നാരദ ഉവാച- അഹോ വിശ്വേശ്വരോ വിഷ്ണുഃ പവിത്രീകരണഃ സദാ । തസ്യോപവാസമാഹാത്മ്യം ശ്രുതം ഹി ത്വന്മുഖാച്ഛിവ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ, വിശ്വേശ്വരനായ വിഷ്ണു എപ്പോഴും വിശുദ്ധിയുള്ളവനാണ്; അവന്റെ ഉപവാസത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ നിന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്, ശിവാ.
തഥാപി ശ്രോതുമിച്ഛാമി മാഹാത്മ്യം ജാഗരസ്യ തു । കീദൃക്ജാഗരമാഹാത്മ്യം രാത്രോ ഭക്തിസ്തു കീദൃശീ
എന്നിരുന്നാലും, ജാഗരണത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ജാഗരണത്തിന് എത്ര മഹത്വമുണ്ട്, രാത്രിയിൽ ഭക്തി എങ്ങനെയാണ് എന്ന് പറയണം.
പ്രഹരേഷു ച യാ പൂജാ വദ വിശ്വേശ്വര പ്രഭോ । ത്വം ലോകേഷു സദാ പൂജ്യസ്ത്വം ഹി ദേവോ ജനാര്ദനഃ । ത്വം ഹി വിശ്വേശ്വരോ ദേവോ യതോ ഭക്തിര്ജനാര്ദനേ
രാത്രിയുടെ ഓരോ യാമത്തിലും ചെയ്യേണ്ട പൂജ എന്താണെന്ന് പറയൂ, വിശ്വേശ്വരാ; നീ ലോകങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനും ജനാർദ്ദനൻ ദേവനുമാണ്; ഭക്തി ജനാർദ്ദനനിലേക്കാണ് ഒഴുകുന്നത്, അതിനാൽ നീ വിശ്വേശ്വരനാണ്.
സര്വേഷാം ചൈവ ഭക്താനാം ത്വം ച ശ്രേഷ്ഠ ഉമാപതിഃ । ലോകേസ്മിന്സര്വദാ ഭക്ത്യാ തവാഖ്യാ വര്ത്തതേ സദാ
എല്ലാ ഭക്തന്മാരിലും നീ ഉമാപതിയായവനാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ; ഈ ലോകത്ത് ഭക്തിയാൽ നിന്റെ മഹത്വം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
അതോ യേന പ്രകാരേണ ലോകാനാം മുക്തിരേവ ച । വിശ്വേശ്വര വദ ത്വം തു മാഹാത്മ്യം ജാഗരസ്യ തു
അതിനാല്, ലോകങ്ങളുടെ മോക്ഷം എങ്ങനെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത് എന്നും, ജാഗരത്തിന്റെ മഹത്വം എന്താണെന്നും, വിശ്വേശ്വരനേ, ദയവായി നീ പറയണം.
മഹാദേവ ഉവാച-। ഏകാദശ്യാം ജനോ വിഷ്ണും രാത്രൌ സംപൂജ്യ ഭക്തിതഃ । കുര്യാജ്ജാഗരണം വിഷ്ണോഃ പുരതോ വൈഷ്ണവൈഃ സഹ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഏകാദശി ദിവസം, ഒരാൾ ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിനെ രാത്രി പൂജിച്ച്, വൈഷ്ണവരോടൊപ്പം വിഷ്ണുവിന്റെ മുമ്പിൽ ജാഗരണം നടത്തണം.
ഗീതം വാദ്യം തഥാ നൃത്യം പുരാണപഠനം തഥാ । ധൂപം ദീപം ച നൈവേദ്യം പുഷ്പം ഗംധാനുലേപനമ്
പാട്ട്, വാദ്യം, നൃത്തം, പുരാണങ്ങൾ വായിക്കൽ, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം, പുഷ്പം, സുഗന്ധം പുരട്ടൽ—
ഫലമര്ഘം തഥാ ശ്രദ്ധാ ദാനമിംദ്രിയസംയമമ് । സത്യാന്വിതം ച വിപ്രേംദ്ര വചോയുക്തം ക്രിയാന്വിതമ്
പഴം, അർഘ്യം, വിശ്വാസം, ദാനം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, സത്യവാക്ക്, വാക്കിനൊപ്പം പ്രവർത്തി—ഇവയും ചെയ്യണം.
വിനിദ്രം ച മുദായുക്തോ യഃ കരോതി നരഃ സദാ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ ജായതേ വിഷ്ണുവല്ലഭഃ
ആനന്ദത്തോടെ ഉറക്കം വിട്ട് ഇവ എല്ലാം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയനാകും.
