തസ്മാദന്നം വിശേഷേണ ദാതുമിച്ഛംതി മാനവാഃ । അന്നേന സദൃശം ദാനം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യർ പ്രത്യേകിച്ച് അന്നം നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അന്നത്തിന് തുല്യമായ ദാനം മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, പിന്നെയും ഉണ്ടാകില്ല.
അന്നേന ധാര്യതേ വിശ്വം ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ് । അന്നമൂര്ജസ്കരം ലോകേ പ്രാണാഹ്യന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ
അന്നം കൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത്, ചലിക്കുന്നവയും അചലങ്ങളായവയും. അന്നം ലോകത്ത് ശക്തി നൽകുന്നു; ജീവൻ അന്നത്തിൽ ആധാരമാക്കുന്നു.
ദാതവ്യം ഭക്ഷ്യമേവാന്നം ബ്രാഹ്മണായ മഹാത്മനേ । കുടുംബം പീഡയിത്വാപി ആത്മനോ ഭൂതിമിച്ഛതാ
സ്വന്തം കുടുംബത്തിന് കഷ്ടപ്പെടേണ്ടിവന്നാലും, ആത്മക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണനു ഭക്ഷ്യമായ അന്നം നൽകണം.
നാരദാസൌ വിദാംശ്രേഷ്ഠോ യോ ദദ്യാദന്നമര്ഥിനേ । ബ്രാഹ്മണായാര്തരൂപായ പാരലൌകികമാത്മനഃ
നാരദാ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആരെങ്കിലും ആവശ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണനു ആത്മക്ഷേമത്തിനായി അന്നം നൽകുന്നുവെങ്കിൽ—
ആത്മീയഭൂതിമന്വിച്ഛേത്കാലേ ദ്വിജമുപസ്ഥിതമ് । ശ്രാംതമധ്വനി വര്ത്തംതം ഗൃഹസ്ഥം ഗൃഹമാഗതമ്
യാതനയാൽ ക്ഷീണിച്ചിട്ടു വീട്ടിൽ എത്തിയ ദ്വിജാതിയെ, അതായത് ഒരു അതിഥിയെ, സമയത്ത് അന്വേഷിച്ച് സ്വീകരിക്കണം.
അന്നദഃ പ്രാപ്നുതേ വിദ്വാന്സുശീലോ വീതമത്സരഃ । ക്രോധമുത്പതിതം ഹിത്വാ ദിവി ചേഹ ച യത്സുഖമ്
വിദ്വാനായും നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ആഹാരം നൽകുന്നവൻ, ഉണർന്ന കോപം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ ലോകത്തും സ്വർഗ്ഗത്തിലും സന്തോഷം നേടുന്നു.
നാഭിനിംദേച്ച അതിഥിം ന ദ്രുഹ്യാച്ച കഥംചന । ബ്രഹ്മവിദേഽര്പയേദന്നം തച്ച ദാനം വിശിഷ്യതേ
ഒരിക്കലും അതിഥിയെ നിന്ദിക്കുകയോ ദ്രോഹിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. ബ്രഹ്മജ്ഞാനിക്ക് ആഹാരം അർപ്പിക്കുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ദാനമാണ്.
ശ്രാംതായാദൃഷ്ടപൂര്വായ അന്നമധ്വനി വര്തിനേ । യോ ദദ്യാച്ച പരിക്ലിഷ്ടം സര്വധര്മമവാപ്നുയാത്
പണ്ടു കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത, യാത്രയിൽ തളർന്ന ഒരാള്ക്ക് ആഹാരം നൽകുന്നവൻ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും നേടുന്നു.
പിതൃദേവാംസ്തഥാ വിപ്രാതിഥീംശ്ച മഹാമുനേ । യോ നരഃ പ്രീണയേതാന്നൈസ്തസ്യ പുണ്യമനംതകമ്
മഹാമുനിയേ, പിതാക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അതിഥികളെയും ആഹാരത്തിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവന് അനന്തമായ पुण്യം ലഭിക്കും.
കൃത്വാപി സുമഹത്പാപം യോ ദദ്യാദന്നമര്ഥിനേ । ബ്രാഹ്മണായ വിശേഷേണ സ തു പാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
വളരെ വലിയ പാപം ചെയ്തവൻ പോലും, ആവശ്യപ്പെടുന്നവർക്കും പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്കും ആഹാരം നൽകി ആ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ബ്രാഹ്മണേഷ്വക്ഷയം ദാനമന്നം ശൂദ്രേ മഹത്ഫലമ് । അന്നദാനം ച ശൂദ്രേ ച ബ്രാഹ്മണേ ചാവശിഷ്യതേ
ബ്രാഹ്മണർക്കു ആഹാരം നൽകുന്നത് ക്ഷയിക്കാത്ത पुण്യം നൽകുന്നു; ശൂദ്രനു വലിയ ഫലം നൽകുന്നു; ശൂദ്രനും ബ്രാഹ്മണനും ആഹാരം നൽകുന്നത് ഇരുവർക്കും ഗുണം ചെയ്യും.
ന പൃച്ഛേദ്ഗോത്രചരണം ന ച സ്വാധ്യായമേവ ച । ഭിക്ഷുകോ ബ്രാഹ്മണോ ഹ്യത്ര ദദ്യാദന്നം പ്രയാതി ച
ഭിക്ഷയാചിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനോട് ഗോത്രം, ശാഖ, സ്വാധ്യായം എന്നിവ ചോദിക്കേണ്ടതില്ല; അവനു ആഹാരം നൽകി അയാൾ പോകട്ടെ.
അന്നദസ്യ ശുഭാ വൃക്ഷാഃ സര്വകാമഫലാന്വിതാഃ । സംഭവംതീഹ ലോകേ ച ഹര്ഷയുക്താസ്ത്രിവിഷ്ടപേ
ആഹാരം നൽകുന്നവനെ എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളുള്ള ശുഭമായ വൃക്ഷങ്ങൾ ഈ ലോകത്തും സ്വർഗ്ഗത്തും സന്തോഷത്തോടെ ചുറ്റിനിൽക്കും.
അന്നദാനേന യേ ലോകാസ്താന്ശൃണുഷ്വമഹാമുനേ । വിമാനാനി പ്രകാശംതേ ദിവി തേഷാം മഹാത്മനാമ്
മഹാമുനിയേ, ആഹാരം നൽകുന്നവർ നേടുന്ന ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അവർക്കായി പ്രകാശമുള്ള വിഹാരങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമാകും.
നാനാസംസ്ഥാനരൂപാണി നാനാകാമാന്വിതാനി ച । സര്വകാമഫലാശ്ചാപി വൃക്ഷാ ഭുവനസംസ്ഥിതാഃ
വിവിധ ആകൃതിയിലും സ്ഥലങ്ങളിലും, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ ലോകങ്ങളിലുടനീളം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഹേമവാപ്യഃ ശുഭാഃ സര്വാ ദീര്ഘികാശ്ചൈവ സര്വശഃ । ഘോഷവംതി ച യാനാനി മുക്താന്യഥ സഹസ്രശഃ
അവിടെ എല്ലായിടത്തും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുളങ്ങൾ, നീരുറവുകളും, ആയിരക്കണക്കിന് മുത്തുകളാൽ അലങ്കരിച്ച ശബ്ദമുള്ള വാഹനങ്ങളും കാണാം.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യമയാഃ ശൈലാ വാസാംസ്യാഭരണാനി ച । ക്ഷീരം സ്രവംത്യഃ സരിതസ്തഥൈവാജ്യസ്യ പര്വതാഃ
അവിടെ വിഭവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മലകളും, വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും, പാലൊഴുകുന്ന നദികളും, നെയ്യിന്റെ പർവ്വതങ്ങളും ഉണ്ട്.
പ്രാസാദാഃ ശുഭ്രവര്ണാഭാഃ ശയ്യാശ്ച കനകോജ്വലാഃ । തദന്നം ദാതുമിച്ഛംതി തസ്മാദന്നപ്രദോ ഭവേത്
അവിടെ വെള്ളപൊലിഞ്ഞ ഭവനങ്ങളും പൊന്നുപൊലിഞ്ഞ കിടക്കകളും ഉണ്ട്; അത്തരം ആഹാരം നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ആഹാരം നൽകുന്നവരാകണം.
ഏതേ ലോകാഃ പുണ്യകൃതാമന്നദാനം മഹത്ഫലമ് । തസ്മാദന്നം വിശേഷേണ ദാതവ്യം മാനവൈര്ഭുവി
ഈ ലോകങ്ങൾ पुण്യശീലികൾക്ക് ലഭിക്കുന്നു; ആഹാരം നൽകുന്നത് വലിയ ഫലം നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ആഹാരം നൽകണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സഹസ്രസംഹിതായാം ഉത്തരഖണ്ഡേ ഉമാപതിനാരദസംവാദേ അന്നദാനപ്രശംസാനാമ ഷഡ്വിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അമ്പത്തയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ഉമാപതി-നാരദ സംവാദത്തിൽ 'അന്നദാനപ്രശംസ' എന്ന ഇരുപത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച- പാനീയദാനം പരമം ദാനാനാമുത്തമം സദാ । തസ്മാദ്വാപീശ്ച കൂപാംശ്ച തഡാഗാനി ച കാരയേത്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: വെള്ളം നൽകുന്നത് എല്ലാ ദാനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്; അതുകൊണ്ട് കിണറുകളും കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും നിർമ്മിക്കണം.
അര്ദ്ധം പാപം സംഹരംതി പുരുഷസ്യ വികര്മണഃ । കൂപാഃ പ്രവൃത്തപാനീയാഃ സുപ്രവൃത്തസ്യ നിത്യശഃ
നല്ല നിലയിൽ ജലസ്രോതസ്സുള്ള കിണറുകൾ, പാപം ചെയ്തവന്റെ പാതി പാപം നീക്കം ചെയ്യും.
സ ച താരയതേ വംശം യസ്യ ഖാത ജലാശയേ । ഗാവഃ പിബംതി വിപ്രാശ്ച സാധവശ്ച നരാഃ സദാ
ആഴം കുഴിച്ച കുളം നിർമ്മിച്ചവന്റെ വംശം ഉയരുന്നു; ആ കുളത്തിലെ വെള്ളം പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും സദാ നല്ലവർക്കും കുടിക്കാൻ ലഭിക്കുന്നു.
നിദാഘകാലേ പാനീയം യസ്യ തിഷ്ഠതി നാരദ । ദുര്ഗേ വിഷമകൃച്ഛ്രേ ച ന കദാചിദവാപ്യതേ
നാരദാ, കടുത്ത വേനൽക്കാലത്തും, കഠിനവും ദുർഗമവുമായ സ്ഥലങ്ങളിലും, അവന്റെ കുളത്തിൽ വെള്ളം ഒരിക്കലും കുറയാറില്ല.
തഡാഗാനാം ച വക്ഷ്യാമി കൃതാനാം യേ ഗുണാഃ സ്മൃതാഃ । ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വത്ര പൂജിതോ യസ്തഡാഗവാന്
നിർമ്മിച്ച കുളങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും കുളം ഉള്ളവൻ എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
അഥവാ മിത്രസദനം മിത്രമൈത്രീവിവര്ദ്ധനമ് । കീര്തിസംജനനം ശ്രേഷ്ഠം തഡാഗസ്യോപലക്ഷയേത്
അല്ലെങ്കിൽ, കുളം സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും ആലയമായും, കീർത്തി നൽകുന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സ്ഥലമായും കാണണം.
ധര്മ്യസ്യാര്ഥസ്യ കാമസ്യ ഫലമാഹുര്മനീഷിണഃ । തഡാഗം സുകൃതം ദേശേ ക്ഷേത്രമധ്യേ മഹാശ്രയമ്
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവയുടെ ഫലം എന്നതാണു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്; നല്ല രീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച കുളം ഒരു പ്രദേശത്തോ വയലിന്റെ നടുവിലോ വലിയ ആശ്രയമാണ്.
ചതുര്വിധാനാം ഭൂതാനാം തഡാഗസ്യോപലക്ഷയേത് । തഡാഗാനി ച സര്വാണി ദിശംതി ശ്രേയമുത്തമമ്
നാലു തരത്തിലുള്ള ജീവികൾക്കും കുളം ഉപകാരപ്രദമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; എല്ലാ കുളങ്ങളും ഉത്തമമായ ക്ഷേമം നൽകുന്നു.
ദേവാമനുഷ്യാഗംധര്വാഃ പിതരോ നാഗ രാക്ഷസാഃ । സ്ഥാവരാണി ച ഭൂതാനി സംശ്രയംതി ജലാശയമ്
ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, ഗന്ധർവ്വർ, പിതാക്കന്മാർ, നാഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, അചഞ്ചല ജീവികൾ എന്നിവരൊക്കെയും കുളത്തിൽ ആശ്രയം തേടുന്നു.
വര്ഷാഋതൌ തഡാഗേ തു സലിലം യത്ര തിഷ്ഠതി । അഗ്നിഹോത്രഫലം തസ്യ ജായതേ നാത്ര സംശയഃ
മഴക്കാലത്ത് കുളത്തിൽ വെള്ളം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഉടമയ്ക്ക് അഗ്നിഹോത്ര യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.