രൂപസുംദര്യുവാച-। മമാപി സ്മരണം ജാതം പ്രാകൃതസ്യ ച ജന്മനഃ । മൂഷികാ ചാഹമപ്യാസം ക്ഷുദ്രാ ബ്രാഹ്മണവേശ്മനി
രൂപസുന്ദരി പറഞ്ഞു: എനിക്കും എന്റെ പഴയ ജന്മം ഓർമ്മയായി; ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ ചെറിയ എലിയായിരുന്നു.
കാര്തികേ ച പ്രബോധിന്യാം മംദീഭൂതേ ച ദീപകേ । വര്ത്യഗ്രാഹരണാര്ഥായ നിര്ഗതാഹം തദാ ബിലാത്
കാർത്തിക മാസത്തിലെ പ്രബോധിനി ദിനത്തിൽ വിളക്ക് മങ്ങിപ്പോകുമ്പോൾ, വാട്ടിയുടെ അഗ്രം എടുക്കാനായി ഞാൻ എന്റെ കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ നാരായണം ദേവം പൂജിതം കുസുമൈസ്തഥാ । നിദ്രാഭിഭൂതം വിപ്രം ച വര്ത്തിഃ കൃഷ്ടാ മയാ തദാ
പൂക്കൾകൊണ്ട് നാരായണനെ ആരാധിക്കുകയും ബ്രാഹ്മണൻ ഉറക്കത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്തതു ഞാൻ കണ്ടു; അപ്പോൾ ഞാൻ വാട്ടി വലിച്ചു.
ഉത്ഥിതസ്ത്വം യദാ തത്ര മാം ഗൃഹീതും കൃതക്ഷണഃ । ദൃഷ്ട്വാ ത്വം ച പ്രണഷ്ടാഹം പ്രവിഷ്ടാ ബിലമധ്യതഃ
അപ്പോൾ നീ എഴുന്നേറ്റ് എന്നെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, നിന്നെ കണ്ടു ഞാൻ ഭയന്ന് കുഴിയുടെ നടുവിലേക്ക് ഓടി മറഞ്ഞു.
വിശംത്യാ മമ പാദേന ദീപവര്ത്തിര്വിജൃംഭിതാ । തൈലപാത്രം ച നമിതം തേനാഹം സുഖഭാഗിനീ
കുഴിയിൽ കയറിയപ്പോൾ എന്റെ കാലുകൊണ്ട് വിളക്കിന്റെ വാട്ടി നീണ്ടു, എണ്ണക്കലശം ചായ്തു; അതിനാൽ ഞാൻ ഭാഗ്യശാലിയായിത്തീർന്നു.
തന്മയാ രാജരാജേംദ്ര ദീപം ചൈവ പ്രകാശിതമ് । ഇദാനീം ച മയാ പ്രാപ്തം രൂപലാവണ്യമുത്തമമ്
അങ്ങനെ, രാജാധിരാജാവേ, ഞാൻ വിളക്ക് തെളിയിച്ചു; ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഉത്തമമായ സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും ലഭിച്ചു.
ത്വം ച ഭര്ത്താ തഥാ രാജ്യം പുത്രാശ്ചൈവംവിധം സുഖമ് । ദീപപ്രബോധനാജ്ജാതം ജ്ഞാനമത്യംത ദുര്ല്ലഭമ്
നീയും ഭർത്താവും രാജ്യവും മക്കളും—ഇവയൊക്കെയും ലഭിക്കുന്ന സുഖം ദീപവ്രതം ആചരിച്ചുകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന അത്യന്തം അപൂർവമായ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ദീപവ്രതമനുത്തമമ് । ആവാം ഹി പരയാ ഭക്ത്യാ കുര്വശ്ചൈവ വിശേഷതഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടെ ദീപവ്രതം ഏറ്റവും ഉത്തമമായി ആചരിക്കണം; ഞങ്ങൾ ഇരുവരും അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ പ്രത്യേകമായി അത് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
തദേതത്കര്മണഃ പ്രാപ്തം ഫലം രാജ്യാദിസംപദഃ । പൂര്വജന്മസ്മൃതം ചാപി സര്വപാപക്ഷയസ്തഥാ
ഈ കര്മ്മം ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി രാജ്യം പോലുള്ള സമ്പത്തുകളും, മുന്ജന്മങ്ങള് ഓര്മ്മിക്കുന്നതും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നതും ലഭിച്ചു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വിധിമംത്രാദിപൂര്വകമ് । ദീപവ്രതം കൃതം പുംഭിഃ പുണ്യം ചംദ്രാര്കതാരകമ്
അതിനാല് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടെ, യഥാവിധി മന്ത്രാദികള് പാലിച്ച്, പുരുഷന്മാര് ദീപവ്രതം ആചരിക്കണം; അത് ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളുമൊപ്പമുള്ളതുപോലെ മഹത്തായ പുണ്യമാണ്.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ രാജാ ചക്രേ ദീപവ്രതം തദാ । പ്രിയയാ സഹ ദേവര്ഷേ സമ്യക്ശ്രദ്ധാസമന്വിതഃ
ഇങ്ങനെ രാജാവ് ഈ വാക്കുകള് കേട്ടു, പ്രിയയോടൊപ്പം ദേവർഷിയോടുകൂടി, പൂര്ണ്ണ വിശ്വാസത്തോടെ ദീപവ്രതം ആചരിച്ചു.
തസ്മിംസ്തു പുഷ്കരേ തീര്ഥേ കൃത്വാ ദീപവ്രതം തു തൌ । അവാപതുഃ പരാം മുക്തിം ദേവദാനവദുര്ല്ലഭാമ്
അവിടെ പുഷ്കരക്ഷേത്രത്തില് ദീപവ്രതം ചെയ്ത ശേഷം, ഇരുവരും ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാര്ക്കും അപൂര്വമായ പരമമുക്തി നേടി.
ഏതദ്ദീപസ്യ മാഹാത്മ്യം യേ ശൃണ്വംതി നരാ ഭുവി । സര്വപാപവിനിര്മുക്താഃ പ്രയാംതി ഹരിമംദിരമ്
ഈ ദീപത്തിന്റെ മഹത്വം ഭൂമിയില് കേള്ക്കുന്ന മനുഷ്യര് എല്ലാവരും എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതരായി ഹരിയുടെ ഭവനത്തിലെത്തും.
യേ ച കുര്വംതി പുരുഷാഃ സ്ത്രിയോ വാ ഭക്തിതത്പരാഃ । തേ സര്വേ പാപനിര്മുക്താ യാംതി ബ്രഹ്മസനാതനമ്
ആ ഭക്തിയോടെ ദീപവ്രതം ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാരോ സ്ത്രീകളോ എല്ലാവരും പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതരായി ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് എത്തും.
നേത്രരോഗാ വിനശ്യംതി യഥാ പാപപ്രഭാവജാഃ । ആധയോ വ്യാധയഃ സര്വേ നശ്യംതേ ഹി കൃതേക്ഷണാത്
പാപഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന കണ്ണ് രോഗങ്ങള് നശിക്കും; എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും ദീപവ്രതം കണ്ട് ഉടനെ തന്നെ ഇല്ലാതാകും.
ന ദാരിദ്ര്യം ന ശോകം ച ന മോഹോ ന ച വിഭ്രമഃ । ഗൃഹേ ലക്ഷ്മീഃ സമായാതി ജന്മജന്മനി വാഡവ
ഇവിടെ ദാരിദ്ര്യവും ദു:ഖവും മോഹവും ആശയക്കുഴപ്പവും ഉണ്ടാകില്ല; ലക്ഷ്മി തന്നെയാണ് ഓരോ ജന്മത്തിലും വീടിലേക്ക് വരുന്നത്, മഹാനായവനേ.
നാരദ ഉവാച- ദേവദേവ ജഗന്നാഥ ഭക്താനാമഭയപ്രദ । വ്രതം ബ്രൂഹി മഹാദേവ കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, ലോകനാഥനേ, ഭക്തന്മാർക്ക് അഭയം നൽകുന്നവനേ, മഹാദേവാ, ദയവായി എന്നോടു കരുണ കാണിച്ച് ആ വ്രതം എന്നോട് പറയൂ.
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച- സാര്വഭൌമഃ പുരാ ഹ്യാസീദ്ധരിശ്ചംദ്രോ മഹീപതിഃ । തസ്യതുഷ്ടോഽദദദ്ബ്രഹ്മാ പുരീം കാമദുഘാം ശുഭാമ്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ സർവ്വഭൗമനായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന ഭൂപതി ഉണ്ടായിരുന്നു; അവനിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടു ബ്രഹ്മാവ് അവന് ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പുണ്യനഗരം നൽകി.
സര്വരത്നമയീം ദിവ്യാം ബാലാര്കസദൃശപ്രഭാമ് । തത്ര സ്ഥിതോ മഹീപാലോ സപ്തദ്വീപാം വസുംധരാമ്
ആ നഗരം എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും നിർമ്മിതമായ ദിവ്യവും ബാലസൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളതുമായിരുന്നു; അവിടെ രാജാവ് ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
പാലയാമാസ ധര്മേണ പിതാ പുത്രമിവൌരസമ് । പ്രഭൂതധനധാന്യസ്തു പുത്രദൌഹിത്രവാന്നൃപഃ
അവൻ തന്റെ സ്വന്തം മകനെ പോലെ സ്നേഹത്തോടെ, ധർമ്മപാതത്തിൽ രാജ്യം ഭരിച്ചു; ധനം, ധാന്യം, മക്കൾ, മുമ്മക്കൾ എന്നിവയിൽ സമൃദ്ധിയുള്ളവനായിരുന്നു രാജാവ്.
സ പാലയന്ശുഭം രാജ്യം പരം വിസ്മയമാഗതഃ । ന താദൃശമഭൂത്പൂര്വം രാജ്യം കസ്യ ഹി കര്ഹിചിത്
അവൻ ആ ശുഭമായ രാജ്യം ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അത്യന്തം അത്ഭുതം അനുഭവിച്ചു; അത്തരം ഒരു രാജ്യം മുമ്പ് ആര്ക്കും ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ന ചേദൃശം നരൈരന്യൈര്വിമാനമധിരോഹിതമ് । കസ്യേഹ കര്മണോ വ്യഷ്ടിര്യേനാഹം സുരരാഡിവ
മറ്റു മനുഷ്യർക്ക് അത്തരം ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ഇരിക്കാനോ കയറാനോ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല; ആരുടെ കര്മ്മഫലമാണ് ഇത്ര വലിയ ഫലം, ഞാൻ ദേവരാജാവിനെപ്പോലെ ആയത്?
ഇതി ചിംതാപരോ ഭൂത്വാ വിമാനവരമാസ്ഥിതഃ । ദദര്ശ പാര്ഥിവവരോ മേരും ശിഖരിണാം വരമ്
ഇങ്ങനെ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, അത്യുത്തമമായ വിമാനത്തിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട്, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ പർവതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലിയ മെരുവിനെ കണ്ടു.
തത്രാസ്തേ ച മഹാത്മാസൌ ദ്വിതീയ ഇവ ഭാസ്കരഃ । ആസീനം പര്വതവരേ ശൈലപട്ടേ ഹിരണ്മയേ
അവിടെ ആ മഹാത്മാവ്, രണ്ടാമത്തെ സൂര്യനെപ്പോലെ, പർവതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായതിന്റെ പൊൻതട്ടിൽ ഇരുന്നു വസിക്കുന്നു.
സനത്കുമാരം ബ്രഹ്മര്ഷിം ജ്ഞാനയോഗപരായണമ് । ദൃഷ്ട്വാ ഹ്യവാതരദ്രാജാ പ്രഷ്ടുകാമോഽഥ വിസ്മയമ്
ജ്ഞാനയോഗത്തിലേയ്ക്കു മുഴുവൻ മനസ്സും സമർപ്പിച്ച ബ്രഹ്മർഷിയായ സനത്കുമാരനെ രാജാവ് കണ്ടപ്പോൾ, അവനെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അത്ഭുതത്തോടെ അവിടേക്ക് ഇറങ്ങി.
വവംദേ ചരണൌ ഹൃഷ്ടസ്തേനാപി സ ച നംദിതഃ । സുഖോപവിഷ്ടസ്തു നൃപഃ പപ്രച്ഛ മുനിപുംഗവമ്
ആനന്ദത്തോടെ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി; അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു സനത്കുമാരനും ആനന്ദിച്ചു. പിന്നെ രാജാവ് സുഖമായി ഇരുന്ന് ആ മഹർഷിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
ഭഗവന്ദുര്ല്ലഭാ ലോകേ സംപച്ചേയം യഥാ മമ । കര്മണാ കേന ലഭ്യേത കശ്ചാഹം പൂര്വജന്മനി
ഭഗവനേ, ഇത്തരമൊരു ഐശ്വര്യം ലോകത്ത് വളരെ അപൂർവമാണ്. ഏത് പ്രവർത്തിയാൽ ഇതു ലഭിക്കുന്നു? ഞാൻ മുൻജന്മത്തിൽ ആരായിരുന്നു?
തത്ത്വം കഥയ മേ സര്വമനുഗ്രാഹ്യോഽസ്മി തേ യദി । സനത്കുമാര ഉവാച-। ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി പൂര്വവൃത്തസ്യ കാരണമ്
എനിക്ക് എല്ലാം സത്യസന്ധമായി പറയൂ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനാണെങ്കിൽ. സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, മുൻകാലത്തെ നിന്റെ കഥയ്ക്ക് കാരണമെന്താണെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
യേന കൃത്വാ വിശേഷേണ തവ ചാനുഗ്രഹോഽഭവത് । ത്വമാസീഃ പൂര്വജനുഷി സുവൈശ്യഃ സത്യവാക്ശുചിഃ
നിനക്കു പ്രത്യേകമായി അനുഗ്രഹം ലഭിക്കാൻ കാരണമായ പ്രവർത്തി ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. മുൻജന്മത്തിൽ നീ സത്യസന്ധനും ശുദ്ധനും ആയ ഒരു നല്ല വ്യാപാരിയായിരുന്നു.
സ്വം കര്മ തേ പരിത്യക്തം തതസ്ത്യക്തസ്തു ബാംധവൈഃ । സത്വം വൃത്തിപരിക്ഷീണോ ഭാര്യയാനുഗതസ്തഥാ
നിന്റെ സ്വന്തം ജോലി നീ ഉപേക്ഷിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ബന്ധുക്കൾ നിന്നെ വിട്ടുപോയി. ഉപജീവനം കുറയുകയും, ഭാര്യ മാത്രമേ നിന്നെ അനുഗമിച്ചുള്ളൂ.