സരസ്വത്യധികാ യാ ച തീര്ഥകോടിശതാധികാ । മഖകോട്യധികാ വാപി വ്രതദാനാധികാ ച യാ
സരസ്വതിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠവും, ലക്ഷക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങളെക്കാൾ മേലും, അനേകം യാഗങ്ങളെക്കാൾ വലിയതും, വ്രത-ദാനങ്ങളെക്കാൾ ഉത്തമവുമാണ് അതു.
ജപഹോമാധികാ യാ ച ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദാ । സാംഖ്യയോഗാധികാ യാ ച ത്രിസ്പൃശാ ക്രിയതാം ശുഭാ
ജപവും ഹോമവും കവിഞ്ഞതും, ജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ നൽകുന്നതും, സാംഖ്യയെയും യോഗയെയും മറികടക്കുന്നതുമായ, ആ ശുഭമായ ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കണം.
യസ്മിന്മാസേ സമായാതി സിതാ ച യദി വാസിതാ । കര്തവ്യാ സാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ കൃതേ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ഏതു മാസത്താണെങ്കിലും, ശുക്ലപക്ഷം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോള്, അതിനെ നദികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമമായതില് ആചരിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് പാപങ്ങളില് നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.
ജാഹ്നവ്യുവാച-। കീദൃശീ ത്രിസ്പൃശാ ദേവ മമാഖ്യാഹി സുമാധവ । ഈദൃശോ മഹിമാ യസ്യാസ്ത്വയാ പ്രോക്തോ മമാധുനാ
ജാഹ്നവി ചോദിച്ചു: ദേവാ, സുമാധവാ, ഈ 'ത്രിസ്പൃശാ' എന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കാമോ? ഇതിന്റെ മഹത്വം നീ ഇപ്പൊഴാണ് എനിക്ക് പറഞ്ഞത്.
ദശമ്യേകാദശീഭദ്രാ ദിനൈകസ്മിന്യദാ ഭവേത് । ത്രിസ്പൃശാ സാ ഭവേദ്ദേവ വാന്യഥാ വദ മേ പ്രഭോ
ഒരു ദിവസം ദശമി, ഏകാദശി എന്നീ ശുഭദിനങ്ങള് ഒരുമിച്ച് വരുമ്പോള് അതാണ് 'ത്രിസ്പൃശാ' എന്നു പറയുന്നത്, ദേവാ. അല്ലെങ്കില് മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കില് ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
കൃഷ്ണ ഉവാച-। ആസുരീ ത്രിസ്പൃശാ ദേവീ യാ ത്വയാ പരികീര്തിതാ । വര്ജനീയാ പ്രയത്നേന വൃത്തിഹീനോ യഥാ പതിഃ
കൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: ദേവി, നീ പറഞ്ഞ ആ അസുരി ത്രിസ്പൃശാ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം; സദാചാരമില്ലാത്ത ഭര്ത്താവിനെ പോലെ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
അസുരാണാം തു സാ പ്രോക്താ ആയുര്ബലവിനാശിനീ । വര്ജനീയാ പ്രയത്നേന യഥാ നാരീ രജസ്വലാ
അത് അസുരന്മാരുടെതാണ്, ആയുസ്സും ശക്തിയും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; അതിനെ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം, സ്ത്രീ രക്തസ്രാവത്തിലിരിക്കുമ്പോള് അവളെ ഒഴിവാക്കുന്നതുപോലെ.
സ്വജാതിം ച പരിത്യജ്യ യാ ഗതാധമജാതിഷു । സൈവ ത്യാജ്യം വിശേഷേണ ദശമീയുക്തം ഹി മദ്ദിനമ്
തന്റെ സ്വജാതിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ജാതികളിലേക്കു പോകുന്ന ദിവസം, പ്രത്യേകിച്ച് ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന എന്റെ ദിവസം, അതിനെ പൂര്ണമായും ഒഴിവാക്കണം.
യഥാ രജസ്വലാസംഗാദ്ദൂഷ്യംതേ ജ്ഞാനവര്ജിതാഃ । തഥൈവ ദശമീയുക്തം മദ്ദിനം ദൂഷിതം നൃണാമ്
സ്ത്രീ രജസ്സില് കഴിയുമ്പോള് അവളെ സമീപിക്കുന്നവര് അശുദ്ധരാകുന്നതുപോലെ, ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന എന്റെ ദിവസവും മനുഷ്യര്ക്ക് അശുദ്ധമാണ്.
ഹത്യായുതശതം ഹംതി ത്രിസ്പൃശാ സമുപോഷിതാ । ഏകാദശീ ദ്വാദശീ ച രാത്രിശേഷേ ത്രയോദശീ
ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ആചരിച്ചാല് പത്തായിരം കൊലപാതകങ്ങള് പോലും നശിക്കും; ഏകാദശി, ദ്വാദശി, ത്രയോദശി എന്നിവ രാത്രിയില് ഒരുമിച്ച് വരുമ്പോള്.
ത്രിസ്പൃശാ സാ തു വിജ്ഞേയാ ദശമീസഹിതാ ന ഹി । കൃത്വാപരാധം മുച്യേത പ്രായശ്ചിത്തേ കൃതേ നരഃ
പക്ഷേ, ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന ത്രിസ്പൃശാ അങ്ങനെ അല്ല; ആരെങ്കിലും പാപം ചെയ്താല് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താല് മാത്രമേ മോചനം ലഭിക്കൂ.
ദശമീവേധജം ദോഷം ന ക്ഷമാമി സുരാപഗേ । ഭുക്തം ഹാലാഹലം തേന വിഷസ്യ ഭക്ഷണം കൃതമ്
ദശമിയില് നിന്നുള്ള പാപം ഞാന് ക്ഷമിക്കില്ല, ദേവി; അതു കഴിക്കുന്നത് വിഷം കുടിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ദശമീമിശ്രിതം യേന കൃതമേകാദശീവ്രതമ് । ഇതി മത്വാ ന കര്ത്തവ്യം മദ്ദിനം ദശമീയുതമ് 6.34.
ദശമിയോടൊപ്പം ചേര്ന്ന ഏകാദശി വ്രതം ആരെങ്കിലും ആചരിച്ചാല്, അങ്ങനെ ചെയ്യരുത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; എന്റെ ദിവസം ദശമിയോടൊപ്പം ചേര്ന്നാല് ആചരിക്കരുത്.
ജന്മകോടികൃതംപുണ്യം സംതാനം യാതി സംക്ഷയമ് । പാതയേത്സ്വകുലം സ്വര്ഗാന്നയതേ രൌരവാദികമ്
ലക്ഷക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലം നശിക്കും; സ്വന്തം കുടുംബം സ്വര്ഗത്തില് നിന്ന് വീണു രൗരവാദി നരകങ്ങളിലേക്കു പോകും.
സ്വദേഹം ശോധയിത്വാ തു കര്ത്തവ്യോ മമ വാസരഃ । വൃദ്ധൌ ത്യാജ്യാ വിനാ വേധാച്ഛ്രവണാദിഷു സംയുതാ
സ്വന്തം ശരീരം ശുദ്ധീകരിച്ചശേഷം എന്റെ ദിവസം ആചരിക്കണം; വൃദ്ധാവസ്ഥയില് വെധം, ശ്രവണം തുടങ്ങിയവയോടൊപ്പം അല്ലെങ്കില് ഒഴിവാക്കണം.
ജന്മപുണ്യം ക്ഷയം യാതി ഏകാദശ്യുപവാസിനാമ് । സംവൃദ്ധൌ തു വിശേഷേണ സംദേഹേ സമുപസ്ഥിതേ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് ജന്മത്തിലെ പുണ്യം നഷ്ടമാകും, പ്രത്യേകിച്ച് അതിന്റെ മഹത്വം വര്ദ്ധിച്ചപ്പോഴും സംശയം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും.
മമാജ്ഞയാ ച കര്ത്തവ്യാ ദ്വാദശീവല്ലഭാ മമ
എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം എനിക്ക് പ്രിയമായ ദ്വാദശി ആചരിക്കണം.
ജാഹ്നവ്യുവാച- കരിഷ്യേഽഹം ജഗന്നാഥ ത്രിസ്പൃശാം വചനാത്തവ । സര്വപാപവിനിര്മുക്താ ഭവിഷ്യാമി തവാജ്ഞയാ
ജാഹ്നവി പറഞ്ഞു: ജഗന്നാഥാ, നിന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ഞാന് ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കും; നിന്റെ ആജ്ഞയാല് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതയാവും.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- സ്വസ്ഥാനം ഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ന ഭീഃ കാര്യാ കദാചന । തവ ദേവി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ ന പാപം സംക്രമിഷ്യതി
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: നീ സ്വന്തം സ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ, നിനക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; ദേവി, നദികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമയായവളേ, പാപം നിന്നെ സ്പര്ശിക്കില്ല.
സ്നാത്വാ സരസ്വതീതോയേ യേഽര്ചയിത്വാ ച മാധവമ് । പ്രണമംതി ജഗന്നാഥം തേ യാംതി പരമാം ഗതിമ്
സരസ്വതീ നദിയില് കുളിച്ച്, മാധവനെ ആരാധിച്ച്, ജഗന്നാഥനോട് നമസ്കരിക്കുന്നവര് പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും.
ജാഹ്നവ്യുവാച-। വിധാനം ബ്രൂഹി മേ ബ്രഹ്മന്സര്വസ്വേന കരോമ്യഹമ് । പ്രസാദയാമി ദേവേശം ദാമോദരമനാമയമ്
ജാഹ്നവി പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, ആ ചടങ്ങ് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നത് ദയവായി പറഞ്ഞുതരൂ. എന്റെ എല്ലാ ശേഷിയും ഉപയോഗിച്ച് ഞാൻ അതു ചെയ്യും. ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ദാമോദരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
പ്രാചീമാധവ ഉവാച-। ശൃണു ദേവി പ്രവക്ഷ്യാമി ത്രിസ്പൃശായാ വിധാനകമ് । യം ശ്രുത്വാപി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ മുച്യതേ പാതകൈര്നരഃ
പ്രാചീമാധവൻ പറഞ്ഞു: ദേവി, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ. ത്രിസ്പൃശാ എന്ന ചടങ്ങ് എങ്ങനെ നടത്തണം എന്ന് ഞാൻ വിശദമായി പറയും. അതു കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു പോലും, നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായവളേ, മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
പലേന ച പലാര്ധേന തദര്ദ്ധേനാപി വാപഗേ । പ്രതിമാ മമ സൌവര്ണാ കാര്യാ വിഭവസാരതഃ
സ്വന്തം ശേഷിക്കനുസരിച്ച് ഒരു പവനോ, അതിന്റെ പാതിയോ, അതിന്റെ പാതിയുടെ പാതിയോ പൊന്നുകൊണ്ട് എന്റെ ഒരു സ്വർണ്ണപ്രതിമ നിർമ്മിക്കണം.
പാത്രം താമ്രമയം കാര്യം തിലൈസ്തു പരിപൂരിതമ് । സജലം തു ഘടം ശുഭ്രം പംചരത്നസമന്വിതമ്
താമ്രപാത്രം ഒരുക്കി അതിൽ എള്ള് നിറയ്ക്കണം. ശുദ്ധമായ വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കലശം, അഞ്ചു രത്നങ്ങൾ അണിഞ്ഞതും ഒരുക്കണം.
വേഷ്ടിതം പുഷ്പമാലാഭിഃ കര്പൂരാഗുരുവാസിതമ് । ന്യസേദ്ദാമോദരം പശ്ചാത്സ്നാപയിത്വാ വിലിപ്യ ച
പുഷ്പമാലകളാൽ ചുറ്റി, കർപ്പൂരം അഗരു എന്നിവയുടെ സുഗന്ധം നൽകണം. ദാമോദരനെ സ്നാനമടക്കി, ചന്ദനം പുരട്ടി, പിന്നിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
പരിധാനം തതഃ കാര്യം വസ്ത്രയുഗ്മേന ചാന്വിതമ് । മംത്രൈസ്തു പൂജനം കാര്യം പുരാണൈഃ സമുദീരിതൈഃ । പുഷ്പൈഃ കാലോദ്ഭവൈഃ ശുഭ്രൈസ്തുലസീപത്രൈശ്ച കോമലൈഃ
അതിനുശേഷം, രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങൾ അണിയിച്ച് വസ്ത്രം നൽകണം. പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പൂജ നടത്തണം. കാലാനുസൃതമായി ശുദ്ധമായ പുഷ്പങ്ങളും, തഴച്ച തുളസിയിലകളും ഉപയോഗിക്കണം.
ഛത്രം തു വിഷ്ണവേ ദദ്യാത്പാദുകാഭ്യാം സുസംയുതമ് । നിവേദ്യാനി മനോജ്ഞാനി ഫലാനി സുബഹൂന്യപി
വിഷ്ണുവിന് ഒരു കുടയും, നല്ലൊരു ചപ്പലയും സമർപ്പിക്കണം. മനോഹരമായ പലതരം പഴങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം.
ഉപവീതം തു ദാതവ്യം സോത്തരീയം നവം ദൃഢമ് । വൈണവം ദാപയേദ്ദംഡം സുരൂപം സോന്നതം ദൃഢമ്
പുതിയ, ദൃഢമായ ഒരു യജ്ഞോപവീതവും, ഒരു ഉത്തരീയവും നൽകണം. സുന്ദരവും ഉയർന്നതും ദൃഢവുമായ വൈഷ്ണവ ദണ്ഡവും സമർപ്പിക്കണം.
ദാമോദരായ വൈ പാദൌ ജാനുനീ മാധവായ ച । ഗുഹ്യം കാമപ്രദായേതി കടിം വാമനമൂര്തയേ
ദാമോദരനു കാൽ, മാധവനു മുട്ട്, കാമപ്രദായകനു രഹസ്യഭാഗം, വാമനമൂർത്തിക്ക് കടി അർപ്പിക്കണം.
പദ്മനാഭായ നാഭിം തു ജഠരം വിശ്വയോനയേ । ഹൃദയം ജ്ഞാനഗമ്യായ കംഠം വൈകുംഠഗാമിനേ
പദ്മനാഭനു നാഭി, വിശ്വയോനിക്ക് വയറ്, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്നവനു ഹൃദയം, വൈകുണ്ഠത്തിലേക്കു പോകുന്നവനു കണ്ഠം അർപ്പിക്കണം.