സര്വാണ്യസ്ത്രാണി ശക്രസ്യ ശീര്ണാന്യംഗേ ബലസ്യ ച । ബലീയസാ ബലേനേംദ്രോ മുദ്ഗരേണ ഹതോ ഹൃദി
ഇന്ദ്രന്റെയും ബലന്റെയും എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ശരീരഭാഗങ്ങളും തകർന്നു; കൂടുതൽ ശക്തിയോടെ ഇന്ദ്രൻ ബലനെ ഉരുമി കൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ അടിച്ചു.
നനാദേംദ്രസ്തതോ ഭീമം തച്ഛ്രുത്വാ സ ബലോഹസത് । ഹസതസ്തസ്യ നിശ്ചേരുര്മുഖതോ മൌക്തികാനി ച
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രൻ ഭീകരമായി ഗർജിച്ചു; അത് കേട്ടു ബലൻ ചിരിച്ചു, ചിരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് മുത്തുകൾ പുറത്തുവന്നു.
തസ്യാംഗസ്യാഭിലാഷേണ ന യുദ്ധമകരോത്തദാ । തുഷ്ടാവ വാസവോഽത്യര്ഥം തം ബലം ബലസാഗരമ്
അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ ലഭിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് അപ്പോൾ യുദ്ധം നടത്താനാവില്ലായിരുന്നു; ഇന്ദ്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ബലനെ, ശക്തിയുടെ സമുദ്രത്തെ, പുകഴ്ത്തി.
വരം വൃണു സുരശ്രേഷ്ഠേത്യുക്തഃ പ്രാഹ ബലം പ്രതി । യദി തുഷ്ടോഽസി ദൈത്യേശ സ്വം വപുര്ദാതുമര്ഹസി
‘വരമൊന്ന് ചോദിക്കൂ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ’ എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബലൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘നീ സന്തോഷവാനാണെങ്കിൽ, ദൈത്യാധിപതിയായ നീ എനിക്ക് നിന്റെ ശരീരം തന്നേ നൽകണം’.
തദിംദ്ര വചനം ശ്രുത്വാ ഭിത്ത്വാ ശസ്ത്രൈര്ഗൃഹാണ മാമ് । ഇത്യുവാച ബലം സോഽപി കിമദേയം മഹാത്മനാമ്
ഇന്ദ്രന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ബലൻ പറഞ്ഞു: ‘ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്നെ തുളച്ച് എനിക്ക് നിന്നെ നേടാം; മഹാത്മാക്കളിൽ എന്താണ് നൽകാൻ കഴിയാത്തത്?’
സസ്മാരിതോ മാതലിനാ വജ്രേണാംഗം ജഘാന തത് । തേന വജ്രപ്രഹാരേണ ബലാംഗം തദ്വ്യശീര്യത
മാതലിയുടെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലോടെ ഇന്ദ്രൻ ഉരുമി കൊണ്ട് ബലന്റെ ശരീരത്തെ അടിച്ചു; ആ ഉരുമി പ്രഹാരത്തിൽ ബലന്റെ ശരീരം തകർന്നു.
ബലാംഗസ്യൈകഭാഗസ്തു പപാത കനകാചലേ । തുഹിനാദ്രൌ ദ്വിതീയസ്തു തൃതീയോ ഗോനഗേഽപതത്
ബലന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പൊൻമലയിൽ വീണു; രണ്ടാമത്തേത് ഹിമപർവതത്തിൽ, മൂന്നാമത്തേത് ഗോനഗയിൽ വീണു.
ചതുര്ഥോ ദേവനദ്യാം ച പംചമോ മംദരേ തഥാ । വജ്രാകരേ പപാതാംശഃ ഷഷ്ഠശ്ച വിജയാംഗജഃ
നാലാമത്തെ ഭാഗം ദൈവീയനദിയിൽ, അഞ്ചാമത്തേത് മന്ദരപർവതത്തിൽ വീണു; ഒരു ഭാഗം വജ്രാകരയിൽ വീണു, ആറാമത്തേത് വിജയാംഗജമായി.
തസ്യ ജാതിവിശുദ്ധസ്യ പരിശുദ്ധേന കര്മണാ । കായസ്യാവയവാഃ സര്വേ രത്നബീജത്വമാഗതാഃ
ശുദ്ധമായ വംശവും നിർമലമായ കർമ്മവും കൊണ്ടു, അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും രത്നങ്ങളുടെ വിത്തുകളായി മാറി.
വജ്രാദസ്ഥികണാഃ കീര്ണാഃ ഷട്കോണാ മണയോഽഭവന് । അക്ഷിഭ്യാമിന്ദ്രനീലാ വൈ മാണിക്യം ശ്രുതിസംഭവമ്
അവന്റെ അസ്ഥികളുടെ തകർച്ചയിൽ നിന്ന് ആറു മൂലകളുള്ള വജ്രങ്ങൾ ഉണ്ടായി; കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രനീലങ്ങൾ, ചെവികളിൽ നിന്ന് മാണിക്യങ്ങൾ.
ക്ഷതജാത്പദ്മരാഗാഃ സ്യുഃ മേദസോ മരകതാസ്തഥാ । പ്രവാലാനി ച ജിഹ്വാതോ ദംതാ മുക്താസ്തഥാഭവന്
അവന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പദ്മരാഗങ്ങൾ, കൊഴുപ്പിൽ നിന്ന് പച്ചമണികൾ, നാവിൽ നിന്ന് പവഴുകൾ, പല്ലുകളിൽ നിന്ന് മുത്തുകൾ ഉണ്ടായി.
മജ്ജോദ്ഭവം മരകതം ഗാരുത്മതമഭൂന്നസാ । കാംസ്യം പുരീഷം രജതം വീര്യം താമ്രം ച മൂത്രജമ്
മജ്ജയിൽ നിന്നും മൂക്കും നിന്നുമാണ് ഗാരുഡപച്ചമണി ജനിച്ചത്; മലത്തിൽ നിന്ന് കാൻസ്യം, വീര്യത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളി, മൂത്രത്തിൽ നിന്ന് താമ്രം.
അംഗസ്യോദ്വര്തനാജ്ജാതം പിത്തലം ബ്രഹ്മവീതികാഃ । നാദാദ്വൈദൂര്യമുത്പന്നം രത്നം ചാരുതരം തഥാ
ശരീരം ഉരസുമ്പോൾ പിത്തളം, ബ്രഹ്മവിറ്റികാ രത്നങ്ങൾ ഉണ്ടായി; ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് വൈഡൂര്യം, മറ്റു മനോഹരമായ രത്നങ്ങളും ജനിച്ചു.
നഖേഭ്യഃ കനകോത്പത്തീ രുധിരാച്ച രസോദ്ഭവഃ । മേദസഃ സ്ഫടികം ജാതം പ്രവാലം മാംസസംഭവമ്
നഖങ്ങളിൽ നിന്ന് പൊന്നും, രക്തത്തിൽ നിന്ന് പാരയും, കൊഴുപ്പിൽ നിന്ന് സ്ഫടികവും, മാംസത്തിൽ നിന്ന് പവഴും ജനിച്ചു.
ബലദേഹോദ്ഭവാന്യാസന്രത്നാനി പൃഥിവീതലേ । പുണ്യോപചയസംപത്ത്യാ ഭോക്ഷ്യംതേ വിമലൈര്ജനൈഃ
ബലന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച രത്നങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ പടർന്നിരുന്നു; സുകൃതഫലമായി, മനസ്സു ശുദ്ധരായവർക്ക് അവ അനുഭവിക്കാം.
അത്രാംതരേ ഹതം ശ്രുത്വാ ബലം മഘവതാ മൃധേ । പ്രഭാവതീ നാമ രാജ്ഞീ യയൌ തച്ചരണാംതികമ്
ഇതേസമയം, മഘവാൻ യുദ്ധത്തിൽ ബലന്റെ സൈന്യത്തെ സംഹരിച്ചു എന്നറിഞ്ഞ രാജ്ഞി പ്രഭാവതിയും അവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
വിലലാപ പതിം ദൃഷ്ട്വാ വികീര്ണാവയവം രണേ । പ്രഭാവത്യശ്രുപൂര്ണാക്ഷീ മുക്തകേശീ ഘനസ്തനീ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭർത്താവിന്റെ അവയവങ്ങൾ ചിതറിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട പ്രഭാവതി, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരും, മുടി അഴിച്ചും, വക്ഷസ്സു നിറഞ്ഞും വിലപിച്ചു.
ഹാ നാഥ ബലവിക്രാംത കാംതദേഹ ജഗത്പ്രിയ । മാം ത്വം വിഹായ കിം ചാത്ര കൈവല്യം ഗതവാനസി
ഹാ, നാഥാ! ബലവാനായ വീരാ, പ്രിയപ്പെട്ടവാ, ലോകത്തിന് പ്രിയനായവാ, എന്നെ വിട്ട് നീ ഇവിടെ എന്ത് മോക്ഷം നേടിയിരിക്കുന്നു?
ജരാകുഷ്ഠാദിഭിര്വ്യാപ്തം ബുദ്ധ്വാ ദേഹം ത്യജംതി ന । ദേഹിനോഽന്യേ പരം കാംതം ത്വയാ ദേഹോ വൃഥോജ്ഝിതഃ
മറ്റുള്ളവർ ജര, കുഷ്ഠം തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ വന്നാലും അതു ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല; പക്ഷേ പ്രിയനേ, നീ ശരീരം വെറുതെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
തവ ദേഹേന ദിവ്യേന ഹാരകം ഭൂഷ്യതേ പ്രിയ । രണോത്സുകേന ഭവതാ യാ വേണീ ഗ്രഥിതാ മമ
നിന്റെ ദിവ്യമായ ശരീരത്തിൽ എന്റെ മാല അലങ്കരിക്കപ്പെടുന്നു; യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകനായ നീ എനിക്ക് ചുരണ്ടിയ വണ്ടി ഇപ്പോഴും എന്റെ തലയിൽ ഉണ്ട്.
താമുദ്ഗ്രഥയ വൈധവ്യദുഃഖാര്ത്തായാഃ സ്വയം പ്രിയ । ഏവം വിലപതീം വീക്ഷ്യ ബലരാജ്ഞീം സമുദ്രജഃ । ദുഃഖിതഃ ശുക്രമിത്യാഹ ബലം ജീവയ ഭാര്ഗവ
ഇപ്പോൾ, വിധവയായ ദുഃഖത്തിൽ കിടക്കുന്ന എനിക്ക് അതു നീയേ തന്നെ അഴിച്ചു തരേണം, പ്രിയനേ. ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന ബലന്റെ രാജ്ഞിയെ കണ്ട സമുദ്രപുത്രൻ ദുഃഖത്തോടെ ശുക്രനോടു പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവ, ബലനെ ജീവിപ്പിക്കൂ.'
ശുക്ര ഉവാച-। ഇച്ഛയാമരണം പ്രാപ്തം തം കഥം ജീവയാമ്യഹമ് । തഥാപി മംത്രസാമര്ഥ്യാദ്വാചമുച്ചാരയിഷ്യതി
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ മരണം സ്വീകരിച്ചു; എങ്ങനെ ഞാൻ അവനെ ജീവിപ്പിക്കാം? എങ്കിലും മന്ത്രശക്തിയാൽ അവൻ ഒരു വാക്ക് പറയും.'
ജാലംധര ഉവാച-। ബലസ്യ രൂപ വചനം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭാര്ഗവ । ജാലംധരേണൈവമുക്തഃ ക്ഷണം ധ്യാനപരോഽഭവത്
ജാലന്ധരൻ പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവ, ബലന്റെ രൂപവും വാക്കുകളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ ജാലന്ധരൻ പറഞ്ഞതോടെ ശുക്രൻ ഒരു ക്ഷണം ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചു.
അഥോദതിഷ്ഠദ്വദനാത്സ്വനഃ ശ്രോത്രമനോരമഃ । പ്രഭാവതീം പ്രതി വ്യക്തം വാദ്യഭാംഡാ ദിവോത്ഥിതഃ
അപ്പോൾ, ബലന്റെ വായിൽ നിന്ന് കാതിന് ആനന്ദം നൽകുന്ന, ദിവ്യവാദ്യങ്ങളുടെ സംഗീതംപോലെയുള്ള ഒരു ശബ്ദം പ്രഭാവതിക്ക് വേണ്ടി വ്യക്തമായി ഉയർന്നു.
പ്രഭാവതി സ്വദേഹം ത്വം മമാംഗേഷു ലയം നയ । ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ നദീ ജാതാ പ്രഭാവതീ
'പ്രഭാവതി, നീ നിന്റെ ശരീരം എന്റെ അവയവങ്ങളിൽ ലയിപ്പിക്കൂ.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട പ്രഭാവതി ഒരു നദിയായി മാറി.
ബലാങ്ഗേഷ്വേവ ലീനാ സാ സുമേരോഃ പൂര്വവാഹിനീ । യസ്യാസ്തോയേന സംജാതാ രത്നാനാം കാംതിരുത്തമാ
അവൾ ബലന്റെ ശരീരത്തിൽ ലയിച്ചു, സുമേരു പർവതത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് ഒഴുകുന്ന നദിയായി. അവളുടെ ജലത്തിൽ രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശം അതീവ ഉജ്ജ്വലമായി.
നാരദ ഉവാച- തതോ ജാലംധരഃ ക്രുദ്ധഃ പ്രാഹ തം ദൈത്യസൂദനമ് । കപടേന ബലം ഹത്വാ ക്വ യാസ്യസി ബലാധമ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ ജാലന്ധരൻ കോപത്തോടെ ദൈത്യസംഹാരകനോടു പറഞ്ഞു: 'കപടത്താൽ ബലനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു, ഇപ്പോൾ നീ എവിടേക്ക് പോകും, ബലഹീനനായവനേ?'
ഇത്യുക്ത്വാ തം ശതമഖം സിംധുസൂനുഃ പ്രതാപവാന് । സസൂതാശ്വധ്വജരഥം ഛാദയാമാസ മാര്ഗണൈഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ശക്തനായ സമുദ്രപുത്രൻ ശതക്രതുവിനെയും അവന്റെ സാരഥിയെയും കുതിരകളെയും പതാകയെയും രഥത്തെയും അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടി.
പപാത മൂര്ച്ഛിതഃ ശക്രോ രഥോപരി ശരൈഃ ക്ഷതഃ । ദൃഷ്ട്വാ തം പതിതം ശക്രം ജഗര്ജാര്ണവനംദനഃ
അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടേറ്റ ശക്രൻ രഥത്തിന്മേൽ ബോധംകെട്ട് വീണു; ശക്രൻ വീണതുകണ്ട് സമുദ്രപുത്രൻ ഉഗ്രമായി ഗർജിച്ചു.
മൂര്ച്ഛാം ത്യക്ത്വാ മുമോചേംദ്രോ വജ്രം ജാലംധരം പ്രതി । തദാദ്രിദലനം ഹസ്തേ ഗൃഹീത്വാ സിംധുസംഭവഃ
ബോധം തിരിച്ചശേഷം, ഇന്ദ്രൻ വജ്രായുധം ജാലന്ധരനെതിരെ എറിഞ്ഞു; അപ്പോൾ സമുദ്രപുത്രൻ ആ പർവതം തകർക്കുന്ന ആയുധം കൈയിൽ പിടിച്ചു.