യേന പൂജാവിധാനേന തുഷ്ടിം പ്രാപ്നോതി മാധവഃ । അവ്രണം ജലപൂര്ണം ച കുംഭം ചംദനചര്ചിതമ്
മാധവൻ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഒരു ദോഷമില്ലാത്ത വെള്ളം നിറച്ച കലശം ചന്ദനത്താൽ അണിയിച്ചിരിക്കണം.
പംചരത്നസമായുക്തം പുഷ്പമാലാഭിവേഷ്ടിതമ് । സ്ഥാപ്യം താമ്രമയം പാത്രം സഗോധൂമം ഘടോപരി
അത് അഞ്ചു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പൂവുമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കണം. അതിന്റെ മുകളിൽ ഗോതമ്പ് നിറച്ച താമ്രപാത്രം വയ്ക്കണം.
സൌവര്ണം കാരയേദ്ദേവം മാസസംജ്ഞാഭിനാമകമ് । പംചാമൃതേന വിധിനാ സ്നപനം സുമനോരമമ്
മാസത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു പൊൻ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, പഞ്ചാമൃതം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധമായ രീതിയിൽ മനോഹരമായി അഭിഷേകം നടത്തണം.
കാരയേദ്ദേവദേവേശം ജഗന്നാഥം ജഗത്പതിമ് । വിലേപനം തു കര്ത്തവ്യം കുംകുമാഗരുചംദനൈഃ
ദേവതകളുടെ ദൈവമായ ലോകനാഥനെയും ലോകപാലകനെയും ആരാധിച്ച്, കുങ്കുമം, അഗരു, ചന്ദനം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകവും അണിയിപ്പും ചെയ്യണം.
വസ്ത്രയുഗ്മം ച ദാതവ്യം ഛത്രോപാനഹസംയുതമ് । പൂജയേദ്ദേവതാധീശം കുംഭപാത്രോപരിസ്ഥിതമ്
രണ്ടു വസ്ത്രവും, കുടയും പാദരക്ഷയും സമർപ്പിച്ച്, കലശത്തിനും പാത്രത്തിനും മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവതാധിപതിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.
പദ്മനാഭായ വൈ പാദൌ ജാനുനീ വിശ്വമൂര്ത്തയേ । ഊരൂ വൈ ജ്ഞാനഗമ്യായ കടീ ദാനപ്രദായ ച
പദ്മനാഭനു പാദങ്ങൾ, വിശ്വമൂർത്തിക്ക് മുട്ടുകൾ, ജ്ഞാനഗമ്യനു ഉരുക്കളും, ദാനപ്രദനു കട്ടിയും സമർപ്പിക്കണം.
ഉദരം വിശ്വനാഥായ ഹൃദയം ശ്രീധരായ ച । കംഠം കൌസ്തുഭകംഠായ ബാഹൂ ക്ഷത്രാംതകാരിണേ
വിശ്വനാഥനു വയറും, ശ്രീധരനു ഹൃദയവും, കൗസ്തുഭകണ്ഠനു കഴുത്തും, ക്ഷത്രാന്തകാരിക്ക് കൈകളും അർപ്പിക്കണം.
ലലാടം വ്യോമമൂര്ധ്നേ തു ശിരോ വൈ സര്വരൂപിണേ । സ്വനാമ്നാ ചൈവ കമലാം സര്വാംഗീം ദിവ്യരൂപിണീമ്
വ്യോമമൂർത്തിക്ക് നെറ്റിയും, സർവരൂപിക്ക് തലയും, സ്വനാമത്തിൽ കമലാദേവിക്ക് ദിവ്യമായ മുഴുവൻ രൂപവും സമർപ്പിക്കണം.
ഏവം വിധിവത്സംപൂജ്യ തതോഽര്ഘം ദാപയേത്സുധീഃ । നാലികേരേണ ശുഭ്രേണ ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ
ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജയാകെ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ശുദ്ധമായ തേങ്ങ ഉപയോഗിച്ച് ദേവദേവനായ ചക്രധാരിക്ക് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
അനേനൈവാര്ഘദാനേന സംപൂര്ണം ജായതേ വ്രതമ് । സംസാരാര്ണവമഗ്നം മാം സമുദ്ധര ജഗത്പതേ
ഇങ്ങനെ അർഘ്യം അർപ്പിച്ചാൽ വ്രതം പൂർണ്ണമാകും. ഹേ ലോകപാലകാ, ഈ ജനനമരണസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ത്വമീശഃ സര്വലോകാനാം ത്വം സാക്ഷാച്ച ജഗത്പതിഃ । ഗൃഹാണാര്ഘം മയാ ദത്തം പദ്മനാഭ നമോസ്തു തേ
നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനാണ്, നീയാണു സാക്ഷാൽ ജഗത്പതി. ഞാൻ സമർപ്പിച്ച അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ. പദ്മനാഭാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
നൈവേദ്യാനി സുഹൃദ്യാനി ഷഡ്രസാനി വിശേഷതഃ । ദേയാനി തു വിശേഷേണ കേശവായ സുഭക്തിതഃ
ഹൃദയത്തിന് പ്രിയമായും ആറു രുചികളോടുകൂടിയവയും ആയ ഭോജനങ്ങൾ, പ്രത്യേക ഭക്തിയോടെ കേശവനു സമർപ്പിക്കണം.
നാഗപത്രം സകര്പൂരം ദദ്യാദ്ദേവസ്യ ഭക്തിതഃ । ഘൃതേന ദീപകം കുര്യാത്തിലതൈലേന വാ പുനഃ
ഭക്തിപൂർവ്വം നാഗവേപ്പിലയും കർപ്പൂരവും ദൈവത്തിന് സമർപ്പിക്കണം. നെയ്യോ അല്ലെങ്കിൽ എള്ളെണ്ണയോ ഉപയോഗിച്ച് വിളക്ക് തെളിയിക്കണം.
കൃത്വാ സമ്യഗ്വിധാനേന ഗുരോഃ പൂജാം പ്രകാരയേത് । വസ്ത്രാണി ചൈവ ചോഷ്ണീഷം കംചുകം ച പ്രദാപയേത്
ശുദ്ധമായ രീതിയിൽ പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഗുരുവിനെ വസ്ത്രം, തലയണ, ഉടുത്തു കെട്ടുന്ന വസ്ത്രം എന്നിവ നൽകി ആദരിക്കണം.
ദക്ഷിണാം ച യഥാശക്ത്യാ ഗുരുവേ സംപ്രദാപയേത് । ഭോജനം ചൈവ താംബൂലം ദത്ത്വാ ചാര്ഘം പ്രദാപയേത്
സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ഗുരുവിന് ദക്ഷിണയും നൽകണം. ഭക്ഷണവും താമ്പൂലവും നൽകി അർഘ്യവും അർപ്പിക്കണം.
സ്വവിത്തസ്യാനുമാനേന യഥാശക്ത്യാ തു നിര്ദ്ധനൈഃ । കാര്യാ സമ്യക്പ്രയത്നേന ദ്വാദശീ പക്ഷവര്ദ്ധിനീ
സ്വവസ്തുവിന്റെ അളവനുസരിച്ച്, ദാരിദ്ര്യമുള്ളവരും ശ്രമപൂർവ്വം, ഈ ദ്വാദശി വ്രതം ഉത്സാഹത്തോടെ നിർവ്വഹിക്കണം.
തതോ ജാഗരണം കുര്യാദ്ഗീതനൃത്യസമന്വിതമ് । പുരാണപാഠസഹിതം ഹാസ്യാഹ്ലാദസമന്വിതമ്
അതിനുശേഷം ഗാനം, നൃത്തം, പുരാണപാരായണം, സന്തോഷവും ചിരിയും നിറഞ്ഞ ഉത്സവം കൊണ്ട് ഒരു രാത്രി ജാഗരണം നടത്തണം.
സ്തുവംതി ച പ്രശംസംതി ജാഗരം ചക്രപാണിനഃ । നിത്യോത്സവോ ഭവേത്തേഷാം ഗൃഹേ വൈ ദശജന്മസു
ചക്രധാരിയായ ഭഗവാന്റെ ജാഗരണത്തെ അവർ സ്തുതിക്കുകയും മഹത്വപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; അങ്ങനെ ചെയ്തവരുടെ വീട്ടിൽ പത്ത് ജന്മങ്ങൾക്കു മുഴുവനും ഉത്സവം തുടരുന്നു.
അതോ ധന്യതമാ ചേയം കര്ത്തവ്യാ പക്ഷവര്ദ്ധനീ । കൃത്വാ തു സകലം പുണ്യം ഫലം പ്രാപ്നോത്യസംശയമ്
അതിനാൽ, ഈ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവതിയായ, പക്ഷം വളർത്തുന്ന വ്രതം നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം; എല്ലാം സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ അതിന്റെ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
പക്ഷവര്ദ്ധനീ മാഹാത്മ്യം യേ ശൃണ്വംതി മനീഷിണഃ । തൈഃ കൃതം സത്കൃതം സര്വം യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
പക്ഷവർദ്ധിനി വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം ശ്രവിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾക്ക് ലോകം നിലനിൽക്കുന്നവരെല്ലാം അവരുടെ സത്കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യും.
പംചാഗ്നിസാധനേ പുണ്യം യച്ച സ്യാത്തീര്ഥസാധനേ । തത്പുണ്യം സമവാപ്നോതി വിഷ്ണോര്ജാഗരകാരണാത്
അഞ്ചു അഗ്നികളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതിലോ തീർത്ഥയാത്രകളിലോ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, വിഷ്ണുവിനായി ജാഗരണം നടത്തുമ്പോൾ അതുപോലെയുള്ള പുണ്യം ലഭിക്കും.
പക്ഷവര്ദ്ധനികാ പുണ്യാ പവിത്രാ പാപനാശിനീ । ഉപവാസകൃതാ വിപ്ര ഹത്യാകോടിവിനാശിനീ
പക്ഷവർദ്ധിനി വ്രതം പുണ്യമുള്ളതും വിശുദ്ധവും പാപനാശിനിയുമാണ്; ബ്രാഹ്മണൻ ഉപവാസത്തോടെ ആചരിച്ചാൽ, പതിനായിരം വധപാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കും.
വസിഷ്ഠേന കൃതാ പൂര്വം ഭാരദ്വാജേന വൈ മുനേ । ധ്രുവേണ ചാംബരീഷേണ കൃതേയം വിഷ്ണുവല്ലഭാ
ഈ വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ വ്രതം മുമ്പ് വസിഷ്ഠനും ഭാരദ്വാജനും ധ്രുവനും അംബരീഷനും ആചരിച്ചിരുന്നു.
ഇയം കാശീസമാ പുണ്യാ ഇയം വൈ ദ്വാരകാ സമാ । ഉപോഷിതാ ച ഭക്തേന വാംഛിതം ച ദദാത്യസൌ
ഈ വ്രതം കാശിയ്ക്ക് തുല്യവും ദ്വാരകയേക്കാൾ സമാനമായതുമാണ്; ഭക്തൻ ഇത് ആചരിച്ചാൽ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം ലഭിക്കും.
ഇയം ധന്യാ ധന്യതമാ ഹത്യായുതവിനാശിനീ । കര്ത്തവ്യാ തു വിശേഷേണ വൈഷ്ണവൈര്ജ്ഞാനതത്പരൈഃ
ഈ വ്രതം ഭാഗ്യവതിയും അതിലധികം ഭാഗ്യവതിയും പതിനായിരം വധപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; ജ്ഞാനത്തിൽ ലീനമായ വൈഷ്ണവർ പ്രത്യേകിച്ച് ഇത് നിർവഹിക്കണം.
അഹോ സര്വേശ്വരോ ദേവഃ സംസേവ്യോ വ്രതതത്പരൈഃ । കിമന്യദ്ബഹുനോക്തേന കര്തവ്യം വ്രതമുത്തമമ്
സകലത്തിന്റെയും നാഥനായ ദൈവത്തെ വ്രതനിഷ്ഠരായവർ സേവിക്കണം; കൂടുതൽ എന്ത് പറയേണ്ടതുണ്ട്? ഈ ഉത്തമവ്രതം നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം.
യഥാ ച വര്ദ്ധതേ ചംദ്രഃ സിതേ പക്ഷേ വിശേഷതഃ । തഥാ വൈ വര്ദ്ധതേ ഭക്ത കാരണാത്പക്ഷവര്ദ്ധിനീ
പക്ഷത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് വെളുത്തപക്ഷത്തിൽ ചന്ദ്രൻ വളരുന്നതുപോലെ, ഭക്തൻ ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലവും അതുപോലെ വളരും.
സൂര്യോദയേ യഥാ ധ്വാംതം നശ്യതേ തത്ക്ഷണാദപി । തഥാഘം നാശമാപ്നോതി കരണാത്പക്ഷവര്ദ്ധിനീ
സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുണ്ടത് ഉടനടി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ, ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ പാപം അക്ഷണത്തിൽ നശിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ പക്ഷവര്ദ്ധനീ ഏകാദശീമാഹാത്മ്യംനാമ ഷട്ത്രിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതിയും നാരദനും നടത്തിയ സംഭാഷണത്തിൽ, 'പക്ഷവർദ്ധിനി ഏകാദശി മഹത്വം' എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- ശൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം ജാഗരസ്യ ച । യച്ഛ്രുത്വാ മുക്തിമാപ്നോതി മഹാപാപീ ന സംശയഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: നാരദാ, ഞാൻ ജാഗരണത്തിന്റെ മഹത്വം പറയാം; ഇത് കേട്ടാൽ വലിയ പാപിയും സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം നേടും.