പുഷ്യാ പൂര്ണാ തഥാ ദീപാ വിദീപാ സൂര്യതേജസാ । സഹസ്രവൃഷദാനാത്തു യത്ഫലം ലഭതേ ധ്രുവമ്
പുഷ്യ, പൂർണ, ദീപ, വിദീപ എന്നിവ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്നു. ആയിരം കാളകൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഉറപ്പുള്ള ഫലം—
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഗംഗാദര്ശനതഃ ക്ഷണാത് । ഇയം ഗംഗാ മഹാപുണ്യാ ബ്രഹ്മഘ്നാനാം വിശേഷതഃ
ആ ഫലം ഗംഗയെ കണ്ടു മാത്രം ഉടൻ ലഭിക്കുന്നു. ഗംഗ വളരെ പുണ്യവാനാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാർക്ക്.
തേഷാം നിരയയുക്താനാം ഗംഗാ പാപപ്രഹാരിണീ । ചംദ്ര സൂര്യോപരാഗേ ച യത്ഫലം വിദ്യതേഽനഘ
നരകത്തിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കും പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ഗംഗാ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹണം വന്നപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ഫലമത്രേ നൽകുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ.
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഗംഗാദര്ശനമാത്രതഃ । യഥാ സൂര്യോദയേ താത തമോ ഗച്ഛതി ദൂരതഃ
അത് പോലെ, ഗംഗയെ കണ്ടു മാത്രം ആ ഫലം ലഭിക്കും; പ്രിയനായവനേ, സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ട് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
തഥാ ഗംഗാപ്രഭാവേന വിലയം യാതി പാതകമ് । മാന്യേയം സര്വദാ ലോകേ പവിത്രാ പാപനാശിനീ
അത് പോലെ, ഗംഗയുടെ ശക്തിയാൽ പാപം അപ്രത്യക്ഷമാകും; ലോകത്ത് എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവളെ ആദരിക്കണം, ശുദ്ധയും പാപനാശിനിയുമാണ് ഇവൾ.
കല്യാണരൂപാ സതതം വിഷ്ണുനാ നിര്മിതാ പുരാ । ദിവ്യരൂപാ തു ജനനീ ദീനാനാം പാവനീ സ്മൃതാ
എപ്പോഴും മംഗളസ്വരൂപമായ ഇവളെ വിഷ്ണു പണ്ടെ സൃഷ്ടിച്ചു; ദിവ്യമായ രൂപം, ദീനരായവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന മാതാവായി ഇവളെ ഓർക്കുന്നു.
ദേവാനാം ച യഥാ വിഷ്ണുസ്തഥാ ഗംഗോത്തമാ നദീ । യേ കുര്വംതി നരാഃ സ്നാനം മാഘമാസേ നിരംതരമ്
ദേവന്മാരിൽ വിഷ്ണു എങ്ങനെയോ, നദികളിൽ ഗംഗാ അങ്ങനെയാണ്; മാഘമാസത്തിൽ തുടർച്ചയായി സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ—
ന തേഷാം വിദ്യതേ ദുഃഖം കല്പാനാം ച ശതത്രയമ് । യത്ര ഗംഗാ ച യമുനാ യത്ര ചൈവ സരസ്വതീ । തത്ര സ്നാത്വാ ച പീത്വാ ച മുക്തിഭാഗീ ന സംശയഃ
അവർക്കു മൂവായിരം കൽപ്പങ്ങൾക്കു ദുഃഖമൊന്നുമില്ല; ഗംഗയും യമുനയും സരസ്വതിയും കൂടുന്നിടത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് വെള്ളം കുടിച്ചാൽ മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്.
മഹാദേവ ഉവാച-। ത്വദ്വാര്താം പ്രിയതോ ബ്രവീമി യദഹം സാ സ്തുസ്തുതിസ്തേ പ്രഭോ യദ്ഭുംജേ തവ തന്നിവേദനമഥോ യദ്യാമി സാ പ്രേഷ്യതാ । യച്ഛാംതഃ സ്വപിമി ത്വദംഘ്രിയുഗലേ ദംഡപ്രണാമോഽസ്തു നഃ। സ്വാമിന്യച്ച കരോമി തേന സ ഭവാന്വിശ്വേശ്വരഃ പ്രീയതാമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ കഥ ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ പറയുന്നു; ഞാൻ പാടുന്നത് നിന്റെ സ്തുതിയാണ്, ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നത് നിന്റെ അർപ്പണമാണ്, ഞാൻ പോകുന്നത് നിന്റെ കല്പനയാൽ തന്നെയാണ്. ഞാൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ എന്റെ പ്രണാമം നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ ചെയ്യുന്നതൊക്കെയും, വിശ്വേശ്വരനായ നാഥാ, അതിൽ നിന്നു നീ സന്തോഷിക്കണമേ.
