ഹേമംതേ ശിശിരേ ചൈവ സലിലം യസ്യ തിഷ്ഠതി । ഗോസഹസ്രഫലം തസ്യ ലഭതേ നാത്ര സംശയഃ
ഹേമന്തം, ശിശിരം എന്നീ തണുത്ത കാലങ്ങളിൽ കുളത്തിൽ വെള്ളം നിലനിൽക്കുന്നവന് ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വസംതേഽപി തഥാ ഗ്രീഷ്മേ സലിലം തിഷ്ഠതേ യദി । അതിരാത്രാശ്വമേധാഭ്യാം ഫലമാഹുര്മനീഷിണഃ
വസന്തത്തിലും വേനലിലും പോലും കുളത്തിൽ വെള്ളം നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, അതിരാത്ര യജ്ഞത്തിന്റെയും അശ്വമേധത്തിന്റെയും ഫലമാണ് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്.
അഥൈതേഷാം തു വൃക്ഷാണാം രോപണേ ച ഗുണാഞ്ഛൃണു । അതീതാനാഗതൌ ചോഭൌ പിതൃവംശൌ മഹാഋഷേ
ഇനി ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കൂ മഹർഷേ; അതു കഴിഞ്ഞവരുടെയും വരാനിരിക്കുന്നവരുടെയും പിതൃവംശങ്ങൾക്ക് ഉപകാരമാണ്.
താരയേദ്വൃക്ഷരോപീ ച തസ്മാദ്വൃക്ഷാംസ്തു രോപയേത് । പുത്രപൌത്രാ ഭവംത്യേതേ പാദപാ നാത്ര സംശയഃ
വൃക്ഷം നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നവൻ രണ്ടു വംശങ്ങളെയും രക്ഷിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കണം. ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ പുത്രന്മാരും പുത്രപൗത്രന്മാരുമാണ് — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പരലോകം ഗതഃ സോഽപി ലോകാനാപ്നോതി ചാക്ഷയാന് । പുഷ്പൈഃ സുരഗണാന്സര്വാന്പത്രൈശ്ചാപി തഥാ പിതൄന്
അവൻ പരലോകത്തേക്ക് പോയാലും, അവൻ അക്ഷയമായ ലോകങ്ങൾ നേടുന്നു; വൃക്ഷങ്ങളുടെ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് ദേവതകളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ഇലകൾ കൊണ്ട് പിതാക്കളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഛായയാ ചാതിഥീന്സര്വാന്പൂജയംതി മഹീരുഹാഃ । കിന്നരോരഗരക്ഷാംസി ദേവഗംധര്വമാനവാഃ
വൃക്ഷങ്ങളുടെ നിഴലിൽ എല്ലാ അതിഥികളും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു — കിന്നരന്മാർ, ഉറഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവ്വർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരും.
തഥാ ഋഷിഗണാശ്ചൈവ സംശ്രയംതി മഹീരുഹാന് । പുഷ്പിതാഃ ഫലവംതശ്ച തര്പയംതീഹ മാനവാന്
അത് പോലെ തന്നെ, ഋഷികൾക്കും വൃക്ഷങ്ങളിൽ ആശ്രയം ലഭിക്കുന്നു; പുഷ്പവും പഴവും ഉള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ ഇവിടെ മനുഷ്യരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇഹലോകേ പരേ ചൈവ പുത്രാസ്തേ ധര്മതഃ സ്മൃതാഃ । തഡാഗവൃക്ഷരോപാശ്ച ഇഷ്ടയജ്ഞാശ്ച യേ ദ്വിജാഃ
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും, കുളം നിർമ്മിക്കുന്നവരും വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നവരും, ഇഷ്ടയജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദ്വിജന്മാരും, ധർമ്മപരമായി പുത്രന്മാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഏതേ സ്വര്ഗാന്നഹീയംതേ യേ ചാന്യേ സത്യവാദിനഃ । സത്യമേവ പരം ബ്രഹ്മ സത്യമേവ പരം തപഃ
ഇവരും സത്യം പറയുന്ന മറ്റുള്ളവരും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നില്ല; സത്യമാണ് പരമബ്രഹ്മവും, സത്യമാണ് ഉത്തമമായ തപസ്സും.
സത്യമേവ പരോ യജ്ഞഃ സത്യമേവ പരം ശ്രുതമ് । സത്യം ദേവേഷു ജാഗര്തി സത്യം ച പരമം പദമ്
സത്യമാണ് ഉത്തമമായ യജ്ഞവും, സത്യമാണ് ഉത്തമമായ ശാസ്ത്രവും; ദേവന്മാരിൽ സത്യം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, സത്യമാണ് പരമപദവും.
തപോ യജ്ഞാശ്ച പുണ്യം ച തഥാ ദേവര്ഷിപൂജനമ് । ആദ്യോ വിധിശ്ച വിദ്യാ ച സര്വം സത്യേ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
തപസ്സ്, യജ്ഞങ്ങൾ, പുണ്യം, ദേവർഷിമാരുടെ ആരാധന, ആദിമ നിയമം, വിജ്ഞാനം — ഇതെല്ലാം സത്യം എന്ന അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
സത്യം യജ്ഞസ്തഥാ ദാനം മംത്രാ ദേവീ സരസ്വതീ । വ്രതചര്യാ തഥാ സത്യമോങ്കാരഃ സത്യമേവ ച
സത്യം തന്നെയാണ് യജ്ഞം, ദാനം, മന്ത്രം, ദേവി സരസ്വതി, വ്രതാനുഷ്ഠാനം, ഒംകാരവും. ഇവയെല്ലാം സത്യത്തിലാണ് അടിസ്ഥാനം.
സത്യേന വായുരഭ്യേതി സത്യേന തപതേ രവിഃ । സത്യേന ചാഗ്നിര്ദഹതി സ്വര്ഗഃ സത്യേന തിഷ്ഠതി
സത്യത്താൽ വായു ചലിക്കുന്നു, സത്യത്താൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നു, സത്യത്താൽ അഗ്നി ദഹിക്കുന്നു, സ്വർഗം സത്യത്താൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
പൂജനം സര്വദേവാനാം സര്വതീര്ഥാവഗാഹനമ് । സത്യം ച വദതേ ലോകേ സര്വമാപ്നോത്യസംശയഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആരാധിക്കുകയും എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും സ്നാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് പോലെ, ലോകത്ത് സത്യം സംസാരിക്കുന്നവൻ സംശയമില്ലാതെ എല്ലാം നേടുന്നു.
അശ്വമേധസഹസ്രം ച സത്യം ച തുലയാ ധൃതമ് । സര്വേഷാം സര്വയജ്ഞാനാം സത്യമേവ വിശിഷ്യതേ
ആയിരം അശ്വമേധയജ്ഞങ്ങളും സത്യവും തുലയിൽ വെച്ചാൽ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലുമാണ് സത്യം ഏറ്റവും ഉന്നതം.
സത്യേന ദേവാഃ പ്രീയംതേ പിതരോ ഋഷയസ്തഥാ । സത്യമാഹുഃ പരം ധര്മം സത്യമാഹുഃ പരം പദമ്
സത്യത്താൽ ദേവന്മാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നു. അവർ സത്യത്തെ തന്നെ പരമധർമ്മം, പരമപദം എന്നും പറയുന്നു.
സത്യമാഹുഃ പരം ബ്രഹ്മ തസ്മാത്സത്യം വദാമി തേ । മുനയഃ സത്യനിരതാഃ തപസ്തപ്ത്വാ സുദുഷ്കരമ്
അവർ സത്യത്തെ തന്നെ പരബ്രഹ്മം എന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്കു സത്യം പറയുന്നു. സത്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മുനിമാർ കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.
സത്യധര്മരതാഃ സിദ്ധാസ്തതഃ സ്വര്ഗമിതോ ഗതാഃ । അപ്സരോഗണസംഘുഷ്ടൈര്വിമാനൈഃ പരിതോ വൃതാഃ
സത്യധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കിയ സിദ്ധന്മാർ ഇവിടുനിന്ന് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വിഹയസ്യാനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
വക്തവ്യം ച സദാ സത്യം ന സത്യാദ്വിദ്യതേ പരമ് । അഗാധേ വിപുലേ സിദ്ധേ സത്തീര്ഥേ ച ശുചൌ ഹൃദി
എപ്പോഴും സത്യം സംസാരിക്കണം; സത്യത്തേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല. ആഴമുള്ള, വിശാലമായ, പവിത്രമായ ഹൃദയത്തിലും തിരുത്തിലും —
സ്നാതവ്യം മനസാ യുക്തൈഃ സ്നാനം തത്പരമം സ്മൃതമ് । ആത്മാര്ഥേ വാ പരാര്ഥേ വാ പുത്രാര്ഥേ വാപി മാനവാഃ । അനൃതം യേ ന ഭാഷംതേ തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി സ്നാനം ചെയ്യണം; അത്തരമൊരു സ്നാനമാണ് പരമമായത്. സ്വയം, മറ്റുള്ളവർക്കായി, മകനുവേണ്ടി എന്നിങ്ങനെ, ആരും അസത്യം പറയാതെ ഇരിക്കുന്നവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
വേദാ യജ്ഞാസ്തഥാ മംത്രാഃ സംതി വിപ്രേഷു നിത്യശഃ । ന ഭാംത്യുജ്ഝിത സത്യേഷു തസ്മാത്സത്യം സമാചരേത്
വേദങ്ങൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ എല്ലാം ബ്രാഹ്മണരിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു; സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവരിൽ നിന്നു അവ മാറുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് സത്യം അനുഷ്ഠിക്കണം.