രാത്രൌ ജാഗരണേ പ്രാപ്തേ നിദ്രാം കുര്വംതി വൈഷ്ണവാഃ । ഹാരിതം ചോപവാസം തൈര്വ്രതം വൈ വിഷ്ണുസംജ്ഞകമ്
രാത്രിയിൽ ജാഗരണമെന്നപ്പോൾ വൈഷ്ണവർ ഉറങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അവരുടെ ഉപവാസവും വിഷ്ണുവിന്റെ വ്രതവും ഫലഹീനമാകും.
യേ കുര്വംതി നരാഃ പ്രാജ്ഞ ജാഗരേ വിഷ്ണുസംജ്ഞകേ । ജാഗരം കൃഷ്ണഭാവേന ന സ്വപംതി കദാചന
വൈഷ്ണവരായ ജ്ഞാനികൾ വിഷ്ണുവിന് വേണ്ടി ജാഗരണം ചെയ്യുമ്പോൾ, കൃഷ്ണചിന്തയിൽ ലയിച്ച് ഒരിക്കലും ഉറങ്ങുന്നില്ല.
കൃഷ്ണസ്യ നാമ മനസാ വദംതി ച പുനഃ പുനഃ । തേ തു ധന്യതമാ ജ്ഞേയാ അസ്യാം രാത്രൌ വിശേഷതഃ
കൃഷ്ണന്റെ നാമം മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിക്കുന്നവർ, പ്രത്യേകിച്ച് ഈ രാത്രിയിൽ, ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലികളായി അറിയപ്പെടണം.
ക്ഷണേക്ഷണേ തു ഗോദാനം ഘട്യാം ചൈവ ചതുര്ഗുണമ് । പ്രഹരേ കോടിഗുണിതം ചതുര്യാമേഷ്വസംഖ്യകമ്
ഓരോ നിമിഷത്തിലും പശുദാനം നാലിരട്ടിയധികം ഫലം നൽകുന്നു; ഓരോ ഘട്ടയിലും കോടിരട്ടിയധികം; നാലു യാമങ്ങളിലും അതിന്റെ ഫലം എണ്ണാനാവില്ല.
ജാഗരേ നിമിഷാര്ദ്ധേ തു കേശവാഗ്രേ വിശേഷതഃ । തത്ഫലം കോടിഗുണിതം തസ്യ സംഖ്യാ ന വിദ്യതേ
ജാഗരണത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കേശവന്റെ മുമ്പിൽ അർദ്ധനിമിഷം പോലും ഇരുന്നാൽ, അതിന്റെ ഫലം കോടികൾക്കുമപ്പുറമാണ്; അതിന്റെ അളവ് അറിയാൻ കഴിയില്ല.
നര്ത്തനം കുരുതേ യസ്തു കേശവാഗ്രേ നരോത്തമഃ । ന ഫലം ഹീയതേ തസ്യ ആജന്മമരണാംതികമ്
നരോത്തമനായവൻ ജാഗരണത്തിൽ കേശവന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം ചെയ്താൽ, ജനനം മുതൽ മരണം വരെ ആ ഫലം ഒരിക്കലും കുറയില്ല.
സാശ്ചര്യം ചൈവ സോത്സാഹം പാപാലാപാദിവര്ജിതമ് । പ്രദക്ഷിണസമായുക്തം നമസ്കാരപുരഃസരമ്
ആശ്ചര്യത്തോടെയും ഉത്സാഹത്തോടെയും, പാപകരമായ സംസാരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുകയും നമസ്കാരം മുൻപാക്കുകയും വേണം.
നീരാജനസമായുക്തമനിര്വിണ്ണേന ചേതസാ । യാമേയാമേ മഹാഭാഗ കുര്യാദാരാര്തികം ഹരേഃ
ഉറച്ച മനസ്സോടെ, നീരാജനം ഉൾപ്പെടുത്തി, മഹാഭാഗവനേ, ഓരോ യാമത്തിലും ഹരിക്ക് ആർതികം ചെയ്യണം.
ഷഡ്വിംശഗുണസംയുക്തമേകാദശ്യാം ച ജാഗരമ് । യഃ കരോതി നരോ ഭക്ത്യാ ന പുനര്ജായതേ ഭുവി
ഏകാദശിയിൽ, ഇരുപത്താറിരട്ടിയധികം ഫലമുള്ള ജാഗരണം ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്നവൻ, ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
യ ഏവം കുരുതേ ഭക്ത്യാ വിത്തശാഠ്യവിവര്ജിതഃ । ജാഗരം വാസരേ വിഷ്ണോര്ലീയതേ പരമാത്മനി
യാരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ, ധനത്തിൽ കപടതയില്ലാതെ, വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവസത്തിൽ ജാഗരണം ചെയ്താൽ, പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കുന്നു.
ധനവാന്വിത്തശാഠ്യേന യഃ കരോതി പ്രജാഗരമ് । തേനാത്മാഹാരിതോ നൂനം കിതവേന ദുരാത്മനാ
ധനവാനായവൻ ധനത്തിൽ കപടതയോടെ ജാഗരണം ചെയ്താൽ, അവൻ കള്ളനായ ദുഷ്ടന്റെപോലെ തന്റെ ആത്മാവിനെ തന്നെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുജാഗരണേ പ്രാപ്തേ ഉപഹാസം കരോതി യഃ । ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി വിഷ്ഠായാം ജായതേ കൃമിഃ
വിഷ്ണു ജാഗരണത്തെ പരിഹസിക്കുന്നവൻ അറുപതിനായിരം വർഷം മലയിൽ കൃമിയായി ജനിക്കും.
വേദവിദ്ബ്രാഹ്മണോ യസ്തു നര്ത്തനേന വിശേഷതഃ । ഉപഹാസപരഃ പ്രാപ്തഃ സ വൈ ചാംഡാല ഉച്യതേ
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ, പ്രത്യേകിച്ച് നൃത്തം ചെയ്ത് പരിഹസിച്ചാൽ, അവൻ ചാണ്ഡാളനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
നിമിഷം നിമിഷാര്ദ്ധം വാ യഃ കരോതി പ്രജാഗരമ് । ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം പ്രാപ്നോതി പദമവ്യയമ്
ഒരു നിമിഷമോ അർദ്ധനിമിഷമോ ജാഗരണമുള്ളവൻ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ശാശ്വതമായ സ്ഥിതിയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
വേദശാസ്ത്രരതോ നിത്യം നിത്യം വൈ യജ്ഞയാജകഃ । രാത്രൌ ജാഗരണേ പ്രാപ്തേ നിംദാം കുര്വന്വ്രജത്യധഃ
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ളവനും യജ്ഞങ്ങൾ നിരന്തരം ചെയ്യുന്നവനും ജാഗരണരാത്രിയിൽ അപവാദം പറയുകയാണെങ്കിൽ, അത്തരം ആളുകൾ താഴേക്ക് വീഴും.
മമ പൂജാം പ്രകുര്വാണോ വിഷ്ണുനിംദാസു തത്പരഃ । ഏകവിംശത്കുലേനൈവ നരകം പ്രതിപദ്യതേ
എന്റെ പൂജ ചെയ്യുമ്പോഴും വിഷ്ണുവിനെ നിന്ദിക്കാൻ മനസ്സുള്ളവൻ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയോടുകൂടി നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
വിഷ്ണുഃ ശിവഃ ശിവോ വിഷ്ണുരേകമൂര്തിര്ദ്വിധാ സ്ഥിതാഃ । തസ്മാത്സര്വപ്രകാരേണ നൈവ നിംദാം പ്രകാരയേത് । ദഷ്ടാഃ കലിഭുജംഗേന സ്വപംതി മധുഹാഹനി
വിഷ്ണുവും ശിവനും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ല; ഒരേ രൂപം രണ്ടായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ, ഒരിക്കലും ആരെയും നിന്ദിക്കരുത്. കലിയുഗത്തിന്റെ പാമ്പ് കടിച്ചവരാണ് മധുസൂദനന്റെ ഉത്സവത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നത്.
കുര്വംതി ജാഗരം നൈവ മായയാ തേ ച മോഹിതാഃ । പ്രാപ്താ ഏകാദശീ യേഷാം കലൌ ജാഗരണം വിനാ
ജാഗരണമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നവർ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചവരാണ്; എക്കാദശി വന്നിട്ടും ജാഗരണമില്ലാത്തവർക്കാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.
തേ വിനഷ്ടാ ന സംദേഹോ യസ്മാജ്ജീവിതമധ്രുവമ് । ഉദ്ധൃതം നേത്രയുഗ്മം തു ദത്ത്വാ വൈ വൈഷ്ണവം പദമ്
അവർ നശിച്ചുപോകും എന്നതിൽ സംശയമില്ല, കാരണം ജീവിതം സ്ഥിരമല്ല. എന്നാൽ കണ്ണുതുറന്ന് ജാഗരണമുള്ളവർ വൈഷ്ണവപദം നേടുന്നു.
കൃതം യേ നൈവ പശ്യംതി പാപിനോ ഹരിജാഗരമ് । അഭാവേ വാചകസ്യാഥ ഗീതം നൃത്യം തു കാരയേത്
ഹരിയുടെ ജാഗരണമെന്തെന്ന് കാണാതിരിക്കുന്ന പാപികൾക്ക് വായനക്കാരൻ ഇല്ലെങ്കിൽ പാട്ടും നൃത്തവും നടത്തണം.
വാചകേ സതി ദേവര്ഷേ പുരാണം പ്രഥമം പഠേത് । അശ്വമേധസഹസ്രസ്യ വാജപേയായുതസ്യ ച
വായനക്കാരൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ദൈവീയമുനിവേ, ആദ്യം പുരാണം വായിക്കണം; അതിന് ആയിരം അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെയും പത്തു ആയിരം വാജപേയയാഗത്തിന്റെയും ഫലം ലഭിക്കും.