ധാത്ര്യാ തുലസ്യാ ഹീനം ച നിലയം യസ്യ ഭൂസുര । അലക്ഷ്മീഃ പാതകം സര്വം കലിശ്ച തേന തോഷിതഃ
ഭൂസുരാ, ആമലകിയും തുളസിയും ഇല്ലാത്ത വീടിൽ ദാരിദ്ര്യവും പാപവും നിറയുന്നു; കലിയുഗം അവിടെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
സ്ഥാനേ തസ്മിന്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ന ധാത്രീ തുലസീ ന ച । ശ്മശാനതുല്യം സ്ഥാനം തദ്വിജ്ഞേയം തത്വദര്ശിഭിഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ആമലകിയും തുളസിയും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലം, ജ്ഞാനികൾ ശ്മശാനത്തോടു തുല്യമായതായി പരിഗണിക്കണം.
ധാത്രീ ച തുലസീ യത്ര തിഷ്ഠേത്തത്രാഖിലാഃ സുരാഃ । ന ധാത്രീ തുലസീ പത്രം തത്രൈവാഖിലപാതകമ്
ആമലകിയും തുളസിയും ഉള്ളിടത്ത് എല്ലാ ദേവതകളും വസിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവയുടെ ഇലകൾ ഇല്ലാത്തിടത്ത് എല്ലാ പാപവും ഉണ്ടാകും.
ധാത്രീഫലസ്രജം യസ്തു പാപഹര്ത്രീം വഹേദ്ബുധഃ । തസ്യാശ്രിത്യ തനും വിഷ്ണുഃ സദാ തിഷ്ഠേച്ഛ്രിയാ സഹ
പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ആമലകിഫലങ്ങളുടെ മാല ധരിക്കുന്ന ജ്ഞാനിക്ക്, വിഷ്ണുവും ശ്രീദേവിയും ശരീരത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
ധാത്രീകാഷ്ഠസ്യ മാലാം ച യോ വഹേന്മതിമാന്നരഃ । തസ്യ ദേഹം സമാശ്രിത്യ തിഷ്ഠംതി സര്വദേവതാഃ
ആമലകിവൃക്ഷത്തിന്റെ കട്ടിൽ നിർമ്മിച്ച മാല ധരിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ എല്ലാ ദേവതകളും വസിക്കുന്നു.
ധാത്രീഫലസ്രജം ഗൃഹ്ണന്യത്കര്മ കുരുതേ നരഃ । തത്സര്വമക്ഷയം പ്രോക്തം ശുഭം വാ യദി വാശുഭമ്
ആമലകിഫലങ്ങളുടെ മാല കൈയിൽ പിടിച്ച് ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും, ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും, അവയെല്ലാം നശിക്കാത്തതായിരിക്കും.
യസ്തു ധാത്രീഫലം ഭുംക്തേ മാനവോഽഖിലതത്വവിത് । തദ്ദേഹാഭ്യംതരസ്ഥായി സര്വം പാപം വിനശ്യതി
എല്ലാ സത്യങ്ങളും അറിയുന്ന മനുഷ്യൻ ധാത്രി ഫലം കഴിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഉള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കും.
ധാത്രീഫലമയീം മാലാം യോ വഹേദ്ദിവജസത്തമ । ബ്രവീമി ശൃണു മാഹാത്മ്യം സര്വപാപഹരം പരമ്
ധാത്രി ഫലത്തിൽ നിന്നുള്ള മാല ധരിക്കുന്നവൻ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയുന്നു കേൾക്കൂ—അത് സർവ്വപാപങ്ങൾ നീക്കുന്നതാണ്.
ശ്മശാനേഽപി യദാ മൃത്യുസ്തസ്യ സ്യാദ്ദൈവയോഗതഃ । ഗങ്ഗാമരണജം പുണ്യം സംപ്രാപ്നോതി ന സംശയഃ
ദൈവത്തിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ശ്മശാനത്തിൽ മരണം വന്നാലും, അവൻ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് മരിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തം ദൃഷ്ട്വാ പാപിനഃ സര്വേ പാപജാലൈഃ സുദാരുണൈഃ । സദ്യ ഏവ പ്രമുച്യംതേ ജന്മകോടിശതൈരപി
അവനെ കണ്ടാൽ, അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭയങ്കരമായ പാപജാലങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയ എല്ലാ പാപികളും ഉടൻ മോചിതരാകും.
നിത്യം ഗൃഹ്ണാതി വിപ്രേംദ്ര യോ ധാത്രീഫലകര്ദ്ദമമ് । ദിനേ ദിനേ ലഭേത്പുണ്യം സംപ്രാപ്നോതി ന സംശയഃ
ദിവസം തോറും ധാത്രി ഫലത്തിന്റെ പുഴു സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, ദ്വിജന്മാരിൽ പ്രധാനനായവനേ, പ്രതിദിനം പുണ്യം നേടുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ധാത്രീതരും ച യോ ഹംതി സര്വദേവഗണാശ്രയമ് । സ ദദാതി ഹരേരംഗേ ഘാതം നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ
എല്ലാ ദേവതകളും വസിക്കുന്ന ധാത്രി മരത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഹരിയുടെ ശരീരത്തിൽ തന്നെ ദോഷം ഉണ്ടാക്കുന്നു—ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
സര്വദേവമയീ ധാത്രീ വിശേഷാത്കേശവപ്രിയാ । സമ്യഗ്വക്തും ഗുണം തസ്യാ ബ്രഹ്മണാപി ന ശക്യതേ
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യമായ ധാത്രി, പ്രത്യേകിച്ച് കേശവന് പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്; അവളുടെ ഗുണം ശരിയായി വിവരിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവിനും കഴിയില്ല.
ധാത്ര്യാസ്തുലസ്യാ വിദധാതി ഭക്തിം യോ മാനവോ ജ്ഞാതസമസ്തതത്വഃ । ഭുക്ത്വാ ച ഭോഗാന്സകലാം സ്തതോംഽതേ സ മുക്തിമാപ്നോതി ഹരേഃ പ്രസാദാത്
എല്ലാ സത്യങ്ങളും അറിഞ്ഞ് ധാത്രിക്കും തുളസിക്കും ഭക്തി കാണിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ചശേഷം ഹരിയുടെ കൃപയാൽ മോക്ഷം നേടുന്നു.
ജൈമിനിരുവാച- ഭൂയ ഏവ മഹാഭാഗ തുലസ്യാഃ പാപനാശനമ് । അതിഥേഃ പൂജനസ്യാപി മാഹാത്മ്യം ബ്രൂഹി വിസ്തരാത്
ജൈമിനി പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗനേ, തുളസിയുടെ പാപനാശകശക്തിയും അതിഥി പൂജയുടെ മഹത്വവും വിശദമായി പറയൂ.
സൂത ഉവാച- തതോ വ്യാസോ മഹാതേജാസ്തുലസ്യാ ദ്വിജസത്തമ । മാഹാത്മ്യം വക്തുമാരേഭേ ശൃണ്വതാം പാപനാശനമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം മഹാതേജസ്സുള്ള വ്യാസൻ, പാപനാശിനിയായ തുളസിയുടെ മഹത്വം ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോടു പറയാൻ തുടങ്ങി.
വ്യാസ ഉവാച- ഇയം സാക്ഷാന്മഹാലക്ഷ്മീസ്തുലസീ ഭഗവത്പ്രിയാ । തസ്മാദിമാം ന പശ്യംതി വൃക്ഷജ്ഞാനേന ജൈമിനേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ തുളസി നേരെ മഹാലക്ഷ്മിയാണ്, ഭഗവാന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്; അതുകൊണ്ട്, ജൈമിനി, അവളെ വെറും ഒരു വൃക്ഷം എന്നറിയരുത്.
സദൈവ തുലസീം മര്ത്യോ യഥൈവ ഭുവി സേവതേ । തഥൈവ സേന്ദ്രാ വിബുധാഃ സേവംതേ തം സുരാലയേ
ഭൂമിയിൽ ഒരു മനുഷ്യൻ എങ്ങനെയോ തുളസിയെ സേവിക്കുമ്പോൾ, ദേവലോകത്തിൽ ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും അതുപോലെ അവനെ സേവിക്കുന്നു.
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേയം തുലസീ യത്ര തിഷ്ഠതി । തത്രൈവ കുശലം സര്വം സുദൃഢം പ്രോച്യതേ മയാ
തുളസി നില്ക്കുന്നിടത്ത് പരബ്രഹ്മസ്വരൂപം അവളാണ്; അവിടെ എല്ലാ ക്ഷേമവും ഉറപ്പായാണ് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.
പ്രാപ്നോതി മൃത്യുകാലേ യസ്തോയം പാതകവാനപി । തുലസീപത്രഗലിതം സ യാതി ഹരിസന്നിധിമ്
മരണസമയത്ത് തുളസി ഇലയിൽ ഒഴുക്കിയ വെള്ളം ലഭിക്കുന്നവൻ പാപിയാണെങ്കിലും ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യം നേടുന്നു.
തുലസീമൃത്തികാപുണ്ഡ്രം യോ മൃത്യുസമയേ വഹേത് । സ മുക്തഃ സകലൈഃ പാപൈഃ പുരം ഗച്ഛതി ചക്രിണഃ
മരണസമയത്ത് തുളസി മണ്ണിന്റെ പുണ്ഡ്രം ധരിക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് ചക്രധാരിയുടെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
യസ്യ സ്യാത്തുലസീപത്രം മുഖേ ശിരസി കര്ണയോഃ । മൃത്യുകാലേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ തസ്യ സ്വാമീ ന ഭാസ്കരിഃ
മരണസമയത്ത്, ഒരുവന്റെ വായിലും തലയിൽക്കും ചെവികളിലും തുളസി ഇല ഉണ്ടെങ്കിൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, അവന്റെ അധിപൻ സൂര്യൻ അല്ല.
പവിത്രനാമാ സുമതിര്ബഭൂവ പരമാര്ഥവിത് । ബഭൂവ ബ്രാഹ്മണീ തസ്യ ബഹുലാ നാമ ധാരിണീ
പരമാർത്ഥം അറിയുന്ന പവിഽത്രൻ എന്നൊരു ജ്ഞാനി ജനിച്ചു; അവന്റെ ഭാര്യ ബഹുലാ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണീ ആയിരുന്നു.
സദ്വംശപ്രഭവാ സാധ്വീ പതിസേവാപരായണാ । അനപത്യപതിര്നാമ തത്രൈകോസ്തി ദ്വിജോത്തമഃ
നല്ല വംശത്തിൽ ജനിച്ച, ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാൻ സമർപ്പിതയായ സതീ ആയിരുന്നു അവൾ; അവിടെയൊരു ബ്രാഹ്മണൻ അനപത്യപതി എന്ന പേരിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സഖ്യം തേന പവിത്രോഽസൌ ചകാര ദ്വിജസേവിനാ । തതോഽനപത്യപതിനാ കഥാലോഭേന സത്തമഃ
അവൻ ബ്രാഹ്മണസേവനത്തിൽ ശുദ്ധനും ഭക്തനും ആയ ഒരാളുമായി സൗഹൃദം സ്ഥാപിച്ചു. ഭാര്യയും മക്കളുമില്ലാത്ത അവൻ, കഥകൾ കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ ആകർഷിതനായി.
ഉപവിഷ്ടഃ പവിത്രോഽസൌ സ്നേഹാദേകവരാസനേ । തത്രാംതരേ മഹാതേജാ ലോമശോ നാമ സ ദ്വിജഃ
ആ ശുദ്ധഹൃദയൻ സ്നേഹത്തോടെ ഒരു ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു. അതിനിടയിൽ മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ, ലോമശൻ എന്ന മഹർഷി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കഥയംതൌ കഥാശ്ചിത്രാഃ സമാഗത്യ ദദര്ശ തൌ । അഥ തം ലോമശം വിപ്രം വിപ്രാവുത്ഥായ പീഠതഃ
അവർ ഇരുവരും മനോഹരമായ കഥകൾ പറയുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവരെ സമീപിക്കുന്ന ലോമശനെ അവർ കണ്ടു. ഉടനെ ഇരുവരും ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ആ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിച്ചു.
പാദ്യാര്ഘ്യാചമനീയാദ്യൈഃ പൂജയാമാസതുശ്ച തൌ । സുപ്രീതോ ലോമശസ്താഭ്യാം നാരായണപരായണഃ
അവർ രണ്ടുപേരും പാദ്യവും അർഘ്യവും ആചമനജലം മുതലായവ നൽകി ആദരിച്ചു. നാരായണഭക്തനായ ലോമശൻ അതിനാൽ വളരെ സന്തോഷിച്ചു.
ഉവാസ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ ആസനേ കീര്തയന്ഹരിമ് । ആസനസ്ഥം മഹാത്മാനം ലോമശം തം കൃതാഞ്ജലിമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു ഹരിയെ സ്തുതിച്ചു. ഇരുവരും കയ്യുകൂപ്പി ആ മഹാത്മാവായ ലോമശന്റെ സമീപം എത്തി.
പവിത്രാനാപത്യമുനീ ഭക്ത്യാ പ്രാഹതുര്ലോമശമ് । ഭഗവന്സര്വധര്മജ്ഞ ത്വത്പാദയുഗലൈര്നൃഭിഃ
പുത്രസന്താനമില്ലാത്ത പവിത്രൻ ഭക്തിയോടെ ലോമശനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, നിങ്ങളുടെ കാൽദ്വയത്തിന്റെ ദർശനത്താൽ—'