പ്രാചീമാധവ ഉവാച-। കഥയാമി ന സംദേഹോ മാ പുത്രി രോദനംകുരു । ശ്യാമോവടസ്തു മേ സ്ഥാനം പ്രാചീദേവീ മമാഗ്രതഃ
പൂർവമാധവൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ പറയാം, മകൾ, സംശയിക്കേണ്ട, ദുഃഖിക്കേണ്ട. ശ്യാമോവട്ടം എന്നിടത്ത് എന്റെ വാസസ്ഥലം, പൂർവ്വദിശാ ദേവി എന്റെ മുമ്പിൽ നില്ക്കുന്നു.
വഹതേ ബ്രഹ്മതനയാ ദൃഷ്ട്വാഗ്രേ ച സുരേശ്വരീമ് । സ്നാനം കുരുഷ്വ നിത്യം ത്വം ത്വത്ര പൂതാ ഭവിഷ്യസി
അവിടെ ബ്രഹ്മയുടെ മകൾ ഒഴുകുന്നു, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞി മുന്നിൽ കാണപ്പെടുന്നു; നീ അവിടെ ദിവസേന കുളിച്ചാൽ പാവനയാകും.
യത്ര ബ്രഹ്മസുതാ പ്രാചീ തത്രാഹം നാത്ര സംശയഃ । തീര്ഥകോടിശതൈര്യുക്തഃ സുരൈഃ സഹ വസാമ്യഹമ്
പൂർവ്വദിശയിലെ ബ്രഹ്മയുടെ മകൾ എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ ഞാൻ ഉണ്ടാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അനേകം തീർത്ഥങ്ങളോടും ദേവതകളോടും കൂടി ഞാൻ അവിടെ വസിക്കുന്നു.
പവിത്രം മത്പ്രിയം സ്ഥാനം ഹത്യാകോടിവിനാശനമ് । സംതുഷ്ടേന മയാ ദത്തം യസ്മാത്പ്രാണാധികാസി മേ
എനിക്ക് പ്രിയമായ ആ സ്ഥലം വിശുദ്ധവും അനേകം ഹത്യകൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; നീ എനിക്ക് പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയയാകയാൽ സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ അത് നിന്നെക്കായി നൽകിയിരിക്കുന്നു.
തീര്ഥകോടിസഹസ്രാണി നിത്യം തിഷ്ഠംതി ജാഹ്നവി । പ്രാചീസരസ്വതീ തോയേ സര്വദൈവ മമാജ്ഞയാ
ജാഹ്നവി, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പൂർവ്വസരസ്വതിയുടെ ജലത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മവധാത്സുരാപാനാത്ഗോധവാദ്വൃഷലീവധാത് । ബ്രഹ്മസ്വഹരണാദേവ മാതാപിത്രോസ്ത്വപൂജനാത്
ബ്രഹ്മഹത്യ, മദ്യം കുടിക്കൽ, പശുവിനെ കൊല്ലൽ, ചാണ്ടാളിയെ കൊല്ലൽ, ബ്രാഹ്മണസ്വത്ത് മോഷ്ടിക്കൽ, മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിക്കാതിരിക്കൽ—
ചക്രിയാനാദ്ഗുരുദ്രോഹാദഭക്ഷ്യസ്യ ച ഭക്ഷണാത് । സര്വപാപസ്യ കരണാത്പ്രാചീ ബ്രഹ്മസുതാ സുതേ
നിഷിദ്ധമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യൽ, ഗുരുവിനെ ദ്രോഹിക്കൽ, ഭക്ഷിക്കരുതാത്തത് കഴിക്കൽ, എല്ലാ വിധ പാപങ്ങളും ചെയ്യൽ—പൂർവ്വദിശയിലെ ബ്രഹ്മയുടെ മകൾ—
വ്യപോഹയതി പാപാനി സകൃത്സ്നാനേന മേഽഗ്രതഃ । കുരു സ്നാനം സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ വിപാപാ ത്വം ഭവിഷ്യസി
എന്റെ മുമ്പിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം കുളിച്ചാൽ അവൾ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവളിൽ കുളിച്ചാൽ നീ പാപരഹിതയാകും.
ജാഹ്നവ്യുവാച- നാഹം ശക്നോമി ദേവേശ ആഗംതും നിത്യമേവ ഹി । കഥം നശ്യംതി പാപാനി കഥയസ്വേഹ മാധവ
ജാഹ്നവി ചോദിച്ചു: ദേവതകളുടെ നാഥാ, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ വരാൻ കഴിയില്ല; ഇവിടെ പാപങ്ങൾ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ, മാധവാ.
പ്രാചീമാധവ ഉവാച- ന ശക്നോഷി യദാഗംതും നിത്യമേവ ഹി ജാഹ്നവി । തദാന്യത്സംപ്രവക്ഷ്യാമി യസ്മാന്മത്പാദസംഭവാ
പൂർവമാധവൻ പറഞ്ഞു: ജാഹ്നവി, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ വരാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ മറ്റൊരു മാർഗം പറയും, കാരണം നീ എന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
സരസ്വത്യധികാ യാ ച തീര്ഥകോടിശതാധികാ । മഖകോട്യധികാ വാപി വ്രതദാനാധികാ ച യാ
സരസ്വതിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠവും, ലക്ഷക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങളെക്കാൾ മേലും, അനേകം യാഗങ്ങളെക്കാൾ വലിയതും, വ്രത-ദാനങ്ങളെക്കാൾ ഉത്തമവുമാണ് അതു.
ജപഹോമാധികാ യാ ച ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദാ । സാംഖ്യയോഗാധികാ യാ ച ത്രിസ്പൃശാ ക്രിയതാം ശുഭാ
ജപവും ഹോമവും കവിഞ്ഞതും, ജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ നൽകുന്നതും, സാംഖ്യയെയും യോഗയെയും മറികടക്കുന്നതുമായ, ആ ശുഭമായ ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കണം.
യസ്മിന്മാസേ സമായാതി സിതാ ച യദി വാസിതാ । കര്തവ്യാ സാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ കൃതേ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ഏതു മാസത്താണെങ്കിലും, ശുക്ലപക്ഷം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോള്, അതിനെ നദികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമമായതില് ആചരിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് പാപങ്ങളില് നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.
ജാഹ്നവ്യുവാച-। കീദൃശീ ത്രിസ്പൃശാ ദേവ മമാഖ്യാഹി സുമാധവ । ഈദൃശോ മഹിമാ യസ്യാസ്ത്വയാ പ്രോക്തോ മമാധുനാ
ജാഹ്നവി ചോദിച്ചു: ദേവാ, സുമാധവാ, ഈ 'ത്രിസ്പൃശാ' എന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കാമോ? ഇതിന്റെ മഹത്വം നീ ഇപ്പൊഴാണ് എനിക്ക് പറഞ്ഞത്.
ദശമ്യേകാദശീഭദ്രാ ദിനൈകസ്മിന്യദാ ഭവേത് । ത്രിസ്പൃശാ സാ ഭവേദ്ദേവ വാന്യഥാ വദ മേ പ്രഭോ
ഒരു ദിവസം ദശമി, ഏകാദശി എന്നീ ശുഭദിനങ്ങള് ഒരുമിച്ച് വരുമ്പോള് അതാണ് 'ത്രിസ്പൃശാ' എന്നു പറയുന്നത്, ദേവാ. അല്ലെങ്കില് മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കില് ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
കൃഷ്ണ ഉവാച-। ആസുരീ ത്രിസ്പൃശാ ദേവീ യാ ത്വയാ പരികീര്തിതാ । വര്ജനീയാ പ്രയത്നേന വൃത്തിഹീനോ യഥാ പതിഃ
കൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: ദേവി, നീ പറഞ്ഞ ആ അസുരി ത്രിസ്പൃശാ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം; സദാചാരമില്ലാത്ത ഭര്ത്താവിനെ പോലെ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
അസുരാണാം തു സാ പ്രോക്താ ആയുര്ബലവിനാശിനീ । വര്ജനീയാ പ്രയത്നേന യഥാ നാരീ രജസ്വലാ
അത് അസുരന്മാരുടെതാണ്, ആയുസ്സും ശക്തിയും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; അതിനെ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം, സ്ത്രീ രക്തസ്രാവത്തിലിരിക്കുമ്പോള് അവളെ ഒഴിവാക്കുന്നതുപോലെ.
സ്വജാതിം ച പരിത്യജ്യ യാ ഗതാധമജാതിഷു । സൈവ ത്യാജ്യം വിശേഷേണ ദശമീയുക്തം ഹി മദ്ദിനമ്
തന്റെ സ്വജാതിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ജാതികളിലേക്കു പോകുന്ന ദിവസം, പ്രത്യേകിച്ച് ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന എന്റെ ദിവസം, അതിനെ പൂര്ണമായും ഒഴിവാക്കണം.
യഥാ രജസ്വലാസംഗാദ്ദൂഷ്യംതേ ജ്ഞാനവര്ജിതാഃ । തഥൈവ ദശമീയുക്തം മദ്ദിനം ദൂഷിതം നൃണാമ്
സ്ത്രീ രജസ്സില് കഴിയുമ്പോള് അവളെ സമീപിക്കുന്നവര് അശുദ്ധരാകുന്നതുപോലെ, ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന എന്റെ ദിവസവും മനുഷ്യര്ക്ക് അശുദ്ധമാണ്.
ഹത്യായുതശതം ഹംതി ത്രിസ്പൃശാ സമുപോഷിതാ । ഏകാദശീ ദ്വാദശീ ച രാത്രിശേഷേ ത്രയോദശീ
ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ആചരിച്ചാല് പത്തായിരം കൊലപാതകങ്ങള് പോലും നശിക്കും; ഏകാദശി, ദ്വാദശി, ത്രയോദശി എന്നിവ രാത്രിയില് ഒരുമിച്ച് വരുമ്പോള്.
ത്രിസ്പൃശാ സാ തു വിജ്ഞേയാ ദശമീസഹിതാ ന ഹി । കൃത്വാപരാധം മുച്യേത പ്രായശ്ചിത്തേ കൃതേ നരഃ
പക്ഷേ, ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന ത്രിസ്പൃശാ അങ്ങനെ അല്ല; ആരെങ്കിലും പാപം ചെയ്താല് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്താല് മാത്രമേ മോചനം ലഭിക്കൂ.
ദശമീവേധജം ദോഷം ന ക്ഷമാമി സുരാപഗേ । ഭുക്തം ഹാലാഹലം തേന വിഷസ്യ ഭക്ഷണം കൃതമ്
ദശമിയില് നിന്നുള്ള പാപം ഞാന് ക്ഷമിക്കില്ല, ദേവി; അതു കഴിക്കുന്നത് വിഷം കുടിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ദശമീമിശ്രിതം യേന കൃതമേകാദശീവ്രതമ് । ഇതി മത്വാ ന കര്ത്തവ്യം മദ്ദിനം ദശമീയുതമ് 6.34.
ദശമിയോടൊപ്പം ചേര്ന്ന ഏകാദശി വ്രതം ആരെങ്കിലും ആചരിച്ചാല്, അങ്ങനെ ചെയ്യരുത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; എന്റെ ദിവസം ദശമിയോടൊപ്പം ചേര്ന്നാല് ആചരിക്കരുത്.
ജന്മകോടികൃതംപുണ്യം സംതാനം യാതി സംക്ഷയമ് । പാതയേത്സ്വകുലം സ്വര്ഗാന്നയതേ രൌരവാദികമ്
ലക്ഷക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലം നശിക്കും; സ്വന്തം കുടുംബം സ്വര്ഗത്തില് നിന്ന് വീണു രൗരവാദി നരകങ്ങളിലേക്കു പോകും.
സ്വദേഹം ശോധയിത്വാ തു കര്ത്തവ്യോ മമ വാസരഃ । വൃദ്ധൌ ത്യാജ്യാ വിനാ വേധാച്ഛ്രവണാദിഷു സംയുതാ
സ്വന്തം ശരീരം ശുദ്ധീകരിച്ചശേഷം എന്റെ ദിവസം ആചരിക്കണം; വൃദ്ധാവസ്ഥയില് വെധം, ശ്രവണം തുടങ്ങിയവയോടൊപ്പം അല്ലെങ്കില് ഒഴിവാക്കണം.
ജന്മപുണ്യം ക്ഷയം യാതി ഏകാദശ്യുപവാസിനാമ് । സംവൃദ്ധൌ തു വിശേഷേണ സംദേഹേ സമുപസ്ഥിതേ
ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് ജന്മത്തിലെ പുണ്യം നഷ്ടമാകും, പ്രത്യേകിച്ച് അതിന്റെ മഹത്വം വര്ദ്ധിച്ചപ്പോഴും സംശയം ഉണ്ടാകുമ്പോഴും.
മമാജ്ഞയാ ച കര്ത്തവ്യാ ദ്വാദശീവല്ലഭാ മമ
എന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം എനിക്ക് പ്രിയമായ ദ്വാദശി ആചരിക്കണം.
ജാഹ്നവ്യുവാച- കരിഷ്യേഽഹം ജഗന്നാഥ ത്രിസ്പൃശാം വചനാത്തവ । സര്വപാപവിനിര്മുക്താ ഭവിഷ്യാമി തവാജ്ഞയാ
ജാഹ്നവി പറഞ്ഞു: ജഗന്നാഥാ, നിന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ഞാന് ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കും; നിന്റെ ആജ്ഞയാല് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതയാവും.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച- സ്വസ്ഥാനം ഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ന ഭീഃ കാര്യാ കദാചന । തവ ദേവി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ ന പാപം സംക്രമിഷ്യതി
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: നീ സ്വന്തം സ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ, നിനക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; ദേവി, നദികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമയായവളേ, പാപം നിന്നെ സ്പര്ശിക്കില്ല.
സ്നാത്വാ സരസ്വതീതോയേ യേഽര്ചയിത്വാ ച മാധവമ് । പ്രണമംതി ജഗന്നാഥം തേ യാംതി പരമാം ഗതിമ്
സരസ്വതീ നദിയില് കുളിച്ച്, മാധവനെ ആരാധിച്ച്, ജഗന്നാഥനോട് നമസ്കരിക്കുന്നവര് പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും.