ഷഷ്ടിംപുത്രസഹസ്രാണി ഏകാ വവ്രേ തരസ്വിനാമ് । ഏകാ വംശധരം ത്വേകം യഥേഷ്ടം വരശാലിനീ
അവരിൽ ഒരുത്തി ശക്തിയുള്ള അറുപതിനായിരം മക്കളെ വേണമെന്ന് ചോദിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി, വംശം തുടരുമെന്നൊരു മകനെ വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.
തത്രൈകാ സുഷുവേ തുംബ്യാം പുത്രാന്ശൂരാന്ബഹൂനഥ । തേ തു സര്വേഽപി ധാത്രീഭിര്വര്ദ്ധിതാസ്തു യഥാക്രമമ്
അവരിൽ ഒരുത്തി തുമ്പയിൽ ധൈര്യശാലികളായ അനേകം മക്കളെ പ്രസവിച്ചു; അവരെല്ലാവരും ദായിമാർ വളർത്തി, ഓരോരുത്തരെയും ക്രമത്തിൽ വളർത്തി.
കപിലാനാം തു ദുഗ്ധാനാം തേഷാം തത്ര മഹാത്മനാമ്
അവ വലിയ ആത്മാക്കളെ കപില പശുക്കളുടെ പാൽകൊണ്ടു വളർത്തി.
തേനൈവ ദുഗ്ധയോഗേന വവൃധുസ്തേ മഹാത്മനഃ । ഏകഃ പംചജനോ നാമ പുത്രോ രാജാ ബഭൂവ ഹ
അങ്ങനെ പാൽകൊണ്ടു വളർന്ന ആ മഹാത്മാക്കൾ വളർന്നു; അവരിൽ ഒരുത്തൻ പഞ്ചജനൻ എന്ന പേരിൽ രാജാവായി.
തതഃ പംചജനസ്യാസീദംശുമാന്നാമ വീര്യവാന് । ദിലീപസ്തനയസ്തസ്യ പുത്രോ യസ്യ ഭഗീരഥഃ
അതിനുശേഷം പഞ്ചജനന് ആംശുമാൻ എന്ന ധൈര്യശാലി മകൻ ജനിച്ചു; ആംശുമാന്റെ മകൻ ദിലീപ്, ദിലീപിന്റെ മകൻ ഭഗീരഥൻ.
യസ്തു ഗംഗാസരിച്ഛ്രേഷ്ഠാമാനയാമാസ സുവ്രതഃ । സമുദ്ര മാനയിത്വൈനാം ദുഹിതൃത്വമകല്പയത്
അവൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ഗംഗയെ ഭൂമിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; സമുദ്രത്തെ ആദരിച്ചു, അവളെ തന്റെ മകളായി അംഗീകരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച- കഥം ഗംഗാ സമാനീതാ കിം തപസ്തേന വൈ കൃതമ് । തത്സര്വം മേ സമാചക്ഷ്വ സുവ്രതോഽസി ദയാനിധേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഗംഗയെ എങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നു? അവൻ എന്ത് തപസ്സ് ചെയ്തു? ദയാനിധിയേ, നീ എല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
മഹാദേവ ഉവാച- പൂര്വജാനാം ഹിതാര്ഥായ ഗതോഽസൌ ഹൈമകേ ഗിരൌ । തത്ര ഗത്വാ തപസ്തപ്തം വര്ഷാണാമയുതം തദാ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: പൂർവികരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ ഹിമവാനിൽ പോയി; അവിടെ പത്തു ആയിരം വർഷം കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തു.
ആദിദേവഃ പ്രസന്നോഽഭൂദ്യോഽസൌ ദേവോ നിരംജനഃ । തേന ദത്താ ഇയം ഗംഗാ ആകാശാത്സമുപസ്ഥിതാ
ആദിദേവൻ, പവിത്രനും ദയാലുവും ആയ ദൈവം, സന്തോഷിച്ചു; അവൻ ഈ ഗംഗയെ തന്നു, അവൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.
തത്ര വിശ്വേശ്വരോ ദേവോ യത്ര തിഷ്ഠതി നിത്യശഃ । ഗംഗാം ദൃഷ്ട്വാഽഗതാം തേന ഗൃഹീതാ ജാഹ്നവീ തദാ
അവിടെ, വിശ്വേശ്വരൻ എന്ന ദൈവം എപ്പോഴും വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, ഗംഗയെ വന്നതും കണ്ടു, അവളെ സ്വീകരിച്ചു; അപ്പോൾ അവൾ ജാഹ്നവി എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
ജടാജൂടേ ച സംധാര്യ വര്ഷാണാമയുതം സ്ഥിതമ് । ന നിഃസൃതാ തദാ ഗംഗാ ഈശസ്യൈവ പ്രഭാവതഃ
അവളെ ജടയിൽ പത്തു ആയിരം വർഷം പിടിച്ചു വച്ചു; ഈശ്വരന്റെ ശക്തിയാൽ അപ്പോൾ ഗംഗ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകിയില്ല.
വിചാരിതം തദാ തേന ക്വ ഗതാ മമ മാതൃകാ । സ ധ്യാനേന വിചാര്യൈവം ഗൃഹീതാ ചേശ്വരേണ തു
അപ്പോൾ അവൻ വിചാരിച്ചു: 'എന്റെ അമ്മ എവിടേക്ക് പോയി?' ധ്യാനത്തിലൂടെ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ, അവളെ ഈശ്വരൻ ഏറ്റെടുത്തതായി മനസ്സിലായി.
തതഃ കൈലാസമഗമത്സ തു ഭഗീരഥോ നൃപഃ । തത്ര ഗത്വാ മുനിശ്രേഷ്ഠ ഹ്യകരോദുല്ബണം തപഃ
അതിനുശേഷം ഭഗീരഥ രാജാവ് കൈലാസിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ചെന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, കഠിനമായ തപസ്സ് നടത്തി.
ആരാധിതസ്തദാ തേന ദത്തവാനഹമാപഗാമ് । ഏകം കേശം പരിത്യജ്യ ദത്താ ത്രിപഥഗാ തദാ
അവന്റെ ആരാധനയിൽ സന്തോഷിച്ചു, ഞാൻ ആ നദിയെ സമ്മാനിച്ചു; ഒരു ജടയിൽ നിന്ന് വിട്ടുവിട്ട്, ത്രിപഥഗാ എന്ന ഗംഗയെ അപ്പോൾ നൽകി.
സ ഗൃഹീത്വാ ഗതോ ഗംഗാം പാതാലേ യത്ര പൂര്വജാഃ । അലകനംദാ തദാ നാമ ഗംഗായാഃ പ്രഥമം സ്മൃതമ്
അവൻ അവളെ എടുത്തു പാതാളത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ പൂർവ്വികർ താമസിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഗംഗയെ ആദ്യം അലകനന്ദ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ഹരിദ്വാരേ യദായാതാ വിഷ്ണുപാദോദകീ തദാ । തദേവ തീര്ഥം പ്രവരം ദേവാനാമപി ദുര്ല്ലഭമ്
ഹരിദ്വാറിൽ എത്തിയപ്പോൾ, അവൾ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലമായി. അതാണ് ദേവന്മാർക്കുപോലും അപൂർവമായ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥം.
തത്തീര്ഥേ ച നരഃ സ്നാത്വാ ഹരിം ദൃഷ്ട്വാ വിശേഷതഃ । പ്രദക്ഷിണം യേ കുര്വംതി ന ചൈതേ ദുഃഖഭാഗിനഃ
ആ തീർത്ഥത്തിൽ स्नാനം ചെയ്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഹരിയെ കണ്ട്, അവിടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ദു:ഖം ഉണ്ടാകില്ല.
ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപാനാം രാശയഃ സംത്യനേകശഃ । വിലയം യാംതി തേ സര്വേ ഹരേര്ദര്ശനതഃ സദാ
ബ്രഹ്മഹത്യയൊക്കെയുള്ള വലിയ പാപങ്ങൾ എത്രയുണ്ടായാലും, ഹരിയുടെ ദർശനത്തോടെ എല്ലാം എപ്പോഴും നശിക്കും.
ഏകദാ കേശവസ്ഥാനേ ഹരിദ്വാരേ ഹ്യഹം ഗതഃ । തസ്മാത്തീര്ഥപ്രഭാവാച്ച ജാതോഽഹം വിഷ്ണുരൂപവാന്
ഒരു ദിവസം ഞാൻ ഹരിദ്വാറിലെ കേശവന്റെ സ്ഥലത്ത് പോയി. ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു.
യേ ഗച്ഛംതി നരശ്രേഷ്ഠാസ്തേ വൈ യാംതി ഹ്യനാമയമ് । ചതുര്ഭുജാസ്തു തേ ലോകാഃ നരാ നാര്യശ്ച സര്വശഃ
അവിടെ പോകുന്ന നല്ല മനുഷ്യർ സുഖമില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നു. അവരുടെ ലോകങ്ങൾ നാലു കൈകളുള്ളവരായി, പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും മുഴുവനും.
വൈകുംഠം യാംതി തേ സര്വേ ഹരേര്ദര്ശനമാത്രതഃ । മമാപ്യധിക തീര്ഥം തു ഹരിദ്വാരം സുശോഭനമ്
അവർ എല്ലാവരും ഹരിയെ കണ്ടു മാത്രം വൈകുണ്ഠത്തിൽ എത്തുന്നു. എനിക്ക് പോലും ഹരിദ്വാർ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ തീർത്ഥമാണ്.
തീര്ഥാനാം പ്രവരം തീര്ഥം ചതുര്വര്ഗപ്രദായകമ് । കലൌ ധര്മകരം പുംസാം മോക്ഷദം ചാര്ഥദം തഥാ
തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും, മനുഷ്യർക്കു ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവ നൽകുന്നതും ഹരിദ്വാർ തന്നെയാണ്. കലിയുഗത്തിൽ ഇത് ധർമ്മം വളർത്തുകയും മോക്ഷവും സമ്പത്തും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
യത്ര ഗംഗാ മഹാരമ്യാ നിത്യം വഹതി നിര്മലാ । ഏതത്കഥാനകം പുണ്യം ഹരിദ്വാരാഖ്യമുത്തമമ്
അവിടെ സദാ ശുദ്ധമായ മനോഹരമായ ഗംഗ ഒഴുകുന്നു. ഹരിദ്വാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കഥ വളരെ പുണ്യവാനാണ്.
ഉക്തം ച ശൃണ്വതാം പുംസാം ഫലം ഭവതി ശാശ്വതമ് । അശ്വമേധേ കൃതേ യാഗേ ഗോസഹസ്രേ തഥൈവ ച
ഇത് കേൾക്കുന്നവർക്കു ശാശ്വതമായ ഫലം ലഭിക്കും. അശ്വമേധയാഗം ചെയ്തതുപോലോ, ആയിരം പശു ദാനം ചെയ്തതുപോലോ ഫലം.
തത്പുണ്യം ലഭതേ വിദ്വാന്ഹരേര്ദര്ശനമാത്രതഃ । ഗോഹംതാ ബ്രഹ്മഹാ ചൈവ യേ ചാന്യേ പിതൃഘാതകാഃ
ഹരിയെ കണ്ടു മാത്രം ജ്ഞാനികൾക്ക് ആ പുണ്യം ലഭിക്കും. പശു കൊല്ലുന്നവരും, ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാർക്കും, പിതൃഹത്യ ചെയ്തവർക്കും.
ഏവംവിധാനി പാപാനി ബഹൂന്യപി ച വൈ ദ്വിജ । വിലയം യാംതി സര്വാണി ഹരേര്ദര്ശനമാത്രതഃ
എത്രയോ ഇങ്ങനെയുള്ള പാപങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഹരിയെ കണ്ടു മാത്രം അവയെല്ലാം നശിക്കും.
മഹാദേവ ഉവാച-। ഗാംഗം വക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം യഥോക്തം മുനിസത്തമ । യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ അഘം നശ്യതി തത്ക്ഷണാത്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിയേ, ഞാൻ ഗംഗയുടെ മഹത്വം പറയാം. അതു കേൾക്കുന്നതു മാത്രം പാപം ഉടൻ നശിക്കും.
ഗംഗാഗംഗേതി യോബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
'ഗംഗ, ഗംഗ' എന്നു നൂറുകണക്കിന് യോജന ദൂരത്ത് നിന്ന് പോലും ആരെങ്കിലും വിളിച്ചാൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ എത്തും.
ചരണാബ്ജസമുദ്ഭൂതാ ഗംഗാ നാമേതി വിശ്രുതാ । പാപാനാം സ്ഥൂലരാശീനാം നാശിനീ ചേതി നാരദ
കാൽതളിരിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഗംഗ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയാണ് അവൾ. നാരദാ, വലിയ വലിയ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
നര്മദാ സരയൂശ്ചൈവ തഥാ വേത്രവതീ നദീ । താപീ പയോഷ്ണീ ചംദ്രാ ച വിപാശാ കര്മനാശിനീമ്
നർമദ, ശരയു, വെത്രവതി, താപി, പയോഷ്ണി, ചന്ദ്ര, വിപാശ എന്നീ നദികൾ കർമ്മങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.