ഥ. വീട്ടില് കുളിക്കുന്നതും ഉത്തമമാണ്, വെള്ളം ശുദ്ധമാക്കുകയും വേണം.
തസ്മാത്തു പാംഡവശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹേ സ്നാനം സമാചരേത് । അശ്വക്രാംതേ രഥക്രാംതേ വിഷ്ണുക്രാംതേ വസുംധരേ
അതിനാല്, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠ, വീട്ടില് കുളിക്കണം. കുതിരകള്, രഥങ്ങള്, വിഷ്ണു തുടങ്ങിയവയുടെ കാല്വയ്പ്പ് ഉണ്ടായ ഭൂമിയിലാണ് ഇത്.
മൃത്തികേ ഹര മേ പാപം യന്മയാ പൂര്വസംചിതമ് । ക്രോധലോഭൌ പരിത്യജ്യ ചൈകചിത്തോ ദൃഢവ്രതഃ
മണ്ണേ, ഞാന് മുമ്പ് സമ്പാദിച്ച പാപം നീ എടുക്കണം. കോപവും ലോഭവും വിട്ട്, ഏകാഗ്രതയോടെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ചെയ്യണം.
നാലാപേതാംത്യജം ചൈവ തഥാ പാഖംഡിനോ നരാന് । മിഥ്യാവാദരതാംശ്ചൈവ തഥാ ബ്രാഹ്മണനിംദകാന്
ദുഷ്പ്രവർത്തകരെയും, കപടികളെയും, അസത്യവാദികളെയും, ബ്രാഹ്മണരെ അപമാനിക്കുന്നവരെയും വിട്ടുനില്ക്കണം.