പവിത്രോദകസംയുക്തം പംചരത്നസമന്വിതമ് । ഗംധപുഷ്പാക്ഷതൈര്യുക്തം കുംഭം സ്രഗ്ദാമഭൂഷിതമ്
ശുദ്ധജലം നിറച്ച, അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച, സുഗന്ധവും പൂവുകളും അക്ഷതയും ചേർത്ത, മാലയിട്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു കലശം ഒരുക്കണം.
പാത്രം ച സോദകം കാര്യം ഗോധൂമൈശ്ചാപി പൂരിതമ് । നാനാരത്നൈശ്ച സംയുക്തം നാനാഗംധൈഃ പ്രപൂജിതമ്
ജലം ചേർത്ത ഒരു പാത്രം, ഗോതമ്പ് നിറച്ച്, പലവിധ രത്നങ്ങൾ ചേർത്ത്, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം.
മല്ലികാമോദസംയുക്തം ജാതീപുഷ്പൈഃ പ്രപൂജിതമ് । ശ്വേതാഖ്യൈസ്തംദുലൈശ്ചൈവ പൂരണീയഃ പ്രയത്നതഃ
മല്ലികയുടെ സുഗന്ധം ചേർത്ത്, ജാതിപൂക്കൾ അർപ്പിച്ച്, വെള്ള അരി ധാന്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ നിറയ്ക്കണം.
പ്രദദ്യാദ്വസ്ത്രയുഗ്മം തു ഉപവീതം തു സോത്തരമ് । ഉപാനഹൌ തു രാജര്ഷേ ആതപത്രം ശിരോപരി
രണ്ടു വസ്ത്രം, ഉപവീതം, മുകളിൽ ധരിക്കാനുള്ള വസ്ത്രം, ചെരിപ്പ്, തലക്ക് മുകളിൽ പിടിക്കാനുള്ള കുട — രാജർഷേ, ഇവ അർപ്പിക്കണം.
ഭോജനം ജലപാത്രം ച സപ്തധാന്യം തിലൈഃ സഹ । രൂപ്യം ചൈവ തു കാര്പാസം പായസം മുദ്രികാ ഹരേഃ
ഭക്ഷണം, വെള്ളം നിറച്ച പാത്രം, ഏഴു വിധം ധാന്യങ്ങൾ എള്ളുമായി, വെള്ളി, കർപ്പാസം, പായസം, ഹരിക്കായി ഒരു മോതിരം — ഇവ അർപ്പിക്കണം.
ധേനുര്വാത്ര തു ദാതവ്യാ വത്സാലംകാരസംയുതാ । സുവര്ണശൃംഗീ രൌപ്യഖുരീ താമ്രപൃഷ്ഠീ തഥൈവ ച
കിടാവും അലങ്കാരങ്ങളും ചേർത്തു, പൊൻകൊമ്പ്, വെള്ളി കുരു, താമ്രം പൂശിയ പിൻഭാഗം — ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു പശു ദാനം ചെയ്യണം.
കാംസ്യദോഹീം രത്നപുച്ഛീം ദദ്യാദ്വൈ ഗുരവേ തദാ । ശയ്യാം സോപസ്കരാം ദദ്യാത്സാധവേ ഭക്തിപൂര്വകമ്
കാംസ്യത്തിൽ പാൽകുടം, രത്നം പതിച്ച വാൽ ഉള്ള പശു ഗുരുവിന് അർപ്പിക്കണം; ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ കിടക്ക ഭക്തിയോടെ സദ്ഗുരുവിന് നൽകണം.
ധൂപം ദീപം തു നൈവേദ്യം ഫലപത്രം നിവേദയേത് । പൂജനീയോ മഹാഭക്തൈര്മംത്രൈരേഭിസ്തു കേശവഃ 6.35.
ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം, പഴം ഇല എന്നിവ അർപ്പിച്ച്, മഹാഭക്തന്മാർ ഈ മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കേശവനെ പൂജിക്കണം.
തുലസീപത്രസംയുക്തൈഃ പുഷ്പൈഃ കാലോദ്ഭവൈസ്തഥാ । മാസനാമ്നൈവ ചരണൌ ജാനുനീ വിഷ്ണുരൂപിണേ
തുളസിയിലയും കാലാനുസൃതമായി പൂക്കളും ആ മാസത്തിന്റെ പേരിൽ ചേർത്ത്, വിഷ്ണുരൂപനായവന്റെ പാദങ്ങളും മുട്ടുകളും പൂജിക്കണം.
ഗുഹ്യേ തു ഗുഹ്യപതയേ കടേ വൈ പീതവാസസേ । ബ്രഹ്മമൂര്തിഭൃതേ നാഭാവുദരേ വിശ്വയോനയേ
രഹസ്യസ്ഥലത്ത് രഹസ്യനാഥനായി, കട്ടിയിൽ പീതാംബരം ധരിച്ചവനായി, നാഭിയിൽ ബ്രഹ്മരൂപം വഹിക്കുന്ന, വിശ്വത്തിന്റെ ഉത്ഭവമായവനായി പൂജിക്കണം.