ദൃഷ്ടേന വംദിതേനാപി സ്പൃഷ്ടേന ച ധൃതേന കേ
കാണുന്നതും വന്ദിക്കുന്നതും സ്പർശിക്കുന്നതും ധരിക്കുന്നതും കൊണ്ട്—
താവദ് ഭ്രമംതി ഭുവനേ മനുജാ ഭവോത്ഥ ദാരിദ്യ്ര രോഗ മരണ വ്യസനാഭിഭൂതാഃ
ജന്മത്തിൽ പിറന്നവൻ ഭവത്തിൽ നിന്നുള്ള ദാരിദ്ര്യം, രോഗം, മരണം, ദുരിതങ്ങൾ എന്നിവ അനുഭവിച്ച് ഈ ലോകത്ത് അലയുന്നു.
യത്സംസ്മൃതിഃ സപദി കൃംതതി ദുഷ്കൃതൌഘം പാപാവലീം ജയതി യോജന ലക്ഷതോഽപി
ആളെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ തന്നെ, പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം ഉടൻ മുറിഞ്ഞു പോകും; ലക്ഷക്കണക്കിന് യോജന ദൂരത്തുനിന്നും പോലും പാപങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെടും.
ആലോകോത്കംഠിതേന പ്രമുദിത മനസാ വര്ത്മ യസ്യാഃ പ്രയാതം സദ്യസ്മിന്കൃത്യമേതാമഥ പ്രഥമ കൃതീ ജജ്ഞിവാന്സ്വര്ഗസിംധുമ്
ഇവളെ കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ, സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ അവളുടെ വഴിയിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നവൻ ഉടൻ ഈ കര്മ്മം പൂർത്തിയാക്കും; അങ്ങനെ ആദ്യം ചെയ്തവൻ സ്വർഗ്ഗസമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ചു.
ദേവീഭൂത പരം ബ്രഹ്മ പരമാനംദദായിനീ
ദേവിയായി പരബ്രഹ്മമായി, പരമാനന്ദം നൽകുന്നവളായി ഇവൾ മാറി.
സാക്ഷാദ്ധര്മ ദ്രവൌഘം മുരരിപു ചരണാംഭോജ പീയൂഷസാരം।। ദുഃഖസ്യാബ്ധേസ്തരിത്രം സുരമനുജനുതം സ്വര്ഗസോപാന മാര്ഗമ്। । സര്വാംഹോഹാരി വാരി പ്രവര ഗുണഗണംഭാസി യാ സംവഹംതീ
സ്വഃസിംധോ ദുരിതാബ്ധിമഗ്ന ജനതാ സംതാരണി പ്രോല്ലസത്കല്ലോലാ। । മലകാംതിനാശിതതമസ്തോമേ ജഗത്പാവനി
സ്വർഗ്ഗനദിയായ ഇവളുടെ തിരകൾ പാപസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ രക്ഷിക്കുന്നു; ഇവളുടെ ശുദ്ധമായ പ്രകാശം ഇരുട്ടിന്റെ കൂട്ടത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ഹം ഹോ മാനസ കംപസേ കിമു സഖേ ത്രസ്തോഭയാന്നാരകാത്കിം തേ। ഭീതിരിതി ശ്രുതിര്ദുരിതകൃത്സംജായതേ നാരകീ ।। മാഭൈഷീഃ ശൃണു മേ ഗതിം യദി മയാ പാപാചല। സ്പര്ദ്ധിനീ പ്രാപ്താ തേ നിരയം കഥഃ കിമപരം കിം മേ ന ധര്മം ധനമ്
ഹാ! ഹാ! മനസേ, നീ വിറയുന്നു—സുഹൃത്തേ, നരകത്തെന്തിനാണ് ഭയം? പാപം കേൾക്കുമ്പോൾ ഭയം വരുന്നു, പാപം ചെയ്താൽ നരകം ഉണ്ടാകും. ഭയപ്പെടേണ്ട, എന്റെ വഴി കേൾക്കു: എനിക്ക് പാപപർവ്വതം ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ, നരകത്തിൽ എത്തിയാലും എന്താണ് ബാക്കി? ധർമ്മമോ ധനമോ എനിക്ക് കുറവുണ്ടോ?
സര്വേശാദി പ്രശംസാ മുദമനുഭവനം മജ്ജനം യത്ര ചോക്തം സ്വര്നാര്യോവീക്ഷ്യഹൃഷ്ടാ। വിബുധ സുരപതിഃ പ്രാപ്തിസംഭാവനേന ദേവത്വം തേ ലഭംതേ സ്ഫുടമ് അശുഭകൃതോപ്യത്ര വേദാഃ പ്രമാണമ്
സർവ്വേശ്വരന്റെ സ്തുതി, ആനന്ദാനുഭവം, സ്നാനം എന്നിവ പറയുന്നിടത്ത്, സ്വർണ്ണനദിയെ കണ്ടാൽ സന്തോഷം നിറയും; ദേവേന്ദ്രൻ പ്രാപ്തിയുടെ പ്രതീക്ഷയോടെ ദൈവത്വം നേടുന്നു—even പാപികൾക്കും ഇവിടെ വേദങ്ങൾ സാക്ഷിയാണ്.
ബുദ്ധേ സദ്ബുദ്ധിരേവം ഭവതു തവ സഖേ മാനസ സ്വസ്തിതേ ഽസ്തു വാണി പ്രാണപ്രിയേധി പ്രകട ഗുണ വപുഃ പ്രാപ്നുഹി പ്രാണി പുഷ്ടിം യസ്മാത്സര്വൈര്ഭവദ്ഭിഃ
നല്ല ബുദ്ധി നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ, സുഹൃത്തേ മനസേ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിന്റെ വാക്ക് ജീവന് പ്രിയമായിരിക്കട്ടെ, നിനക്ക് നല്ല ഗുണങ്ങളും ശരീരസൗഖ്യവും ലഭിക്കട്ടെ, കാരണം നിങ്ങളൊക്കെയും കൊണ്ട്—
ശ്രീജാഹ്നവീ രവിസുതാ പരമേഷ്ഠിപുത്രീ സിംധുത്രയാഭരണതീര്ഥവര പ്രയാഗ। । സര്വേശ മാമനുഗൃഹാണ നയസ്വ ചോര്ധ്വമംതസ്തമോ ദശവിധം ദലയ സ്വധാമ്നാ
ശ്രീജാഹ്നവി, രവിപുത്രി, പരമേശ്വരന്റെ മകൾ, മൂന്നു നദികളുടെ അലങ്കാരം, തിരുത്തങ്ങളിലെ ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രയാഗ, സർവ്വേശ്വരാ, എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണമേ, ഉയരത്തിലേക്ക് നയിക്കണമേ, നിന്റെ സ്വസ്ഥലത്തിൽ നിന്നു എന്റെ ഉള്ളിലെ പത്തു വിധമായ ഇരുട്ട് നീക്കണമേ.
വാഗീശ വിഷ്ണ്വീശ പുരംദരാദ്യാഃ പാപപ്രണാശായ വിദാംവിദോഽപി। । ഭജംതി യത്തീരമനീലനീലം സതീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
വാഗ്ദേവി, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയവരും, വേദജ്ഞന്മാരും പോലും, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ ആ കാറ്റുപോലെയുള്ള നീല തീരം ആരാധിക്കുന്നു. തീർത്ഥങ്ങളുടെ രാജാവായ പ്രയാഗം ജയിക്കുന്നു.
കലിംദജാ സംഗമ വാപ്യയത്ര പ്രത്യഗ്ഗതാ സ്വര്ഗധുനീധുനോതി। । അധ്യാത്മ താപത്രിതയം ജനസ്യ സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
കാളിന്ദി നദി ചേരുന്നിടത്ത്, സ്വർഗ്ഗഗംഗ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകി, ജനങ്ങളുടെ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ കഴുകിക്കളയുന്നു. ആ പ്രയാഗം, തീർത്ഥരാജാവ്, ജയിക്കുന്നു.
ശ്യാമോ വടഃ ശ്യാമഗുണോവൃണോതി സ്വച്ഛായയാ ശ്യാമല യാജനാനാമ്। । ശ്യാമശ്രമം കൃംതതി യത്രദൃഷ്ടഃ സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
കറുത്ത വടവൃക്ഷം, കറുത്ത ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, ശുദ്ധമായ നിഴലിൽ ആരാധകരെ മൂടുന്നു. അതിനെ കാണുമ്പോൾ കറുത്ത ക്ഷീണം അകറ്റപ്പെടുന്നു. ആ പ്രയാഗം, തീർത്ഥരാജാവ്, ജയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാദയോപ്യാത്മകൃതിം വിഹായ ഭജംതി പുണ്യാത്മക ഭാഗധേയമ്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ സ്വരൂപം വിട്ട്, പുണ്യാത്മാവിന്റെ ഭാഗ്യത്തെ തേടുന്നു.
യത്സേവയാ ദേവ നൃദേവതാദി ദേവര്ഷയഃ പ്രത്യഹമാമനംതി। । സ്വര്ഗം ച സര്വോത്തമ ഭൂമിരാജ്യം സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
ദൈവങ്ങൾ, മനുഷ്യർ, ദൈവർഷികൾ ഇവയെല്ലാവരും അതിനെ സേവിച്ച് പ്രതിദിനം പുകഴ്ത്തുന്നു. സ്വർഗ്ഗവും, ഉത്തമമായ ഭൂമിയും, രാജ്യം നൽകുന്നു. ആ പ്രയാഗം, തീർത്ഥരാജാവ്, ജയിക്കുന്നു.
ഏനാംസി ഹംതീതി പ്രസിദ്ധവാര്താ നാമ പ്രതാപേന ദൃശോ ഭവംതി। । യസ്യ ത്രിലോകീം പ്രതതാപ ഗോഭിഃ സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും അതിന്റെ മഹത്വം പ്രശസ്തവുമാണ്. അതിന്റെ കിരണം മൂന്നു ലോകത്തിലും പശുക്കളുടെ വഴി വ്യാപിക്കുന്നു. ആ പ്രയാഗം, തീർത്ഥരാജാവ്, ജയിക്കുന്നു.
ധത്തേ ഽഭിതശ്ചാമര ചാരുകാംതിം സിതാസിതേ യത്രസരിദ്വരേണ്യേ
വെളുപ്പും കറുപ്പും ചേർന്ന മനോഹരമായ കാന്തി ചുറ്റും വിരിയുന്നു, നദികൾ കാടിൽ ചേരുന്നിടത്ത്.
ബ്രാഹ്മീനപുത്രീ ത്രിപഥാസ്ത്രിവേണീ സമാഗമേ സാക്ഷതയാഗമാത്രാത്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രിയായ ത്രിപഥയും ത്രിവേണിയും, അവയുടെ സംഗമത്തിൽ, ആരാധനയാൽ നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്നു.
കേഷാംചിജ്ജന്മകോടിര്വ്രജതി സുവചസാം യാമിയാമീതി യസ്മിന്കേഷാം।। ചിത്പ്രേപ്സതാം യം നിയതമതിയതേദ് വര്ഷവൃംദം വരിഷ്ഠമ്। । യത്പ്രാപ്തം ഭാഗ്യലക്ഷൈര്ഭവതി ഭവതി നോ വാസ വാചാമവാച്യോ। । ദിഷ്ട്യാ വേണീ വിശിഷ്ടോ ഭവതി ദൃഗതിഥിഃ കം പ്രയാഗ പ്രയാഗഃ
ചിലർക്കു കോടിയോളം ജന്മങ്ങൾ 'പോകാം, പോകാം' എന്നു ആഗ്രഹത്തിൽ ചെലവാകുന്നു. പരമോന്നതം തേടുന്നവർക്ക് അത്യുത്തമമായ വർഷം ലഭിക്കുന്നു. ആയിരം ഭാഗ്യങ്ങൾ കൊണ്ടു ലഭിക്കുന്നതും, അല്ലാതെയും പറയാൻ കഴിയില്ല. വിധിയാൽ ത്രിവേണി പ്രാധാന്യം നേടുന്നു; പ്രയാഗം കാണുന്നത് അപൂർവം.
ലോകാനാമക്ഷമാണാം മഖകൃതിഷു കലൌ സ്വര്ഗകാമൈര്ജയ സ്തുത്യാദി സ്തോത്രൈര്വചോഭിഃ അഗ്നിഷ്ടോമാശ്വമേധ പ്രമുഖ മഖഫലം സമ്യഗാലോച്യസാംഗം
കലിയുഗത്തിൽ യാഗങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവർ സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിച്ച് ജയഗാനങ്ങൾ, സ്തുതികൾ അർപ്പിക്കുന്നു. അഗ്നിഷ്ടോമം, അശ്വമേധം തുടങ്ങിയ യാഗഫലങ്ങൾ ഇവിടെ പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കുന്നു.
ഇവൾ നേരിട്ട് ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രവാഹമാണ്, മുരാരിയുടെ പാദപദ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള അമൃതത്തിന്റെ സാരമാണ്; ദുരിതസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള തൂണാണ്, ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും പാടുന്നവളാണ്, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പാതയാണ്; ഇവളുടെ വെള്ളം എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുന്നു, ഉത്തമഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്നു, അവയെല്ലാം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.