താമുദ്ഗ്രഥയ വൈധവ്യദുഃഖാര്ത്തായാഃ സ്വയം പ്രിയ । ഏവം വിലപതീം വീക്ഷ്യ ബലരാജ്ഞീം സമുദ്രജഃ । ദുഃഖിതഃ ശുക്രമിത്യാഹ ബലം ജീവയ ഭാര്ഗവ
ഇപ്പോൾ, വിധവയായ ദുഃഖത്തിൽ കിടക്കുന്ന എനിക്ക് അതു നീയേ തന്നെ അഴിച്ചു തരേണം, പ്രിയനേ. ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന ബലന്റെ രാജ്ഞിയെ കണ്ട സമുദ്രപുത്രൻ ദുഃഖത്തോടെ ശുക്രനോടു പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവ, ബലനെ ജീവിപ്പിക്കൂ.'
ശുക്ര ഉവാച-। ഇച്ഛയാമരണം പ്രാപ്തം തം കഥം ജീവയാമ്യഹമ് । തഥാപി മംത്രസാമര്ഥ്യാദ്വാചമുച്ചാരയിഷ്യതി
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മരണം സ്വീകരിച്ചു; എങ്ങനെ ഞാൻ അവനെ ജീവിപ്പിക്കാം? എങ്കിലും മന്ത്രശക്തിയാൽ അവൻ ഒരു വാക്ക് പറയും.'
ജാലംധര ഉവാച-। ബലസ്യ രൂപ വചനം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭാര്ഗവ । ജാലംധരേണൈവമുക്തഃ ക്ഷണം ധ്യാനപരോഽഭവത്
ജാലന്ധരൻ പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവ, ബലന്റെ രൂപവും വാക്കുകളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ ജാലന്ധരൻ പറഞ്ഞതോടെ ശുക്രൻ ഒരു ക്ഷണം ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചു.
അഥോദതിഷ്ഠദ്വദനാത്സ്വനഃ ശ്രോത്രമനോരമഃ । പ്രഭാവതീം പ്രതി വ്യക്തം വാദ്യഭാംഡാ ദിവോത്ഥിതഃ
അപ്പോൾ, ബലന്റെ വായിൽ നിന്ന് കാതിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന, ദിവ്യവാദ്യങ്ങളുടെ സംഗീതംപോലെയുള്ള ഒരു ശബ്ദം പ്രഭാവതിക്ക് വേണ്ടി വ്യക്തമായി ഉയർന്നു.
പ്രഭാവതി സ്വദേഹം ത്വം മമാംഗേഷു ലയം നയ । ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നദീ ജാതാ പ്രഭാവതീ
'പ്രഭാവതി, നീ നിന്റെ ശരീരം എന്റെ അവയവങ്ങളിൽ ലയിപ്പിക്കൂ.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട പ്രഭാവതി ഒരു നദിയായി മാറി.
ബലാങ്ഗേഷ്വേവ ലീനാ സാ സുമേരോഃ പൂര്വവാഹിനീ । യസ്യാസ്തോയേന സംജാതാ രത്നാനാം കാംതിരുത്തമാ
അവൾ ബലന്റെ ശരീരത്തിൽ ലയിച്ചു, സുമേരു പർവതത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് ഒഴുകുന്ന നദിയായി. അവളുടെ ജലത്തിൽ രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശം അതീവ ഉജ്ജ്വലമായി.
നാരദ ഉവാച- തതോ ജാലംധരഃ ക്രുദ്ധഃ പ്രാഹ തം ദൈത്യസൂദനമ് । കപടേന ബലം ഹത്വാ ക്വ യാസ്യസി ബലാധമ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ജാലന്ധരൻ കോപത്തോടെ ദൈത്യസംഹാരകനോടു പറഞ്ഞു: 'കപടത്താൽ ബലനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു, ഇപ്പോൾ നീ എവിടേക്ക് പോകും, ബലഹീനനായവനേ?'
ഇത്യുക്ത്വാ തം ശതമഖം സിംധുസൂനുഃ പ്രതാപവാന് । സസൂതാശ്വധ്വജരഥം ഛാദയാമാസ മാര്ഗണൈഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ശക്തനായ സമുദ്രപുത്രൻ ശതക്രതുവിനെയും അവന്റെ സാരഥിയെയും കുതിരകളെയും പതാകയെയും രഥത്തെയും അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടി.
പപാത മൂര്ച്ഛിതഃ ശക്രോ രഥോപരി ശരൈഃ ക്ഷതഃ । ദൃഷ്ട്വാ തം പതിതം ശക്രം ജഗര്ജാര്ണവനംദനഃ
അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടേറ്റ ശക്രൻ രഥത്തിന്മേൽ ബോധംകെട്ട് വീണു; ശക്രൻ വീണതുകണ്ട് സമുദ്രപുത്രൻ ഉഗ്രമായി ഗർജിച്ചു.
മൂര്ച്ഛാം ത്യക്ത്വാ മുമോചേംദ്രോ വജ്രം ജാലംധരം പ്രതി । തദാദ്രിദലനം ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ സിംധുസംഭവഃ
ബോധം തിരിച്ചശേഷം, ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധം ജാലന്ധരനെതിരെ എറിഞ്ഞു; അപ്പോൾ സമുദ്രപുത്രൻ ആ പർവതം തകർക്കുന്ന ആയുധം കൈയിൽ പിടിച്ചു.
വജ്രം കക്ഷാപുടേ ധൃത്വാ രഥാദുത്തീര്യ സത്വരമ് । അഭ്യധാവത ദൈത്യേംദ്രോ ദേവേംദ്രം ധര്തുമാഹവേ
വജ്രം കക്ഷിയിൽ വച്ച്, അവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, ദൈവങ്ങളുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനെ പിടിക്കാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ഓടി.
തതോ ദുദ്രാവ മഘവാ രഥം ത്യക്ത്വാ ഹരിം സ്മരന് । രഥമിംദ്രസ്യ മദവാനാരുഹ്യാര്ണവനംദനഃ
അപ്പോൾ മഘവാൻ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ഹരിയെ ഓർത്തുകൊണ്ട് ഓടി; അതിനുശേഷം സമുദ്രപുത്രൻ മദത്തിൽ ഉന്മാദത്തോടെ ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
യംതാരം മാതലിം കൃത്വാ യയൌ പ്രാപ്തമനോരഥഃ । രഥമിംദ്രസ്യ തരസാ യത്ര യത്ര യയൌ ബലേ
മാതലി എന്നവനെ താൻ തൻറെ രഥസാരഥിയാക്കി, ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ ബാലി എവിടേക്കു പോയാലും അതേ വേഗത്തിൽ അവനെ പിന്തുടർന്നു, തന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയവനായി പുറപ്പെട്ടു.
ജാലംധരോ മഹാബാഹുഃ സ്വയം ചാംബുധരോ യഥാ । തതഃ സ കോപാത്പുരുഷോത്തമഃ സ്വയം ഖഡ്ഗം സമുദ്യമ്യ ച നംദകം രണേ
ജാലന്ധരൻ, വലിയ ഭുജങ്ങളോടെ, ഒരു മഴമേഘംപോലെ നില്ക്കുമ്പോൾ, അതേസമയം, പുരുഷോത്തമൻ കോപത്തോടെ തന്റെ നന്ദക എന്ന വാൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉയർത്തി.
സംപ്രേരയിത്വാ ഗരുഡം മനോജവം ജഘാന കോപേന ച ദൈത്യവാഹിനീമ് । രഥാന്ഹയാന്കുംജരപത്തിസംഘാന്സ പാതയാമാസ ബലാത്സഹസ്രശഃ
വേഗത്തിൽ പറക്കുന്ന മനസ്സുപോലെയുള്ള ഗരുഡനെ അയച്ചു, കോപത്തോടെ ദാനവസൈന്യത്തെ അവൻ സംഹരിച്ചു; അതിനുശേഷം, ആയിരക്കണക്കിന് രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും pěടയാളികളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ശക്തിയാൽ നിലംപതിപ്പിച്ചു.
ജനാര്ദനഃ കശ്യപസൂനുസംവൃതശ്ചകാര സംഖ്യേ ചരിതം ഭയാവഹമ് । കേശാസ്ഥിമജ്ജാരുധിരൌഘവാഹിനീം പിശാചവേതാലവിഹംഗസേവിതാമ്
കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ജനാർദ്ദനൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രവർത്തി നടത്തി: മുടി, അസ്ഥി, മജ്ജ, രക്തം ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി, ഭൂതങ്ങളും പ്രേതങ്ങളും പുഴുക്കിളികളും അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.
കരോരുജംഘായുധശസ്ത്രപൂരിതാം സുദുസ്തരാം വ്യാഘ്രഗജേംദ്ര സേവിതാമ് । രക്താംത്രഹാരാംഗദഭൂഷിതാംതാം വിഘൂര്ണനേത്രോത്സവകാംതിവാസസമ്
കൈകൾ, കാലുകൾ, ആയുധങ്ങൾ, അസ്ത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, കടക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ള, കടുവകളും ആനകളുമുള്ള, രക്തംകൊണ്ടുള്ള ആന്ത്രഹാരവും വലയങ്ങളും അലങ്കരിച്ച, കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ ഉരുണ്ട കണ്ണുകൾ പോലെ തിരമാലകളുള്ള ആ നദി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഷ്ണുനാ നിഹതം സൈന്യം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവപുംഗവാഃ । ജാലംധരാജ്ഞയാ സര്വേ രുരുധുഃ പരിതോ ഹരിമ്
വിഷ്ണു അവരുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചതു കണ്ടപ്പോൾ, ജാലന്ധരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ദാനവന്മാരിൽ പ്രധാനന്മാർ എല്ലാവരും ചുറ്റി ഹരിയെ വലഞ്ഞ് എല്ലാടും വിലപിച്ചു.
ദൈത്യാസ്തേ തത്ര ബാണൌഘാന്വര്ഷമാണാ യഥാംബുദാഃ । യഥാദ്വിരേഫാഃ കമലം പര്വതം ജലദാ ഇവ
അവിടെ ദാനവർ, മേഘങ്ങൾ പോലെ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു; പൂവിലേയ്ക്ക് തേൻചിതറുന്ന തേനീച്ചകളെപ്പോലെയും, പർവ്വതങ്ങളെ മേഘങ്ങൾ മൂടുന്നതുപോലെയും.
ചൂതം യഥാ പക്ഷിഗണാ ഗഗനം ധൂപസംചയഃ । ന ദൃശ്യോഽഭൂത്തദാ വിഷ്ണുര്ന താര്ക്ഷ്യോ രണസംകടേ
പക്ഷികളുടെ കൂട്ടം മാവിനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെയും, ആകാശത്ത് മേഘങ്ങൾ കൂടുന്നതുപോലെയും, ആ യുദ്ധക്കളത്തിലെ കലഹത്തിൽ അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനെയും ഗരുഡനെയും കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
സര്വേ തേ രഥമാരൂഢാ സര്വശസ്ത്രൈര്മഹാസുരാഃ । വൈകുംഠാധിപതിം ജഘ്നുര്ഗര്ജംതോ ഭീമനിസ്വനൈഃ
ആ മഹാസുരന്മാർ എല്ലാവരും രഥത്തിൽ കയറി, എല്ലാ ആയുധങ്ങളുമായി, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദത്തോടെ ഗർജിച്ച് വൈകുണ്ഠനാഥനെ ആക്രമിച്ചു.
താന്സര്വാന്ഭീമരൂപേണ ദൈത്യാരിഃ കുപിതസ്തദാ । രണേ നിപാതയാമാസ വായുഃ പര്ണചയം യഥാ
അപ്പോൾ, ദാനവരുടെ ശത്രുവായ ഹരി, ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ കോപത്തോടെ, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാവരെയും വീഴ്ത്തി; കാറ്റ് ഇലകളുടെ കൂട്ടം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ.
ശൈലരോമാ തതോ വിഷ്ണും ദൈത്യഃ കോപാദധാവത । ഹരേരപി ശരാസ്തസ്യ ശരീരേ ശീര്ണതാം ഗതാഃ
ശൈലരോമാ എന്ന ദാനവൻ, കോപത്തോടെ വിഷ്ണുവിനെ ആക്രമിച്ചു; ഹരിയുടെ അമ്പുകൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിച്ചെങ്കിലും ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല.
ശൈലരോമാ ച ദൈത്യാരി ശരീരം ചാഹനച്ഛരൈഃ । ഹരിഃ ഖഡ്ഗം വിനിര്ധൂയ ശിരസ്തസ്യ ജഹാര ഹ
ശൈലരോമാ, ദാനവശത്രുവേ, അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഹരിയുടെ ശരീരത്തെ വെട്ടി; എന്നാൽ ഹരി വാൾ കുലുക്കി, ശൈലരോമയുടെ തല വെട്ടി മാറ്റി.
ഛിന്നേ ശിരസി ദൈത്യസ്യ കബംധോ വിക്രമന്രണേ । ശൈലരോമാ ഭുജാഭ്യാം ച താര്ക്ഷ്യം ജഗ്രാഹ പക്ഷയോഃ
ദാനവന്റെ തല വെട്ടിയപ്പോൾ, തലരഹിതമായ ദേഹം യുദ്ധത്തിൽ തന്നെ ശക്തിയായി നിന്നു, ഇരുകൈകളാൽ ഗരുഡന്റെ ചിറകുകൾ പിടിച്ചു.
ശിരശ്ചോത്പത്യ തരസാ വിലഗ്നം സ്കംധയോര്ദൃഢമ് । തതസ്തത്രാസ്യയുദ്ധേന ഹൃഷീകേശോഽപി വിസ്മിതഃ
തല വേഗത്തിൽ ചാടി, ഗരുഡന്റെ തോളുകളിൽ ഉറപ്പായി ചേർന്നു; അപ്പോൾ ആ യുദ്ധത്തിൽ ഹൃഷീകേശനും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
ശിരഃ സംലഗ്നമാലോക്യ ഗരുഡോ ന്യപതദ്ഭുവി । പുനശ്ചോത്പത്യ വേഗേന ശിരഃസ്ഥാനം സമാശ്രയത്
തല ചേർന്നത് കണ്ടു, ഗരുഡൻ നിലത്തേക്ക് വീണു; പിന്നെ വേഗത്തിൽ ഉയർന്ന്, വീണ്ടും തലയുടെ സ്ഥാനത്ത് എത്തി.
ശൈലരോമാ തതോ വിഷ്ണും ജഹാര ഗരുഡാദ്ബലീ । ഹരിര്ജഘ്നേ തലേനാശു ഗതായുശ്ചാപതദ്ഭുവി
അതിനുശേഷം ശക്തനായ ശൈലരോമാ, ഗരുഡനിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുവിനെ പിടിച്ചു; എന്നാൽ ഹരി വേഗത്തിൽ തനിക്കൊന്നടിച്ചു, ജീവൻ വിട്ട് അവൻ നിലത്തേക്ക് വീണു.
തതോ ജാലംധരഃ സൂതം ഖഡ്ഗരോമാണമബ്രവീത് । സംപ്രേഷയ രഥം തത്ര യത്ര ദേവോ ജനാര്ദനഃ
അതിനുശേഷം ജാലന്ധരൻ തന്റെ സാരഥിയായ ഖഡ്ഗരോമനോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവൻ ജനാർദ്ദൻ എവിടെയാണോ, അവിടെ രഥം കൊണ്ടുപോവു.'
ജാലംധരസ്യ വചനാത്ഖങ്ഗരോമാനയദ്രഥമ് । ദൃഷ്ട്വാ തം പുരതോ വിഷ്ണുമുവാചാര്ണവനംദനഃ
ജാലന്ധരന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ഖഡ്ഗരോമൻ രഥം കൊണ്ടുവന്നു; മുന്നിൽ വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അർണവപുത്രൻ അവനോട് സംസാരിച്ചു.