ദംഭനോ ധൂമതിമിരഃ കൂഷ്മാംഡാദ്യാ രണേ ഹതാഃ । ചംഡീ ഭൃംഗീ കിരീടിശ്ച മഹാകാലശ്ച ശൃംഖലീ
ദംഭനനും ധൂമതിമിരനും കൂഷ്മാണ്ഡാദികളും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ചണ്ഡി, ഭൃംഗി, കിരീടി, മഹാകാലൻ, ശ്രിങ്കലി—
ചംഡീശോ ഗുപ്തനേത്രശ്ച കാലാദ്യാശ്ച ഹതാ രണേ । വിനായകസ്യ സ്കംദസ്യ ശിരസീ ഭ്രമതാ മയാ
ചണ്ഡീശനും ഗുപ്തനേത്രനും കാലനും മറ്റുള്ളവരും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. വിനായകനുടെയും സ്കന്ദന്റെയും തലകൾ ചുറ്റിക്കൊണ്ടു ഞാൻ.
ദൃഷ്ടേ മഹാരണേ ദേവി ഇത്യുക്ത്വാഥ പുരോക്ഷിപത് । തച്ഛ്രുത്വാ നംദിനോ വാക്യം ശിരസീ ഗൃഹ്യ പുത്രയോഃ
മഹാ യുദ്ധഭൂമി കണ്ട ശേഷം, അമ്മേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ മുന്നോട്ട് ചാടിപ്പോയി. നന്ദിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, അവൾ തന്റെ മക്കളുടെ തലകൾ എടുത്തു.
പാര്വതീ വിലലാപോച്ചൈഃ പുത്രപുത്രേതി ജല്പതീ । താരകാരേ കഥം യുദ്ധേ ഹതസ്ത്വം സിംധുസൂനുനാ
പാർവതി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു, 'എന്റെ മകൻ, എന്റെ മകൻ' എന്നുപറഞ്ഞുകൊണ്ട്. താരകനെ കൊല്ലുന്നവനേ, സമുദ്രപുത്രനാൽ നീ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു?
ത്വം ഹി ത്രിവാസരോ ദേവൈഃ സേനാപത്യോഽഭിഷേചിതഃ । തദാ ത്വയാ കഥം വീര താരകാഖ്യോ നിപാതിതഃ
ദേവന്മാരുടെ സേനാധിപതിയായി നീ മൂന്നു ദിവസം മാത്രം ഇരുന്നില്ലേ? അപ്പോൾ, വീരനേ, നീ എങ്ങനെ താരകനെ തോല്പിച്ചു?
നീലകംഠേന കിം ത്യക്തോ യതസ്ത്വം പതിതോ ഭുവി । സ്നുഷാമുഖം ന ദൃഷ്ടം ച മയാ പുത്രാവഭാഗ്യയാ
നീലകണ്ഠൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചോ, അതുകൊണ്ടോ നീ നിലത്ത് വീണത്? ദുർഭാഗ്യവതിയായ ഞാൻ, എന്റെ മരുമകളെയും മക്കളെയും കാണാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല.
ന ഭോഗാ വത്സ തേ ഭുക്താ സംസാരസ്യാപി യേഭവന് । താത ഹേരംബ വിഘ്നേശ ലംബോദര ഗജാനന
കുഞ്ഞേ, ലോകത്തിലെ സുഖങ്ങൾ പോലും നീ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല. അച്ഛാ, വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, വലിയ വയറുള്ളവനേ, ആനമുഖനേ!
രണാംഗണേ കേന പുത്ര സിദ്ധൈഃ പൂജ്യോ നിപാതിതഃ । വാഹനോഽസൌ കുതോ വത്സ മൂഷകഃ കേന ഹിംസിതഃ
കുഞ്ഞേ, സിദ്ധന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന നിന്നെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആരാണ് തോല്പിച്ചത്? നിന്റെ വാഹനം മൂഷികൻ എവിടെയാണ്? ആരാണ് അതിനെ ദുഃഖിപ്പിച്ചത്?
ഏവം വിലപതീ ഗൌരീ ശിവം പ്രാഹ സുദുഃഖിതമ് । സാക്ഷാദ്രുദ്രോഽസി ദേവേശ ഹരസ്ത്വം മാ ഭയം കുരു
ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ഗൗരി വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ശിവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ രുദ്രനാണ്, ദേവന്മാരുടെ നാഥനാണ്, ഹരനാണ്; ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.'
വൃഷഭഃ ക്വ ഗതോ ദേവ ഹതോ ജാലംധരേണ വൈ । ശരജര്ജരദേഹസ്യ കിം കരോമി പ്രിയം തവ
ദേവാ, നിന്റെ കാള എവിടെ പോയി? ജാലന്ധരൻ അതിനെ കൊന്നു. പ്രിയനേ, നീ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വേദനിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ശരീരത്തിന് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
തതഃ ശ്രുത്വാ വചോ ദേവ്യാ നിശ്വസ്യോവാച ശംകരഃ । ദീര്ഘം വിനിഹതൌ പുത്രൌ വൃഥാ ശോചസി കിം പ്രിയേ
അപ്പോൾ, ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശംകരൻ ആഴമായി ശ്വാസം വിട്ടു പറഞ്ഞു: 'മക്കൾ മരിച്ചപ്പോൾ, പ്രിയേ, നീ വെറുതെ എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു?'
അധുനാ തേംഗസംഗേന ദേവി മാം ത്രാതുമര്ഹസി । ശംകരസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാഽസമയോചിതമാതുരമ് । പ്രത്യുവാചാംബികാ ദേവം ബഭാഷേ നോചിതം വചഃ
ഇപ്പോൾ, ദേവി, നീ എന്നെ ഒന്നായി ചേർന്ന് രക്ഷിക്കണം. ശംകരന്റെ ഈ അസമയവും ഉത്കണ്ഠയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട്, അംബികാ ദേവനോട് യോജിക്കാത്ത മറുപടി പറഞ്ഞു.
മഹാവിഷാദേ പതിതേ ഭയേ ച കൃതേ സമാധൌ വമനേ മഹാജ്വരേ । ശ്രാദ്ധേ പ്രയാണേ ഗുരുവൃദ്ധസന്നിധൌ രതിം ബുധാഃ ശംകര വര്ജയംതി
വലിയ വിഷാദത്തിൽ, ഭയത്തിൽ, ധ്യാനത്തിൽ, ഛർദിയിൽ, കഠിനജ്വരത്തിൽ, ശ്രാദ്ധത്തിൽ, യാത്രയ്ക്കും, ഗുരുവിന്റെയും മൂപ്പന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യത്തിലും, ജ്ഞാനികൾ സുഖം തേടാറില്ല, ശംകരാ.
കഥം മാം ദുഃഖദുഃഖാര്താം പുത്രശോകേന പീഡിതാമ് । മ്ലാനാം ബാഷ്പപരിമ്ലാനാം സംപ്രാര്ഥയസി ചാതുരാമ്
മക്കളുടെ ദുഃഖത്തിൽ പെടുകയും, കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് മങ്ങിയതും ക്ഷീണിച്ചതുമായ എന്നോട് നീ എങ്ങനെ സ്നേഹത്തിനായി ചോദിക്കുന്നു?
ഭവാന്യാ ഇതി വാക്യാനി ശ്രുത്വാ മായാമഹേശ്വരഃ । ഉവാച സ്വാര്ഥമുദ്ദിശ്യ ഗൌര്യാരൂപേണ മോഹിതഃ
ഭവാനിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട മായാമഹേശ്വരൻ, തന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തിന് വേണ്ടി, ഗൗരിയുടെ രൂപത്തിൽ മോഹിതനായി പറഞ്ഞു.
പുരുഷസ്യാര്തിയുക്തസ്യ ന യച്ഛംതി രതിം സ്ത്രിയഃ । തഥൈവ രൌരവേ ഘോരേ പതിഷ്യംതി ന സംശയഃ
ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്ന പുരുഷനോട് സ്ത്രീകൾ സ്നേഹം നൽകാറില്ല; അതുപോലെ, ഭയങ്കരമായ റൗരവനരകത്തിൽ അവർ നിർബന്ധമായും വീഴും, സംശയമില്ല.
ഗണശൂന്യഃ പുത്രശൂന്യോ ധീശൂന്യോഽഹം വരാനനേ । സാംപ്രതം ഗൃഹ്യ ശൂന്യോഽഹം സര്വശൂന്യോഽസ്മി ഭാമിനി
ഗണങ്ങളില്ല, മക്കളില്ല, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവനാണ് ഞാൻ, മനോഹരമുഖിയായേ. ഇപ്പോൾ എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട് ഞാൻ ശൂന്യനാണ്, എല്ലാം വിട്ടുപോയവനാണ്, ഭാമിനി.
സുജീവിതം വിഹീനോഽഹം ത്വാം പ്രഷ്ടുമിഹ ചാഗതഃ । സ്വം ഗൃഹം തു പ്രവിശ്യാശു ത്യജാമി പ്രകൃതിം സ്വകാമ്
നല്ല ജീവിതം നഷ്ടപ്പെട്ട ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ, എന്റെ വീടിലേക്ക് വേഗം പോയ്, എന്റെ സ്വഭാവം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
ഉത്തിഷ്ഠ നംദിന്സംയാവസ്തീര്ഥേ ഭവ പുരഃസരഃ । ത്വം യാഹി സ്വേച്ഛയാ കാംതേ പ്രകൃതിം സ്വാം പരിത്യജ
നന്ദി, എഴുന്നേറ്റ്, തിരുത്തിൽ കൂടുക, മുന്നോട്ട് നയിക്കൂ. പ്രിയേ, നീ ഇഷ്ടംപോലെ പോവൂ, നിന്റെ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
ഇതി മായാമഹേശസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാംബികാ തതഃ । ദീര്ഘം ദധ്യോ മഹാശ്വാസം ശോകേന ച ജഡീകൃതാ 6.13.
ഇങ്ങനെ മായാമഹേശന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അംബികാ, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആഴമായി ഒരു ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ടു.
തസ്യൈവം പരമേ ക്ഷോഭേ കിംചിന്നോവാച സാ ക്ഷണമ് । യയാ സംമോഹിതം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ് । സൈവ സംമോഹിതാ തേന ന ജാനേ ദുഃഖമാത്മനഃ
അവിടെ അത്യന്തം കലഹം നിറഞ്ഞപ്പോള്, അവൾ ഒരു നിമിഷം മാത്രം കുറച്ച് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും മായയിൽ ആകൃഷ്ടമാക്കുന്ന അവളെ തന്നെയാണ് അവൻ മായയിൽ ആക്കിയത്. എനിക്ക് എന്റെ ദുഃഖം അറിയാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഇതി മായാമഹേശേന മോഹിതാ ഗിരിജാ യദാ । അതഃ കിം സമഭൂദ്ബ്രഹ്മന്തന്മമാഖ്യാതുമര്ഹസി
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: അങ്ങനെ, ഗിരിജയെ മഹാമായാവാനായ മഹേശ്വരൻ മായയിൽ ആക്കിയപ്പോൾ, അതിന് ശേഷം എന്താണ് സംഭവിച്ചത് ബ്രഹ്മണേ? അതെനിക്ക് ദയവായി പറയണം.
നാരദ ഉവാച- ക്ഷീരാബ്ധൌ തു ശയാനസ്യ ചുക്ഷോഭ ഹൃദയം ഹരേഃ । അകസ്മാദേവ രാജേംദ്ര നയനേഽശ്രുപരിപ്ലുതേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഹരിയുടെ ഹൃദയം അപ്രതീക്ഷിതമായി കലങ്ങിപ്പോയി, രാജാവേ, അവന്റെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാ തന്മഹദുത്പാതലക്ഷണം ഭഗവാംസ്തതഃ । ഉത്ഥായ ശേഷപര്യംകാന്മാം ച വായും വിലോക്യ ച
അവൻ ആ മഹത്തായ അശുഭസൂചന കണ്ടപ്പോൾ, ഭഗവാൻ ശേഷനിൽ നിന്നുള്ള കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, എന്നെയും വായുവിനെയും നോക്കി.
കിം കാര്യമിതി ഗോവിംദസ്തന്നാഗാരിമഥാസ്മരത് । സ ചാഗ്രേ സ്മൃതിമാത്രേണ തസ്ഥൌ ബദ്ധാംജലിഃ പ്രഭോ
എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ഗോവിന്ദൻ ആലോചിച്ചു. പിന്നെ, പാമ്പുകളുടെ ശത്രുവിനെ ഓർത്ത്, വെറും ഓർമ്മിച്ചതു കൊണ്ടു തന്നെ, അവൻ കയ്യുകൂപ്പി ഭഗവാന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വിനതാനംദനം ദൃഷ്ട്വാ പുരതഃ പ്രാഹ കേശവഃ । സുപര്ണ തത്ര ഗച്ഛ ത്വം യത്ര യുദ്ധം പ്രവര്തതേ
വിനതയുടെ മകനായ ഗരുഡൻ മുമ്പിൽ വന്നതിനെ കണ്ടു, കേശവൻ പറഞ്ഞു: സൂപർണ്ണാ, നീ പോവണം യുദ്ധം നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്.
ഹതോ ജാലംധരോ വീരോ ഹരോ വാ തേന മോഹിതഃ । ദൃഷ്ട്വാ തം ശീഘ്രമാഗത്യ കഥയസ്വ മമാഖിലമ്
ജാലന്ധരൻ എന്ന വീരൻ കൊല്ലപ്പെടുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഹരൻ അവന്റെ മായയിൽ ആകുകയോ ചെയ്താൽ, നീ ഉടൻ വന്ന് കണ്ടതെല്ലാം എനിക്ക് പറയണം.
ജാലംധരേശയോര്യുദ്ധം ദ്രഷ്ടും ശക്തസ്ത്വമേവ ഹി । കോഽന്യോ മഹാഹവേ തസ്മിന്ജ്ഞാത്വാ യാതി ശരീരവാന്
ജാലന്ധരനും ഈശ്വരനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം കാണാൻ കഴിയുന്നത് നീയത്രേ. ആ മഹായുദ്ധം അറിയുന്നവരിൽ ആരാണ് ശരീരത്തോടെ അവിടെ പോകാൻ ധൈര്യപ്പെടുക?
കദാചിദ്ദുര്ഗമം തത്ര യുദ്ധം ശസ്ത്രാസ്ത്രവൃഷ്ടിഭിഃ । അഥ ത്വം ബാണസംചാരം ഗത്വാപി ഹിതവിഗ്രഹഃ
അപ്പോൾ, ചിലപ്പോൾ ആ യുദ്ധം അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്, ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും മഴപോലെ പെയ്യുന്നു. എങ്കിലും നീ ബാണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചെന്നാലും, നല്ല മനസ്സോടെ സഹായിക്കാൻ പോകുന്നവനാണ്.
സംദൃഷ്ട്വാ പാര്വതീവൃത്തിം ശീഘ്രമായാതുമര്ഹസി । ദൈത്യമായാനിരാസാര്ഥം വിചിംത്യ ഭഗവാംസ്ത്വരന്
പാർവതിയുടെ അവസ്ഥ ശ്രദ്ധിച്ച്, നീ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു വരണം. ദാനവന്റെ മായ നീക്കാൻ ഭഗവാൻ അതിനായി ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു.