അത ഊര്ധ്വം യഥേഷ്ടം തു കാരയേച്ച യഥാവിധി । യദാ തു ദ്വാദശീ സ്വല്പാ പാരണേന ഭവേദ്ദിവജ
അതിനുശേഷം ആഗ്രഹം പോലെ നിയമപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കാം; എന്നാൽ ദ്വാദശി കുറവായിരിക്കുമ്പോൾ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അതനുസരിച്ച് പാരണം നടത്തണം.
തദാ രാത്രൌ തു കര്ത്തവ്യം പാരണം മുക്തിമിച്ഛതാ । തദാ ന രാത്രിദോഷഃ സ്യാന്നിഷിദ്ധം ന ഭവേത്ക്വചിത്
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അപ്പോൾ രാത്രി തന്നെ പാരണം നടത്തണം; അപ്പോൾ രാത്രി ദോഷമൊന്നുമില്ല, എവിടെയും നിരോധിതമല്ല.
യദുക്തം നിശി ന സ്നായാന്മഹാനിശി ന ഭോജയേത് । തത്പൂര്വപരയാമാഭ്യാം ദിനവത്കര്മ കാരയേത്
രാത്രിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യരുത്, അർദ്ധരാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം നൽകരുത് എന്നത് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവയെല്ലാം രാത്രി തുടങ്ങുമ്പോഴും മധ്യത്തിൽപ്പോഴും, പകൽപോലെ തന്നെ ചെയ്യണം.
യദാ ഭവതി സ്വല്പാ തു ദ്വാദശീ പാരണേ ദിനേ । ഉഷഃകാലേ ദ്വയം കുര്യാത്പ്രാതര്മധ്യാഹ്നികം തഥാ
ദ്വാദശി കുറവായിരിക്കുന്ന പാരണം ദിവസത്തിൽ, ഉഷസ്സിൽ തന്നെ പ്രഭാതവും മധ്യാഹ്നികവും രണ്ടും ചെയ്യണം.
ദ്വാദശീ സാധിതാ യേന നരേണ ഭുവി സര്വദാ । തസ്യ പുണ്യമഹം വക്തും ന സമര്ഥോ വിശേഷതഃ
ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴും ദ്വാദശി അനുഷ്ഠിക്കുന്നവന്റെ പുണ്യത്തെ ഞാൻ വിശദമായി വിവരിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല.
സാധയിത്വാഖിലാന്കാമാന്പ്രാപ്നുയുശ്ച മഹാജനാഃ । അംബരീഷാദയഃ സര്വേ യേ ഭക്താ ഭുവി വിശ്രുതാഃ
അമ്പരീഷനും ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തരായ എല്ലാ ഭക്തന്മാരും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി ലഭിച്ചു.
ദ്വാദശീം സാധയിത്വാ തു തേ ഗതാ വിഷ്ണുസദ്മനി । സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം യദുക്തം തു മയാ തവ
ദ്വാദശി അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി; ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, സത്യമാണ്, വീണ്ടും സത്യമാണ്.
നാസ്തി വിഷ്ണുസമോ ദേവോ ന തിഥിര്ദ്വാദശീസമാ । അത്ര ദത്തം ച ഭുക്തം ച തഥാ പൂജാദികം ച യത്
വിഷ്ണുവിനോടു തുല്യനായ ദേവനും ദ്വാദശിയോടു തുല്യമായ തിഥിയും ഇല്ല; ഇവിടെ നൽകുന്നതും കഴിക്കുന്നതും പൂജയുമൊക്കെയും പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തുന്നു.
തത്സര്വം പൂര്ണതാം യാതി പൂജിതേ മാധവേ സതി । കിം പുനര്ബഹുനോക്തേന ഭക്താനാം വല്ലഭോ ഹരിഃ
മാധവനെ ആരാധിച്ചാൽ അതെല്ലാം പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തും; കൂടുതൽ പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ഹരി ഭക്തന്മാർക്ക് പ്രിയനാണ്.
പ്രദദാത്യഖിലാന്കാമാന്യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് । ദ്വാദശ്യാം ചൈവ യദ്ദത്തം തത്സര്വം സഫലം ഭവേത്
യുഗാന്തം വരെയും അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നു; ദ്വാദശിയിൽ നൽകുന്നതെല്ലാം ഫലപ്രദമാകും.
കുരുക്ഷേത്രേഷു യദ്ദത്തം നിഷ്ഫലം നൈവ ജായതേ । തദ്വച്ച ദ്വാദശീദത്തം ഭവേദ്ദേവര്ഷിസത്തമ
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നൽകുന്നതൊന്നും ഫലരഹിതമാകുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, ദ്വാദശിയിൽ നൽകുന്നതും അതേ ഫലം നൽകുന്നു, മഹർഷിശ്രേഷ്ഠനേ.
മഹാദേവ ഉവാച- ഏകസ്മിന്സമയേ പുത്ര ഗതോഽഹം വിഷ്ണുസന്നിധൌ । തത്ര പൃഷ്ടം മയാ പൂര്വം മാഹാത്മ്യം ദ്വാദശീഭവമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, ഒരിക്കൽ ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പോയി; അവിടെ ഞാൻ മുമ്പ് ദ്വാദശിയുടെ ഉത്ഭവമഹത്വം ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച കീദൃശീ സ്യാന്മഹാദേവ മഹാദ്വാദശികാ പരാ । തസ്യാ വ്രതേ ഫലം കീദൃഗ്വദ സര്വേശ്വര പ്രഭോ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാദേവനേ, പരമമായ മഹാദ്വാദശി എങ്ങനെയാണ്? അതിന്റെ വ്രതഫലം എങ്ങനെയാണെന്ന് സർവ്വേശ്വരനേ, പറയൂ.
ശിവ ഉവാച- ഇയമേകാദശീ ബ്രഹ്മന്മഹാപുണ്യഫലപ്രദാ । ഋക്ഷയോഗൈശ്ച സംയുക്താ കര്ത്തവ്യാ മുനിസത്തമൈഃ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ ഏകാദശി മഹാപുണ്യഫലം നൽകുന്നവളാണ്; യുക്തമായ നക്ഷത്രയോഗങ്ങളോടുകൂടി മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ അതു അനുഷ്ഠിക്കണം.
ജയാ ച വിജയാ ചൈവ ജയംതീ പാപനാശിനീ । സര്വപാപഹരാശ്ചൈതാഃ കര്ത്തവ്യാഃ ഫലകാംക്ഷിഭിഃ
ജയ, വിജയ, ജയന്തി എന്നിങ്ങനെയുള്ള പാപനാശിനികൾ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നതായി പ്രശസ്തമാണ്. ഫലത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവ ആചരിക്കണം.
ഏകാദശ്യാം യദാ ഋക്ഷം ശുക്ലപക്ഷേ പുനര്വസുഃ । നാമ്നാ സാ ച ജയാ ഖ്യാതാ തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശി ദിവസം, ചന്ദ്രൻ പുനർവസു നക്ഷത്രത്തിൽ ഉള്ളപ്പോൾ, ആ ദിവസം ജയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതാണ് തിഥികളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം.
താമുപോഷ്യ നരഃ പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । യദാ ച ശുക്ലദ്വാദശ്യാം നക്ഷത്രം ശ്രവണം ഭവേത്
ആ ദിവസം ഉപവാസം ആചരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, ശ്രവണ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ,
വിജയാ സാ സമാഖ്യാതാ തിഥീനാമുത്തമാ തിഥിഃ । സഹസ്രഗുണിതം ദാനം യസ്യാം വൈ വിപ്ര ഭോജനമ്
ആ ദിവസം വിജയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; തിഥികളിൽ അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം. ആ ദിവസം ദാനം ചെയ്യുകയോ ബ്രാഹ്മണരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ആയിരം ഗുണം ഫലം ലഭിക്കും.
ഹോമസ്തഥോപവാസശ്ച സഹസ്രാധിഫലപ്രദഃ । യദാ ച ശുക്ലദ്വാദശ്യാം പ്രാജാപത്യം ഹി ജായതേ
ഹോമം നടത്തുകയും ഉപവാസം ആചരിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതിലും ആയിരം ഗുണം ഫലം ലഭിക്കും. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, പ്രജാപത്യ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ,
ജയംതീ നാമ സാ പ്രോക്താ സര്വപാപഹരാ തിഥിഃ । സപ്തജന്മകൃതം പാപം സ്വല്പം വാ യദി വാ ബഹു
ആ ദിവസം ജയന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന തിഥിയാണ് അത്. ഏത് പാപമായാലും, ചെറിയതോ വലിയതോ, ഏഴു ജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ചതായാലും,
പ്രക്ഷാലയതി ഗോവിംദസ്തസ്യാമഭ്യര്ചിതോ ധ്രുവമ് । യദാ വൈ ശുക്ലദ്വാദശ്യാം പുഷ്യം ഭവതി കര്ഹിചിത്
ആ ദിവസം ഗോവിന്ദനെ ആരാധിച്ചാൽ, ആ പാപം തീർത്ത് കളയുന്നു; ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ദ്വാദശി ദിവസം, പുഷ്യ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ,
തദാ തു സാ മഹാപുണ്യാ ഭവിതാ പാപനാശിനീ । യോ ദദാതി തിലപ്രസ്ഥം നിത്യം സംവത്സരം പ്രതി
ആ ദിവസം മഹാപുണ്യവും പാപനാശിനിയും ആയിരിക്കും. ഒരാൾ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ദിവസവും ഒരു പ്രസ്ഥം തിലം ദാനം ചെയ്താൽ,
ഉപവാസം ച യസ്തസ്യാം കരോത്യേതത്സമം സ്മൃതമ് । തസ്യാം ജഗത്പതിര്ദേവസ്തുഷ്ടഃ സര്വേശ്വരോ ഹരിഃ
അല്ലെങ്കിൽ ആ ദിവസം ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ, അതിന് സമാനമായ ഫലമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ആ ദിവസം ലോകത്തിന്റെ അധിപൻ ഹരി സന്തോഷിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷതാം പ്രയാത്യേവ തത്രാനംതഫലം സ്മൃതമ് । സഗരേണ കകുത്സ്ഥേന നഹുഷേണ ച സാധിതഃ
അവൻ ഭക്തന്റെ മുമ്പിൽ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതിന് അനന്തമായ ഫലമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. സഗരൻ, കകുത്സ്ഥൻ, നഹുഷൻ എന്നിവരും ഇതിലൂടെ വിജയിച്ചവരാണ്.
തസ്യാമാരാധിതഃ കൃഷ്ണോ ദത്തവാനഖിലം ഭുവി । വാചികാന്മാനസാദ്വാപി കായജാച്ച വിശേഷതഃ
ആ ദിവസം കൃഷ്ണനെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഭൂമിയിൽ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നൽകുകയും ചെയ്തു; വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ശരീരത്തിൽ ചെയ്ത പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ,
സപ്തജന്മകൃതാത്പാപാന്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ । താമേകാം സമുപോഷ്യാഥ പുണ്യനക്ഷത്രസംയുതാമ്
ഏഴു ജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആ ദിവസം, ഉത്തമ നക്ഷത്രം കൂടിയതിൽ, ഒരു ഉപവാസം ആചരിച്ചാൽ,
ഏകാദശീസഹസ്രസ്യ ഫലം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ । സ്നാനം ദാനം ജപോ ഹോമഃ സ്വാധ്യായോ ദേവതാര്ചനമ്
ഒരു മനുഷ്യൻ ആയിരം ഏകാദശി ഉപവാസത്തിന്റെ ഫലം നേടും. സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാരാധന എന്നിവ,
യത്തസ്യാം ക്രിയതേ കിംചിത്തദക്ഷയഫലം സ്മൃതമ് । തസ്മാദേഷാ പ്രകര്തവ്യാ യത്നേന ഫലകാംക്ഷിഭിഃ
ആ ദിവസം എന്തെങ്കിലും ചെയ്താൽ, അതിന് അക്ഷയഫലമാണ് ലഭിക്കുന്നത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ഫലത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇത് ശ്രദ്ധയോടെ ആചരിക്കണം.
പംചമേനാശ്വമേധേന യദി സ്നാതോ യുധിഷ്ഠിരഃ । പര്യപൃച്ഛത ധര്മാത്മാ കൃഷ്ണം യദുകുലോദ്വഹമ്
അഞ്ചാമത്തെ അശ്വമേധം പൂർത്തിയാക്കി സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം, ധർമ്മാത്മാവായ യുദിഷ്ഠിരൻ യദുകുലത്തിൽ ജനിച്ച കൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഉപവാസസ്യ നക്തസ്യ ത്വേകഭുക്തസ്യ മേ പ്രഭോ । കിം പുണ്യം കിം ഫലം തസ്യ ബ്രൂഹി സര്വം ജനാര്ദന
യുദിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ഉപവാസം, രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം, ഒരേ ഒരു ഭക്ഷണം—ഇവയിൽ ഏത് പുണ്യവും ഫലവും ലഭിക്കുന്നു? എല്ലാം പറയൂ ജനാർദന.