ദുര്വാരണോ ദേവസഭാം പ്രവിഷ്ടഃ പ്രവ്യലോകയത് । ഹരിം ദേവൈസ്തു യസ്ത്രിംശത്കോടിഭിഃ പരിവേഷ്ടിതമ്
ദുർവാരണന് ദേവസഭയില് കടന്നു, ഹരിയെ മുപ്പത് കോടി ദേവന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും നോക്കി.
സ്വര്ണസിംഹാസനം ദിവ്യം ചാമരാനിലസേവിതമ് । ശചീപ്രേമരസോത്ഫുല്ലനയനാബ്ജസഹസ്രകമ്
അവന് ദിവ്യമായ പൊന്നിന്റെ സിംഹാസനം, ദേവചാമരങ്ങള് വീശുന്ന കാഴ്ചയും, ശചിയുടെ പ്രണയത്തിന്റെ അമൃതം നിറഞ്ഞു വിരിഞ്ഞ ആയിരം താമരക്കണ്ണുകളും കണ്ടു.
ദുര്വാരണോഽഥ ദേവേശം വിലോക്യ ഗുരുണാ സഹ । പ്രണനാമാത്മഗര്വേണ പ്രഹസന്നയനശ്രിയമ്
പിന്നീട് ദുർവാരണന് ദേവേന്ദ്രനെയും ഗുരുവിനെയും കണ്ടു, അഹങ്കാരത്തോടെ, മുഖത്ത് പുഞ്ചിരിയോടെ, കണ്ണുകള് തിളങ്ങി വന്ദിച്ചു.
നിര്ദിഷ്ടമാസനം ഭേജേ ദൂതോ ജാലംധരസ്യ സഃ । കസ്യ ത്വം കേന കാര്യേണ പ്രാപ്തഃ പ്രാഹേതി തം ഹരിഃ
ജാലന്ധരന്റെ ദൂതന് കാണിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരിപ്പിടത്തില് ഇരുന്നു. ഹരി അവനോട്: 'നീ ആര്? എന്തിനാണ് വന്നത്?' എന്നു ചോദിച്ചു.
ദൂതോ ജാലംധരസ്യാഹം സ ജഗാദ പുരംദരമ് । സ രാജാ സര്വലോകാനാം തസ്യാജ്ഞാം ശൃണു മന്മുഖാത്
ജാലന്ധരന്റെ ദൂതന് പുരന്ദരനോട് പറഞ്ഞു: 'അവന് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും രാജാവാണ്. അവന്റെ ആജ്ഞ ഞാന് പറയുന്നുവെന്നു കേള്ക്കൂ.'
പിതൃവ്യോ മമ ദുഗ്ധാബ്ധിസ്ത്വയാ കസ്മാദ്വിലോഡിതഃ । മംദരാദ്രിവിധാനേന ഹൃതം കോശം മഹാധനമ്
'എന്റെ അമ്മാവന് ക്ഷീരസാഗരമാണ്. നീ മന്ദരപര്വ്വതം ഉപയോഗിച്ച് അവനെ എങ്ങനെ കുലുക്കി വലിയ ധനവും നിധിയും പിടിച്ചെടുത്തു?'
ശ്രീചംദ്രാമൃതനാഗാശ്വം തന്മണിം വിദ്രുമാദികമ് । ദേഹി സര്വം തഥാ സ്വര്ഗം ശീഘ്രം ത്യജ പുരംദര
ചന്ദ്രനും അമൃതവും ഐരാവതം എന്ന ആനയും ആ രത്നവും പവഴും മറ്റു എല്ലാ ധനസമ്പത്തുകളും, സ്വർഗം പോലും കൊടുത്ത്, പെട്ടെന്ന് ഇവിടെ നിന്ന് പോകൂ, പുരന്ദരാ.
സ ത്വം മദ്വചനാത്തൂര്ണം കുരു സര്വം യഥോചിതമ് । തം ക്ഷമാപയ ഭൂപാല യദി ജീവിതുമിച്ഛസി
എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ച് നീ ഉടൻ വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്യണം; ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ ആ രാജാവിനോട് ക്ഷമ ചോദിക്കൂ.
അഥ പ്രഹസ്യ മഘവാ പ്രാഹ ദുര്വാരണം പ്രതി । ശൃണു ദൂത സമാസേന സിംധോര്മഥനകാരണമ്
അപ്പോൾ മഘവാൻ ചിരിച്ച് ദുര്വാരണനോടു പറഞ്ഞു: 'ദൂതാ, സമുദ്രം കുലുക്കിയതിന്റെ കാരണം ചുരുക്കത്തിൽ കേൾക്കൂ.'
പുരാ ഹിമവതഃ സൂനുര്മൈനാകോ നാമ മേ രിപുഃ । സ കുക്ഷൌ വിധൃതസ്തേന സാഗരേണ ജഡേന ച
പണ്ടൊരു കാലത്ത്, ഹിമവാന്റെ മകൻ മൈനാകൻ എന്നവൻ എനിക്ക് ശത്രുവായിരുന്നു; അവനെ ആ ഭ്രാന്തൻ സമുദ്രം വയറ്റിൽ ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരുന്നു.
ദഗ്ധം ചരാചരം യേന വഹ്നിനാ ഹയരൂപിണാ । സ ചാപി വിധൃതസ്തേന സാഗരേണ ദുരാത്മനാ
കുതിരയുടെ രൂപത്തിലുള്ള അഗ്നി സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലവുമായ സകല ജീവജാലങ്ങളെയും ചുട്ടു കത്തിച്ചു; അവനെയും ആ ദുഷ്ടൻ സമുദ്രം ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചിരുന്നു.
ധര്മദ്വിഷാം ദാനവാനാമസൌ വൈ ആശ്രയഃ പ്രഭുഃ । നിത്യം ദധി ഘൃതം ക്ഷീരം ദാനവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി
ധർമ്മത്തെ വെറുക്കുന്ന ദാനവന്മാർക്ക് ആ പ്രഭു ആശ്രയമാണ്; അവൻ എപ്പോഴും തൈര്, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവ ദാനവന്മാർക്ക് നൽകുന്നു.
അതഏവായമസ്മാഭിഃ ദുര്വാരണ വിലോഡിതഃ । ദംഡിതശ്ച ഗതശ്രീകോ ദേവൈരഥ പുരാതനൈഃ
അതുകൊണ്ടാണ്, ദുര്വാരണാ, ഞങ്ങൾ പുരാതന ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവനെ കുലുക്കുകയും ശിക്ഷിക്കുകയും ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തത്.
ശൃണു ദൂത സബംധേന മമ വിപ്രേണ ശോഷിതഃ । കുംഭോദ്ഭവേന കിംചൈഷ ദുഃസംഗേ നൈവ ബാധ്യതേ
ദൂതാ, വിശദമായി കേൾക്കൂ: എന്റെ സ്വന്തം പുരോഹിതൻ, കുമ്പത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ, എന്നെ ഉണക്കി; എങ്കിലും ഈ ദുഷ്ടസംഗത്തിൽ അവനു യാതൊരു ദുഃഖവും ഇല്ല.
സോഽപി യുദ്ധാര്ഥമസ്മാഭിഃ സര്വസൈന്യേന സംവൃതഃ । ആഗമിഷ്യതി വൈ നാശം ഗമിഷ്യതി തദൈവ ഹി
അവനും തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തോടുകൂടെ ഞങ്ങളോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ വരും; അപ്പോൾ അവൻ നിർബന്ധമായി നാശം കാണും.
ഇതീരയിത്വാ വിരരാമ വൃത്രഹാ സരിത്പതേരാത്മജദൂതമുച്ചകൈഃ । ശശംസ ചാഗത്യ സമുദ്രസൂനോര്ദേവേശ്വരേണോക്തമശേഷമാദിതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ മൗനം പാലിച്ചു; നദീരാജാവിന്റെ മകന്റെ ദൂതനോട് ഉച്ചത്തിൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി, പിന്നെ തിരിച്ചു പോയി, സമുദ്രപുത്രനോട് ദേവേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ആദ്യം മുതൽ വിവരിച്ചു.
നാരദ ഉവാച-। മഹേംദ്ര വചനം ശ്രുത്വാ നിജദൂതമുഖേന ച । സമുദ്രസൂനുഃ സംക്രുദ്ധഃ സര്വം സൈന്യം സമാഹ്വയത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹേന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ തന്റെ ദൂതന്റെ മുഖാന്തിരം കേട്ട സമുദ്രപുത്രൻ അതീവ കോപത്തോടെ തന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
രസാതലസ്ഥിതാ ദൈത്യാഃ യേ ച ഭൂതലവാസിനഃ । ആയയുഃ സബലാസ്തത്ര ജാലംധരമഥാജ്ഞയാ
പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ദാനവന്മാരും ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നവരും ജാലന്ധരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം സൈന്യങ്ങളോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി.
പ്രയാണപ്രക്രമേ സിംധുസൂനോഃ സൈന്യസ്യ ഗര്ജിതൈഃ । സ്ഫുടംതി നഭസോ രാജന്പാതാലമഖിലാ ദിശഃ
യുദ്ധയാത്ര ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, സമുദ്രപുത്രന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തിൽ ആകാശവും പാതാളവും എല്ലാ ദിശകളും മുഴങ്ങിപ്പോയി.
ഹയനാഗോഷ്ട്രവദനാ ബിഡാലമുഖഭീഷണാഃ । വ്യാഘ്രസിംഹാഖുവദനാ വിദ്യുത്സദൃശലോചനാഃ
അവരിൽ ചിലർക്കു കുതിര, ആന, ഒട്ടകം തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങൾ; ചിലർ ഭയങ്കരമായ പൂച്ചമുഖം; ചിലർ കടുവ, സിംഹം, എലി തുടങ്ങിയ മുഖങ്ങൾ; അവരുടെ കണ്ണുകൾ മിന്നൽപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
സര്പകേശാ മഹാദേഹാഃ കേചിത്ഖങ്ഗതനൂരുഹാഃ । അന്യേ ച പരിധാവംതി ഗര്ജംതി ജലദസ്വനൈഃ
ചിലർക്കു പാമ്പുകൾ മുടിയായിരുന്നു, വൻ ശരീരവും ആയുധങ്ങൾ കൈകാൽപോലുമായിരുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ഓടിക്കൊണ്ടു മേഘഗർജ്ജനപോലുള്ള ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങി.
രഥഗജഹയപത്തിസംകുലം സമരവിനോദകദംബ ഭാസുരമ് । അബ്ജശതസഹസ്രകോടിനായകം ബലമഖിലം ച തദാ രരാജ രാജന്
രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, പടയാളികൾ എന്നിവ നിറഞ്ഞ, യുദ്ധത്തിൽ മനോഹരമായും പ്രകാശമുള്ളതുമായ ആ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെ ലക്ഷക്കണക്കിന് കമലത്തിൽ ജനിച്ച വീരന്മാർ നയിച്ചു, രാജാവേ.
ശതയോജനവിസ്തീര്ണം വിമാനം ഹംസകോടിഭിഃ । യുക്തം ഭൂതിസഹസ്രൌഘം സര്വവസ്തുപ്രപൂരിതമ്
നൂറു യോജന വീതിയുള്ള, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഹംസകൾ കെട്ടിയ, ആയിരക്കണക്കിന് ഭൂതഗണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, എല്ലാ വസ്തുക്കളും നിറഞ്ഞ ഒരു വിമാനം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തദ്വിമാനം സമാരുഹ്യ സദ്യോ ജാലംധരോ യയൌ । മധ്യാഹ്നേ മംദരം പ്രാപ്തഃ പ്രഥമേഽഹ്നി ബലൈഃ സഹ
ആ വിമാനം കയറി ജാലന്ധരൻ ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു; ആദ്യ ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് തന്നെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം മന്ദരപർവതത്തിൽ എത്തിച്ചു.
ഖംഡിതം ശിബികാവാഹൈര്ദലിതം ഭൂരികുംജരൈഃ । ദ്വിതീയേ ദിവസേ മേരും സംപ്രാപ്തോ ബലസംയുതഃ
പലങ്കുകളും അനേകം ആനകളും കൊണ്ട് തകർന്ന അവൻ, തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രണ്ടാം ദിവസം മേരു പർവ്വതത്തിലെത്തിച്ചു.
ഇലാവൃത്തേ തു ശിഖരേ തസ്ഥൌ തത്കടകം മഹത് । അഥ ദൈത്യാധിപൈര്ഭഗ്നം ഖാംഡവം നംദനം വനമ്
ഇലാവൃതത്തിന്റെ മുകളിലെത്തിയ ആ വലിയ സൈന്യം അവിടെ നിന്നു; പിന്നെ ദൈത്യാധിപന്മാർ ഖാണ്ഡവവും നന്ദനവനവും നശിപ്പിച്ചു.
ശിഖരാണി വിശീര്ണാനി മേരോര്ദാനവപുംഗവൈഃ । സംതാനകേഷു വൃക്ഷേഷു ബദ്ധാ ഹിംദോലമംചകാന്
മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ ശിഖരങ്ങൾ ദാനവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ തകർത്തു; വനങ്ങളിൽ വൃക്ഷശാഖകളിൽ തൂക്കുമഞ്ചകൾ കെട്ടി.
സിദ്ധാംഗനാഭിഃ സഹിതാ രേമിരേ ദൈത്യപുംഗവാഃ । കുചകുംകുമതാംബൂല ചംദനാഗരുഭൂഷണൈഃ
സിദ്ധാംഗനമാരോടൊപ്പം ദൈത്യശ്രേഷ്ഠന്മാർ അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ കളിച്ചു; അവരുടെ മുലകുമകും, പാനും, ചന്ദനവും അഗരുവും അണിഞ്ഞ്.
കേശപാശച്യുതൈഃ പുഷ്പൈഃ മേരോഃ സംപൂരിതാ നദീ । സുമേരോഃ പൂര്വദിഗ്ഭാഗോ ഗജൈസ്തസ്യ വിഘട്ടിതഃ
അവരുടെ മുടിയിൽ നിന്നു വീണ പൂക്കളാൽ മേരു പർവ്വതത്തിലെ നദി നിറഞ്ഞു; സുമേറുവിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗം അവരുടെ ആനകൾ ചവിട്ടി തകർന്നു.
ദക്ഷിണം ച രഥൈശ്ചേരുരുത്തരം പശ്ചിമം ഭടൈഃ । അഥ പ്രസ്ഥാപയാമാസ ദൈത്യാഞ്ജാലധരോഽസുരഃ
തെക്കോട്ട് രഥങ്ങളുമായി, വടക്കും പടിഞ്ഞാറും സൈനികരുമായി അവർ നീങ്ങി; പിന്നെ ജാലന്ധരനെന്ന അസുരൻ ദൈത്യരെ അയച്ചു.