രൂപം തൃതീയനേത്രാഗ്നൌ ദാനവാഃ ശലഭാ യഥാ । രുപം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവതോ രൌദ്രജ്വാലാമയം നൃപ
മൂന്നാം കണ്ണിന്റെ അഗ്നിയിൽ ദാനവരുടെ രൂപങ്ങൾ വെട്ടിലേക്കു പറക്കുന്ന പുഴുക്കളെപ്പോലെയായിരുന്നു; ഭയങ്കരമായ ജ്വാലകളാൽ കത്തുന്ന ഭഗവാന്റെ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ—
ശുംഭാദയസ്തദാ ദൈത്യാ രാഹുപ്രഭൃതയശ്ച യേ । രുദ്രം നിരീക്ഷ്യ സംത്രസ്താഃ പാതാലം വിവിശുര്ഭയാത്
അപ്പോൾ ശുംബനും മറ്റും, രാഹുവിനെയും പോലുള്ള അസുരന്മാരും, രുദ്രനെ കണ്ടു ഭയത്താൽ നടുങ്ങി, പാതാളത്തിലേക്ക് ഒളിച്ചോടി.
സേനാഭടാനനേകാംശ്ച ഹതാന്ദൃഷ്ട്വാ മഹാമൃധേ । ശുംഭാദീന്ഹതശേഷാംസ്താന്ദൃഷ്ട്വാത്മാനം പലായിതാന്
മഹാസമരത്തിൽ അനേകം സൈനികർ വീണു കിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ശുംബൻമാരുടെ ശേഷിപ്പും നശിച്ചിരിക്കുന്നു, തങ്ങളോ ഓടിപ്പോവുകയാണ് എന്ന് കണ്ടു—
തദാ ജാലംധരഃ സംഖ്യേ ഏകോ ഗിരിരിവസ്ഥിതഃ । പരമാര്ഥം രുദ്രരൂപം ഹൃഷ്ടഃ സാക്ഷാദ്വിലോകയന്
അപ്പോൾ ജാലന്ധരൻ മാത്രം, ഒരു പർവ്വതംപോലെ ഉറച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നു; പരമാർത്ഥമായ രുദ്രന്റെ രൂപം നേരിട്ട് കണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
തതോ ജാലംധരഃ പ്രാഹ മഹാദേവം പ്രഹസ്യ ച । രൂപം സംഹര യേന ത്വം ദഹസേ സചരാചരമ്
അപ്പോൾ ജാലന്ധരൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മഹാദേവനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ സകല ചലച്ചലനങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ രൂപം പിൻവലിക്കൂ.'
ശസ്ത്രേണ കുരു സംഗ്രാമം ത്യക്ത്വാ യോഗബലം നിജമ് । ഇതി ജാലംധരവചഃ ശ്രുത്വോവാച തതഃ ശിവഃ
'നിന്റെ യോഗബലം ഉപേക്ഷിച്ച് ആയുധങ്ങളാൽ യുദ്ധം ചെയ്യൂ.' ജാലന്ധരന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശിവൻ പറഞ്ഞു—
വരം വരയ ദൈത്യേശ പ്രീതോഽസ്മി തവ കര്മണാ । ഈദൃക്ഷമപി മദ്രൂപം ദൃഷ്ട്വാ യന്നിര്ഭയോഽധുനാ
'ദാനവാധിപാ, ഒരു വരം ചോദിക്കൂ; നിന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഞാൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു. ഇങ്ങനെ എന്റെ ഭയങ്കരമായ രൂപം കണ്ടിട്ടും നീ ഭയമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.'
അപി ബ്രഹ്മാംഡമഖിലം മദ്രൂപസ്യാസ്യ ദാനവ । തേജസോ വീക്ഷണേനാലം തത്ര ത്വമസി നിര്ഭയഃ
'ദാനവാ, എന്റെ ഈ രൂപം കാണുമ്പോൾ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡവും സഹിക്കാനാവില്ല; എന്നാൽ നീ ഇവിടെ ഭയമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.'
നാരദ ഉവാച- ഇതി ശംഭോഃ പ്രസാദം ച മത്വാ സംസാരനിസ്പൃഹഃ । ജാലംധരോ ഹരാദ്വവ്രേ മുക്തിം സായുജ്യതാം പരാമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ ശംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, ജാലന്ധരൻ ലോകവിരക്തനായി ഹരനിൽ നിന്ന് പരമോന്നതമായ മോക്ഷം—സായുജ്യം—ആഗ്രഹിച്ചു.'
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച-। ദിവ്യം ദേഹമിദം ദൈത്യ ഭോഗസിദ്ധിയുതം തവ । വൃംദാ മനോഹരം രമ്യമിഹസ്ഥം കാലമശ്നുതേ
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'ദാനവാ, ഈ ദിവ്യശരീരം ഭോഗസിദ്ധികളോടെ നിനക്കുണ്ട്; വൃന്ദാ മനോഹരവും രമണീയവുമായവളായി ഇവിടെ തന്നെ, അവളുടെ വിധിക്കപ്പെട്ട കാലം അനുഭവിക്കുന്നു.'
മുഹൂര്തം പരമാത്മാനം തമേകാകിനമവ്യയമ് । അബുദ്ധ്വാ ത്യജസേ മൂര്ഖ കഥം ത്വം മുക്തിമിച്ഛസി
'ഒരു നിമിഷം പോലും അത്യുത്തമമായ, ഏകമായ, അക്ഷരമായ ആത്മാവിനെ അറിയാതെ നീ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, മണ്ടനേ—പിന്നെ നീ മോക്ഷം എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?'
വൃംദാ തവ പ്രിയാ രാജ്ഞീ ഹൃതാ സാ യോഗമായയാ । ബ്രഹ്മസ്വരൂപം വിജ്ഞായ പ്രാപ്താ തത്പരമം പദമ്
'വൃന്ദാ, നിന്റെ പ്രിയഭാര്യ, യോഗമായയാൽ അപഹരിക്കപ്പെട്ടു; ബ്രഹ്മസ്വരൂപം മനസ്സിലാക്കി അവൾ ആ പരമപദം നേടി.'
ഇദാനീം ദുര്ല്ലഭാ സാ ച തത്പദം ചൈവ ദുര്ല്ലഭമ് । സ്വര്ഗാപവര്ഗയോര്മധ്യേ സംസാരേ വരമാപ്നുഹി
ഇപ്പോൾ അതും അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്, ആ പരമാവസ്ഥയിലേക്കും എത്താൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്. സ്വർഗ്ഗത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ഇടയിൽ, ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ, നീ ഏറ്റവും നല്ലതായതിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
ജാലംധര ഉവാച- ദേവമുക്തപദം ലഭ്യം കൃതകൃത്യേന കേനചിത് । ഇദാനീം കൃതകൃത്യോഽസ്മി യത്ത്വാം പശ്യേ ത്വയാ ഹതഃ
ജാലന്ധരൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരും മോക്ഷം നേടിയവരും നേടുന്ന സ്ഥാനം, തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കിയവൻ മാത്രമേ നേടൂ. ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു, കാരണം നിന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു, നീ എന്നെ സംഹരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശിവ ഉവാച- മത്സ്ഥാനം പരമം ക്ഷേത്രം യദി ത്വം ഗംതുമുത്സുകഃ । തര്ഹി മാം കോപയസ്വാശു ദൈത്യം ഹത്വാ ദൃഢൈഃ ശരൈഃ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: നീ എന്റെ പരമസ്ഥലത്തിലേക്കു പോകാൻ അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദൈത്യനെ ശക്തമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വധിച്ച് എനിക്ക് ദേഷ്യം വരുത്തണം.
തതോഽഹം ത്വാം ഹനിഷ്യാമി മത്സ്ഥാനം യാസ്യസേഽനഘ । മഹേശ്വരവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രാഹ ജാലംധരഃ ശിവമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും, നീ പാപരഹിതനായവനേ, എന്റെ ലോകത്തിലേക്കു പോകും. മഹേശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജാലന്ധരൻ ശിവനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വയി സര്വജഗത്പൂജ്യേ പൂര്വം ന പ്രഹരാമ്യഹമ്
സകലലോകവും ആരാധിക്കുന്നവനായി നിന്നെ ഞാൻ ആദ്യം ആക്രമിക്കില്ല.
നാരദ ഉവാച- ഏവമുക്തോ ജഘാനാശു സിംധുജം വിശിഖൈഃ ശിവഃ । തേ ശരാഃ സിംധുപുത്രസ്യ ദേഹലഗ്നാ വിഭാംതി ച
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ശിവൻ ഉടൻ സമുദ്രപുത്രനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ സമുദ്രപുത്രന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിഞ്ഞ് പ്രകാശിച്ചു.
യഥാ ലോഹഗിരിപ്രാംതേ വേണവോ വഹ്നിദീപിതാഃ । ജാലംധരോ ഹരസ്യാംഗം പൂരയാമാസ മാര്ഗണൈഃ
ഇരുമ്പുമലയുടെ അറ്റത്ത് തീകൊളുത്തിയ കാട്ടുപുല്ലുകൾപോലെ, ജാലന്ധരൻ ഹരന്റെ ശരീരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് നിറച്ചു.
തൈഃ ശരൈഃ ശുശുഭേ രുദ്രോ യഥാ ഖം ഖേചരാകുലമ് । ജാലംധരേശയോര്യുദ്ധം തഥാ ദ്വംദ്വമഭൂന്നൃപ
ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രുദ്രൻ ആകാശം ദേവതകളാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെ ഭാസുരനായി. ജാലന്ധരനും ഹരനും തമ്മിൽ അത്രയും ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.
ഹരാദന്യേന ഹംതാസ്തി ന സോഢാന്യോഽര്ണവാത്മജാത് । ഗിരികോടിസഹസ്രൈസ്തു തദാ പൃഥ്വീപുടോദ്ധൃതൈഃ
ഹരനെക്കാൾ വേറെ ആരും സമുദ്രപുത്രനെ നേരിടാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് മലചൂടുകൾ പിളർത്ത്,
പൂരയാമാസ സമരേ സിംധുജഃ പാര്വതീപതിമ് । തതഃ ശൂലേന നിഹതോ രുദ്രേണോരസി ദാനവഃ
യുദ്ധത്തിൽ സമുദ്രപുത്രൻ പാർവതീപതിയെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് നിറച്ചു. അതിനുശേഷം, ദാനവൻ രുദ്രന്റെ ത്രിശൂലത്തിൽ വക്ഷസ്സിൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.
നിഃസസാര മുഖാത്തസ്യ ജ്വരോ ജംഭോ ഭയംകരഃ । സ ച വീരജ്വരോനാമ സിംഹവക്ത്രോ നരാകൃതിഃ
അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ജംബനെപ്പോലെ ഭയാനകമായ ജ്വരം പുറത്ത് വന്നു. ആ ജ്വരത്തിന് വീരജ്വരം എന്ന പേരായിരുന്നു, സിംഹമുഖവും മനുഷ്യരൂപവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദൈത്യദേഹാദ്വിനിഷ്ക്രാംതം ദൃഷ്ട്വാ സിംഹമുഖം ജ്വരമ് । ഹുംകാരമകരോദ്ഘോരം ശരഭസ്തത്ര നിര്യയൌ
ദൈത്യന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് സിംഹമുഖമുള്ള ജ്വരം പുറത്തുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ശരഭൻ ഭയങ്കരമായ ഒരു ഗർജ്ജനം നടത്തി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശിവസ്യ നിഃസൃതേനാസൌ ശരഭേണ നിപാതിതഃ । അജേയം ശംകരം ദൃഷ്ട്വാ വൃഷഭേംദ്രേണ സംയുതമ്
ശിവനിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ആ ജ്വരത്തെ ശരഭൻ തകർത്തു. ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ശങ്കരൻ കാളയുടെ രാജാവിനൊപ്പം നിന്നത് കണ്ടു,
ആയയൌ വൃഷഭാഭ്യാശേ തരസാ സാഗരാത്മജഃ । വൃഷം പുച്ഛേ ഗൃഹീത്വാ ച ഭ്രാമയാമാസ ചാംബരേ
സാഗരപുത്രൻ വേഗത്തിൽ കാളയോടടുത്തു. കാളയുടെ വാൽ പിടിച്ച് ആകാശത്ത് ചുറ്റിച്ചു.
ജാലംധരോ മഹാബാഹുശ്ചിക്ഷേപ ഹിമവദ്ഗിരൌ । തതസ്ത്രിശൂലമത്യുഗ്രം മുമോച ഗിരിജാപതിഃ
മഹാബലശാലിയായ ജാലന്ധരൻ അതിനെ ഹിമാലയപർവതത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു. പിന്നെ ഗിരിജാപതി അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ത്രിശൂലം വിട്ടു.
തദ്ധസ്തേന ഗൃഹീത്വാ ച ദൈത്യേശഃ ശിവസന്നിധൌ । രഥാരൂഢോ ധനുര്ഗൃഹ്യ കാലകേദാരമബ്ധിജഃ
അത് കൈകൊണ്ട് പിടിച്ച്, ദൈത്യാധിപൻ ശിവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ രഥത്തിൽ കയറി, വില്ലെടുത്ത്, സമുദ്രപുത്രൻ മരണഭൂമിയിലേക്കു പോയി.
പൂരയാമാസ വിശിഖൈഃ ശിവമുര്വീതലേ സ്ഥിതമ് । ഉഗ്രഃ ശസ്ത്രാഞ്ഛരാന്ഛിത്വാ ബാണൈ രഥമചൂര്ണയത്
അവൻ ഭൂമിയിൽ നില്ക്കുന്ന ശിവനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് നിറച്ചു. ഭയങ്കരനായ അവൻ ശസ്ത്രങ്ങളും അമ്പുകളും വെട്ടി, തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് രഥം തകർത്തു.
ദശയോജനവിസ്തീര്ണം സാരഥ്യശ്വ സമന്വിതമ് । ജാലംരോഽപി വിരഥോ അഭ്യധാവന്മൃധേ ശിവമ്
പത്ത് യോജന വീതിയുള്ള രഥവും സാരഥിയും കുതിരകളും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട ജാലന്ധരൻ യുദ്ധത്തിൽ ശിവനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.