ദേവതാശ്ച പ്രസീദേയുരര്ചിതേ വാചകേ ഗുരൌ । അന്നദാനാനി ദദ്യാച്ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പ്രപൂജയേത്
വായനക്കാരനായ ഗുരുവിനെ ആദരിച്ചാൽ ദേവതകൾ സന്തോഷിക്കും; അന്നദാനം നൽകി ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കണം.
ജായതേ വിജയീ നിത്യം പുത്രപൌത്രസമൃദ്ധിമാന് । ജായതേ വിഷ്ണുലോകേ യഃ ശൃണോത്യാഖ്യാനമുത്തമമ് 6.18.
ഈ ഉത്തമകഥ കേൾക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും വിജയിയും, പുത്ര-പൗത്രസമൃദ്ധിയുള്ളവനും, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ജനിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.
ഇതി വ്യാജേന ഭോ ഭൂപ തുലസ്യുത്പത്തികാരണമ് । യേ ശൃണ്വംതി നരശ്രേഷ്ഠാ ന തേഷാം പാതകം ക്വചിത്
രാജാവേ, ഇതിലൂടെ തുളസിയുടെ ഉത്ഭവകാരണം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ കഥ കേൾക്കുന്ന ഉത്തമന്മാർക്ക് എപ്പോഴും പാപം സ്പർശിക്കില്ല.
തുലസീമാഹാത്മ്യമിദം പവിത്രം പാപനാശനമ് । ശ്രുത്വാ തു ലഭതേ മോക്ഷമുക്ത്വാ ചൈവ ന സംശയഃ
തുളസിയുടെ മഹത്വം pavitraവും പാപനാശിനിയുമാണ്; ഇത് കേട്ടാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ്വഗൃഹേ രോപിതാ ചൈവ തുലസീ പാപനാശിനീ । ദര്ശനാദ്ബ്രഹ്മഹത്യാപി നശ്യതേ നാത്ര സംശയഃ
സ്വന്തം വീട്ടിൽ തുളസി നട്ടാൽ പാപം നശിക്കും; അതിനെ കാണുമ്പോൾ പോലും ബ്രാഹ്മണഹത്യപാപം വരെ നശിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കാര്തികേ ചൈവ മാഘേ തു തുലസ്യാ പൂജയേദ്ധരിമ് । വൈശാഖേ തു വിശേഷേണ പൂജനം ച ഹരേഃ സ്മൃതമ്
കാർത്തികയും മാഘവും മാസങ്ങളിൽ തുളസിയാൽ ഹരിയെ പൂജിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് വൈശാഖത്തിൽ ഹരിയുടെ പൂജയെ ഓർക്കുന്നു.
ഏകേനൈവ പ്രദക്ഷിണേന സകലം പാപം ഗതം വൈ സദാ യേ ശൂദ്രാ । ഭുവി സംതി ദാനനിരതാഃ കാലേന ശുദ്ധിം ഗതാഃ । തേപി സ്യുഃ സുരപൂജനാര്ഹതനവഃ പാപാച്ച ദൂരം ഗതാഃ യേ വൈ। വിഷ്ണുജനാശ്ച ദുര്ലഭതരാ ഹ്യസ്മിന്കലൌ സാംപ്രതമ്
ഒരു പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ എല്ലാപാപവും എപ്പോഴും അകറ്റപ്പെടും; ഭൂമിയിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ താല്പര്യമുള്ള ശൂദ്രന്മാർ കാലക്രമേണ ശുദ്ധരാവും; അവർ ദേവപൂജയ്ക്ക് യോഗ്യരായി പാപത്തിൽ നിന്ന് ദൂരവരുമെങ്കിലും, വിഷ്ണുഭക്തർ ഈ കാലിയുഗത്തിൽ വളരെ അപൂർവരാണ്.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ശ്രീശൈലഃ പര്വതോ രമ്യഃ കുത്ര തിഷ്ഠതി നാരദ । കിം തത്ര വര്ത്തതേ തീര്ഥം കസ്യ ദേവസ്യ പൂജനമ് । കസ്യാം ദിശി സമാഖ്യാതോ ലോകേഷു ച വദാധുനാ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: നാരദാ, ശ്രീശൈലം എന്ന മനോഹരമായ പർവ്വതം എവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്? അവിടെ ഏത് തീർത്ഥം ഉണ്ട്, ഏത് ദേവനെ ആരാധിക്കുന്നു, ഏത് ദിശയിൽ അത് പ്രശസ്തമാണ്, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
നാരദ ഉവാച- ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രീശൈലം പര്വതോത്തമമ് । യം ശ്രുത്വാ മുച്യതേ ലോകോ ബാലഹത്യാദി പാതകാത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ശ്രവിക്കൂ, ഞാൻ ശ്രീശൈലം എന്ന ഉത്തമപർവ്വതത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം; അതിന്റെ കഥ കേട്ടാൽ ബാലഹത്യാദിപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ലോകം മോചിതമാകും.
തത്പര്വതവനം രമ്യം മുനിഭിശ്ചോപസേവിതമ് । നാനാദ്രുമലതാകീര്ണം നാനാപുഷ്പോപശോഭിതമ്
ആ പർവ്വതത്തിലെ വനം മനോഹരവും, മുനിമാരാൽ സന്ദർശിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്; വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞു, പലതരം പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കൃതവുമാണ്.
ഹംസകോകിലനാദൈശ്ച മയൂരധ്വനിനാദിതമ് । ശ്രീവൃക്ഷൈശ്ച കപിത്ഥൈശ്ച ശിരീഷൈ രാജവൃക്ഷകൈഃ
ഹംസയും കോകിലയും പാടുന്ന ശബ്ദം, മയിലിന്റെ കൂക്കയും അവിടെ മുഴങ്ങുന്നു; ശ്രീവൃക്ഷങ്ങൾ, കപ്പിത്തം, ശിരീഷം, രാജവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
പാരിജാതകപുഷ്പൈശ്ച കദംബോദുംബരൈസ്തഥാ । നാനാപുഷ്പൈഃ സുഗംധാഢ്യൈര്വാസിതം തദ്വനം ഗിരൌ
പാരിജാതം, കടമ്പം, ഉദുംബരം എന്നിവയുടെ പുഷ്പങ്ങളും അവിടെ കാണാം; വിവിധ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ പർവ്വതത്തിലെ വനം സുഗന്ധപൂരിതമാണ്.
സര്വാഭിരൃഷിപത്നീഭിഃ സശിഷ്യാഭിഃ സുസേവിതമ് । കേചിദഭ്യാസയുക്താശ്ച കേചിദ്വ്യാഖ്യാനതത്പരാഃ
അവിടെ എല്ലാ ഋഷipat്നിമാരും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരുമൊത്ത് ഭക്തിപൂർവ്വം സേവനം ചെയ്തു. ചിലർ അഭ്യാസത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നപ്പോൾ, മറ്റുള്ളവർ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെയിരുന്നു.
കേചിദൂര്ധ്വഭുജാസ്തത്ര അംഗുഷ്ഠാഗ്രൈഃ സ്ഥിതാഃ പരേ । ശിവധ്യാനരതാഃ കേചിത്കേചിദ്വിഷ്ണുപരായണാഃ
അവിടെ ചിലർ കൈകൾ ഉയർത്തി നില്ക്കുന്നു, ചിലർ വിരലുകളുടെ അഗ്രത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; ചിലർ ശിവനെ ധ്യാനിച്ച് ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയോടെ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നിരാഹാരാശ്ച കേപ്യത്ര കേചിത്പര്ണാശനേ രതാഃ । കംദമൂലഫലാഹാരാഃ കേചിന്മൌനവ്രതാഃ സ്ഥിതാഃ
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ചിലർ ഉപവാസം പാലിച്ചു, ചിലർ ഇലകൾ മാത്രം കഴിച്ച് സന്തോഷിച്ചു; ചിലർ കിഴങ്ങ്, മൂല, പഴങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷണം ആയി സ്വീകരിച്ചു, ചിലർ മൗനവ്രതം കർശനമായി പാലിച്ചു.
ഏകപാദാഃ സ്ഥിതാഃ കേചിത്കേചിത്പദ്മാസനേ സ്ഥിതാഃ । കേചിച്ചൈവ നിരാഹാരാസ്തപസ്തേപുഃ സുദുഷ്കരമ്
ചിലർ ഒരുകാലിൽ നിൽക്കുന്നു, മറ്റു ചിലർ പദ്മാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു; ചിലർ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
ആശ്രമാണി ച പുണ്യാനി നദ്യശ്ച വിവിധാഃ ശുഭാഃ । ദേവഖാതാന്യനേകാനി തഡാഗാനി ബഹൂനി ച
അവിടെ വിശുദ്ധമായ ആശ്രമങ്ങളും, വിവിധമായ ശുഭമായ നദികളും, അനേകം ദൈവികമായ കുളങ്ങളും, അനവധി തടാകങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
പര്വതോഽയം മഹാരാജ ദൃശ്യതേ കില സര്വതഃ । മല്ലികാര്ജുനകോ രാജന്യത്ര തിഷ്ഠതി നിത്യശഃ
മഹാരാജാവേ, ഈ പർവ്വതം എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും കാണാവുന്നതാണ്; ഇവിടെ മല്ലികാർജുനൻ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു.
തച്ചൈവ ശിഖരം രമ്യം പര്വതോപരി സേവിതമ് । ശൃംഗദര്ശനമാത്രേണ മുക്തിരേവ ന സംശയഃ
പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ മനോഹരമായ ആ ശിഖരം ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ചൂഡികണ്ടാൽ മാത്രം മുക്തി ഉറപ്പാണ്, സംശയമില്ല.
ദക്ഷിണാം ദിശമാശ്രിത്യ വര്ത്തതേ പര്വതോത്തമഃ । അത്ര ഗംഗാ മഹദ്രമ്യാ പാതാലേതി സമാശ്രിതാ
ഈ ഉത്തമപർവ്വതം തെക്കേ ദിശയിലാണുള്ളത്; ഇവിടെ മഹത്തായ മനോഹരമായ ഗംഗാ ഒഴുകുന്നു.
തത്ര ച സ്നാനമാത്രേണ മഹാപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ । ശ്രീശൈലശിഖരം ദൃഷ്ട്വാ വാരാണസ്യാം മൃതൌ ധ്രുവമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മാത്രം മഹാപാപങ്ങൾ വിട്ടുപോകും; ശ്രീശൈലത്തിന്റെ ശിഖരം കണ്ടാൽ, വാരാണസിയിൽ മരണം ഉറപ്പാണ്.
കേദാരേ ഹ്യുദകം പീത്വാ പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ । താപസാനാം മഹത്സ്ഥാനം യോഗിനാം ച തഥൈവ ച
കേദാരത്തിൽ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല; അത് തപസ്സുകാരുടെയും യോഗികളുടെയും മഹത്തായ സ്ഥലമാണ്.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ദര്ശനം തസ്യ കാരയേത് । അയം വിജ്ഞാനദേവോഽസൌ മഹാപാതകനാശനഃ
അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് അതിന്റെ ദർശനം നേടണം; ഇവൻ വിജ്ഞാനദേവൻ, മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.
സിദ്ധപുരം ച നഗരം രമ്യം സ്വര്ഗസുഖാവഹമ് । നിത്യമപ്സരസോ യത്ര ഗായംതി ച രമംതി ച
അവിടെ സിദ്ധപുരം എന്ന മനോഹരമായ നഗരം ഉണ്ട്, സ്വർഗ്ഗസുഖം നൽകുന്നത്; അവിടെ അപ്സരസുകൾ എപ്പോഴും പാടിയും ആനന്ദിച്ചും ഇരിക്കുന്നു.
അതഃ പര്വതാരാജോഽയം ദര്ശനേ സൌഖ്യകാരകഃ । തസ്യ തൈര്ദര്ശനം കാര്യം മുക്തിമിച്ഛംതി യേ നരാഃ
അതിനാൽ ഈ പർവ്വതരാജാവിന്റെ ദർശനം സന്തോഷം നൽകുന്നു; മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതിന്റെ ദർശനം നേടണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശതസഹസ്രസംഹിതായാം ഉത്തരഖംഡേ ശ്രീശൈലോപാഖ്യാനേ ഏകോനവിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ പദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ശ്രീശൈലോപാഖ്യാനം എന്ന പതിനൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീമഹാദേവഉവാച- ഹരിദ്വാരം മഹാപുണ്യം ശൃണു ദേവര്ഷിസത്തമ । യത്ര ഗംഗാ വഹത്യേവ തത്രോക്തം തീര്ഥമുത്തമമ്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠനേ, ഗംഗാ ഒഴുകുന്ന മഹാപുണ്യമായ ഹരിദ്വാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കു; അവിടെ ഉത്തമമായ തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യത്ര ദേവാ വസംതീഹ ഋഷയോ മനവസ്തഥാ । യത്ര ദേവഃ സ്വയം സാക്ഷാത്കേശവോ നിത്യമാശ്രിതഃ
അവിടെ ദേവന്മാരും, ഋഷികളും, മനുമാരും വസിക്കുന്നു; അവിടെ ദേവനായ കേശവൻ സ്വയം എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
പുരാ പൂര്വം തു ഭോ വത്സ തീര്ഥം ജാതം മഹത്തദാ । യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ ദൂരതോ യാതി പാതകമ്
മുന്പ്, പ്രിയനേ, ആ മഹത്തായ തീർത്ഥം ഉദിച്ചുവന്നു; അതിന്റെ ദർശനം മാത്രം ചെയ്താൽ പാപം ദൂരെയ്ക്ക് വിട്ടുപോകുന്നു.
യത്ര ഗംഗാ മഹാരമ്യാ ജാതാ പുണ്യ വിശേഷതഃ । വിഷ്ണുപാദോദകീ ജാതാ തച്ചരണസ്പര്ശനാത്തതഃ
അവിടെ ഗംഗാ അത്യന്തം മനോഹരമായി ഉദിച്ചു, പ്രത്യേകമായ പുണ്യത്തോടെ; വിഷ്ണുവിന്റെ പാദജലമായത് അവിടെയാണ്, അവന്റെ പാദസ്പർശം കൊണ്ടാണ് അതു ജനിച്ചത്.