ജീവോപദേശാച്ഛക്രസ്യ ഹത്യാ നമുചിസംഭവാ । വിനഷ്ടാ മുനിമുഖ്യേന്ദ്ര ത്രിസ്പൃശാ സമുപോഷണാത്
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ശക്രന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, നമുചിയിൽ നിന്നുണ്ടായ കൊലപാപം, ത്രിസ്പൃശാ ആചരിച്ചതിനാൽ അകന്നു.
ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപാനി ത്രിസ്പൃശാസമുപോഷണാത് । വിലയം യാംതി വിപ്രേംദ്ര പാപേഷ്വന്യേഷു കാ കഥാ
ബ്രഹ്മഹത്യ പോലുള്ള പാപങ്ങൾ ത്രിസ്പൃശാ ആചരിച്ചാൽ നശിക്കും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ; പിന്നെ മറ്റു പാപങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
ന പ്രയാഗേ ന കാശ്യാം തു ഗോമത്യാം കൃഷ്ണസംനിധൌ । മോക്ഷോ ഭവതി വിപ്രേംദ്ര ത്രിസ്പൃശാ യദി നോ കൃതാ
പ്രയാഗയിലോ, കാശിയിലോ, ഗോമതിയിലോ കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലോ, ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കാതിരുന്നാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
മരണാച്ച പ്രയാഗേ തു ഗോമത്യാം കൃഷ്ണസന്നിധൌ । സ്നാനമാത്രേണ ഗോമത്യാം മുക്തിര്ഭവതി ശാശ്വതീ
പ്രയാഗയിൽ മരിച്ചാലോ, ഗോമതിയിൽ കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മരിച്ചാലോ, ഗോമതിയിൽ കുളിച്ചാൽ പോലും ശാശ്വതമായ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ഗൃഹേപി ജായതേ മുക്തിസ്ത്രിസ്പൃശാ സമുപോഷണാത് । വിഷയേ വര്ത്തമാനസ്യ കാമഭോഗാന്വിതസ്യ ച
വീട്ടിലിരുന്ന് ആസ്വാദനങ്ങളിലും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ത്രിസ്പൃശാ ആചരണം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
നിവൃത്തവിഷയസ്യാപി മുക്തിഃ സാംഖ്യേന ദുര്ല്ലഭാ । തസ്മാത്കുരുഷ്വ വിപ്രേംദ്ര ത്രിസ്പൃശാം മോക്ഷദായിനീമ്
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവർക്കും, സാംഖ്യയിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുക വളരെ ദുഷ്കരമാണ്. അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, മോക്ഷം നൽകുന്ന ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കണം.
നാരദ ഉവാച- കീദൃശം തത്സുരശ്രേഷ്ഠ ത്രിസ്പൃശാഖ്യം മഹാവ്രതമ് । മുക്തിദം യദ് ദ്വിജാതീനാം ത്വയാ പ്രോക്തം മമാധുനാ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, രണ്ട് ജന്മം ലഭിച്ചവർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്ന ത്രിസ്പൃശാ എന്ന മഹാവ്രതം എങ്ങനെയാണ് എന്നെക്കുറിച്ച് നീ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞു തന്നത്?
മഹാദേവ ഉവാച- ജാഹ്നവ്യൈ സാ പുരാ വിപ്ര ത്രിസ്പൃശാ മാധവേന തു । പ്രാചീ സരസ്വതീ തീരേ കഥിതാ ത്വനുകംപയാ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, പുരാതനകാലത്ത്, മാധവൻ ത്രിസ്പൃശാ ജാഹ്നവിക്ക് ദയയാൽ പൂർവ്വദിശയിലെ സരസ്വതീതീരത്ത് പറഞ്ഞു.
ജാഹ്നവ്യുവാച- കലികല്മഷ കോട്യൌഘൈര്ബ്രഹ്മഹത്യാദികൈര്യുതാഃ । കലികാലേ ഹൃഷീകേശ സ്നാനം കുര്വംതി മജ്ജലേ
ജാഹ്നവി ചോദിച്ചു: കലിയുഗത്തിൽ, ബ്രഹ്മഹത്യാദി അനേകം പാപങ്ങൾ ചുമന്ന്, ജനങ്ങൾ എന്റെ ജലത്തിൽ കുളിക്കുന്നു.
തേഷാം പാപശതൈര്ദോഷൈര്ദേഹോ മേ കലുഷീ കൃതഃ । കഥം യാസ്യതി മേ ദേവ പാതകം ഗരുഡധ്വജ
അവരുടെ അനേകം പാപങ്ങളുടെ ദോഷം കൊണ്ട് എന്റെ ശരീരം മലിനമായി. കരുടധ്വജനായ ദേവനേ, എന്റെ ഈ പാപം എങ്ങനെ അകറ്റാം?
പ്രാചീമാധവ ഉവാച-। കഥയാമി ന സംദേഹോ മാ പുത്രി രോദനംകുരു । ശ്യാമോവടസ്തു മേ സ്ഥാനം പ്രാചീദേവീ മമാഗ്രതഃ
പൂർവമാധവൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ പറയാം, മകൾ, സംശയിക്കേണ്ട, ദുഃഖിക്കേണ്ട. ശ്യാമോവട്ടം എന്നിടത്ത് എന്റെ വാസസ്ഥലം, പൂർവ്വദിശാ ദേവി എന്റെ മുമ്പിൽ നില്ക്കുന്നു.
വഹതേ ബ്രഹ്മതനയാ ദൃഷ്ട്വാഗ്രേ ച സുരേശ്വരീമ് । സ്നാനം കുരുഷ്വ നിത്യം ത്വം ത്വത്ര പൂതാ ഭവിഷ്യസി
അവിടെ ബ്രഹ്മയുടെ മകൾ ഒഴുകുന്നു, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞി മുന്നിൽ കാണപ്പെടുന്നു; നീ അവിടെ ദിവസേന കുളിച്ചാൽ പാവനയാകും.
യത്ര ബ്രഹ്മസുതാ പ്രാചീ തത്രാഹം നാത്ര സംശയഃ । തീര്ഥകോടിശതൈര്യുക്തഃ സുരൈഃ സഹ വസാമ്യഹമ്
പൂർവ്വദിശയിലെ ബ്രഹ്മയുടെ മകൾ എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ ഞാൻ ഉണ്ടാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അനേകം തീർത്ഥങ്ങളോടും ദേവതകളോടും കൂടി ഞാൻ അവിടെ വസിക്കുന്നു.
പവിത്രം മത്പ്രിയം സ്ഥാനം ഹത്യാകോടിവിനാശനമ് । സംതുഷ്ടേന മയാ ദത്തം യസ്മാത്പ്രാണാധികാസി മേ
എനിക്ക് പ്രിയമായ ആ സ്ഥലം വിശുദ്ധവും അനേകം ഹത്യകൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; നീ എനിക്ക് പ്രാണനേക്കാൾ പ്രിയയാകയാൽ സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ അത് നിന്നെക്കായി നൽകിയിരിക്കുന്നു.
തീര്ഥകോടിസഹസ്രാണി നിത്യം തിഷ്ഠംതി ജാഹ്നവി । പ്രാചീസരസ്വതീ തോയേ സര്വദൈവ മമാജ്ഞയാ
ജാഹ്നവി, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പൂർവ്വസരസ്വതിയുടെ ജലത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മവധാത്സുരാപാനാത്ഗോധവാദ്വൃഷലീവധാത് । ബ്രഹ്മസ്വഹരണാദേവ മാതാപിത്രോസ്ത്വപൂജനാത്
ബ്രഹ്മഹത്യ, മദ്യം കുടിക്കൽ, പശുവിനെ കൊല്ലൽ, ചാണ്ടാളിയെ കൊല്ലൽ, ബ്രാഹ്മണസ്വത്ത് മോഷ്ടിക്കൽ, മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിക്കാതിരിക്കൽ—
ചക്രിയാനാദ്ഗുരുദ്രോഹാദഭക്ഷ്യസ്യ ച ഭക്ഷണാത് । സര്വപാപസ്യ കരണാത്പ്രാചീ ബ്രഹ്മസുതാ സുതേ
നിഷിദ്ധമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യൽ, ഗുരുവിനെ ദ്രോഹിക്കൽ, ഭക്ഷിക്കരുതാത്തത് കഴിക്കൽ, എല്ലാ വിധ പാപങ്ങളും ചെയ്യൽ—പൂർവ്വദിശയിലെ ബ്രഹ്മയുടെ മകൾ—
വ്യപോഹയതി പാപാനി സകൃത്സ്നാനേന മേഽഗ്രതഃ । കുരു സ്നാനം സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ വിപാപാ ത്വം ഭവിഷ്യസി
എന്റെ മുമ്പിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം കുളിച്ചാൽ അവൾ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവളിൽ കുളിച്ചാൽ നീ പാപരഹിതയാകും.
ജാഹ്നവ്യുവാച- നാഹം ശക്നോമി ദേവേശ ആഗംതും നിത്യമേവ ഹി । കഥം നശ്യംതി പാപാനി കഥയസ്വേഹ മാധവ
ജാഹ്നവി ചോദിച്ചു: ദേവതകളുടെ നാഥാ, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ വരാൻ കഴിയില്ല; ഇവിടെ പാപങ്ങൾ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ, മാധവാ.
പ്രാചീമാധവ ഉവാച- ന ശക്നോഷി യദാഗംതും നിത്യമേവ ഹി ജാഹ്നവി । തദാന്യത്സംപ്രവക്ഷ്യാമി യസ്മാന്മത്പാദസംഭവാ
പൂർവമാധവൻ പറഞ്ഞു: ജാഹ്നവി, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ വരാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ മറ്റൊരു മാർഗം പറയും, കാരണം നീ എന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
സരസ്വത്യധികാ യാ ച തീര്ഥകോടിശതാധികാ । മഖകോട്യധികാ വാപി വ്രതദാനാധികാ ച യാ
സരസ്വതിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠവും, ലക്ഷക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങളെക്കാൾ മേലും, അനേകം യാഗങ്ങളെക്കാൾ വലിയതും, വ്രത-ദാനങ്ങളെക്കാൾ ഉത്തമവുമാണ് അതു.
ജപഹോമാധികാ യാ ച ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദാ । സാംഖ്യയോഗാധികാ യാ ച ത്രിസ്പൃശാ ക്രിയതാം ശുഭാ
ജപവും ഹോമവും കവിഞ്ഞതും, ജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ നൽകുന്നതും, സാംഖ്യയെയും യോഗയെയും മറികടക്കുന്നതുമായ, ആ ശുഭമായ ത്രിസ്പൃശാ ആചരിക്കണം.
യസ്മിന്മാസേ സമായാതി സിതാ ച യദി വാസിതാ । കര്തവ്യാ സാ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ കൃതേ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ഏതു മാസത്താണെങ്കിലും, ശുക്ലപക്ഷം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോള്, അതിനെ നദികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമമായതില് ആചരിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് പാപങ്ങളില് നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.
ജാഹ്നവ്യുവാച-। കീദൃശീ ത്രിസ്പൃശാ ദേവ മമാഖ്യാഹി സുമാധവ । ഈദൃശോ മഹിമാ യസ്യാസ്ത്വയാ പ്രോക്തോ മമാധുനാ
ജാഹ്നവി ചോദിച്ചു: ദേവാ, സുമാധവാ, ഈ 'ത്രിസ്പൃശാ' എന്നത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കാമോ? ഇതിന്റെ മഹത്വം നീ ഇപ്പൊഴാണ് എനിക്ക് പറഞ്ഞത്.
ദശമ്യേകാദശീഭദ്രാ ദിനൈകസ്മിന്യദാ ഭവേത് । ത്രിസ്പൃശാ സാ ഭവേദ്ദേവ വാന്യഥാ വദ മേ പ്രഭോ
ഒരു ദിവസം ദശമി, ഏകാദശി എന്നീ ശുഭദിനങ്ങള് ഒരുമിച്ച് വരുമ്പോള് അതാണ് 'ത്രിസ്പൃശാ' എന്നു പറയുന്നത്, ദേവാ. അല്ലെങ്കില് മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കില് ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
കൃഷ്ണ ഉവാച-। ആസുരീ ത്രിസ്പൃശാ ദേവീ യാ ത്വയാ പരികീര്തിതാ । വര്ജനീയാ പ്രയത്നേന വൃത്തിഹീനോ യഥാ പതിഃ
കൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: ദേവി, നീ പറഞ്ഞ ആ അസുരി ത്രിസ്പൃശാ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം; സദാചാരമില്ലാത്ത ഭര്ത്താവിനെ പോലെ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
അസുരാണാം തു സാ പ്രോക്താ ആയുര്ബലവിനാശിനീ । വര്ജനീയാ പ്രയത്നേന യഥാ നാരീ രജസ്വലാ
അത് അസുരന്മാരുടെതാണ്, ആയുസ്സും ശക്തിയും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; അതിനെ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം, സ്ത്രീ രക്തസ്രാവത്തിലിരിക്കുമ്പോള് അവളെ ഒഴിവാക്കുന്നതുപോലെ.
സ്വജാതിം ച പരിത്യജ്യ യാ ഗതാധമജാതിഷു । സൈവ ത്യാജ്യം വിശേഷേണ ദശമീയുക്തം ഹി മദ്ദിനമ്
തന്റെ സ്വജാതിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ജാതികളിലേക്കു പോകുന്ന ദിവസം, പ്രത്യേകിച്ച് ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന എന്റെ ദിവസം, അതിനെ പൂര്ണമായും ഒഴിവാക്കണം.
യഥാ രജസ്വലാസംഗാദ്ദൂഷ്യംതേ ജ്ഞാനവര്ജിതാഃ । തഥൈവ ദശമീയുക്തം മദ്ദിനം ദൂഷിതം നൃണാമ്
സ്ത്രീ രജസ്സില് കഴിയുമ്പോള് അവളെ സമീപിക്കുന്നവര് അശുദ്ധരാകുന്നതുപോലെ, ദശമിയോടൊപ്പം വരുന്ന എന്റെ ദിവസവും മനുഷ്യര്ക്ക് അശുദ്ധമാണ്.
ഹത്യായുതശതം ഹംതി ത്രിസ്പൃശാ സമുപോഷിതാ । ഏകാദശീ ദ്വാദശീ ച രാത്രിശേഷേ ത്രയോദശീ
ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ആചരിച്ചാല് പത്തായിരം കൊലപാതകങ്ങള് പോലും നശിക്കും; ഏകാദശി, ദ്വാദശി, ത്രയോദശി എന്നിവ രാത്രിയില് ഒരുമിച്ച് വരുമ്പോള്.