നാരദ ഉവാച-। തപസാം മേ ഫലം ബ്രൂഹി പുനരേവ വിശേഷതഃ । സര്വേഷാം ചൈവ വര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണാനാം തപോബലമ്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: തപസ്സിന്റെ ഫലം വീണ്ടും വിശദമായി പറയൂ. എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ തപസ്സിന്റെ ശക്തി എന്താണെന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രവക്ഷ്യാമി തപോധ്യാനം സര്വകാമാര്ഥസാധകമ് । സുദുശ്ചരം ദ്വിജാതീനാം തന്മേ നിഗദതഃ ശൃണു
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടാൻ കഴിയുന്ന തപസ്സിന്റെ ധ്യാനം ഞാൻ പറയാം; അതു ദ്വിജന്മാർക്ക് വളരെ ദുഷ്കരം. ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
തപോ ഹി പരമം പ്രോക്തം തപസാ വിംദതേ ഫലമ് । തപോരതോ ഹി യോ നിത്യം മോദതേ സഹ ദൈവതൈഃ
തപസ്സ് ഏറ്റവും ഉന്നതമാണെന്ന് പറയുന്നു; തപസ്സിലൂടെ അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. തപസിൽ എപ്പോഴും ലീനനായവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.
തപസാ പ്രാപ്യതേ സ്വര്ഗസ്തപസാ പ്രാപ്യതേ യശഃ । തപസാ മോക്ഷമാപ്നോതി തപസാ വിംദതേ മഹത്
തപസ്സിലൂടെ സ്വർഗം ലഭിക്കുന്നു, തപസ്സിലൂടെ പ്രശസ്തി ലഭിക്കുന്നു; തപസ്സിലൂടെ മോക്ഷം നേടുന്നു, തപസ്സിലൂടെ മഹത്വം അനുഭവിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംപത്തിഃ സൌഭാഗ്യം രൂപമേവ ച । തപസാ ലഭതേ സര്വം മനസാ യദ്യദിച്ഛതി
ജ്ഞാനവും വിവേകവും, ഭാഗ്യവും സൗന്ദര്യവും — മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം തപസ്സിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു.
നാതപ്തതപസോ യാംതി ബ്രഹ്മലോകം കദാചന । യത്കാര്യം കിംചിദാസ്ഥായ പുരുഷസ്തപ്യതേ തപഃ
തപസ്സു ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തവർക്ക് ബ്രഹ്മലോകം ഒരിക്കലും ലഭിക്കില്ല. മനുഷ്യൻ എന്ത് പ്രവർത്തി ചെയ്താലും അതിൽ തപസ്സുണ്ട്.
തത്സര്വം സമവാപ്നോതി പരത്രേഹ ച മാനവഃ । സുരാപഃ പരദാരീ ച ബ്രഹ്മഹാ ഗുരുതല്പഗഃ । തപസാ തരതേ സര്വം സര്വതശ്ച വിമുച്യതേ
മനുഷ്യൻ ഇതിലും അപ്പുറത്തും എല്ലാം നേടുന്നു. മദ്യം കുടിച്ചവൻ, പരസ്യസ്ത്രീഗാമി, ബ്രാഹ്മണഹന്ത, ഗുരുപത്നി ബന്ധം — ഇവരെല്ലാവർക്കും തപസ്സിലൂടെ എല്ലാം കടന്ന് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
അപി സര്വേശ്വരഃ സ്ഥാണുര്വിഷ്ണുശ്ചൈവ സനാതനഃ । ബ്രഹ്മാ ഹുതാശനഃ ശക്രോ യേ ചാന്യേ തപസാന്വിതാഃ
സർവ്വേശ്വരനായ ശിവനും, സനാതനനായ വിഷ്ണുവും, ബ്രഹ്മാവും, അഗ്നിയും, ഇന്ദ്രനും, മറ്റു തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും പോലും—
ഷഡശീതിസഹസ്രാണി മുനീനാമൂര്ദ്ധ്വരേതസാമ് । തപസാ ദിവി മോദംതേ സമേതാ ദൈവതൈഃ സഹ
അൻപതിനാറായിരത്തി ആറായിരം ഉർദ്ധ്വരേതസ്സായ മഹർഷിമാർ, തങ്ങളുടെ തപസ്സിനാൽ ദൈവങ്ങളോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു.