പരഹിംസാവിഹീനോ യസ്തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । കര്മാണി കുരുതേ യസ്തു സുവിചാര്യ പുനഃ പുനഃ
മറ്റുള്ളവരെ ദുഃഖിപ്പിക്കാത്തവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. ചെയ്യാൻ പോകുന്ന കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച് നിർവഹിക്കുന്നവൻ—
ഗോബ്രാഹ്മണഹിതൈഷീ യസ്തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । സ്വയം നിരുക്തം വചനം യത്നാദ്യഃ പരിപാലയേത്
പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. താനെന്ത് വാഗ്ദാനം ചെയ്തുവോ അതു ശ്രദ്ധയോടെ പാലിക്കുന്നവൻ—
പ്രപന്നം യാതി യത്നാദ്യസ്തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । ദദാത്യനുപകാരിഭ്യോ ദാനാനി ദ്വിജസത്തമ
ആശ്രയം തേടിയവരെ ആത്മാർത്ഥതയോടെ സ്വീകരിക്കുന്നവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. പ്രതിഫലം പ്രതീക്ഷിക്കാതെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ—
മയി ചിത്തം സദാ യസ്യ തസ്യ തുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । കര്മണാ യേനതുഷ്ടോഽസ്മി നിരുക്തം തത്സമാസതഃ
എപ്പോഴും മനസ്സ് എന്നിലായിരിക്കുന്നവനോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടൻ. എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ഇതാണ്, സംക്ഷേപത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ.
രുഷ്ടോഽസ്മി കര്മണാ യേന വിപ്ര വച്മി ശൃണുഷ്വതമ് । പരഹിംസാരതോ യസ്തു നിര്ദ്ദയഃ സര്വജംതുഷു
ഇപ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെയുള്ള പ്രവൃത്തികളാൽ കോപം പ്രാപിക്കുമെന്നു പറയാം, ബ്രാഹ്മണനേ, കേൾക്കൂ. മറ്റുള്ളവരെ ദുഃഖിപ്പിക്കാൻ ആസ്വദിക്കുന്നവനും, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയില്ലാത്തവനും—
അഹംയുഃ സര്വദാ ക്രുദ്ധഃ സമാം നയതി ശത്രുതാമ് । അസത്യഭാഷീക്രൂരശ്ച പരനിംദാപരസ്തു യഃ
അങ്ങനെയുള്ളവരോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും കോപത്തോടെ ശത്രുവിനെപോലെ പെരുമാറുന്നത്. അസത്യമായി സംസാരിക്കുന്നവനും, ക്രൂരനും, മറ്റുള്ളവരെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുന്നവനും—
കവിവര്തനവിധ്വംസീ സമാം നയതി ശത്രുതാമ് । അദൃഷ്ടദോഷൌ പിതരൌ സ്ത്രീഭ്രാതൃഭഗിനീ തഥാ
കവികളുടെ കൃതികൾ നശിപ്പിക്കുന്നവരോടും ഞാൻ ശത്രുവിനെപോലെ പെരുമാറുന്നു. യാതൊരു കാരണം കൂടാതെ മാതാപിതാക്കളെയും ഭാര്യയെയും സഹോദരങ്ങളെയും സഹോദരിമാരെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും—
മോഹാത്ത്യജതി യോ മൂഢഃ സമാം നയതി ശത്രുതാമ് । പിതൃഭിര്ഭര്ത്സനം യസ്തു കുരുതേ മൂഢധീര്നരഃ
മൂഢത്വം കൊണ്ടു അവരെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെയും ഞാൻ ശത്രുവിനെപോലെ കാണുന്നു. മാതാപിതാക്കളെ അപമാനിക്കുന്ന മൂഢനും—
ഗുര്വവജ്ഞാകരോ വിപ്ര സമാം നയതി ശത്രുതാമ് । ആരാമച്ഛേദിനോ യേ ച ജലാശയവിലായിനഃ
ഗുരുവിനെ അവഗണിക്കുന്നവനോടും, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ശത്രുവിനെപോലെ പെരുമാറുന്നു. തോട്ടങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നവരും ജലാശയങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവരും—
ഗ്രാമനാശകരായേചതേമാംനയംതിശത്രുതാമ് । പരസ്ത്രിയം സമാലോക്യ വിഷാദം യാന്തി യേ ജനാഃ ൧൦൦ 7.19.
ഗ്രാമങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവരും ഞാൻ ശത്രുവിനെപോലെ കാണുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ നിരാശയിലാകുന്നവരും—
ശൃണ്വംതി പാപചര്ചാം ച തേഷാം രുഷ്ടോസ്മ്യഹം സദാ । ദ്വിഷംതി നാഥം യേ മൂഢാ അനാഥസ്വം ഹരംതി യേ
പാപകഥകൾ ആസ്വദിച്ച് കേൾക്കുന്നവരോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും കോപം. രക്ഷകനോടു വൈരം കാണിക്കുന്ന മൂഢരും, അനാഥരുടെ സ്വത്ത് കവർന്നെടുക്കുന്നവരും—
വിശ്വാസഘാതിനോ യേ ച തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । യേ ച ഗോവീര്യഹംതാരോ വൃഷലീപതയശ്ച യേ
വിശ്വാസം തകർക്കുന്നവരോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും കോപം. പശുവിന്റെ ശക്തിക്ക് വേണ്ടി അവയെ കൊല്ലുന്നവരും, ചണ്ഡാളസ്ത്രീകളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരും—
അശ്വത്ഥഘാതിനോ യേ ച തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാനാം മധ്യേ യേ ഭേദകാരിണഃ
അശ്വത്ത്വമരങ്ങൾ വെട്ടുന്നവരോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും കോപം. ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മഹേശ്വരനുമിടയിൽ ഭിന്നത ഉണ്ടാക്കുന്നവരും—
പരദാരാതിരക്താ യേ തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । ഏകാദശ്യാം ഭുംജതേ യേ ലോഭാത്പാപധിയോ നരാഃ
മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയോടു അത്യധികം ആസക്തരായവരോടാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും കോപം. എകാദശി ദിവസം ലാഭത്തിനായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന പാപികളായ പുരുഷന്മാരോടും—
വേദനിംദാകരാ യേ ച തേഷാംരുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । പാപബുദ്ധിരതാ യേ ച മിത്രദ്രോഹരതാസ്തഥാ
വേദങ്ങളെ അപമാനിക്കുന്നവരോടും, ദുഷ്ടചിന്തകളിൽ മുഴുകിയവരോടും, സുഹൃത്തുക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നവരോടും ഞാൻ എപ്പോഴും കോപംകൊള്ളുന്നു.
ധാത്രീതരും ച യേ ഘ്നംതി തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । ദിവസേ മൈഥുനം യേ ച കുര്വംതേ കാമമോഹിതാഃ
ധാത്രിവൃക്ഷം വെട്ടുന്നവരോടും, കാമം പിടിച്ചുപറ്റി പകലിൽ ലൈംഗികചടങ്ങുകൾ ചെയ്യുന്നവരോടും ഞാൻ എപ്പോഴും കോപംകൊള്ളുന്നു.
രജസ്വലാ സ്ത്രിയാം ചൈവ തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । യേ ചാദൃഷ്ടാര്തവാം നാരീം മോഹാദ്ഗച്ഛംതി സത്തമ
രജസ്രവതിയായ സ്ത്രീയോട് ചേർന്നുപോകുന്നവരോടും, അവളുടെ കാലം വന്നിട്ടില്ലെന്നറിയാതെ മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട് സമീപിക്കുന്നവരോടും ഞാൻ എപ്പോഴും കോപംകൊള്ളുന്നു.
വ്രതസ്ഥാം ച സദാ ജാല്മാസ്തേ മാം നയംതി ശത്രുതാമ് । അമാവാസ്യാതിഥൌ യേ ച കുര്വംതേ നിശിഭോജനമ്
വ്രതത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവരെ ദുഷ്ടന്മാർ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുമ്പോൾ അവർ എന്നോട് വൈരമുണ്ടാക്കുന്നു; അമാവാസ്യയിലും അതിഥിദിനങ്ങളിലും രാത്രി ഭക്ഷണം ചെയ്യുന്നവരോടും ഞാൻ കോപംകൊള്ളുന്നു.
ഭോജനദ്വയമേവാര്കേ തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । ആമിഷം മൈഥുനം തൈലമമാവാസ്യാദിനേ ദ്വിജാഃ
ഞായറാഴ്ച രണ്ട് പ്രാവശ്യം ഭക്ഷണം ചെയ്യുന്നവരോടും, അമാവാസ്യദിനത്തിൽ മാംസം, ലൈംഗികചടങ്ങ്, എണ്ണ എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കാത്തവരോടും ഞാൻ എപ്പോഴും കോപംകൊള്ളുന്നു.
ന യേ ത്യജംതി വിപ്രേന്ദ്ര തേഷാം രുഷ്ടോഽസ്മ്യഹം സദാ । ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന സംക്ഷേപാത്തേ വദാമ്യഹമ്
ഈ കാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാത്തവരോടും ഞാൻ എപ്പോഴും കോപംകൊള്ളുന്നു, മഹാനുഭാവാ. ഇതിൽ കൂടുതൽ എന്ത് പറയണം? ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയുന്നു.