ഹൃദയേ ജ്ഞാനഗമ്യായ കംഠേ വൈകുംഠമൂര്തയേ । ഊര്ദ്ധ്വഗായ ലലാടേ തു ബാഹൌ ദക്ഷാംതകാരിണേ
ഹൃദയത്തിൽ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അറിയാവുന്നവനായി, കഴുത്തിൽ വൈകുണ്ഠസ്വരൂപിയായവനായി, നെറ്റിയിൽ ഉയരുന്നവനായി, കൈകളിൽ ദക്ഷന്റെ ശത്രുവായവനായി ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
ഉത്തമാംഗേ സുരേശായ സര്വാംഗേ സര്വമൂര്തയേ । സ്വനാമ്നാ ചായുധാദീനി പൂജനീയാനി ഭക്തിതഃ
തലയിൽ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവിനായി, ശരീരമൊട്ടാകെ എല്ലാം ആകുന്നവനായി, അവന്റെ പേരുകളും ആയുധങ്ങളും ഉച്ചരിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം.
അര്ഘദാനം പ്രകര്തവ്യം നാലികേരാദിഭിഃ സമമ് । ശംഖോപരി ജലേ കൃത്വാ ഗംധപുഷ്പാക്ഷതാന്വിതമ്
അർഘ്യം കൊടുക്കുമ്പോൾ തേങ്ങയും മറ്റ് വസ്തുക്കളും ചേർത്ത്, ശംഖിൽ വെള്ളം നിറച്ച് സുഗന്ധവും പൂവുകളും അക്ഷതയും ചേർത്ത് സമർപ്പിക്കണം.
സൂത്രേണാവേഷ്ടിതം കൃത്വാ ദദ്യാദര്ഘം വിധാനതഃ । ദേവദേവ മഹാദേവ ശ്രീകേശവ ജനാര്ദന
ഒരു നൂൽകൊണ്ട് ചുറ്റി, വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം സമർപ്പിക്കണം: 'ദേവന്മാരുടെ ദേവാ, മഹാദേവാ, ശ്രീകേശവാ, ജനാർദ്ദനാ' എന്നു വിളിച്ച്.
സുബ്രഹ്മണ്യ നമസ്തേഽസ്തു പുണ്യരാശിവിവര്ധന । ശോകമോഹമഹാപാപാന്മാമുദ്ധര ഭവാര്ണവാത്
'സുബ്രഹ്മണ്യാ, നമസ്കാരം. പുണ്യസമ്പത്തിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനേ, ദുഃഖവും മോഹവും മഹാപാപങ്ങളും കൊണ്ടുള്ള ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.'
സുകൃതം ന കൃതം കിചിജ്ജന്മകോടിശതൈരപി । തഥാപി മാം മഹാസ്വാമിന്മാമുദ്ധര ഭവാര്ണവാത്
'കൊട്ടിയോളം ജന്മങ്ങളിൽ പോലും ഞാൻ ഒരു നല്ല പ്രവർത്തിയും ചെയ്തിട്ടില്ല; എന്നാലും മഹാസ്വാമിനേ, എന്നെ ഈ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണമേ.'
വ്രതേനാനേന ദേവേശ യേ ചാന്യേ മമ പൂര്വജാഃ । വിയോനിം ച ഗതാശ്ചാന്യേ പാപമൃത്യുവശം ഗതാഃ
'ഈ വ്രതം കൊണ്ടും, ദേവേശാ, എന്റെ മറ്റു പൂർവ്വികർക്കും, മറ്റു യോനികളിൽ ജനിച്ചവർക്കും, പാപത്തിലും മരണത്തിലും കുടുങ്ങിയവർക്കും—'
യേ ഭവിഷ്യംതി യേഽതീതാഃ പ്രേതലോകാന്സമുദ്ധര । ശ്രാംതോസ്മ്യഹമധീനസ്യ ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ
'ഇനിയും ജനിക്കാനിരിക്കുന്നവരെയും, കഴിഞ്ഞുപോയവരെയും, പ്രേതലോകത്തിൽ കുടുങ്ങിയവരെയും രക്ഷിക്കണം. ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, എങ്കിലും എന്റെ ഭക്തി അകമ്പടിയില്ലാത്തതാണ്.'
ദത്തമര്ഘം മയാ തുഭ്യം ഭക്ത്യാ ഗൃഹ്ണ ഗദാധര । ദത്വാര്ഘം ധൂപദീപാദ്യൈര്നൈവേദ്യൈര്വിഷ്ണുസംഭവൈഃ
'ഭക്തിയോടെ ഞാൻ അർഘ്യം സമർപ്പിച്ചു; ഗദാധരാ, അതു സ്വീകരിക്കണമേ. അർഘ്യം സമർപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ധൂപവും ദീപവും വിഷ്ണുവിനായി ഒരുക്കിയ ഭോജനവും അർപ്പിക്കണം.'
