ഹംസകോകിലനാദൈശ്ച മയൂരധ്വനിനാദിതമ് । ശ്രീവൃക്ഷൈശ്ച കപിത്ഥൈശ്ച ശിരീഷൈ രാജവൃക്ഷകൈഃ
ഹംസയും കോകിലയും പാടുന്ന ശബ്ദം, മയിലിന്റെ കൂക്കയും അവിടെ മുഴങ്ങുന്നു; ശ്രീവൃക്ഷങ്ങൾ, കപ്പിത്തം, ശിരീഷം, രാജവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
പാരിജാതകപുഷ്പൈശ്ച കദംബോദുംബരൈസ്തഥാ । നാനാപുഷ്പൈഃ സുഗംധാഢ്യൈര്വാസിതം തദ്വനം ഗിരൌ
പാരിജാതം, കടമ്പം, ഉദുംബരം എന്നിവയുടെ പുഷ്പങ്ങളും അവിടെ കാണാം; വിവിധ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ പർവ്വതത്തിലെ വനം സുഗന്ധപൂരിതമാണ്.
സര്വാഭിരൃഷിപത്നീഭിഃ സശിഷ്യാഭിഃ സുസേവിതമ് । കേചിദഭ്യാസയുക്താശ്ച കേചിദ്വ്യാഖ്യാനതത്പരാഃ
അവിടെ എല്ലാ ഋഷipat്നിമാരും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരുമൊത്ത് ഭക്തിപൂർവ്വം സേവനം ചെയ്തു. ചിലർ അഭ്യാസത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നപ്പോൾ, മറ്റുള്ളവർ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെയിരുന്നു.
കേചിദൂര്ധ്വഭുജാസ്തത്ര അംഗുഷ്ഠാഗ്രൈഃ സ്ഥിതാഃ പരേ । ശിവധ്യാനരതാഃ കേചിത്കേചിദ്വിഷ്ണുപരായണാഃ
അവിടെ ചിലർ കൈകൾ ഉയർത്തി നില്ക്കുന്നു, ചിലർ വിരലുകളുടെ അഗ്രത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; ചിലർ ശിവനെ ധ്യാനിച്ച് ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയോടെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നിരാഹാരാശ്ച കേപ്യത്ര കേചിത്പര്ണാശനേ രതാഃ । കംദമൂലഫലാഹാരാഃ കേചിന്മൌനവ്രതാഃ സ്ഥിതാഃ
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ചിലർ ഉപവാസം പാലിച്ചു, ചിലർ ഇലകൾ മാത്രം കഴിച്ച് സന്തോഷിച്ചു; ചിലർ കിഴങ്ങ്, മൂല, പഴങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷണം ആയി സ്വീകരിച്ചു, ചിലർ മൗനവ്രതം കർശനമായി പാലിച്ചു.
ഏകപാദാഃ സ്ഥിതാഃ കേചിത്കേചിത്പദ്മാസനേ സ്ഥിതാഃ । കേചിച്ചൈവ നിരാഹാരാസ്തപസ്തേപുഃ സുദുഷ്കരമ്
ചിലർ ഒരുകാലിൽ നിൽക്കുന്നു, മറ്റു ചിലർ പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു; ചിലർ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
ആശ്രമാണി ച പുണ്യാനി നദ്യശ്ച വിവിധാഃ ശുഭാഃ । ദേവഖാതാന്യനേകാനി തഡാഗാനി ബഹൂനി ച
അവിടെ വിശുദ്ധമായ ആശ്രമങ്ങളും, വിവിധമായ ശുഭമായ നദികളും, അനേകം ദൈവികമായ കുളങ്ങളും, അനവധി തടാകങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
പര്വതോഽയം മഹാരാജ ദൃശ്യതേ കില സര്വതഃ । മല്ലികാര്ജുനകോ രാജന്യത്ര തിഷ്ഠതി നിത്യശഃ
മഹാരാജാവേ, ഈ പർവ്വതം എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും കാണാവുന്നതാണ്; ഇവിടെ മല്ലികാർജുനൻ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു.
തച്ചൈവ ശിഖരം രമ്യം പര്വതോപരി സേവിതമ് । ശൃംഗദര്ശനമാത്രേണ മുക്തിരേവ ന സംശയഃ
പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ മനോഹരമായ ആ ശിഖരം ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ചൂഡികണ്ടാൽ മാത്രം മുക്തി ഉറപ്പാണ്, സംശയമില്ല.
ദക്ഷിണാം ദിശമാശ്രിത്യ വര്ത്തതേ പര്വതോത്തമഃ । അത്ര ഗംഗാ മഹദ്രമ്യാ പാതാലേതി സമാശ്രിതാ
ഈ ഉത്തമപർവ്വതം തെക്കേ ദിശയിലാണുള്ളത്; ഇവിടെ മഹത്തായ മനോഹരമായ ഗംഗാ ഒഴുകുന്നു.
തത്ര ച സ്നാനമാത്രേണ മഹാപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ । ശ്രീശൈലശിഖരം ദൃഷ്ട്വാ വാരാണസ്യാം മൃതൌ ധ്രുവമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മാത്രം മഹാപാപങ്ങൾ വിട്ടുപോകും; ശ്രീശൈലത്തിന്റെ ശിഖരം കണ്ടാൽ, വാരാണസിയിൽ മരണം ഉറപ്പാണ്.
കേദാരേ ഹ്യുദകം പീത്വാ പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ । താപസാനാം മഹത്സ്ഥാനം യോഗിനാം ച തഥൈവ ച
കേദാരത്തിൽ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; അത് തപസ്സുകാരുടെയും യോഗികളുടെയും മഹത്തായ സ്ഥലമാണ്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ദര്ശനം തസ്യ കാരയേത് । അയം വിജ്ഞാനദേവോഽസൌ മഹാപാതകനാശനഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് അതിന്റെ ദർശനം നേടണം; ഇവൻ വിജ്ഞാനദേവൻ, മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.
സിദ്ധപുരം ച നഗരം രമ്യം സ്വര്ഗസുഖാവഹമ് । നിത്യമപ്സരസോ യത്ര ഗായംതി ച രമംതി ച
അവിടെ സിദ്ധപുരം എന്ന മനോഹരമായ നഗരം ഉണ്ട്, സ്വർഗ്ഗസുഖം നൽകുന്നത്; അവിടെ അപ്സരസുകൾ എപ്പോഴും പാടിയും ആനന്ദിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
അതഃ പര്വതാരാജോഽയം ദര്ശനേ സൌഖ്യകാരകഃ । തസ്യ തൈര്ദര്ശനം കാര്യം മുക്തിമിച്ഛംതി യേ നരാഃ
അതിനാൽ ഈ പർവ്വതരാജാവിന്റെ ദർശനം സന്തോഷം നൽകുന്നു; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതിന്റെ ദർശനം നേടണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശതസഹസ്രസംഹിതായാം ഉത്തരഖംഡേ ശ്രീശൈലോപാഖ്യാനേ ഏകോനവിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ പദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ശ്രീശൈലോപാഖ്യാനം എന്ന പതിനൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീമഹാദേവഉവാച- ഹരിദ്വാരം മഹാപുണ്യം ശൃണു ദേവര്ഷിസത്തമ । യത്ര ഗംഗാ വഹത്യേവ തത്രോക്തം തീര്ഥമുത്തമമ്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠനേ, ഗംഗാ ഒഴുകുന്ന മഹാപുണ്യമായ ഹരിദ്വാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കു; അവിടെ ഉത്തമമായ തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യത്ര ദേവാ വസംതീഹ ഋഷയോ മനവസ്തഥാ । യത്ര ദേവഃ സ്വയം സാക്ഷാത്കേശവോ നിത്യമാശ്രിതഃ
അവിടെ ദേവന്മാരും, ഋഷികളും, മനുമാരും വസിക്കുന്നു; അവിടെ ദേവനായ കേശവൻ സ്വയം എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
പുരാ പൂര്വം തു ഭോ വത്സ തീര്ഥം ജാതം മഹത്തദാ । യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ ദൂരതോ യാതി പാതകമ്
മുന്പ്, പ്രിയനേ, ആ മഹത്തായ തീർത്ഥം ഉദിച്ചുവന്നു; അതിന്റെ ദർശനം മാത്രം ചെയ്താൽ പാപം ദൂരെയ്ക്ക് വിട്ടുപോകുന്നു.
യത്ര ഗംഗാ മഹാരമ്യാ ജാതാ പുണ്യ വിശേഷതഃ । വിഷ്ണുപാദോദകീ ജാതാ തച്ചരണസ്പര്ശനാത്തതഃ
അവിടെ ഗംഗാ അത്യന്തം മനോഹരമായി ഉദിച്ചു, പ്രത്യേകമായ പുണ്യത്തോടെ; വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലമായത് അവിടെയാണ്, അവന്റെ പാദസ്പർശം കൊണ്ടാണ് അതു ജനിച്ചത്.
ഭഗീരഥേന ഭോ വിദ്വന്നാനീതാ തത്ര മാര്ഗതഃ । ഉദ്ധാരഃ പൂര്വജാനാം തു കൃതസ്തേന മഹാത്മനാ
ഭഗീരഥൻ, മഹാത്മാവായവൻ, വഴിയൊരുക്കി അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. അതിലൂടെ തന്റെ പൂർവ്വജന്മക്കാർക്ക് മോക്ഷം ലഭിച്ചു.
നാരദഉവാച- കോഽയം ദേവ സമാഖ്യാതോ ഭഗീരഥ മഹാതപാഃ । യേന തീര്ഥം സമാനീതം ലോകാനാം ഹിതകാരണാത്
നാരദൻ ചോദിച്ചു: ദേവാ, മഹാ തപസ്സുകാരനായ ഈ ഭഗീരഥൻ ആരാണ്? ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഈ തീർത്ഥം കൊണ്ടുവന്നവൻ ആരാണ്?
ഗംഗാതീര്ഥം മഹത്പുണ്യം സര്വപാപപ്രണാശനമ് । ലോകാഃ സര്വേ വദംത്യേവമേതത്തീര്ഥോത്തമോത്തമമ്
ഗംഗയുടെ തീരത്തിലുള്ള ഈ മഹാപുണ്യമായ തീർത്ഥം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാവരും ഇതാണ് ഉത്തമമായ തീർത്ഥമെന്ന് പറയുന്നു.
ഗംഗാഗംഗേതി യോ ബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
ആർക്കെങ്കിലും 'ഗംഗേ, ഗംഗേ' എന്ന് നൂറുകണക്കിന് യോജന ദൂരത്തിൽ നിന്നെങ്കിലും ഉച്ചരിച്ചാൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും; അവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ എത്തും.
കഥം തേന സമാനീതാ കിം കാര്യം വദ സുവ്രത । മഹാദേവ ഉവാച- യേന ഗംഗാ യഥാനീതാ ഗംഗാദ്വാരേഽതിശോഭനേ
അവനെ കൊണ്ട് എങ്ങനെ അവളെ കൊണ്ടുവന്നു? എന്താണ് ചെയ്തത്? പറയൂ, സുവ്രതാ. മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ആരാണ് ഗംഗയെ അതി മനോഹരമായ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നത്, എങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നു—
തത്സര്വം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ക്രമാനുക്രമയോഗതഃ । പൂര്വമാസീദ്ധരിശ്ചംദ്രസ്ത്രൈലോക്യേ സത്യപാലകഃ
ഇതെല്ലാം ക്രമമായി ഞാൻ വിശദമായി പറയും. മുൻകാലത്ത് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന സത്യത്തെ സംരക്ഷിച്ച രാജാവ് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ജീവിച്ചിരുന്നു.
രോഹിതസ്തസ്യപുത്രോഽഭൂദേകോ വിഷ്ണുപരായണഃ । തസ്യാപി ച വൃകഃ പുത്രോ ധര്മിഷ്ഠഃ സത്പഥിസ്ഥിതഃ
അവന്റെ മകൻ രോഹിതൻ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു. രോഹിതന്റെ മകൻ വൃകൻ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും സന്മാർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടവനും ആയിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രഃ സുബാഹുശ്ച ജാതോസ്മിന്വൈ കുലേ തദാ । തസ്യ പുത്രോ ഗരോ നാമ നാത്യംതം ധാര്മികോഽഭവത്
അവന്റെ മകൻ സുബാഹു ആ കുടുംബത്തിൽ അന്നേ കാലത്ത് ജനിച്ചു. സുബാഹുവിന്റെ മകനായ ഗരൻ അത്രയും ധാർമ്മികൻ ആയിരുന്നില്ല.
കദാചിത്കാലയോഗേന ദുഃഖീ ജാതോഽത്ര കാരണാത് । രാജാ തു തത്ര ദേശേന തര്ജിതോ ധര്മകാരണാത്
ഒരു സമയത്ത്, കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവൻ ഒരു കാരണത്താൽ ദു:ഖിതനായി. അവിടെ രാജാവിനെ ധർമ്മം കാരണം ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.
സ്വകുടുംബം ഗൃഹീത്വാ തു ഗതോഽസൌ ഭാര്ഗവാശ്രമേ । രക്ഷിതോ ഭാര്ഗവേണാഥ കൃപയാ തത്ര വൈ തദാ
തന്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം അവൻ ഭാർഗവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ ഭാർഗവൻ ദയയാൽ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു.