ഭഗീരഥേന ഭോ വിദ്വന്നാനീതാ തത്ര മാര്ഗതഃ । ഉദ്ധാരഃ പൂര്വജാനാം തു കൃതസ്തേന മഹാത്മനാ
ഭഗീരഥൻ, മഹാത്മാവായവൻ, വഴിയൊരുക്കി അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. അതിലൂടെ തന്റെ പൂർവ്വജന്മക്കാർക്ക് മോക്ഷം ലഭിച്ചു.
നാരദഉവാച- കോഽയം ദേവ സമാഖ്യാതോ ഭഗീരഥ മഹാതപാഃ । യേന തീര്ഥം സമാനീതം ലോകാനാം ഹിതകാരണാത്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവാ, മഹാ തപസ്സുകാരനായ ഈ ഭഗീരഥൻ ആരാണ്? ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഈ തീർത്ഥം കൊണ്ടുവന്നവൻ ആരാണ്?
ഗംഗാതീര്ഥം മഹത്പുണ്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് । ലോകാഃ സര്വേ വദംത്യേവമേതത്തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്
ഗംഗയുടെ തീരത്തിലുള്ള ഈ മഹാപുണ്യമായ തീർത്ഥം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാവരും ഇതാണ് ഉത്തമമായ തീർത്ഥമെന്ന് പറയുന്നു.
ഗംഗാഗംഗേതി യോ ബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
ആർക്കെങ്കിലും 'ഗംഗേ, ഗംഗേ' എന്ന് നൂറുകണക്കിന് യോജന ദൂരത്തിൽ നിന്നെങ്കിലും ഉച്ചരിച്ചാൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും; അവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ എത്തും.
കഥം തേന സമാനീതാ കിം കാര്യം വദ സുവ്രത । മഹാദേവ ഉവാച- യേന ഗംഗാ യഥാനീതാ ഗംഗാദ്വാരേഽതിശോഭനേ
അവനെ കൊണ്ട് എങ്ങനെ അവളെ കൊണ്ടുവന്നു? എന്താണ് ചെയ്തത്? പറയൂ, സുവ്രതാ. മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ആരാണ് ഗംഗയെ അതി മനോഹരമായ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നത്, എങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നു—
തത്സര്വം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ക്രമാനുക്രമയോഗതഃ । പൂര്വമാസീദ്ധരിശ്ചംദ്രസ്ത്രൈലോക്യേ സത്യപാലകഃ
ഇതെല്ലാം ക്രമമായി ഞാൻ വിശദമായി പറയും. മുൻകാലത്ത് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന സത്യത്തെ സംരക്ഷിച്ച രാജാവ് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ജീവിച്ചിരുന്നു.
രോഹിതസ്തസ്യപുത്രോഽഭൂദേകോ വിഷ്ണുപരായണഃ । തസ്യാപി ച വൃകഃ പുത്രോ ധര്മിഷ്ഠഃ സത്പഥിസ്ഥിതഃ
അവന്റെ മകൻ രോഹിതൻ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു. രോഹിതന്റെ മകൻ വൃകൻ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും സന്മാർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രഃ സുബാഹുശ്ച ജാതോസ്മിന്വൈ കുലേ തദാ । തസ്യ പുത്രോ ഗരോ നാമ നാത്യംതം ധാര്മികോഽഭവത്
അവന്റെ മകൻ സുബാഹു ആ കുടുംബത്തിൽ അന്നേ കാലത്ത് ജനിച്ചു. സുബാഹുവിന്റെ മകനായ ഗരൻ അത്രയും ധാർമ്മികൻ ആയിരുന്നില്ല.
കദാചിത്കാലയോഗേന ദുഃഖീ ജാതോഽത്ര കാരണാത് । രാജാ തു തത്ര ദേശേന തര്ജിതോ ധര്മകാരണാത്
ഒരു സമയത്ത്, കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവൻ ഒരു കാരണത്താൽ ദു:ഖിതനായി. അവിടെ രാജാവിനെ ധർമ്മം കാരണം ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.
സ്വകുടുംബം ഗൃഹീത്വാ തു ഗതോഽസൌ ഭാര്ഗവാശ്രമേ । രക്ഷിതോ ഭാര്ഗവേണാഥ കൃപയാ തത്ര വൈ തദാ
തന്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം അവൻ ഭാർഗവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ ഭാർഗവൻ ദയയാൽ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു.
തത്ര പുത്രോ ഹ്യഭൂത്തസ്യ സഗരോ നാമ വൈ ദ്വിജ । വവൃധേ ചാശ്രമേ പുണ്യേ ഭാര്ഗവേണാഭിരക്ഷിതഃ
അവിടെ അവനു സഗരൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു, ദ്വിജൻ. ഭാർഗവൻ സംരക്ഷിച്ച ആ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ അവൻ വളർന്നു.
ഉപവീതാദികം സര്വം ക്ഷത്രിയസ്യ തദാ കൃതമ് । ശസ്ത്രാണാം ച തഥാഭ്യാസോ വേദാനാം തു തഥൈവ ച
അപ്പോൾ ആ ക്ഷത്രിയനു ഉപവീതാദി എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടത്തി. അങ്ങനെ തന്നെ ആയുധപരിശീലനവും വേദപഠനവും നടത്തി.
ആഗ്നേയാസ്ത്രം തതോ ലബ്ധ്വാ ഭാര്ഗവാത്സഗരോ നൃപഃ । ജഘാന പൃഥിവീം ഗത്വാ താലജംഘാന്സഹൈഹയാന്
ഭാർഗവനിൽ നിന്ന് അഗ്നാസ്ത്രം ലഭിച്ച ശേഷം, രാജാവായ സഗരൻ ഭൂമിയിൽ പോയി, താലജംഘന്മാരെയും ഹൈഹയന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
സശകാന് പാരദാംശ്ചൈവ ജഘാന സ മഹാതപാഃ । നാരദ ഉവാച- മാഹാത്മ്യം സഗരസ്യാഥ വദ ശംകര വിസ്തരാത്
മഹാതപസ്സുകാരനായ അവൻ ശകന്മാരെയും പാർദന്മാരെയും സംഹരിച്ചു. നാരദൻ ചോദിച്ചു: ശങ്കരാ, സഗരന്റെ മഹത്വം വിശദമായി പറയൂ.
മഹാദേവ ഉവാച- സൂര്യവംശീ മഹാരാജോ വിഖ്യാതഃ സ മഹാബലീ । ഗരസ്യ വ്യസനേ താത ഹൃതം രാജ്യമഭൂത്കില
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച മഹാബലശാലിയായ മഹാരാജാവാണ് അവൻ. ഗരന്റെ ദുരന്തത്തിൽ അവന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഹൈഹയൈസ്താലജംഘാദ്യൈഃ ശകൈഃ സാര്ദ്ധം ച നാരദ । യവനാഃ പാരദാശ്ചൈവ കാംബോജാഃ പഹ്ലവാസ്തഥാ
ഹൈഹയന്മാരും താലജംഘന്മാരും ശകന്മാരും യവനന്മാരും പാർദന്മാരും കാംബോജന്മാരും പഹ്ലവന്മാരും, നാരദാ—
ഏതേ പംചഗണാ ബ്രഹ്മന്ഹൈഹയാര്ഥേ പരാക്രമാന് । ഹൃതരാജ്യസ്തതോ രാജാ സഗരോഽഥ വനം യയൌ
ഈ അഞ്ചു കൂട്ടരും, ബ്രാഹ്മണാ, ഹൈഹയന്മാരുടെ വേണ്ടി ശക്തി പ്രയോഗിച്ചു. അതിനാൽ രാജാവായ സഗരൻ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് വനത്തിലേക്ക് പോയി.
പത്ന്യാചാനുഗതോ ദുഃഖീ സ വൈ പ്രാണാനവാസൃജത് । തസ്യ പത്നീ തു കല്യാണീ സഗര്ഭാ ച വ്രതാന്വിതാ
ഭാര്യയോടൊപ്പം ദു:ഖിതനായി, അവൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യ, സദാചാരവും ഗർഭിണിയുമായിരുന്നു, വ്രതങ്ങളിൽ ഉറച്ചവളായിരുന്നു.
സപത്ന്യാ ഭാര്ഗവസ്തസ്യ വൃതഃ പൂര്വം സുതേപ്സയാ । സാ തു ഭര്തൃചിതാം കൃത്വാ വനേ തം പ്രരുരോദ ഹ
ഭാർഗവൻ ഒരു പുത്രനെ ആഗ്രഹിച്ച് മുമ്പ് സഹപത്നിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. എന്നാൽ ഭർത്താവിന്റെ സംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തി, അവൾ കാടിൽ ഇരുന്നു ഭർത്താവിനായി വിലാപിച്ചു.
ഔര്വസ്താം വാരയിത്വാ ച ഗരപത്നീം തു നാരദ । ന്യവേദയത തത്പുത്രം ധര്മിഷ്ഠം സാത്വികം പ്രിയമ്
ഓ നാരദാ, ഔർവൻ അവളെ തടഞ്ഞു, പിന്നെ ഭർത്താവിന്റെ ഭാര്യയോട് ആ ധാർമ്മികനും സത്യസന്ധനും പ്രിയങ്കരനുമായ പുത്രനെ കുറിച്ച് അറിയിച്ചു.
നിവേദിതേ തതോ ബാലേ മരണാത്സാ ന്യവര്ത്തത । തതോ മാസദ്വയേ ജാതേ വവര്ദ്ധൌര്വസ്യ ചാശ്രമേ
ആ കുഞ്ഞിനെ കുറിച്ച് അറിയിച്ചതിനുശേഷം, അവൾ മരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് നിർത്തി. രണ്ട് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ കുഞ്ഞ് ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വളർന്നു.
ജാതകര്മാദിയോഗശ്ച ഔര്വേണ ച തഥാ കൃതഃ । ഉപവീതാദികം സര്വം ജാതം തത്ര മഹാമുനേഃ
ജനനസംസ്കാരം തുടങ്ങി എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഔർവൻ നിർവഹിച്ചു. ഉപനയനം പോലുള്ള എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ആ മഹാമുനിക്ക് അവിടെ നടന്നു.
തത്ര വേദാദികം സര്വം പഠിതം ചൌര്വയോഗതഃ । അധ്യാപ്യ വേദശാസ്ത്രാണി തതോഽസ്ത്രം പ്രത്യപാദയത്
അവിടെ ഔർവന്റെ ഉപദേശത്തിൽ വേദങ്ങളും അനുബന്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങളും പഠിപ്പിച്ചു. വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ആയുധവിദ്യയും അവനു നൽകി.
ആഗ്നേയം തം മഹാഭാഗ അമരൈരപി ദുഃസഹമ് । സ തേനാസുബലേനാജൌ ബലേന ച സമന്വിതഃ
അവൻ അമരന്മാർക്കും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത അഗ്നിയായുധം ലഭിച്ചു. അതിലൂടെ അവൻ അതുല്യമായ ജീവശക്തിയും യുദ്ധശക്തിയും നേടി.
ഹൈഹയാന്വൈ ജഘാനാശു സംക്രുദ്ധഃ സ്വബലേന ച । ആജഹാര ച ലോകേഷു സ ച കീര്തിമവാപ സഃ
കോപത്തോടെ അവൻ ഹൈഹയന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും തന്റെ ശക്തിയാൽ വധിച്ചു. ലോകത്തിൽ അവൻ വലിയ പ്രശസ്തി നേടി.
തതഃ ശകാഃ സയവനാഃ കാംബോജാഃ പല്ലവാസ്തഥാ । ഹന്യമാനാസ്തദാ തേ തു വസിഷ്ഠം ശരണം യയുഃ
അപ്പോൾ ശകന്മാർ, യവനന്മാർ, കാംബോജന്മാർ, പല്ലവന്മാർ എന്നിവരും വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ വസിഷ്ഠനെ അഭയം തേടി.
വസിഷ്ഠോഽപി ച താന്കൃത്വാ സമയേന മഹാദ്യുതിഃ । സഗരം വാരയാമാസ തേഷാം ദത്ത്വാഽഭയം നൃപഃ
വസിഷ്ഠൻ, മഹത്തായ തേജസ്സോടെ, ഒരു ഉടമ്പടി ചെയ്ത് അവരെ സമ്മതിപ്പിച്ചു. രാജാവ് സഗരൻ അവർക്കു അഭയം നൽകി അവരെ തടഞ്ഞു.
സഗരഃ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാംതു ഗുരോര്വാക്യം നിശമ്യ ച । ധര്മൈര്ജഘാന താംശ്ചൈഷാം വികൃതത്വം ചകാര ഹ
സഗരൻ തന്റെ ഗുരുവിന്റെ വാക്കും സ്വന്തം പ്രതിജ്ഞയും ഓർത്ത്, ധർമ്മാനുസൃതമായി അവരെ വധിച്ചു, അവരിൽ മാറ്റം വരുത്തി.
അര്ദ്ധംശകനാംശിരസോ മുംഡം കൃത്വാ വിസര്ജയത് । യവനാനാം ശിരഃ സര്വം കാംബോജാനാം തഥൈവ ച
ശകന്മാരെ പകുതി തലമുടി വെട്ടി വിട്ടയച്ചു; യവനന്മാരുടെയും കാംബോജന്മാരുടെയും തല മുഴുവൻ വെട്ടി വിട്ടു.
പാരദാ മുംഡകേശാശ്ച പല്ല്വാഃ ശ്മശ്രുരക്ഷകാഃ । ഏവം വിജിത്യ സര്വാന്വൈ കൃതവാന്ധര്മസംഗ്രഹമ്
പാരദന്മാർ തലമുടി വെട്ടിയവരായി, പല്ലവന്മാർ ദാഢ്യമായ താടിയോടെ. ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും ജയിച്ച്, അവൻ ധർമ്മസംഹിത സ്ഥാപിച്ചു.