സ്തോത്രൈര്നീരാജനൈര്ഗീതൈര്ഭൃത്യൈഃ സംതോഷയേദ്ധരിമ് । വസ്ത്രൈര്ദാനൈശ്ച ഗോദാനൈര്ഭോജനൈസ്തോഷയേദ്ഗുരുമ്
'സ്തോത്രങ്ങൾ, നീരാഞ്ജനം, ഗാനം, ഭൃത്യന്മാർ എന്നിവകൊണ്ട് ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം; വസ്ത്രം, ദാനം, പശുദാനം, ഭക്ഷണം എന്നിവകൊണ്ട് ഗുരുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.'
തഥാതഥാ വിധാതവ്യം ഗുരുര്വൈ പ്രീതിമാപ്നുയാത് । ലോകാനാം താരണാര്ഥായ ധാത്രാ സൃഷ്ടോ ഗുരുര്യതഃ
'ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ ഗുരു സന്തോഷം പ്രാപിക്കും; ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനായി സ്രഷ്ടാവ് ഗുരുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.'
അതോ വൈ ഗുരുപൂജാ ച കര്ത്തവ്യാ വൈ പ്രയത്നതഃ । അഹിതം യോ നാശയതി സ്വഹിതം ദര്ശയേത്സദാ
'അതുകൊണ്ട് ഗുരുപൂജ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിക്കണം; ഹിതമല്ലാത്തത് നീക്കം ചെയ്ത്, നല്ലത് കാണിച്ച് തരുന്നവനാണ് ഗുരു.'
സ ഗുരുഃ സ ച വിജ്ഞേയഃ സര്വധര്മാര്ഥകോവിദഃ । അകുര്വന്വിത്തശാഠ്യം തു ഗുരവേ തം നിവേദയേത്
'സകല ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ് ഗുരു; ധനത്തിൽ വഞ്ചനയില്ലാതെ ഗുരുവിനോട് സമർപ്പിക്കണം.'
ഗുരോര്നിവേദിതേ ഭൂപ പരിപൂര്ണം ഭവേദ്വ്രതമ് । കൃത്വാ ദിവാതനം കര്മ ഭോജനം ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
'ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ചാൽ വ്രതം പൂർണ്ണമാകും; ദിവസത്തെ കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.'
കര്ത്തവ്യം നൃപശാര്ദൂല ദിനം നേയം കഥാനകൈഃ । അനേന വിധിനാ യസ്തു കുര്യാദുന്മീലനീവ്രതമ്
'രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ചെയ്യണം; ആ ദിവസം കഥകൾ പറഞ്ഞ് ചെലവഴിക്കണം; ഈ വിധത്തിൽ ഉന്മീലനീ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ—'
കല്പകോടിസഹസ്രാണി വസതേ വിഷ്ണുസന്നിധൌ
'അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് കോടികൾ കല്പകാലം വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ വസിക്കും.'
നാരദ ഉവാച- കീദൃശീ സ്യാന്മഹാദേവ പക്ഷവര്ദ്ധനിസംജ്ഞകാ । യയാ വൈ കൃതയാ ജംതുര്മഹപാപാത്പ്രമുച്യതേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: 'മഹാദേവാ, പക്ഷവർദ്ധിനി എന്ന വ്രതം എങ്ങനെയാണു? അതു ആചരിച്ചാൽ ഒരു ജീവൻ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാവുമോ?'
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച- അമാ വാ യദി വാ പൂര്ണാ സംപൂര്ണാ ജായതേ തദാ । ഭൂത്വാ വൈ നാഡികാഷഷ്ഠിര്ജായതേ പ്രതിപദ്ദിനേ । അശ്വമേധായുതൈസ്തുല്യാ സാ ഭവേത്പക്ഷവര്ദ്ധിനീ
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'അമാവാസ്യയോ പൗർണ്ണമിയോ ആയാലും, പൂർണ്ണമായാൽ, അറുപത് നാളികേരം സമയമെടുത്ത്, ആദ്യദിവസം വരുമ്പോൾ, അശ്വമേധയാഗം പത്തായിരം ചെയ്തതിനു തുല്യമായ ഫലം നൽകുന്ന വ്രതമാണ് പക്ഷവർദ്ധിനി.'
നാരദ ഉവാച- പൂജാവിധിം തു പൃച്ഛാമി സാംപ്രതം ദേവസത്തമ । യത്കൃതേ തു മഹാദേവ മഹാഫലമവാപ്നുയാത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാദേവാ, വലിയ ഫലം ലഭിക്കാൻ ചെയ്യേണ്ട പൂജാവിധി എന്താണെന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ചോദിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- പൂജാവിധിം പ്രവക്ഷ്യാമി സാംപ്രതം ദ്വിജനംദന । പൂജിതേ ചാര്ചിതേ വിഷ്ണൌ ഫലം പ്രാപ്നോത്യസംശയഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജന്മാരുടെ സന്തോഷമേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ പൂജാവിധി വിശദമായി പറയും. വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം നിർബന്ധമായും ലഭിക്കും.