ജടാജൂടേ ച സംധാര്യ വര്ഷാണാമയുതം സ്ഥിതമ് । ന നിഃസൃതാ തദാ ഗംഗാ ഈശസ്യൈവ പ്രഭാവതഃ
അവളെ ജടയിൽ പത്തു ആയിരം വർഷം പിടിച്ചു വച്ചു; ഈശ്വരന്റെ ശക്തിയാൽ അപ്പോൾ ഗംഗ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകിയില്ല.
വിചാരിതം തദാ തേന ക്വ ഗതാ മമ മാതൃകാ । സ ധ്യാനേന വിചാര്യൈവം ഗൃഹീതാ ചേശ്വരേണ തു
അപ്പോൾ അവൻ വിചാരിച്ചു: 'എന്റെ അമ്മ എവിടേക്ക് പോയി?' ധ്യാനത്തിലൂടെ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ, അവളെ ഈശ്വരൻ ഏറ്റെടുത്തതായി മനസ്സിലായി.
തതഃ കൈലാസമഗമത്സ തു ഭഗീരഥോ നൃപഃ । തത്ര ഗത്വാ മുനിശ്രേഷ്ഠ ഹ്യകരോദുല്ബണം തപഃ
അതിനുശേഷം ഭഗീരഥ രാജാവ് കൈലാസിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ചെന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കഠിനമായ തപസ്സ് നടത്തി.
ആരാധിതസ്തദാ തേന ദത്തവാനഹമാപഗാമ് । ഏകം കേശം പരിത്യജ്യ ദത്താ ത്രിപഥഗാ തദാ
അവന്റെ ആരാധനയിൽ സന്തോഷിച്ചു, ഞാൻ ആ നദിയെ സമ്മാനിച്ചു; ഒരു ജടയിൽ നിന്ന് വിട്ടുവിട്ട്, ത്രിപഥഗാ എന്ന ഗംഗയെ അപ്പോൾ നൽകി.
സ ഗൃഹീത്വാ ഗതോ ഗംഗാം പാതാലേ യത്ര പൂര്വജാഃ । അലകനംദാ തദാ നാമ ഗംഗായാഃ പ്രഥമം സ്മൃതമ്
അവൻ അവളെ എടുത്തു പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ പൂർവ്വികർ താമസിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഗംഗയെ ആദ്യം അലകനന്ദ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ഹരിദ്വാരേ യദായാതാ വിഷ്ണുപാദോദകീ തദാ । തദേവ തീര്ഥം പ്രവരം ദേവാനാമപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഹരിദ്വാറിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അവൾ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലമായി. അതാണ് ദേവന്മാർക്കുപോലും അപൂർവമായ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥം.
തത്തീര്ഥേ ച നരഃ സ്നാത്വാ ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ വിശേഷതഃ । പ്രദക്ഷിണം യേ കുര്വംതി ന ചൈതേ ദുഃഖഭാഗിനഃ
ആ തീർത്ഥത്തിൽ स्नാനം ചെയ്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഹരിയെ കണ്ട്, അവിടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ദു:ഖം ഉണ്ടാകില്ല.
ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപാനാം രാശയഃ സംത്യനേകശഃ । വിലയം യാംതി തേ സര്വേ ഹരേര്ദര്ശനതഃ സദാ
ബ്രഹ്മഹത്യയൊക്കെയുള്ള വലിയ പാപങ്ങൾ എത്രയുണ്ടായാലും, ഹരിയുടെ ദർശനത്തോടെ എല്ലാം എപ്പോഴും നശിക്കും.
ഏകദാ കേശവസ്ഥാനേ ഹരിദ്വാരേ ഹ്യഹം ഗതഃ । തസ്മാത്തീര്ഥപ്രഭാവാച്ച ജാതോഽഹം വിഷ്ണുരൂപവാന്
ഒരു ദിവസം ഞാൻ ഹരിദ്വാറിലെ കേശവന്റെ സ്ഥലത്ത് പോയി. ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു.
യേ ഗച്ഛംതി നരശ്രേഷ്ഠാസ്തേ വൈ യാംതി ഹ്യനാമയമ് । ചതുര്ഭുജാസ്തു തേ ലോകാഃ നരാ നാര്യശ്ച സര്വശഃ
അവിടെ പോകുന്ന നല്ല മനുഷ്യർ സുഖമില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നു. അവരുടെ ലോകങ്ങൾ നാലു കൈകളുള്ളവരായി, പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും മുഴുവനും.
വൈകുംഠം യാംതി തേ സര്വേ ഹരേര്ദര്ശനമാത്രതഃ । മമാപ്യധിക തീര്ഥം തു ഹരിദ്വാരം സുശോഭനമ്
അവർ എല്ലാവരും ഹരിയെ കണ്ടു മാത്രം വൈകുണ്ഠത്തിൽ എത്തുന്നു. എനിക്ക് പോലും ഹരിദ്വാർ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ തീർത്ഥമാണ്.
തീര്ഥാനാം പ്രവരം തീര്ഥം ചതുര്വര്ഗപ്രദായകമ് । കലൌ ധര്മകരം പുംസാം മോക്ഷദം ചാര്ഥദം തഥാ
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും, മനുഷ്യർക്കു ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവ നൽകുന്നതും ഹരിദ്വാർ തന്നെയാണ്. കലിയുഗത്തിൽ ഇത് ധർമ്മം വളർത്തുകയും മോക്ഷവും സമ്പത്തും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
യത്ര ഗംഗാ മഹാരമ്യാ നിത്യം വഹതി നിര്മലാ । ഏതത്കഥാനകം പുണ്യം ഹരിദ്വാരാഖ്യമുത്തമമ്
അവിടെ സദാ ശുദ്ധമായ മനോഹരമായ ഗംഗ ഒഴുകുന്നു. ഹരിദ്വാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കഥ വളരെ പുണ്യവാനാണ്.
ഉക്തം ച ശൃണ്വതാം പുംസാം ഫലം ഭവതി ശാശ്വതമ് । അശ്വമേധേ കൃതേ യാഗേ ഗോസഹസ്രേ തഥൈവ ച
ഇത് കേൾക്കുന്നവർക്കു ശാശ്വതമായ ഫലം ലഭിക്കും. അശ്വമേധയാഗം ചെയ്തതുപോലോ, ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്തതുപോലോ ഫലം.
തത്പുണ്യം ലഭതേ വിദ്വാന്ഹരേര്ദര്ശനമാത്രതഃ । ഗോഹംതാ ബ്രഹ്മഹാ ചൈവ യേ ചാന്യേ പിതൃഘാതകാഃ
ഹരിയെ കണ്ടു മാത്രം ജ്ഞാനികൾക്ക് ആ പുണ്യം ലഭിക്കും. പശു കൊല്ലുന്നവരും, ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാർക്കും, പിതൃഹത്യ ചെയ്തവർക്കും.
ഏവംവിധാനി പാപാനി ബഹൂന്യപി ച വൈ ദ്വിജ । വിലയം യാംതി സര്വാണി ഹരേര്ദര്ശനമാത്രതഃ
എത്രയോ ഇങ്ങനെയുള്ള പാപങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഹരിയെ കണ്ടു മാത്രം അവയെല്ലാം നശിക്കും.
മഹാദേവ ഉവാച-। ഗാംഗം വക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം യഥോക്തം മുനിസത്തമ । യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ അഘം നശ്യതി തത്ക്ഷണാത്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയേ, ഞാൻ ഗംഗയുടെ മഹത്വം പറയാം. അതു കേൾക്കുന്നതു മാത്രം പാപം ഉടൻ നശിക്കും.
ഗംഗാഗംഗേതി യോബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
'ഗംഗ, ഗംഗ' എന്നു നൂറുകണക്കിന് യോജന ദൂരത്ത് നിന്ന് പോലും ആരെങ്കിലും വിളിച്ചാൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ എത്തും.
ചരണാബ്ജസമുദ്ഭൂതാ ഗംഗാ നാമേതി വിശ്രുതാ । പാപാനാം സ്ഥൂലരാശീനാം നാശിനീ ചേതി നാരദ
കാൽതളിരിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഗംഗ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാണ് അവൾ. നാരദാ, വലിയ വലിയ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
നര്മദാ സരയൂശ്ചൈവ തഥാ വേത്രവതീ നദീ । താപീ പയോഷ്ണീ ചംദ്രാ ച വിപാശാ കര്മനാശിനീമ്
നർമദ, ശരയു, വെത്രവതി, താപി, പയോഷ്ണി, ചന്ദ്ര, വിപാശ എന്നീ നദികൾ കർമ്മങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.
പുഷ്യാ പൂര്ണാ തഥാ ദീപാ വിദീപാ സൂര്യതേജസാ । സഹസ്രവൃഷദാനാത്തു യത്ഫലം ലഭതേ ധ്രുവമ്
പുഷ്യ, പൂർണ, ദീപ, വിദീപ എന്നിവ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്നു. ആയിരം കാളകൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഉറപ്പുള്ള ഫലം—
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഗംഗാദര്ശനതഃ ക്ഷണാത് । ഇയം ഗംഗാ മഹാപുണ്യാ ബ്രഹ്മഘ്നാനാം വിശേഷതഃ
ആ ഫലം ഗംഗയെ കണ്ടു മാത്രം ഉടൻ ലഭിക്കുന്നു. ഗംഗ വളരെ പുണ്യവാനാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാർക്ക്.
തേഷാം നിരയയുക്താനാം ഗംഗാ പാപപ്രഹാരിണീ । ചംദ്ര സൂര്യോപരാഗേ ച യത്ഫലം വിദ്യതേഽനഘ
നരകത്തിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കും പാപങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ഗംഗാ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹണം വന്നപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ഫലമത്രേ നൽകുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ.
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഗംഗാദര്ശനമാത്രതഃ । യഥാ സൂര്യോദയേ താത തമോ ഗച്ഛതി ദൂരതഃ
അത് പോലെ, ഗംഗയെ കണ്ടു മാത്രം ആ ഫലം ലഭിക്കും; പ്രിയനായവനേ, സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ട് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
തഥാ ഗംഗാപ്രഭാവേന വിലയം യാതി പാതകമ് । മാന്യേയം സര്വദാ ലോകേ പവിത്രാ പാപനാശിനീ
അത് പോലെ, ഗംഗയുടെ ശക്തിയാൽ പാപം അപ്രത്യക്ഷമാകും; ലോകത്ത് എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവളെ ആദരിക്കണം, ശുദ്ധയും പാപനാശിനിയുമാണ് ഇവൾ.
കല്യാണരൂപാ സതതം വിഷ്ണുനാ നിര്മിതാ പുരാ । ദിവ്യരൂപാ തു ജനനീ ദീനാനാം പാവനീ സ്മൃതാ
എപ്പോഴും മംഗളസ്വരൂപമായ ഇവളെ വിഷ്ണു പണ്ടെ സൃഷ്ടിച്ചു; ദിവ്യമായ രൂപം, ദീനരായവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന മാതാവായി ഇവളെ ഓർക്കുന്നു.
ദേവാനാം ച യഥാ വിഷ്ണുസ്തഥാ ഗംഗോത്തമാ നദീ । യേ കുര്വംതി നരാഃ സ്നാനം മാഘമാസേ നിരംതരമ്
ദേവന്മാരിൽ വിഷ്ണു എങ്ങനെയോ, നദികളിൽ ഗംഗാ അങ്ങനെയാണ്; മാഘമാസത്തിൽ തുടർച്ചയായി സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ—
ന തേഷാം വിദ്യതേ ദുഃഖം കല്പാനാം ച ശതത്രയമ് । യത്ര ഗംഗാ ച യമുനാ യത്ര ചൈവ സരസ്വതീ । തത്ര സ്നാത്വാ ച പീത്വാ ച മുക്തിഭാഗീ ന സംശയഃ
അവർക്കു മൂവായിരം കൽപ്പങ്ങൾക്കു ദുഃഖമൊന്നുമില്ല; ഗംഗയും യമുനയും സരസ്വതിയും കൂടുന്നിടത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് വെള്ളം കുടിച്ചാൽ മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്.
മഹാദേവ ഉവാച-। ത്വദ്വാര്താം പ്രിയതോ ബ്രവീമി യദഹം സാ സ്തുസ്തുതിസ്തേ പ്രഭോ യദ്ഭുംജേ തവ തന്നിവേദനമഥോ യദ്യാമി സാ പ്രേഷ്യതാ । യച്ഛാംതഃ സ്വപിമി ത്വദംഘ്രിയുഗലേ ദംഡപ്രണാമോഽസ്തു നഃ। സ്വാമിന്യച്ച കരോമി തേന സ ഭവാന്വിശ്വേശ്വരഃ പ്രീയതാമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ കഥ ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ പറയുന്നു; ഞാൻ പാടുന്നത് നിന്റെ സ്തുതിയാണ്, ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നത് നിന്റെ അർപ്പണമാണ്, ഞാൻ പോകുന്നത് നിന്റെ കല്പനയാൽ തന്നെയാണ്. ഞാൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ എന്റെ പ്രണാമം നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ ചെയ്യുന്നതൊക്കെയും, വിശ്വേശ്വരനായ നാഥാ, അതിൽ നിന്നു നീ സന്തോഷിക്കണമേ.
ദൃഷ്ടേന വംദിതേനാപി സ്പൃഷ്ടേന ച ധൃതേന കേ
കാണുന്നതും വന്ദിക്കുന്നതും സ്പർശിക്കുന്നതും ധരിക്കുന്നതും കൊണ്ട്—