നിംദംതി വൈഷ്ണവാന്യേ ച തേഷാം രുഷ്ടോസ്മ്യഹം സദാ । വ്യാസ ഉവാച- ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന്വിഷ്ണുരദൃശ്യഃ സഹസാഽഭവത്
വൈഷ്ണവന്മാരെ അപമാനിക്കുന്നവരോടും ഞാൻ എപ്പോഴും കോപംകൊള്ളുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അപ്രത്യക്ഷനായി.
സ ച വിപ്രഃ സമുത്തസ്ഥൌ ത്യക്തനിദ്രസ്തു മംചതഃ । കേശവോക്തേന വാക്യേന സ വിപ്രോ ഹരിഭക്തികൃത്
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഉറക്കം ഉപേക്ഷിച്ച് കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; കേശവൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ടതോടെ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തിയോടെ നിറഞ്ഞു.
സംത്യജ്യ സകലം കാര്യം ക്രിയായോഗരതോഽഭവത് । നാരായണസ്യ നൈവേദ്യം ഭുംജതോഽപി ഫലം ത്വിദമ്
അവൻ എല്ലാ വേലകളും ഉപേക്ഷിച്ച് കര്മാചരണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; നാരായണന് സമർപ്പിച്ച നൈവേദ്യം ഭക്ഷിച്ചാലും ഇതാണ് ലഭിക്കുന്ന ഫലം.
ഹരിപൂജാകൃതാം പുംസാം ന ജാനേ കിം ഭവേദിതി । സമാസേന ബ്രവീമി ത്വാം ശൃണു സത്തമ ജൈമിനേ
ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്നവർക്കു എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല; ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയുന്നു, കേൾക്കൂ മഹാനുഭാവാ ജൈമിനി.
സകൃത്കൃത്വാ ഹരേഃ പൂജാം പ്രാപ്യതേ പരമം പദമ്। മാനുഷ്യം ദുര്ല്ലഭം ലോകേ പൂജാ തത്രാപി ചക്രിണഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും ഹരിയെ ആരാധിച്ചാൽ പരമപദം ലഭിക്കും; ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യജന്മം അപൂർവ്വമാണ്, അതിലും ചക്രധാരിയെ ആരാധിക്കുന്നത് അതിലധികം അപൂർവ്വമാണ്.
ഭക്തിസ്തത്രാപി വിപ്രേന്ദ്ര ദുര്ല്ലഭാ പരികീര്തിതാ
മഹാനുഭാവ ബ്രാഹ്മണാ, അതിലും ഭക്തി വളരെ അപൂർവ്വമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
സംസാരാബ്ധിം സര്വദുഃഖപ്രപൂര്ണം തര്തും വാംഛാ യസ്യ ചിത്തേസ്തി പുംസഃ । ഭക്ത്യാ നിത്യം വാസുദേവസ്യ പൂജാം കുര്യാദാര്യഃ കര്മണാം സോഽഖിലാനാമ്
സമസ്ത ദുഃഖങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഈ ജനനമരണസമുദ്രം കടക്കാൻ ആഗ്രഹമുള്ളവൻ, വാസുദേവനെ ഭക്തിയോടെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കണം; എല്ലാ കര്മഫലങ്ങളും അവനിൽ ഏകീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഏകാദശ്യാഃ ഫലം ശ്രുത്വാ സുപ്രീതോ ജൈമിനിസ്തതഃ । കൃതാഞ്ജലിരുവാചേദം കൃഷ്ണദ്വൈപായനം പ്രഭുമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഏകാദശിയുടെ ഫലം കേട്ട ജൈമിനി അത്യന്തം സന്തോഷവാനായി; കൈകൂപ്പി കൃഷ്ണദ്വൈപായനപ്രഭുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ജൈമിനിരുവാച- വിഷ്ണോര്ദേവസ്യ മാഹാത്മ്യം ത്വത്പ്രസാദാച്ഛ്രുതം മയാ । തുലസ്യാ ബ്രൂഹി മാഹാത്മ്യം ശൃണ്വതാം പാപനാശനമ്
ജൈമിനി പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ വിഷ്ണുദേവന്റെ മഹത്വം ഞാൻ കേട്ടു; പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന തുളസിയുടെ മഹത്വം ദയവായി പറയൂ.
വ്യാസ ഉവാച- ഇന്ദ്രാദ്യൈര്ദൈവതൈഃ സര്വൈസ്തുലസീ ഭഗവത്യസൌ । സംസേവ്യാ സര്വദാ വിപ്ര ചതുര്വര്ഗഫലപ്രദാ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ള ദേവതകളും എല്ലാം ഭഗവതിയായ തുളസിയെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു; അവൾ ചതുര്വിധപുരുഷാർത്ഥഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു.