സുരേശമോഹനം മായാജാലമത്യദ്ഭുതം നൃപ । അന്യദാവിശ്ചകാരാശു ഭൃശം മായാമഹാബലമ്
രാജാവേ, ദേവതകളുടെ ഇന്ദ്രനെ ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ, ജാലന്ധരൻ അത്ഭുതകരമായ മറ്റൊരു ശക്തിയുള്ള മായാജാലം ഉടൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
ജാലംധരഃ കോടിഭുജോ ബഭൂവ വൃക്ഷാസ്ത്രശസ്ത്രൈര്യുയുധേ വൃഷാംകമ് । അഥാംതരാലേ പൃഥിവീം ചകാര സമുദ്രസൂനുര്ഗിരിധാതുമംഡിതാമ് 6.18.
ജാലന്ധരൻ, കോടിക്കണക്കിന് കൈകളോടെ, മരങ്ങളും ആയുധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് കാളയുടെ മേൽ നിന്ന് യുദ്ധം നടത്തി. അതിനിടയിൽ, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് സമുദ്രപുത്രൻ ഭൂമിയെ മലകളാൽ അലങ്കരിച്ചു.
ദേവതായതനൈ രമ്യൈര്നാനാപുഷ്പസമാകുലൈഃ । മംഡിതാം നൃപ ഭൂമിം ച ചകാരോദധിനംദനഃ । നൃത്യംതി യത്രാപ്സരസോ മേനകാദ്യാ മനോഹരാ
ദേവതകളുടെ മനോഹരമായ ക്ഷേത്രങ്ങളും,色പുഷ്പങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ, രാജാവേ, സമുദ്രപുത്രൻ ഭൂമിയെ അലങ്കരിച്ചു. അവിടെ മേനകാദി മനോഹരമായ അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു.
വിസ്മൃത്യ ശംഭുസ്തദപാസ്യകാര്മുകം സദ്യഃ പ്രതസ്ഥേ വൃഷഭോപരി സ്ഥിതഃ । വാദിത്രഗീതൈര്ഭുവി മോഹിതോ ഭൃശം ദൈത്യേംദ്രമായാമയ താംഡവേന സഃ
തന്നെ മറന്ന്, ശംഭു ഉടൻ തന്നെ വില്ല് വച്ച്, കാളയുടെ മേൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. ദാനവരാജാവിന്റെ മായാജാലനൃത്തം, സംഗീതവും ഗീതവും കേട്ട്, ഭൂമിയിൽ അവൻ വളരെ ഭ്രമിതനായി.
വിമോഹിതം വീക്ഷ്യ വൃഷസ്ഥിതം ഹരം നിത്യം സമുദ്രഃ സഹ താംഡവേന । ഗീതേന വാദ്യേന ച നൃത്യലീലയാ നനാദ രൂപീ തരസാ വിമോഹിതുമ്
നിത്യമായി കാളയുടെ മേൽ ഇരിക്കുന്ന ഹരനെ അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ടപ്പോൾ, സമുദ്രം താൻഡവനോടും പാട്ടിനോടും വാദ്യങ്ങളോടും കൂടെ നൃത്തഭാവത്തിൽ പല രൂപങ്ങളിൽ ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു, അവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ജംതൂന്ക്ഷിപ്ത്വോദധൌ താംശ്ച സഹസ്രം സ തതോത്സവഃ । ക്വ ച താ ദേവതാഃ സര്വാഃ ക്വ നംദിപ്രമുഖാ ഗണാഃ
അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് ജീവികളെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു, അതൊരു വലിയ ഉത്സവമായി. പക്ഷേ, ആ ദേവതകൾ എവിടെയാണ്? നന്ദിയെ മുന്നിൽ നിർത്തിയുള്ള ഗണങ്ങൾ എവിടെയാണ്?
അപി ത്വം മാനനീയോഽസി മോഹിതോ ദൈത്യമായയാ । കിമദ്യ ശംഭോ ഭഗവന്നുപേക്ഷ്യതേ ഉദീര്യചക്രം ജഠരസ്ഥിതം ച
മഹത്വം അർഹിക്കുന്ന നീയും അസുരന്റെ മായയിൽ ഭ്രമിച്ചു. ഭഗവാൻ ശംഭോ, ഇന്ന് നീ ചക്രത്തെയും വയറ്റിൽ നില്ക്കുന്നതെയും അവഗണിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
വധായ ചാസ്യൈവ കൃതം മഹേശ ജാലംധരം സംഹരതേ ന ചാജൌ । ഇതി കൃഷ്ണസ്യ വചനാത്തത്സ്മൃത്വാത്മാനമീശ്വരമ്
ഇവന്റെ നാശത്തിനായി മാത്രം മഹേശാ, ജാലന്ധരൻ പിന്മാറുന്നില്ല; എന്നാൽ കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, താൻ തന്നെ ഈശ്വരനെന്ന് ഓർത്തു—
ആരുഹ്യ വൃഷഭം ശീഘ്രമാജഗാമ മഹാരണമ് । തമാഗതം ശിവം ദൃഷ്ട്വാ സര്വസൈന്യസമാവൃതഃ
വേഗത്തിൽ കാളയിൽ കയറി, മഹാസമരഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ശിവൻ അവിടെ എത്തി, എല്ലാ സൈന്യത്തോടും കൂടി വന്നതിനെ കണ്ടു—
രുരോധ സമരേ രാജന്ക്രുദ്ധോ ജാലംധരോഽസുരഃ । ഹരസ്യ കുപിതസ്യാസീത്സൃഷ്ടിസംഹാരകാരകമ്
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ കോപത്തോടെ ജാലന്ധരൻ ശിവനെ തടഞ്ഞു; ഹരന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ചെയ്യാനുള്ള ശക്തി ഉദിച്ചുവന്നു.
രൂപം തൃതീയനേത്രാഗ്നൌ ദാനവാഃ ശലഭാ യഥാ । രുപം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവതോ രൌദ്രജ്വാലാമയം നൃപ
മൂന്നാം കണ്ണിന്റെ അഗ്നിയിൽ ദാനവരുടെ രൂപങ്ങൾ വെട്ടിലേക്കു പറക്കുന്ന പുഴുക്കളെപ്പോലെയായിരുന്നു; ഭയങ്കരമായ ജ്വാലകളാൽ കത്തുന്ന ഭഗവാന്റെ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ—
ശുംഭാദയസ്തദാ ദൈത്യാ രാഹുപ്രഭൃതയശ്ച യേ । രുദ്രം നിരീക്ഷ്യ സംത്രസ്താഃ പാതാലം വിവിശുര്ഭയാത്
അപ്പോൾ ശുംബനും മറ്റും, രാഹുവിനെയും പോലുള്ള അസുരന്മാരും, രുദ്രനെ കണ്ടു ഭയത്താൽ നടുങ്ങി, പാതാളത്തിലേക്ക് ഒളിച്ചോടി.
സേനാഭടാനനേകാംശ്ച ഹതാന്ദൃഷ്ട്വാ മഹാമൃധേ । ശുംഭാദീന്ഹതശേഷാംസ്താന്ദൃഷ്ട്വാത്മാനം പലായിതാന്
മഹാസമരത്തിൽ അനേകം സൈനികർ വീണു കിടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ശുംബൻമാരുടെ ശേഷിപ്പും നശിച്ചിരിക്കുന്നു, തങ്ങളോ ഓടിപ്പോവുകയാണ് എന്ന് കണ്ടു—
തദാ ജാലംധരഃ സംഖ്യേ ഏകോ ഗിരിരിവസ്ഥിതഃ । പരമാര്ഥം രുദ്രരൂപം ഹൃഷ്ടഃ സാക്ഷാദ്വിലോകയന്
അപ്പോൾ ജാലന്ധരൻ മാത്രം, ഒരു പർവ്വതംപോലെ ഉറച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നു; പരമാർത്ഥമായ രുദ്രന്റെ രൂപം നേരിട്ട് കണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
തതോ ജാലംധരഃ പ്രാഹ മഹാദേവം പ്രഹസ്യ ച । രൂപം സംഹര യേന ത്വം ദഹസേ സചരാചരമ്
അപ്പോൾ ജാലന്ധരൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മഹാദേവനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ സകല ചലച്ചലനങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ രൂപം പിൻവലിക്കൂ.'
ശസ്ത്രേണ കുരു സംഗ്രാമം ത്യക്ത്വാ യോഗബലം നിജമ് । ഇതി ജാലംധരവചഃ ശ്രുത്വോവാച തതഃ ശിവഃ
'നിന്റെ യോഗബലം ഉപേക്ഷിച്ച് ആയുധങ്ങളാൽ യുദ്ധം ചെയ്യൂ.' ജാലന്ധരന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശിവൻ പറഞ്ഞു—
വരം വരയ ദൈത്യേശ പ്രീതോഽസ്മി തവ കര്മണാ । ഈദൃക്ഷമപി മദ്രൂപം ദൃഷ്ട്വാ യന്നിര്ഭയോഽധുനാ
'ദാനവാധിപാ, ഒരു വരം ചോദിക്കൂ; നിന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഞാൻ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു. ഇങ്ങനെ എന്റെ ഭയങ്കരമായ രൂപം കണ്ടിട്ടും നീ ഭയമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.'
അപി ബ്രഹ്മാംഡമഖിലം മദ്രൂപസ്യാസ്യ ദാനവ । തേജസോ വീക്ഷണേനാലം തത്ര ത്വമസി നിര്ഭയഃ
'ദാനവാ, എന്റെ ഈ രൂപം കാണുമ്പോൾ മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡവും സഹിക്കാനാവില്ല; എന്നാൽ നീ ഇവിടെ ഭയമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.'
നാരദ ഉവാച- ഇതി ശംഭോഃ പ്രസാദം ച മത്വാ സംസാരനിസ്പൃഹഃ । ജാലംധരോ ഹരാദ്വവ്രേ മുക്തിം സായുജ്യതാം പരാമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ ശംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, ജാലന്ധരൻ ലോകവിരക്തനായി ഹരനിൽ നിന്ന് പരമോന്നതമായ മോക്ഷം—സായുജ്യം—ആഗ്രഹിച്ചു.'
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച-। ദിവ്യം ദേഹമിദം ദൈത്യ ഭോഗസിദ്ധിയുതം തവ । വൃംദാ മനോഹരം രമ്യമിഹസ്ഥം കാലമശ്നുതേ
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: 'ദാനവാ, ഈ ദിവ്യശരീരം ഭോഗസിദ്ധികളോടെ നിനക്കുണ്ട്; വൃന്ദാ മനോഹരവും രമണീയവുമായവളായി ഇവിടെ തന്നെ, അവളുടെ വിധിക്കപ്പെട്ട കാലം അനുഭവിക്കുന്നു.'
മുഹൂര്തം പരമാത്മാനം തമേകാകിനമവ്യയമ് । അബുദ്ധ്വാ ത്യജസേ മൂര്ഖ കഥം ത്വം മുക്തിമിച്ഛസി
'ഒരു നിമിഷം പോലും അത്യുത്തമമായ, ഏകമായ, അക്ഷരമായ ആത്മാവിനെ അറിയാതെ നീ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, മണ്ടനേ—പിന്നെ നീ മോക്ഷം എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?'
വൃംദാ തവ പ്രിയാ രാജ്ഞീ ഹൃതാ സാ യോഗമായയാ । ബ്രഹ്മസ്വരൂപം വിജ്ഞായ പ്രാപ്താ തത്പരമം പദമ്
'വൃന്ദാ, നിന്റെ പ്രിയഭാര്യ, യോഗമായയാൽ അപഹരിക്കപ്പെട്ടു; ബ്രഹ്മസ്വരൂപം മനസ്സിലാക്കി അവൾ ആ പരമപദം നേടി.'
ഇദാനീം ദുര്ല്ലഭാ സാ ച തത്പദം ചൈവ ദുര്ല്ലഭമ് । സ്വര്ഗാപവര്ഗയോര്മധ്യേ സംസാരേ വരമാപ്നുഹി
ഇപ്പോൾ അതും അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്, ആ പരമാവസ്ഥയിലേക്കും എത്താൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്. സ്വർഗ്ഗത്തിലും മോക്ഷത്തിലും ഇടയിൽ, ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ, നീ ഏറ്റവും നല്ലതായതിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
ജാലംധര ഉവാച- ദേവമുക്തപദം ലഭ്യം കൃതകൃത്യേന കേനചിത് । ഇദാനീം കൃതകൃത്യോഽസ്മി യത്ത്വാം പശ്യേ ത്വയാ ഹതഃ
ജാലന്ധരൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരും മോക്ഷം നേടിയവരും നേടുന്ന സ്ഥാനം, തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കിയവൻ മാത്രമേ നേടൂ. ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു, കാരണം നിന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു, നീ എന്നെ സംഹരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശിവ ഉവാച- മത്സ്ഥാനം പരമം ക്ഷേത്രം യദി ത്വം ഗംതുമുത്സുകഃ । തര്ഹി മാം കോപയസ്വാശു ദൈത്യം ഹത്വാ ദൃഢൈഃ ശരൈഃ
ശിവൻ പറഞ്ഞു: നീ എന്റെ പരമസ്ഥലത്തിലേക്കു പോകാൻ അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദൈത്യനെ ശക്തമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വധിച്ച് എനിക്ക് ദേഷ്യം വരുത്തണം.
തതോഽഹം ത്വാം ഹനിഷ്യാമി മത്സ്ഥാനം യാസ്യസേഽനഘ । മഹേശ്വരവചഃ ശ്രുത്വാ പ്രാഹ ജാലംധരഃ ശിവമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ കൊല്ലും, നീ പാപരഹിതനായവനേ, എന്റെ ലോകത്തിലേക്കു പോകും. മഹേശ്വരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ജാലന്ധരൻ ശിവനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വയി സര്വജഗത്പൂജ്യേ പൂര്വം ന പ്രഹരാമ്യഹമ്
സകലലോകവും ആരാധിക്കുന്നവനായി നിന്നെ ഞാൻ ആദ്യം ആക്രമിക്കില്ല.
നാരദ ഉവാച- ഏവമുക്തോ ജഘാനാശു സിംധുജം വിശിഖൈഃ ശിവഃ । തേ ശരാഃ സിംധുപുത്രസ്യ ദേഹലഗ്നാ വിഭാംതി ച
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ ശിവൻ ഉടൻ സമുദ്രപുത്രനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ സമുദ്രപുത്രന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിഞ്ഞ് പ്രകാശിച്ചു.
യഥാ ലോഹഗിരിപ്രാംതേ വേണവോ വഹ്നിദീപിതാഃ । ജാലംധരോ ഹരസ്യാംഗം പൂരയാമാസ മാര്ഗണൈഃ
ഇരുമ്പുമലയുടെ അറ്റത്ത് തീകൊളുത്തിയ കാട്ടുപുല്ലുകൾപോലെ, ജാലന്ധരൻ ഹരന്റെ ശരീരം അമ്പുകൾകൊണ്ട് നിറച്ചു.
തൈഃ ശരൈഃ ശുശുഭേ രുദ്രോ യഥാ ഖം ഖേചരാകുലമ് । ജാലംധരേശയോര്യുദ്ധം തഥാ ദ്വംദ്വമഭൂന്നൃപ
ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രുദ്രൻ ആകാശം ദേവതകളാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെ ഭാസുരനായി. ജാലന്ധരനും ഹരനും തമ്മിൽ അത്രയും ഭയങ്കരമായ ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി.