വജ്രം കക്ഷാപുടേ ധൃത്വാ രഥാദുത്തീര്യ സത്വരമ് । അഭ്യധാവത ദൈത്യേംദ്രോ ദേവേംദ്രം ധര്തുമാഹവേ
വജ്രം കക്ഷിയിൽ വച്ച്, അവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, ദൈവങ്ങളുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനെ പിടിക്കാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ഓടി.
തതോ ദുദ്രാവ മഘവാ രഥം ത്യക്ത്വാ ഹരിം സ്മരന് । രഥമിംദ്രസ്യ മദവാനാരുഹ്യാര്ണവനംദനഃ
അപ്പോൾ മഘവാൻ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ഹരിയെ ഓർത്തുകൊണ്ട് ഓടി; അതിനുശേഷം സമുദ്രപുത്രൻ മദത്തിൽ ഉന്മാദത്തോടെ ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
യംതാരം മാതലിം കൃത്വാ യയൌ പ്രാപ്തമനോരഥഃ । രഥമിംദ്രസ്യ തരസാ യത്ര യത്ര യയൌ ബലേ
മാതലി എന്നവനെ താൻ തൻറെ രഥസാരഥിയാക്കി, ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ ബാലി എവിടേക്കു പോയാലും അതേ വേഗത്തിൽ അവനെ പിന്തുടർന്നു, തന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയവനായി പുറപ്പെട്ടു.
ജാലംധരോ മഹാബാഹുഃ സ്വയം ചാംബുധരോ യഥാ । തതഃ സ കോപാത്പുരുഷോത്തമഃ സ്വയം ഖഡ്ഗം സമുദ്യമ്യ ച നംദകം രണേ
ജാലന്ധരൻ, വലിയ ഭുജങ്ങളോടെ, ഒരു മഴമേഘംപോലെ നില്ക്കുമ്പോൾ, അതേസമയം, പുരുഷോത്തമൻ കോപത്തോടെ തന്റെ നന്ദക എന്ന വാൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉയർത്തി.
സംപ്രേരയിത്വാ ഗരുഡം മനോജവം ജഘാന കോപേന ച ദൈത്യവാഹിനീമ് । രഥാന്ഹയാന്കുംജരപത്തിസംഘാന്സ പാതയാമാസ ബലാത്സഹസ്രശഃ
വേഗത്തിൽ പറക്കുന്ന മനസ്സുപോലെയുള്ള ഗരുഡനെ അയച്ചു, കോപത്തോടെ ദാനവസൈന്യത്തെ അവൻ സംഹരിച്ചു; അതിനുശേഷം, ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും pěടയാളികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ശക്തിയാൽ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
ജനാര്ദനഃ കശ്യപസൂനുസംവൃതശ്ചകാര സംഖ്യേ ചരിതം ഭയാവഹമ് । കേശാസ്ഥിമജ്ജാരുധിരൌഘവാഹിനീം പിശാചവേതാലവിഹംഗസേവിതാമ്
കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ജനാർദ്ദനൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രവർത്തി നടത്തി: മുടി, അസ്ഥി, മജ്ജ, രക്തം ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി, ഭൂതങ്ങളും പ്രേതങ്ങളും പുഴുക്കിളികളും അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.
കരോരുജംഘായുധശസ്ത്രപൂരിതാം സുദുസ്തരാം വ്യാഘ്രഗജേംദ്ര സേവിതാമ് । രക്താംത്രഹാരാംഗദഭൂഷിതാംതാം വിഘൂര്ണനേത്രോത്സവകാംതിവാസസമ്
കൈകൾ, കാലുകൾ, ആയുധങ്ങൾ, അസ്ത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, കടക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ള, കടുവകളും ആനകളുമുള്ള, രക്തംകൊണ്ടുള്ള ആന്ത്രഹാരവും വലയങ്ങളും അലങ്കരിച്ച, കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ഉരുണ്ട കണ്ണുകൾ പോലെ തിരമാലകളുള്ള ആ നദി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഷ്ണുനാ നിഹതം സൈന്യം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവപുംഗവാഃ । ജാലംധരാജ്ഞയാ സര്വേ രുരുധുഃ പരിതോ ഹരിമ്
വിഷ്ണു അവരുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചതു കണ്ടപ്പോൾ, ജാലന്ധരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ദാനവന്മാരിൽ പ്രധാനന്മാർ എല്ലാവരും ചുറ്റി ഹരിയെ വലഞ്ഞ് എല്ലാടും വിലപിച്ചു.
ദൈത്യാസ്തേ തത്ര ബാണൌഘാന്വര്ഷമാണാ യഥാംബുദാഃ । യഥാദ്വിരേഫാഃ കമലം പര്വതം ജലദാ ഇവ
അവിടെ ദാനവർ, മേഘങ്ങൾ പോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു; പൂവിലേയ്ക്ക് തേൻചിതറുന്ന തേനീച്ചകളെപ്പോലെയും, പർവ്വതങ്ങളെ മേഘങ്ങൾ മൂടുന്നതുപോലെയും.
ചൂതം യഥാ പക്ഷിഗണാ ഗഗനം ധൂപസംചയഃ । ന ദൃശ്യോഽഭൂത്തദാ വിഷ്ണുര്ന താര്ക്ഷ്യോ രണസംകടേ
പക്ഷികളുടെ കൂട്ടം മാവിനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെയും, ആകാശത്ത് മേഘങ്ങൾ കൂടുന്നതുപോലെയും, ആ യുദ്ധക്കളത്തിലെ കലഹത്തിൽ അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനെയും ഗരുഡനെയും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
സര്വേ തേ രഥമാരൂഢാ സര്വശസ്ത്രൈര്മഹാസുരാഃ । വൈകുംഠാധിപതിം ജഘ്നുര്ഗര്ജംതോ ഭീമനിസ്വനൈഃ
ആ മഹാസുരന്മാർ എല്ലാവരും രഥത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമായി, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദത്തോടെ ഗർജിച്ച് വൈകുണ്ഠനാഥനെ ആക്രമിച്ചു.
താന്സര്വാന്ഭീമരൂപേണ ദൈത്യാരിഃ കുപിതസ്തദാ । രണേ നിപാതയാമാസ വായുഃ പര്ണചയം യഥാ
അപ്പോൾ, ദാനവരുടെ ശത്രുവായ ഹരി, ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ കോപത്തോടെ, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാവരെയും വീഴ്ത്തി; കാറ്റ് ഇലകളുടെ കൂട്ടം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ.
ശൈലരോമാ തതോ വിഷ്ണും ദൈത്യഃ കോപാദധാവത । ഹരേരപി ശരാസ്തസ്യ ശരീരേ ശീര്ണതാം ഗതാഃ
ശൈലരോമാ എന്ന ദാനവൻ, കോപത്തോടെ വിഷ്ണുവിനെ ആക്രമിച്ചു; ഹരിയുടെ അമ്പുകൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിച്ചെങ്കിലും ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല.
ശൈലരോമാ ച ദൈത്യാരി ശരീരം ചാഹനച്ഛരൈഃ । ഹരിഃ ഖഡ്ഗം വിനിര്ധൂയ ശിരസ്തസ്യ ജഹാര ഹ
ശൈലരോമാ, ദാനവശത്രുവേ, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഹരിയുടെ ശരീരത്തെ വെട്ടി; എന്നാൽ ഹരി വാൾ കുലുക്കി, ശൈലരോമയുടെ തല വെട്ടി മാറ്റി.
ഛിന്നേ ശിരസി ദൈത്യസ്യ കബംധോ വിക്രമന്രണേ । ശൈലരോമാ ഭുജാഭ്യാം ച താര്ക്ഷ്യം ജഗ്രാഹ പക്ഷയോഃ
ദാനവന്റെ തല വെട്ടിയപ്പോൾ, തലരഹിതമായ ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ തന്നെ ശക്തിയായി നിന്നു, ഇരുകൈകളാൽ ഗരുഡന്റെ ചിറകുകൾ പിടിച്ചു.
ശിരശ്ചോത്പത്യ തരസാ വിലഗ്നം സ്കംധയോര്ദൃഢമ് । തതസ്തത്രാസ്യയുദ്ധേന ഹൃഷീകേശോഽപി വിസ്മിതഃ
തല വേഗത്തിൽ ചാടി, ഗരുഡന്റെ തോളുകളിൽ ഉറപ്പായി ചേർന്നു; അപ്പോൾ ആ യുദ്ധത്തിൽ ഹൃഷീകേശനും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ശിരഃ സംലഗ്നമാലോക്യ ഗരുഡോ ന്യപതദ്ഭുവി । പുനശ്ചോത്പത്യ വേഗേന ശിരഃസ്ഥാനം സമാശ്രയത്
തല ചേർന്നത് കണ്ടു, ഗരുഡൻ നിലത്തേക്ക് വീണു; പിന്നെ വേഗത്തിൽ ഉയർന്ന്, വീണ്ടും തലയുടെ സ്ഥാനത്ത് എത്തി.
ശൈലരോമാ തതോ വിഷ്ണും ജഹാര ഗരുഡാദ്ബലീ । ഹരിര്ജഘ്നേ തലേനാശു ഗതായുശ്ചാപതദ്ഭുവി
അതിനുശേഷം ശക്തനായ ശൈലരോമാ, ഗരുഡനിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുവിനെ പിടിച്ചു; എന്നാൽ ഹരി വേഗത്തിൽ തനിക്കൊന്നടിച്ചു, ജീവൻ വിട്ട് അവൻ നിലത്തേക്ക് വീണു.
തതോ ജാലംധരഃ സൂതം ഖഡ്ഗരോമാണമബ്രവീത് । സംപ്രേഷയ രഥം തത്ര യത്ര ദേവോ ജനാര്ദനഃ
അതിനുശേഷം ജാലന്ധരൻ തന്റെ സാരഥിയായ ഖഡ്ഗരോമനോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവൻ ജനാർദ്ദൻ എവിടെയാണോ, അവിടെ രഥം കൊണ്ടുപോവു.'
ജാലംധരസ്യ വചനാത്ഖങ്ഗരോമാനയദ്രഥമ് । ദൃഷ്ട്വാ തം പുരതോ വിഷ്ണുമുവാചാര്ണവനംദനഃ
ജാലന്ധരന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ഖഡ്ഗരോമൻ രഥം കൊണ്ടുവന്നു; മുന്നിൽ വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അർണവപുത്രൻ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
നിഃശംകം ജഹി മാം വിഷ്ണോ നാഹം ത്വാ ഹന്മി മാധവ । തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ
വിഷ്ണുവേ, ഭയമില്ലാതെ എന്നെ ആക്രമിക്കൂ; ഞാൻ നിന്നെ ആക്രമിക്കില്ല, മാധവാ. അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നുപോയി.
നാരായണഃ പ്രാണഹരൈഃ ശരൈരേനമപൂരയത് । വിഷ്ണുനാ ച വിഭിന്നാംഗോഽര്ണവസൂനുഃ പ്രതാപവാന്
നാരായണൻ ജീവൻ കവർന്നെടുക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവനെ നിറച്ചു; അതിനാൽ ശക്തനായ സമുദ്രപുത്രൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പരിക്കേറ്റു.
ഹരിം സംപൂരയാമാസ മാര്ഗണൌഘൈര്നിരംതരമ് । നാരായണഃ പ്രാണഹരൈഃ ശരൈരേനമപൂരയത്
അവൻ ഹരിയെ തുടർച്ചയായ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ മൂടി; നാരായണനും ജീവൻ കവർന്നെടുക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവനെ നിറച്ചു.
ഗരുഡം പതിതം ദൃഷ്ട്വാസിംധുസൂനോഃ ശരൈര്ഭുവി । രഥം സംസ്മാരയാമാസ വൈകുംഠസ്ഥം ജനാര്ദനഃ
സമുദ്രപുത്രന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഗരുഡൻ നിലത്ത് വീണതുകണ്ട്, വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന ജനാർദ്ദനൻ തന്റെ രഥം ഓർമ്മിച്ചു.
സരഥസ്തസ്യ സംപ്രാപ്തഃ സൂതഹീനോ ഹയൈര്വൃതഃ । അശ്വൈര്യുതം രഥം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോ ഭഗവാന്രണേ
അവന്റെ രഥം സാരഥിയില്ലാതെ കുതിരകൾ കൊണ്ട് വലിച്ചെത്തി; കുതിരകളോടൊപ്പം രഥം എത്തിയതുകണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ഭഗവാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
സംബോധയിത്വാ ഗരുഡം സാരഥ്യേ സമയോജയത് । സ ധൃത്വാ മുകുടം മൂര്ധ്നി കൌസ്തുഭം ഹൃദയേ മണിമ്
ഗരുഡനെ ഉണർത്തി, സാരഥിയായി നിയമിച്ചു; അവൻ കിരീടം തലയിൽ വെച്ചു, കൗസ്തുഭം ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ചു.
പുരുഷാര്ഥാന്ഹയാന്കൃത്വാ യയൌ ജാലംധരം ഹരിഃ । മേദിനീം രഥചക്രേണ ദാരയംശ്ച സുരൈഃ സഹ
മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കുതിരകളെ ചേർത്ത് ഹരി ജാലന്ധരനിലേക്കു ദേവന്മാരോടൊപ്പം പോയി; രഥചക്രങ്ങൾ ഭൂമിയെ ചീർത്ത് മുന്നേറി.
ജഘാന തരസാ ബാണൈര്ദാനവാനാം ച വാഹിനീമ് । ദേവരാജേന സംദിഷ്ടോ വീതിഹോത്രോ രണാംഗണേ
അവൻ ദാനവസൈന്യത്തെ വേഗത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തകർത്തു; ദേവരാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വീതിഹോത്രൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടി.
ദദാഹ ദാനവാനീകം സമീരണസമന്വിതമ് । തദാഹ തം ഭഗവതാ ദൈത്യസൈന്യം സുരൈഃ സഹ
കാറ്റിനൊപ്പം ചേർന്ന് ദാനവസൈന്യത്തെ അവൻ കത്തിച്ചു; അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ദാനവസൈന്യത്തോട് സംസാരിച്ചു.
ജാലംധരഃ സ്വല്പശേഷം ദധ്യൌ ദൃഷ്ട്വാ ബലം സ്വകമ് । അഥാഹ ഭാര്ഗവം രാജാ മത്സൈന്യം നിഹതം സുരൈഃ
ജാലന്ധരൻ തന്റെ സൈന്യം വളരെ കുറച്ച് മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നതുകണ്ട്, രാജാവായ ഭാർഗവനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ സൈന്യം ദേവന്മാർ നശിപ്പിച്ചു.'