തസ്യ പ്രിയതമാ ഭാര്യാ സര്വലക്ഷണസംയുതാ । ഭര്തൃഭക്താ തഥാ ശീലാ നാമ്നാ സാ രൂപസുംദരീ
അവന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യ, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവളും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുള്ളവളും സദാചാരമുള്ളവളും, രൂപസുന്ദരി എന്നായിരുന്നു അവളുടെ പേര്.
സര്വാസാം ചൈവ നാരീണാം മധ്യേ സാ സുഭഗാഭവത് । പുത്രാശ്ച ബഹവോ ജാതാസ്തഥാ ദുഹിതരോ ഘനാഃ
എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും അവൾ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവതിയായിരുന്നു; അവർക്കു അനേകം പുത്രന്മാരും മഹിമയുള്ള പുത്രിമാരും ജനിച്ചു.
ഏവം വിഹരതോസ്തദ്വദ്ദംപത്യോഃ പ്രീതിപൂര്വകമ് । ആഗതഃ കാര്ത്തികോ മാസോ ഹരിനേത്രാവബോധകൃത്
അങ്ങനെ ആ ദമ്പതികൾ സന്തോഷത്തോടെ ദിവസങ്ങൾ കഴിച്ചുപോകുമ്പോൾ, ഹരിയുടെ കണ്ണുകൾ ഉണർത്തുന്ന കാർത്തികമാസം എത്തി.
തസ്മിന്ദീപാഃ പ്രബോധ്യംതേ നാരായണപരായണൈഃ । കൃച്ഛ്രചാംദ്രായണാദീനി വ്രതാനി നിയമാസ്തഥാ
ആ മാസത്തിൽ നാരായണഭക്തർ വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുന്നു; കൃച്ഛ്രം, ചാന്ദ്രായണം തുടങ്ങിയ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും പാലിക്കുന്നു.
ക്രിയംതേ വിഷ്ണുഭക്തൈശ്ച സംസാരഭയഭീരുഭിഃ । അഥ പ്രബോധിനീം പ്രാപ്യ രാജാ രാജ്ഞീമഥാബ്രവീത്
വിഷ്ണുഭക്തരും ലോകഭയത്തിൽ ഭയപ്പെടുന്നവരും ഇവ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. പിന്നീടു പ്രബോധിനി വന്നപ്പോൾ രാജാവ് രാജ്ഞിയോട് പറഞ്ഞു.
ഭദ്രേ പ്രബോധിനീ പുണ്യാ വിഷ്ണോര്നാഭിസരോരുഹേ । കരിഷ്യാമ്യദ്യ പൂജാം ച സോപവാസോ ജിതേംദ്രിയഃ
"പ്രിയേ, ഇന്ന് വിശുദ്ധമായ പ്രബോധിനി, വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ദിവസം. ഇന്ന് ഞാൻ ഉപവാസത്തോടെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, പൂജ ചെയ്യാം."
സ്നാത്വാ ച പുഷ്കരേ തീര്ഥേ പുംഡരീകാക്ഷമച്യുതമ് । പൂജയിഷ്യാമി ദേവേശം ലക്ഷ്മ്യാ സഹ ജനാര്ദനമ്
"പുഷ്കരക്ഷേത്രത്തിൽ സ്നാനം കഴിച്ചശേഷം, കമലനയനായും അക്ഷരനായും ദേവതകളുടെ നാഥനായ ജനാർദ്ദനനെ ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഞാൻ പൂജിക്കും."
ഇതി സാ വാംഛിതം ശ്രുത്വാ ഭര്തുഃ പ്രിയഹിതേ രതാ । ഉവാച വചനം ഗുഹ്യം ഭര്ത്താരം ചാരുഹാസിനീ
ഭർത്താവിന്റെ ആഗ്രഹം കേട്ടു, അവന്റെ സന്തോഷത്തിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയ അവൾ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ രഹസ്യമായി ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
രൂപസുംദര്യുവാച- മമാപി ഹൃദയേ കാമഃ സമുത്പന്നോ നരാധിപ । രൂപസൌംദര്യവാംഛാ ച ഹൃദയേ മമ വര്ത്തതേ
രൂപസുന്ദരി പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, എന്റെ ഹൃദയത്തിലും ഒരു ആഗ്രഹം ഉണർന്നു; സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ആകർഷണത്തിന്റെയും മോഹം എന്റെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നു."
പുഷ്കരം പ്രഥമം തീര്ഥം ഗംതുമിച്ഛേ ത്വയാ സഹ । തതോ രാജാ തയാ സാര്ദ്ധമാഗതഃ പുഷ്കരം തദാ
"നിനക്കൊപ്പം ഞാൻ ആദ്യമായ പുണ്യസ്ഥലമായ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു." അപ്പോൾ രാജാവ് അവളോടൊപ്പം പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോയി.
ഹസ്ത്യശ്വരഥവൃംദൈശ്ച സമാഗത്യ പുരോഹിതൈഃ । തതഃ സ്നാത്വാ തഥാ ധ്യായന്തര്പയന്പിതൃദേവതാഃ
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പുരോഹിതന്മാരുമടങ്ങിയ സംഘത്തോടൊപ്പം അവർ അവിടെ എത്തി. പിന്നെ സ്നാനം കഴിച്ച്, ധ്യാനിച്ച്, പിതൃദേവന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം ചെയ്തു.
പൂജയാമാസ ദേവേശം പുംഡരീകാക്ഷമച്യുതമ് । ദീപമാലാകുലേ തത്ര സര്വതഃ സുമനോഹരേ
അവിടെ മനോഹരമായ വിളക്കുകളുടെ നിരകൾ എല്ലായിടത്തും അലങ്കരിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്ത്, അവർ കമലനയനായും അക്ഷരനായും ദേവതകളുടെ നാഥനായ ജനാർദ്ദനനെയും പൂജിച്ചു.
ദദര്ശ ലിഖിതം തത്ര മാര്ജാരം ദേവതാലയേ । തം ദൃഷ്ട്വാ പ്രാകൃതം കര്മ ജന്മ സ്മൃത്വാ നൃപസ്തദാ
അവിടെ ദേവാലയത്തിൽ ഒരു പൂച്ചയുടെ ചിത്രീകരണം രാജാവ് കണ്ടു. അത് കണ്ടപ്പോൾ തന്റെ മുൻജന്മത്തിലെ സാധാരണ ജീവിതം രാജാവ് ഓർമ്മിച്ചു.
മുഖപംകജമാലോക്യ പ്രിയായാഃ പ്രജഹാസ ച । രൂപസുംദര്യുവാച- മമ സന്മുഖമാലോക്യ ഭര്തഃ കിം സ്മിതകാരണമ് 6.30.
പ്രിയയുടെ കമലപോലെയുള്ള മുഖം നോക്കി രാജാവ് ചിരിച്ചു. രൂപസുന്ദരി ചോദിച്ചു: "ഭർത്താവേ, എന്റെ മുഖം നോക്കി ചിരിയ്ക്കാൻ കാര്യം എന്താണ്?"
കഥയാമാസ ഹൃഷ്ടാത്മാ പ്രാക്തനം കര്മണഃ ഫലമ് । രാജോവാച- അഹമാസം പുരാ ദേവി മാര്ജാരോ ബ്രാഹ്മണാലയേ
ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ, രാജാവ് തന്റെ മുൻജന്മത്തിലെ കർമ്മഫലം പറയാൻ തുടങ്ങി. രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ദേവി, ഞാൻ ഒരിക്കൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ പൂച്ചയായിരുന്നുവു."
ഭക്ഷിതാ മൂഷകാസ്തത്ര മയാ ശതസഹസ്രശഃ । തതോ നാരായണസ്യാഗ്രേ ദീപഃ സംരക്ഷിതോ യതഃ
"അവിടെ ഞാൻ നൂറുകണക്കിന് എലികളെ തിന്നിരുന്നു. പിന്നെ, നാരായണന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു വിളക്ക് സംരക്ഷിച്ചതിനാൽ—"
വ്യാജേനാപി മയാ ദേവിപ്രാപ്തം തത്കര്മണഃ ഫലമ് । വിഷ്ണുലോകമനുപ്രാപ്യ രാജ്യം പ്രാപ്തം മയാധുനാ
"—അത് വെറും കപടത്താലെങ്കിലും, ദേവി, ആ കർമ്മഫലം ഞാൻ ലഭിച്ചു; വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ചു, ഇപ്പോൾ രാജ്യം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു."
രൂപസുംദര്യുവാച-। മമാപി സ്മരണം ജാതം പ്രാകൃതസ്യ ച ജന്മനഃ । മൂഷികാ ചാഹമപ്യാസം ക്ഷുദ്രാ ബ്രാഹ്മണവേശ്മനി
രൂപസുന്ദരി പറഞ്ഞു: "എനിക്കും മുൻജന്മം ഓർമ്മ വരുന്നു; ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ ചെറിയ എലിയായിരുന്നുവു."
കാര്തികേ ച പ്രബോധിന്യാം മംദീഭൂതേ ച ദീപകേ । വര്ത്യഗ്രാഹരണാര്ഥായ നിര്ഗതാഹം തദാ ബിലാത്
"കാർത്തികയിൽ പ്രബോധിനി ദിവസം, വിളക്ക് മങ്ങിപ്പോകുമ്പോൾ, വാട്ടിയുടെ അറ്റം എടുക്കാൻ ഞാൻ അന്നേരം കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു."
ദൃഷ്ട്വാ നാരായണം ദേവം പൂജിതം കുസുമൈസ്തഥാ । നിദ്രാഭിഭൂതം വിപ്രം ച വര്ത്തിഃ കൃഷ്ടാ മയാ തദാ
"പൂക്കളാൽ നാരായണനെ പൂജിക്കുന്നതും, ബ്രാഹ്മണൻ ഉറക്കത്തിൽ ആകുന്നതും ഞാൻ കണ്ടു; അപ്പോൾ ഞാൻ വാട്ടി വലിച്ചു."
ഉത്ഥിതസ്ത്വം യദാ തത്ര മാം ഗൃഹീതും കൃതക്ഷണഃ । ദൃഷ്ട്വാ ത്വം ച പ്രണഷ്ടാഹം പ്രവിഷ്ടാ ബിലമധ്യതഃ
അവിടെ നീ എഴുന്നേറ്റു എന്നെ പിടിക്കാനായി ഒരുങ്ങിയപ്പോള്, നിന്നെ കണ്ടതോടെ ഞാന് അപ്രത്യക്ഷയായി ആ കുഴിയുടെ നടുവിലേക്ക് കടന്നു.
വിശംത്യാ മമ പാദേന ദീപവര്ത്തിര്വിജൃംഭിതാ । തൈലപാത്രം ച നമിതം തേനാഹം സുഖഭാഗിനീ
ഞാന് അകത്തു കടക്കുമ്പോള് എന്റെ കാല് വിളക്കിന്റെ വാളില് തട്ടിയതോടെ അത് കത്തിപ്പൊങ്ങി, എണ്ണപ്പാത്രം മറിഞ്ഞു. അങ്ങനെ ഞാന് ഭാഗ്യവതിയായി.
തന്മയാ രാജരാജേംദ്ര ദീപം ചൈവ പ്രകാശിതമ് । ഇദാനീം ച മയാ പ്രാപ്തം രൂപലാവണ്യമുത്തമമ്
രാജാധിരാജാ, ഞാനാണ് ആ വിളക്ക് തെളിച്ചതും, ഇപ്പോഴിതാ ഞാന് അതുല്യമായ സൗന്ദര്യവും ആകര്ഷണവും നേടിയിരിക്കുന്നു.
ത്വം ച ഭര്ത്താ തഥാ രാജ്യം പുത്രാശ്ചൈവംവിധം സുഖമ് । ദീപപ്രബോധനാജ്ജാതം ജ്ഞാനമത്യംത ദുര്ല്ലഭമ്
നീ എന്റെ ഭര്ത്താവും, രാജ്യം, മക്കള്, ഈ സുഖങ്ങളൊക്കെയും—all ഇതെല്ലാം വിളക്കു വ്രതത്തിന്റെ ഫലമായി ലഭിച്ചവയാണ്. അതുപോലെ അപൂര്വമായ ജ്ഞാനവും.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ദീപവ്രതമനുത്തമമ് । ആവാം ഹി പരയാ ഭക്ത്യാ കുര്വശ്ചൈവ വിശേഷതഃ
അതിനാല് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടെ, പ്രത്യേകിച്ച് നമ്മള് പരമഭക്തിയോടെ, ഈ ഉത്തമമായ വിളക്കു വ്രതം നിര്വഹിക്കണം.
തദേതത്കര്മണഃ പ്രാപ്തം ഫലം രാജ്യാദിസംപദഃ । പൂര്വജന്മസ്മൃതം ചാപി സര്വപാപക്ഷയസ്തഥാ
ഈ കര്മ്മത്തിന്റെ ഫലമായി രാജ്യം തുടങ്ങിയ സമ്പത്തുകളും, മുന്പുള്ള ജന്മങ്ങള് ഓര്മ്മിക്കുന്നതും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നതും ലഭിച്ചു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വിധിമംത്രാദിപൂര്വകമ് । ദീപവ്രതം കൃതം പുംഭിഃ പുണ്യം ചംദ്രാര്കതാരകമ്
അതിനാല് എല്ലാ ശ്രമത്തോടും, യഥാവിധി മന്ത്രാദികള് പാലിച്ച്, പുരുഷന്മാര് ഈ വിളക്കു വ്രതം ചെയ്യണം. അതിന്റെ ഫലം ചന്ദ്രന്, സൂര്യന്, നക്ഷത്രങ്ങള് പോലെ ദീര്ഘകാലം നിലനില്ക്കും.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ രാജാ ചക്രേ ദീപവ്രതം തദാ । പ്രിയയാ സഹ ദേവര്ഷേ സമ്യക്ശ്രദ്ധാസമന്വിതഃ
ഈ വാക്കുകള് കേട്ട രാജാവ്, പ്രിയയോടൊപ്പം, ദേവര്ഷേ, പൂര്ണ വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി വിളക്കു വ്രതം ചെയ്തു.
തസ്മിംസ്തു പുഷ്കരേ തീര്ഥേ കൃത്വാ ദീപവ്രതം തു തൌ । അവാപതുഃ പരാം മുക്തിം ദേവദാനവദുര്ല്ലഭാമ്
അവിടെ പുഷ്കരക്ഷേത്രത്തില് ആ ഇരുവരും വിളക്കു വ്രതം നിര്വഹിച്ചു, ദേവന്മാര്ക്കും അസുരന്മാര്ക്കും ലഭിക്കാനാവാത്ത പരമമുക്തി നേടി.
ഏതദ്ദീപസ്യ മാഹാത്മ്യം യേ ശൃണ്വംതി നരാ ഭുവി । സര്വപാപവിനിര്മുക്താഃ പ്രയാംതി ഹരിമംദിരമ്
ഈ വിളക്കിന്റെ മഹത്വം ഭൂമിയില് കേള്ക്കുന്ന മനുഷ്യര് എല്ലാവരും എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതരായി ഹരിയുടെ ആലയം പ്രാപിക്കും.