തഥാതഥാ വിധാതവ്യം ഗുരുര്വൈ പ്രീതിമാപ്നുയാത് । ലോകാനാം താരണാര്ഥായ ധാത്രാ സൃഷ്ടോ ഗുരുര്യതഃ
'ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ ഗുരു സന്തോഷം പ്രാപിക്കും; ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനായി സ്രഷ്ടാവ് ഗുരുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.'
അതോ വൈ ഗുരുപൂജാ ച കര്ത്തവ്യാ വൈ പ്രയത്നതഃ । അഹിതം യോ നാശയതി സ്വഹിതം ദര്ശയേത്സദാ
'അതുകൊണ്ട് ഗുരുപൂജ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിക്കണം; ഹിതമല്ലാത്തത് നീക്കം ചെയ്ത്, നല്ലത് കാണിച്ച് തരുന്നവനാണ് ഗുരു.'
സ ഗുരുഃ സ ച വിജ്ഞേയഃ സര്വധര്മാര്ഥകോവിദഃ । അകുര്വന്വിത്തശാഠ്യം തു ഗുരവേ തം നിവേദയേത്
'സകല ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ് ഗുരു; ധനത്തിൽ വഞ്ചനയില്ലാതെ ഗുരുവിനോട് സമർപ്പിക്കണം.'
ഗുരോര്നിവേദിതേ ഭൂപ പരിപൂര്ണം ഭവേദ്വ്രതമ് । കൃത്വാ ദിവാതനം കര്മ ഭോജനം ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
'ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ചാൽ വ്രതം പൂർണ്ണമാകും; ദിവസത്തെ കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.'
കര്ത്തവ്യം നൃപശാര്ദൂല ദിനം നേയം കഥാനകൈഃ । അനേന വിധിനാ യസ്തു കുര്യാദുന്മീലനീവ്രതമ്
'രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം; ആ ദിവസം കഥകൾ പറഞ്ഞ് ചെലവഴിക്കണം; ഈ വിധത്തിൽ ഉന്മീലനീ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ—'
കല്പകോടിസഹസ്രാണി വസതേ വിഷ്ണുസന്നിധൌ
'അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് കോടികൾ കല്പകാലം വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ വസിക്കും.'
നാരദ ഉവാച- കീദൃശീ സ്യാന്മഹാദേവ പക്ഷവര്ദ്ധനിസംജ്ഞകാ । യയാ വൈ കൃതയാ ജംതുര്മഹപാപാത്പ്രമുച്യതേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: 'മഹാദേവാ, പക്ഷവർദ്ധിനി എന്ന വ്രതം എങ്ങനെയാണു? അതു ആചരിച്ചാൽ ഒരു ജീവൻ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാവുമോ?'
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച- അമാ വാ യദി വാ പൂര്ണാ സംപൂര്ണാ ജായതേ തദാ । ഭൂത്വാ വൈ നാഡികാഷഷ്ഠിര്ജായതേ പ്രതിപദ്ദിനേ । അശ്വമേധായുതൈസ്തുല്യാ സാ ഭവേത്പക്ഷവര്ദ്ധിനീ
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'അമാവാസ്യയോ പൗർണ്ണമിയോ ആയാലും, പൂർണ്ണമായാൽ, അറുപത് നാളികേരം സമയമെടുത്ത്, ആദ്യദിവസം വരുമ്പോൾ, അശ്വമേധയാഗം പത്തായിരം ചെയ്തതിനു തുല്യമായ ഫലം നൽകുന്ന വ്രതമാണ് പക്ഷവർദ്ധിനി.'
നാരദ ഉവാച- പൂജാവിധിം തു പൃച്ഛാമി സാംപ്രതം ദേവസത്തമ । യത്കൃതേ തു മഹാദേവ മഹാഫലമവാപ്നുയാത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാദേവാ, വലിയ ഫലം ലഭിക്കാൻ ചെയ്യേണ്ട പൂജാവിധി എന്താണെന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ചോദിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- പൂജാവിധിം പ്രവക്ഷ്യാമി സാംപ്രതം ദ്വിജനംദന । പൂജിതേ ചാര്ചിതേ വിഷ്ണൌ ഫലം പ്രാപ്നോത്യസംശയഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജന്മാരുടെ സന്തോഷമേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ പൂജാവിധി വിശദമായി പറയും. വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം നിർബന്ധമായും ലഭിക്കും.
യേന പൂജാവിധാനേന തുഷ്ടിം പ്രാപ്നോതി മാധവഃ । അവ്രണം ജലപൂര്ണം ച കുംഭം ചംദനചര്ചിതമ്
മാധവൻ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഒരു ദോഷമില്ലാത്ത വെള്ളം നിറച്ച കലശം ചന്ദനത്താൽ അണിയിച്ചിരിക്കണം.
പംചരത്നസമായുക്തം പുഷ്പമാലാഭിവേഷ്ടിതമ് । സ്ഥാപ്യം താമ്രമയം പാത്രം സഗോധൂമം ഘടോപരി
അത് അഞ്ചു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പൂവുമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കണം. അതിന്റെ മുകളിൽ ഗോതമ്പ് നിറച്ച താമ്രപാത്രം വയ്ക്കണം.
സൌവര്ണം കാരയേദ്ദേവം മാസസംജ്ഞാഭിനാമകമ് । പംചാമൃതേന വിധിനാ സ്നപനം സുമനോരമമ്
മാസത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു പൊൻ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, പഞ്ചാമൃതം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധമായ രീതിയിൽ മനോഹരമായി അഭിഷേകം നടത്തണം.
കാരയേദ്ദേവദേവേശം ജഗന്നാഥം ജഗത്പതിമ് । വിലേപനം തു കര്ത്തവ്യം കുംകുമാഗരുചംദനൈഃ
ദേവതകളുടെ ദൈവമായ ലോകനാഥനെയും ലോകപാലകനെയും ആരാധിച്ച്, കുങ്കുമം, അഗരു, ചന്ദനം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകവും അണിയിപ്പും ചെയ്യണം.
വസ്ത്രയുഗ്മം ച ദാതവ്യം ഛത്രോപാനഹസംയുതമ് । പൂജയേദ്ദേവതാധീശം കുംഭപാത്രോപരിസ്ഥിതമ്
രണ്ടു വസ്ത്രവും, കുടയും പാദരക്ഷയും സമർപ്പിച്ച്, കലശത്തിനും പാത്രത്തിനും മുകളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവതാധിപതിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.
പദ്മനാഭായ വൈ പാദൌ ജാനുനീ വിശ്വമൂര്ത്തയേ । ഊരൂ വൈ ജ്ഞാനഗമ്യായ കടീ ദാനപ്രദായ ച
പദ്മനാഭനു പാദങ്ങൾ, വിശ്വമൂർത്തിക്ക് മുട്ടുകൾ, ജ്ഞാനഗമ്യനു ഉരുക്കളും, ദാനപ്രദനു കട്ടിയും സമർപ്പിക്കണം.
ഉദരം വിശ്വനാഥായ ഹൃദയം ശ്രീധരായ ച । കംഠം കൌസ്തുഭകംഠായ ബാഹൂ ക്ഷത്രാംതകാരിണേ
വിശ്വനാഥനു വയറും, ശ്രീധരനു ഹൃദയവും, കൗസ്തുഭകണ്ഠനു കഴുത്തും, ക്ഷത്രാന്തകാരിക്ക് കൈകളും അർപ്പിക്കണം.
ലലാടം വ്യോമമൂര്ധ്നേ തു ശിരോ വൈ സര്വരൂപിണേ । സ്വനാമ്നാ ചൈവ കമലാം സര്വാംഗീം ദിവ്യരൂപിണീമ്
വ്യോമമൂർത്തിക്ക് നെറ്റിയും, സർവരൂപിക്ക് തലയും, സ്വനാമത്തിൽ കമലാദേവിക്ക് ദിവ്യമായ മുഴുവൻ രൂപവും സമർപ്പിക്കണം.
ഏവം വിധിവത്സംപൂജ്യ തതോഽര്ഘം ദാപയേത്സുധീഃ । നാലികേരേണ ശുഭ്രേണ ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ
ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജയാകെ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ശുദ്ധമായ തേങ്ങ ഉപയോഗിച്ച് ദേവദേവനായ ചക്രധാരിക്ക് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം.
അനേനൈവാര്ഘദാനേന സംപൂര്ണം ജായതേ വ്രതമ് । സംസാരാര്ണവമഗ്നം മാം സമുദ്ധര ജഗത്പതേ
ഇങ്ങനെ അർഘ്യം അർപ്പിച്ചാൽ വ്രതം പൂർണ്ണമാകും. ഹേ ലോകപാലകാ, ഈ ജനനമരണസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്ന എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
ത്വമീശഃ സര്വലോകാനാം ത്വം സാക്ഷാച്ച ജഗത്പതിഃ । ഗൃഹാണാര്ഘം മയാ ദത്തം പദ്മനാഭ നമോസ്തു തേ
നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനാണ്, നീയാണു സാക്ഷാൽ ജഗത്പതി. ഞാൻ സമർപ്പിച്ച അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ. പദ്മനാഭാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
നൈവേദ്യാനി സുഹൃദ്യാനി ഷഡ്രസാനി വിശേഷതഃ । ദേയാനി തു വിശേഷേണ കേശവായ സുഭക്തിതഃ
ഹൃദയത്തിന് പ്രിയമായും ആറു രുചികളോടുകൂടിയവയും ആയ ഭോജനങ്ങൾ, പ്രത്യേക ഭക്തിയോടെ കേശവനു സമർപ്പിക്കണം.
നാഗപത്രം സകര്പൂരം ദദ്യാദ്ദേവസ്യ ഭക്തിതഃ । ഘൃതേന ദീപകം കുര്യാത്തിലതൈലേന വാ പുനഃ
ഭക്തിപൂർവ്വം നാഗവേപ്പിലയും കർപ്പൂരവും ദൈവത്തിന് സമർപ്പിക്കണം. നെയ്യോ അല്ലെങ്കിൽ എള്ളെണ്ണയോ ഉപയോഗിച്ച് വിളക്ക് തെളിയിക്കണം.
കൃത്വാ സമ്യഗ്വിധാനേന ഗുരോഃ പൂജാം പ്രകാരയേത് । വസ്ത്രാണി ചൈവ ചോഷ്ണീഷം കംചുകം ച പ്രദാപയേത്
ശുദ്ധമായ രീതിയിൽ പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഗുരുവിനെ വസ്ത്രം, തലയണ, ഉടുത്തു കെട്ടുന്ന വസ്ത്രം എന്നിവ നൽകി ആദരിക്കണം.
ദക്ഷിണാം ച യഥാശക്ത്യാ ഗുരുവേ സംപ്രദാപയേത് । ഭോജനം ചൈവ താംബൂലം ദത്ത്വാ ചാര്ഘം പ്രദാപയേത്
സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ഗുരുവിന് ദക്ഷിണയും നൽകണം. ഭക്ഷണവും താമ്പൂലവും നൽകി അർഘ്യവും അർപ്പിക്കണം.
സ്വവിത്തസ്യാനുമാനേന യഥാശക്ത്യാ തു നിര്ദ്ധനൈഃ । കാര്യാ സമ്യക്പ്രയത്നേന ദ്വാദശീ പക്ഷവര്ദ്ധിനീ
സ്വവസ്തുവിന്റെ അളവനുസരിച്ച്, ദാരിദ്ര്യമുള്ളവരും ശ്രമപൂർവ്വം, ഈ ദ്വാദശി വ്രതം ഉത്സാഹത്തോടെ നിർവ്വഹിക്കണം.
തതോ ജാഗരണം കുര്യാദ്ഗീതനൃത്യസമന്വിതമ് । പുരാണപാഠസഹിതം ഹാസ്യാഹ്ലാദസമന്വിതമ്
അതിനുശേഷം ഗാനം, നൃത്തം, പുരാണപാരായണം, സന്തോഷവും ചിരിയും നിറഞ്ഞ ഉത്സവം കൊണ്ട് ഒരു രാത്രി ജാഗരണം നടത്തണം.
സ്തുവംതി ച പ്രശംസംതി ജാഗരം ചക്രപാണിനഃ । നിത്യോത്സവോ ഭവേത്തേഷാം ഗൃഹേ വൈ ദശജന്മസു
ചക്രധാരിയായ ഭഗവാന്റെ ജാഗരണത്തെ അവർ സ്തുതിക്കുകയും മഹത്വപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; അങ്ങനെ ചെയ്തവരുടെ വീട്ടിൽ പത്ത് ജന്മങ്ങൾക്കു മുഴുവനും ഉത്സവം തുടരുന്നു.
അതോ ധന്യതമാ ചേയം കര്ത്തവ്യാ പക്ഷവര്ദ്ധനീ । കൃത്വാ തു സകലം പുണ്യം ഫലം പ്രാപ്നോത്യസംശയമ്
അതിനാൽ, ഈ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവതിയായ, പക്ഷം വളർത്തുന്ന വ്രതം നിർബന്ധമായും ആചരിക്കണം; എല്ലാം സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ അതിന്റെ ഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
പക്ഷവര്ദ്ധനീ മാഹാത്മ്യം യേ ശൃണ്വംതി മനീഷിണഃ । തൈഃ കൃതം സത്കൃതം സര്വം യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
പക്ഷവർദ്ധിനി വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം ശ്രവിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾക്ക് ലോകം നിലനിൽക്കുന്നവരെല്ലാം അവരുടെ സത്കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യും.