നിവേദിതേ തതോ ബാലേ മരണാത്സാ ന്യവര്ത്തത । തതോ മാസദ്വയേ ജാതേ വവര്ദ്ധൌര്വസ്യ ചാശ്രമേ
ആ കുഞ്ഞിനെ കുറിച്ച് അറിയിച്ചതിനുശേഷം, അവൾ മരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് നിർത്തി. രണ്ട് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ കുഞ്ഞ് ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വളർന്നു.
ജാതകര്മാദിയോഗശ്ച ഔര്വേണ ച തഥാ കൃതഃ । ഉപവീതാദികം സര്വം ജാതം തത്ര മഹാമുനേഃ
ജനനസംസ്കാരം തുടങ്ങി എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഔർവൻ നിർവഹിച്ചു. ഉപനയനം പോലുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ആ മഹാമുനിക്ക് അവിടെ നടന്നു.
തത്ര വേദാദികം സര്വം പഠിതം ചൌര്വയോഗതഃ । അധ്യാപ്യ വേദശാസ്ത്രാണി തതോഽസ്ത്രം പ്രത്യപാദയത്
അവിടെ ഔർവന്റെ ഉപദേശത്തിൽ വേദങ്ങളും അനുബന്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളും പഠിപ്പിച്ചു. വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ആയുധവിദ്യയും അവനു നൽകി.
ആഗ്നേയം തം മഹാഭാഗ അമരൈരപി ദുഃസഹമ് । സ തേനാസുബലേനാജൌ ബലേന ച സമന്വിതഃ
അവൻ അമരന്മാർക്കും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത അഗ്നിയായുധം ലഭിച്ചു. അതിലൂടെ അവൻ അതുല്യമായ ജീവശക്തിയും യുദ്ധശക്തിയും നേടി.
ഹൈഹയാന്വൈ ജഘാനാശു സംക്രുദ്ധഃ സ്വബലേന ച । ആജഹാര ച ലോകേഷു സ ച കീര്തിമവാപ സഃ
കോപത്തോടെ അവൻ ഹൈഹയന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും തന്റെ ശക്തിയാൽ വധിച്ചു. ലോകത്തിൽ അവൻ വലിയ പ്രശസ്തി നേടി.
തതഃ ശകാഃ സയവനാഃ കാംബോജാഃ പല്ലവാസ്തഥാ । ഹന്യമാനാസ്തദാ തേ തു വസിഷ്ഠം ശരണം യയുഃ
അപ്പോൾ ശകന്മാർ, യവനന്മാർ, കാംബോജന്മാർ, പല്ലവന്മാർ എന്നിവരും വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ വസിഷ്ഠനെ അഭയം തേടി.
വസിഷ്ഠോഽപി ച താന്കൃത്വാ സമയേന മഹാദ്യുതിഃ । സഗരം വാരയാമാസ തേഷാം ദത്ത്വാഽഭയം നൃപഃ
വസിഷ്ഠൻ, മഹത്തായ തേജസ്സോടെ, ഒരു ഉടമ്പടി ചെയ്ത് അവരെ സമ്മതിപ്പിച്ചു. രാജാവ് സഗരൻ അവർക്കു അഭയം നൽകി അവരെ തടഞ്ഞു.
സഗരഃ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാംതു ഗുരോര്വാക്യം നിശമ്യ ച । ധര്മൈര്ജഘാന താംശ്ചൈഷാം വികൃതത്വം ചകാര ഹ
സഗരൻ തന്റെ ഗുരുവിന്റെ വാക്കും സ്വന്തം പ്രതിജ്ഞയും ഓർത്ത്, ധർമ്മാനുസൃതമായി അവരെ വധിച്ചു, അവരിൽ മാറ്റം വരുത്തി.
അര്ദ്ധംശകനാംശിരസോ മുംഡം കൃത്വാ വിസര്ജയത് । യവനാനാം ശിരഃ സര്വം കാംബോജാനാം തഥൈവ ച
ശകന്മാരെ പകുതി തലമുടി വെട്ടി വിട്ടയച്ചു; യവനന്മാരുടെയും കാംബോജന്മാരുടെയും തല മുഴുവൻ വെട്ടി വിട്ടു.
പാരദാ മുംഡകേശാശ്ച പല്ല്വാഃ ശ്മശ്രുരക്ഷകാഃ । ഏവം വിജിത്യ സര്വാന്വൈ കൃതവാന്ധര്മസംഗ്രഹമ്
പാരദന്മാർ തലമുടി വെട്ടിയവരായി, പല്ലവന്മാർ ദാഢ്യമായ താടിയോടെ. ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും ജയിച്ച്, അവൻ ധർമ്മസംഹിത സ്ഥാപിച്ചു.
സര്വധര്മജയീ രാജാ വിജിത്യേമാം വസുംധരാമ് । ആശു സംസ്കാരയാമാസ വാജിമേധായ പാര്ഥിവഃ
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും ജയിച്ച രാജാവ്, ഭൂമിയെ കീഴടക്കി, വേഗത്തിൽ അശ്വമേധയാഗത്തിനായി ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി.
തസ്യ ചാരയതഃസോഽശ്വഃ സമുദ്രേ പൂര്വദക്ഷിണേ । വേലാ സമീപേഽപഹൃതോ ഭൂമിം ചൈവ പ്രവേശിതഃ
അവൻ യാഗം നടത്തുമ്പോൾ, അവന്റെ കുതിര കിഴക്കേയും തെക്കേയും കടൽത്തീരത്ത് നിന്ന് കാണാതായി, ഭൂമിക്കുള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സ തം ദേശം തദാ പുത്രൈഃ ഖാനയാമാസ സര്വതഃ । നാശ്വം പ്രാപുസ്തദാതേവൈ ഖന്യമാനേ മഹാര്ണവേ
അപ്പോൾ തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം അവൻ ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ ഖനനം ചെയ്തു; വലിയ സമുദ്രം ഖനനം ചെയ്തിട്ടും കുതിരയെ കണ്ടെത്താനായില്ല.
തത്രൈകമാദിപുരുഷം ദദൃശുസ്തേ ത്വരാന്വിതാഃ । തമാദിപുരുഷം ദേവം കപിലം ജഗതാം പ്രഭുമ്
അവിടെ, ഉത്സാഹത്തോടെ, അവർ ആദിപുരുഷനെ കണ്ടു; ആ ആദിപുരുഷൻ ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ കപിലദേവൻ ആയിരുന്നു.
തസ്യ ചക്ഷുഃ സമുത്പന്ന വഹ്നിനാ പ്രതിബുധ്യതഃ । ദഗ്ധാഃ ഷഷ്ടി സഹസ്രാണി ചത്വാരസ്തേഽവശേഷിതാഃ
അവന്റെ കണ്ണിൽ നിന്നു തീ ഉയർന്ന് ജ്വലിച്ചു; അറുപതിനായിരം പേർ ദഹിച്ചു, നാലുപേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ഹൃഷീകേതുഃ സുകേതുശ്ച തഥാ ധര്മരഥോപരഃ । ശൂരഃ പംചജനശ്ചൈവ തസ്യ വംശകരാ ദ്വിജ
ഹൃഷീകേതു, സുകേതു, ധർമ്മരഥൻ, ശൂരൻ, പഞ്ചജനൻ ഇവരാണ് അവന്റെ വംശത്തിലെ പിതാക്കന്മാർ, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
പ്രാദാച്ച തസ്മൈ ഭഗവാന്ഹരിഃ പംചവരാന്സ്വയമ് । വംശം മോക്ഷം സുകീര്തിഞ്ച സമുദ്രം തനയം വിഭുഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഹരിഃ അവനു അഞ്ചു അനുഗ്രഹങ്ങൾ തന്നു: അവന്റെ വംശത്തിന് മോക്ഷം, സ്വയം മോക്ഷം, വലിയ പ്രശസ്തി, സമുദ്രം, ഒരു മകൻ — മഹാബലശാലിയേ.
സാഗരത്വം ച ലേഭേഥ കര്മണാ തേന തസ്യ വൈ । തമാശ്വമേധികം സോഽശ്വം സമുദ്രാദുപലബ്ധവാന് । ആജഹാരാശ്വമേധാനാം ശതം സ ച മഹായശാഃ
അവൻ ചെയ്ത സത്കർമ്മം കൊണ്ടു അവൻ സമുദ്രമായിത്തീർന്നു; ആ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് അശ്വമേധയാഗത്തിന് വേണ്ട കുതിര ലഭിച്ചു; ആ മഹാപ്രശസ്തനായവൻ നൂറ് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി.
നാരദ ഉവാച- സഗരസ്യാത്മജാ വീരാഃ കഥം ജാതാ മഹാബലാഃ । വിക്രാംതാഃ ഷഷ്ടിസാഹസ്രാ വിജ്ഞാനേശ്വര തദ്വദ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: സഗരന്റെ മക്കളായ മഹാബലശാലികൾ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അറുപതിനായിരം വീരന്മാർ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രഭുവേ, ദയവായി അതു പറയൂ.
ശ്രീപാര്വതീപതിരുവാച- ദ്വേ പത്ന്യൌ സഗരസ്യാസ്താം തപസാ ദഗ്ധകില്ബിഷേ । ഔര്വസ്താഭ്യാം വരം പ്രാദാത്തോഷിതോ മുനിസത്തമഃ
ശ്രീപാർവതീപതി പറഞ്ഞു: സഗരന് രണ്ടു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ തപസ്സിലൂടെ പാപങ്ങൾ കളഞ്ഞു. മഹർഷിയായ ഔർവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവർക്കു ഒരു വരം നൽകി.
ഷഷ്ടിംപുത്രസഹസ്രാണി ഏകാ വവ്രേ തരസ്വിനാമ് । ഏകാ വംശധരം ത്വേകം യഥേഷ്ടം വരശാലിനീ
അവരിൽ ഒരുത്തി ശക്തിയുള്ള അറുപതിനായിരം മക്കളെ വേണമെന്ന് ചോദിച്ചു; മറ്റൊരുത്തി, വംശം തുടരുമെന്നൊരു മകനെ വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.
തത്രൈകാ സുഷുവേ തുംബ്യാം പുത്രാന്ശൂരാന്ബഹൂനഥ । തേ തു സര്വേഽപി ധാത്രീഭിര്വര്ദ്ധിതാസ്തു യഥാക്രമമ്
അവരിൽ ഒരുത്തി തുമ്പയിൽ ധൈര്യശാലികളായ അനേകം മക്കളെ പ്രസവിച്ചു; അവരെല്ലാവരും ദായിമാർ വളർത്തി, ഓരോരുത്തരെയും ക്രമത്തിൽ വളർത്തി.
കപിലാനാം തു ദുഗ്ധാനാം തേഷാം തത്ര മഹാത്മനാമ്
അവ വലിയ ആത്മാക്കളെ കപില പശുക്കളുടെ പാൽകൊണ്ടു വളർത്തി.
തേനൈവ ദുഗ്ധയോഗേന വവൃധുസ്തേ മഹാത്മനഃ । ഏകഃ പംചജനോ നാമ പുത്രോ രാജാ ബഭൂവ ഹ
അങ്ങനെ പാൽകൊണ്ടു വളർന്ന ആ മഹാത്മാക്കൾ വളർന്നു; അവരിൽ ഒരുത്തൻ പഞ്ചജനൻ എന്ന പേരിൽ രാജാവായി.
തതഃ പംചജനസ്യാസീദംശുമാന്നാമ വീര്യവാന് । ദിലീപസ്തനയസ്തസ്യ പുത്രോ യസ്യ ഭഗീരഥഃ
അതിനുശേഷം പഞ്ചജനന് ആംശുമാൻ എന്ന ധൈര്യശാലി മകൻ ജനിച്ചു; ആംശുമാന്റെ മകൻ ദിലീപ്, ദിലീപിന്റെ മകൻ ഭഗീരഥൻ.
യസ്തു ഗംഗാസരിച്ഛ്രേഷ്ഠാമാനയാമാസ സുവ്രതഃ । സമുദ്ര മാനയിത്വൈനാം ദുഹിതൃത്വമകല്പയത്
അവൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ഗംഗയെ ഭൂമിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; സമുദ്രത്തെ ആദരിച്ചു, അവളെ തന്റെ മകളായി അംഗീകരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച- കഥം ഗംഗാ സമാനീതാ കിം തപസ്തേന വൈ കൃതമ് । തത്സര്വം മേ സമാചക്ഷ്വ സുവ്രതോഽസി ദയാനിധേ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ഗംഗയെ എങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നു? അവൻ എന്ത് തപസ്സ് ചെയ്തു? ദയാനിധിയേ, നീ എല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
മഹാദേവ ഉവാച- പൂര്വജാനാം ഹിതാര്ഥായ ഗതോഽസൌ ഹൈമകേ ഗിരൌ । തത്ര ഗത്വാ തപസ്തപ്തം വര്ഷാണാമയുതം തദാ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: പൂർവികരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ ഹിമവാനിൽ പോയി; അവിടെ പത്തു ആയിരം വർഷം കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തു.
ആദിദേവഃ പ്രസന്നോഽഭൂദ്യോഽസൌ ദേവോ നിരംജനഃ । തേന ദത്താ ഇയം ഗംഗാ ആകാശാത്സമുപസ്ഥിതാ
ആദിദേവൻ, പവിത്രനും ദയാലുവും ആയ ദൈവം, സന്തോഷിച്ചു; അവൻ ഈ ഗംഗയെ തന്നു, അവൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി.
തത്ര വിശ്വേശ്വരോ ദേവോ യത്ര തിഷ്ഠതി നിത്യശഃ । ഗംഗാം ദൃഷ്ട്വാഽഗതാം തേന ഗൃഹീതാ ജാഹ്നവീ തദാ
അവിടെ, വിശ്വേശ്വരൻ എന്ന ദൈവം എപ്പോഴും വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, ഗംഗയെ വന്നതും കണ്ടു, അവളെ സ്വീകരിച്ചു; അപ്പോൾ അവൾ ജാഹ്നവി എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.